بەتتى ساقتاۋ | باس بەت قىلۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى>>حالىقارالىق حابارلار

ليۆيا بىلىقپالىقتان وڭالۋ جولىنا ارەڭ ءتۇستى

2012.07.24 11:26     كەلۋ قاينارى : شينجياڭ حالىق راديو ستانسياسى تورابى

  17-شىلدەدە، ليۆيادا حالىقتىق پارلامەنت سايلاۋىنىڭ العاشقى ناتيجەسى جاريالاندى،مۇندا بۇرىنعى وتپەلى كوميتەت اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى جيبريل باستاعان «مەملەكەتتىك كۇش وداعى» حالىقتىق پارلامەنتتەگى ەڭ ۇلكەن ساياسي توپقا اينالدى، بۇل ليۆيانىڭ ساياسي وتپەلى كەزەڭىندەگى ىستەردىڭ ماڭىزدى قادام تاستاعاندىعىنىڭ بەلگىسى.

  بۇل سولتۇستىك افريكاداعى اۋقاتتى مۇنايلى ەلدىڭ جارتى عاسىرعا تاياۋ ۋاقىتتان بەرى جۇرگىزگەن تۇڭعىش رەتكى سايلاۋى، ءارى الاساپىراندىقتان كەيىنگى تۇڭعىش رەتكى جالپى حالىق قاتىناسقان ساياسي بارىس، دايىندالۋدان سايلاۋعا، داۋىس بەرۋدەن داۋىس سانىن ەسەپتەۋگە دەيىن جۇرت ايرىقشا مازاسىزداندى. سايلاۋدان بۇرىن حاۋىپسىزدىك وقيعالارى قايتا-قايتا تۋىلعان بولسا دا ليۆيانىڭ جەر-جەرىندەگى بۇقارانىڭ سايلاۋعا قاتىناسۋ قىزعىندىلىعى، ءبىر تۇتاس ەلدىڭ بولاشاعىنا دەگەن تىلەگى دۇنيە جۇزىنە تەرەڭ اسەر قالدىردى.

  كوپتەگەن تالداۋ جاساۋشى قايراتكەرلەر باستابىندا شۇعىل جۇرىلگەن سايلاۋعا زور ءۇمىت ارتپادى، اۋەلى «قاقتىعىس اناعۇرلىم كوپ كومەسكى كىناراتتاردى جارىققا شىعارۋى مۇمكىن» دەپ الاڭدادى. مۇنداعى باستى سەبەپ مىناداي: 42 جىلعا سوزىلعان «گاددافي شاڭشياۋ ۇستەمدىگى» قۇلاتىلعاننان كەيىن، ليۆيانىڭ ساياسي جاعدايى توتەنشە مۇشكىل حالگە ءتۇستى، ياعني وسىزامانعى مەملەكەتتىك قۇرىلىم مەن پارتيا توپتاردىڭ ساياسي نەگىزى كەمشىل بولىپ، رايونشىلدىق پەن تايپاشىلدىق يدەياسىنىڭ ءورىسى كەڭەيدى. ءبىر جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى، تايپالار قاقتىعىسى تولاسسىز تۋىلىپ، حالىق جاساعى قارۋلىلارى وكتەمدىك كورسەتتى، ورتالىقتىڭ مەڭگەرۋ قۋاتى دارمەنسىز بولىپ، جەر-جەر ءوز الدىنا ۇكىمەت قۇردى. 300 نەشە ساياسي ۇيىمنىڭ كوپ ساندىسى بيىل ساۋىردە ارەڭ اسىعىس-ۇسىگىس ۇيىمداستى، ولاردىڭ ەشقايسىسى دا بۇكىل ەل حالقىنا تانىس ەمەس ەدى.

  جيبريل باستاعان «مەملەكەتتىك كۇش وداعى» ءوزىن »بايسالدى ءيسلامشىلدار» دەپ تۇراقتاندىردى، جۇرت ولاردى جاپپاي «دىننەن اۋاشا توپتىڭ ۋاكىلى» دەپ قارادى. وسىزامانعى، ءارى دىننەن اۋاشا ەرەكشەلىگى كۇشتى ساياسي توپتىڭ ليۆيادا جەڭىسكە جەتۋى كورەر كوزگە كۇتپەگەن جاعداي سياقتانعانىمەن، ءىس جۇزىندە اقىلعا سيىمدى. ليۆيالىقتاردىڭ تالعامىنان وسى ەلدىڭ زورلىق-زومبىلىق تالقاندالعاننان كەيىن، تىڭ ءداۋىر جاراتۋعا قۇلشىنۋ بەتالىسىن بايقاۋ قيىن ەمەس.

  سايلاۋ ناتيجەسى، ليۆيالىقتاردىڭ تىلەيتىنى تايپالاردىڭ تالاس-تارتىسى مەن جەرگىلىكتى اۆتونوميا ەمەس، قايتا مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعى، ساياسيدىڭ ورنىقتىلىعى جانە كوپ جاق توعىسقان قوعامدىق ورتا ەكەندىگىن ءبىلدىرىپ وتىر. «مەملەكەتتىك كۇش وداعى» 70 نەشە پارتيا توپتان قۇرام تاپقان قۇراما سايلاۋعا قاتىناسۋ وداعى، ليبەراليزم، ارالىق يدەيا، سوتسياليزم سياقتى ءتۇرلى يدەيالاردى قابىلداپ ءيسلام كۇشى جانە شىعىس بولەكتىڭ اۆتونوميالى بولۋىن قۋاتتايتىن توپتارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاسادى. جيبريل باتىس اقپارات قۇرالدارىنىڭ بەرگەن «ەركىن توپ» دەگەن اتاعىنا قارسىلىق ءبىلدىرىپ، «بۇل يدەيالوگيانى قامتىمايتىن سايلاۋ باسەكەسىنە تۇسەتىن وداق» دەگەندى باسا دارىپتەدى.

  جيبريلدىڭ دوكتورلىق ماعلۇماتى بار، ءارى شەتەلدە وقىعان. كوپتەگەن ليۆيالىقتىڭ نازارىندا، مۇنداي ارتقى كورىنىس بەلگىلى دارەجەدە باۋراۋ قۋاتىنا يە. ليۆيا كەدەي ەل ەمەس، الايدا وسىزامان تاربيەسى ەرەكشە كەنجە قالعان. ونداعى التى-اق ميلليون جان سانى اسا مول مۇناي-تابيعي گاز بايلىعىنا يە بولىپ، اقشانى قالاي جۇمساۋدى، وقۋ-اعارتۋ جانە ەمدەۋ دەڭگەيىن قالاي تەز جوعارىلاتۋدى، اشىق ءارى جاندى ەكونوميكانى گۇلدەندىرۋدى قايتكەندە جۇزەگە اسىرۋدى ۇيرەنۋگە ىنتىزار بولىپ وتىر. «مەملەكەتتىك كۇش وداعى» ەكونوميكانى جەر شارلاندىرۋ ستراتەگياسى مەن ليۆيانىڭ حالىقارالىق قوعاممەن توعىسقان بيلىك جۇرگىزۋ يدەياسىن ورتاعا قويىپ، ۇزاق جىل اۋاشا كۇيدە جۇرگەن ليۆيالىقتاردى ەرەكشە باۋرادى. ليۆيانىڭ ساياسي تالداۋ جاساۋشى قايراتكەرى ناسىر احداش: «حالىق جيبيىريلدىڭ ۇستىنەن دۇنيە ءجۇزىنىڭ وزگە جەرلەرىنە قاراي ەسىك اشاتىن ءۇمىت ۇشقىنىن بايقاي الدى، ۇزاق ۋاقىت اۋاشالانعاننان كەيىن جۇرت وسىنداي ەسىك اشۋدى تىلەيدى» دەدى.

  بىردەي سولتۇستىك افريكادا تۇرعان ەگيپەتپەن سالستىرعاندا، ليۆيانىڭ قوعامدىق ورتاسى اناعۇرلىم تۇيىق، ءدىني تانىمى بارىنشا كۇشتى. الايدا وسىنداي ءبىر ەلدە دىننەن تىسقارى توپ كورنەكتى باسىمدىلىقپەن جەڭىپ شىعىپ، تۇنيس پەن ەگيپەتتىڭ بىلىقپالىقتان كەيىنگى ساياسي سالاسىنىڭ جاڭالانۋ قاعيداسىن تالقاندادى. بۇل ليۆيا جونىنەن بەلگى سيپاتتى مانگە يە بولۋدان سىرت، تاعى جۇرتتىڭ وسى رەتكى ورتا شىعىستاعى زور الاساپىران وزگەرىسىنىڭ ارتقى تاريحي قوزعاۋشى كۇشىنە ۇڭىلە قاراۋىنا تىڭ ولشەم كورسەتتى.

  بەنگازي ۋنيۆەرسيتەتى حالىقارالىق ساياسي فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورى ابدوللا ماسحۇد، ليۆيا پارلامەنت سايلاۋىنىڭ ناتيجەسى ـــ ورتا شىعىستا قوعام دامۋىنىڭ كۇردەلى بارىسىندا ءتۇرلى جاعدايلاردىڭ جارىققا شىعاتىندىعىن، مۇنداعى ناعىز ماقساتتىڭ ءيسلام يدەياسىنا ورالۋ ەمەس، قايتا ءتارتىپتى ىلگەرلەيتىن، ورنىقتى گۇلدەنەتىن ەرەكشە جول ىزدەۋ ەكەندىگىن ايقىندايدى،-دەپ قارادى.

  ليۆيا بىلىقپالىقتان وڭالۋ جولىنا ارەڭ ءتۇستى. جيبريل ۇكىمەت قۇرۋ مىندەتىن ۇستىنە الدى، جاڭا حالىقتىق پارلامەنت نەگىزگى زاڭ جاساۋ بورىشىن ارقالادى. مەملەكەتتى قايتا قۇرۋ جولى ءساتتى بولا بەرمەيدى، الايدا ليۆيانىڭ اقىرى تىڭ قادام باسقانى بارىنەن دە ماڭىزدى.
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.