بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى>>ازاماتتىڭ ايتارى

ۇلتتىق ونىمدەر كاسىبىنەن تىڭ ورە جاراتۋعا قۇلشىنايىق

ءاديا ءابۋتالىپ قىزى 

2015.12.15 13:23     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

  قازىر ۇلكەندى - كىشىلى ساۋدا سارايلارىنان، بازارلاردان ورىن العان ۇلتتىق ازىق - تۇلىك، قولونەر بۇيىمدارى، كيىم - كەشەك سياقتى ۇلتتىق ونىمدەر كوركەم باسىلعان ۇلتتىق بوياۋى قانىق ماركالارىمەن، قوراپتارىمەن جارقىراعان جۇلدىزداي كوزگە ۇرىلىپ جۇرەككە جىلۋ سيلايتىنى شىندىق. دارا كوركەمدىگىمەن، جانعا قۋات بەرەر اۋەلگى قاسيەتىمەن ەرەكشەلەنگەن بۇل ونىمدەر ءار شاڭىراقتىڭ تورىنەن، داستارقانىنان مەنمۇندالاپ، سالت - ءداستۇرىمىزدى ارلەپ، سانىمىزگە ءسان قوسىپ، مەرەيدى تاسىتقانداي. دەسەدە، وسىنداعى اتىن اتاپ، ءتۇسىن تۇستەگەن ۇلتتىق «انىقتاما» ەندىگى جەردە وسى ونىمدەردىڭ بازارىنا تۇساۋ بولعانىن سەزگەندەيمىز.

  ءيا، وسى ءبىر اسىل دۇنيەلەر ادامزاتپەن بىرگە تاريحتىڭ تالاي - تالاي بوران - شاشىندى كەزەڭدەرىن، شۋاقتى جايلى كۇندەرىن باستان كەشىرىپ، ءبىرى وشكىندەپ، ءبىرى ازىپ - توزىپ، ءبىرى ەجەلگى قالپىندا بۇگىنگە جەتكەنىن دە بىلەمىز. ال، بۇگىنگى كۇنى ۇلتتىق ونىمدەر قۇلاشىن كەڭ جايىپ وركەندەپ كوركەيۋگە بەت تۇزەدى.

  جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى 17 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ التىنشى جالپى ماجىلىسىندە ورتالىق كوميتەت «مادەنيەت ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ، سوتسياليستىك مادەنيەتتىڭ دامۋىن، گۇلدەنۋىن جەبەۋدەگى كەلەلى ماسەلەلەر جونىندە» قاراردى ماقۇلدادى. سونداي - اق، جۇڭگوشا سوتسياليزم ىستەرىنىڭ تۇلعالىق ورنالاستىرىلۋى تۇرعىسىنان مادەنيەت ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ، سوتسياليستىك مادەنيەتتىڭ قاۋىرت دامۋىن، قاباعات گۇلدەنۋىن ىلگەرىلەتۋ جونىنەن ورنالاستىرۋ جاساپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك مادەنيەتتى دامىتۋ جولىنان جازباي، سوتسياليستىك مادەنيەتتەگى قۋاتتى ەل بولۋعا قۇلشىنۋدى باسا دارىپتەدى. وسىعان وراي بەلگىلەنگەن ءتيىمدى ساياساتتىڭ جەبەۋىندە جەر - جەردە، اسىرەسە، از ۇلتتار قونىستانعان رايونداردا ۇلتتىق ونىمدەر كاسىبىندە تىڭ تەبىن ءجۇز بەرىپ، دامۋ قادامى ارشىنداپ، ۇلتتىق ونىمدەردىڭ ماڭدايى جارقىراي باستادى، بۇعان نەگە قۋانباسقا!

  سونىمەن بىرگە، سوتسياليستىك مادەنيەتتىڭ قاۋىرت دامۋى مەن قاباعات گۇلدەنۋىن ىلگەرىلەتۋدە قوسىن ــ نەگىز، دارىندى ــ تەتىك. قابىلەتتى، جاڭالىق جاساۋعا باتىل، قۇرىلىمى ۇيلەسىمدى، كولەمى كەڭ مادەنيەت دارىندىلارى قوسىنىن جەدەل جەتىلدىرۋ كەرەكتىگى العا قويىلدى. سونىمەن، بۇل جۇمىسقا بەيىمى كۇشتى، بەلگىلى ءبىلىمى، ەرەكشەلىگى بار ۇلت ونەرىن ۇلاعاتتاۋعا بەل شەشە كىرىسكەن ازاماتتار زەيىن - زەردەسىن، كوز مايىن تاۋىسپ، بىلگەنىن، ۇيرەنگەنىن كادەگە جاراتىپ، ونەرىن كوپ ورتاسىنا سالىپ اتويلاپ العا شىقتى. العاشىندا ولار ءبىر اۋىزدى اياداي ۇيدە وتىرىپ بۇلاق كوزىن اشسا، بۇگىنگى كۇندەرى زاۆود، كولەمدى ساۋدا بازارلارىن قۇرىپ، ءارقايسى جەرلەردەن دۇكەن، ماگازين اشىپ، قوس قولىمەن كاسىپ جاراتىپ، ادال ەڭبەك، ماڭداي تەرىنىڭ قارىمجىسىنا يە بولىپ، وزگەگە دە سارا جول نۇسقاپ، ونەگە كورسەتتى. ءسويتىپ، ازىق - تۇلىك، قولونەر بۇيىمدارى قاتارلى ۇلتتىق ونىمدەر جوقتان بار بولىپ، شاعىننان ۇلكەيىپ، كوپ - كورىم بازار قالىپتاستىرىپ، ءتۇرى كۇن ساناپ مولايىپ، ساننان ساپاعا ءوتىپ، حالىقتىڭ قاجەتىن قاناعاتتاندىرىپ، ەكونوميكالىق قۇن جاراتىپ، قوعامعا تيىەسەلى ۇلەس قوستى. وسى جەتىستىكتەردىڭ استارىندا نە باتپان قيىنشىلىق، بۇراڭ جول، كۇردەلى اسۋلاردىڭ جولىققانى بەلگىلى. اۋەل باستا «قىسقا ءجىپ كۇرمەۋگە كەلمەي» قارجى، جوبالاۋ - جاساۋ، ماتەريال قاتارلى نەگىزگى قاجەتتىلىكتەردىڭ تاپشىلىعى كەدەرگى بولدى. سولاي بولا تۇرسا دا ۇلتجاندى جانداردىڭ جالىقپاي ىزدەنۋ، قايتپاس تاباندىلىق، سابىرلى توزىمدىلىكتەرىنەن جۇمىستار ساتىنە باسىپ، قۇندى تاجىريبەلەر توپتالىپ، ونىمدىلىك كورىنە باستادى.

  مادەنيەت ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ پارتيا ورتالىق كوميتەتى العا قويعان ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىنىڭ جالپى جاعدايىنا ساياتىن كەلەلى شەشىم. مەيلى قالا مەن اۋىلدى قامتىعان الەۋمەتتىك مادەنيەت جاعىنداعى قىزمەت وتەۋ جۇيەسىنىڭ العاشقى ادىمداعى قالىپتاسۋىندا بولسىن، الدە مادەنيەت كاسىبى قۇرىلىمىنىڭ رەتتەلۋى مەن بايلىقتىڭ رەتتەلۋ، بىرىكتىرىلۋ تەبىنىنىڭ ۇزدىكسىز كۇشەيتىلۋىندە بولسىن، مەيلى مەملەكەت مەنشىگىندەگى ساۋدا سيپاتتى مادەنيەت ورىندارىنىڭ كاسىپورىن تۇزىمىنە ويىسۋىندا بولسىن، الدە مادەنيەت ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدىڭ ءتۇيىندى ينجەنەريا قۇرىلىسىندا بولسىن، مادەنيەت ءتۇزىلىسى رەفورماسى مادەنيەتتىڭ دامۋ ومىرشەڭدىگىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، تۇتاس ۇلتتىڭ يدەيا - ءمورال ساپاسى مەن عىلىم - مادەنيەت ساپاسىن كورنەكتى تۇردە جوعارىلاتىپ، مەمەلەكەتتىڭ مادەنيەت قۋاتىن ونان ارى نىعايتۋعا رۋحاني كۇش بەرەدى. وسىدان كەيىن ۇلتتىق ونىمدەردىڭ جانكۇيەرلەرى، دارىندىلار ارت - ارتىنان جارىققا شىعىپ، بىرتىندەپ قوسىن قالىپتاستىرىپ، ءونىم ءتۇرى مولايىپ، جەلىلەس ونىمدەر بازارعا شىعارىلىپ، ساپاسى جاڭالانىپ، جاڭعىرىپ، جەر - جەردەن ۇلتتىق ونىمدەر ساتىلاتىن دۇكەندەر اشىلدى. بۇلار حالىق بۇقاراسىنا ءتىپتى دە جاقسى، ءتىپتى دە كوپ رۋحاني ازىق بەرىپ، حالىقتىڭ نەگزگى مادەنيەت ۇقىق - مۇددەسىن قامتاماسىز ەتىپ، مادەنيەت كاسىبىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعىنداعى تىرەكتى كاسىپكە اينالۋىنا دەم بەرىپ، مادەنيەت دارىندىلارىنىڭ مىعىم قوسىنىن قۇرىپ، سوتسياليستىك مادەنيەتتىڭ قاۋىرت دامۋىنا، گۇلدەنۋىنە دارىندىلار جاعىنان پارمەندى قولداۋ كورسەتتى. تاريحتىڭ، ءداۋىردىڭ، حالىقتىڭ قاجەتىن قاناعاتتاندىراتىن تاڭداۋلى تۋىندىلاردى جاراتۋ، ءوندىرۋ - مادەنيەتتىڭ گۇلدەنۋى مەن دامۋىنىڭ ماڭىزدى بەلگىسى، مادەنيەت ونىمدەرىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ، مادەنيەتتىڭ قوعامدىق سالتقا جەتەكشىىلىك ەتۋ، حالىقتى تاربيەلەۋ، قوعامعا قىزمەت وتەۋ، دامۋدى جەبەۋ رولىن ساۋلەلەندىرۋ. بۇدان مىعىم مادەنيەت قوسىنى مەن دارىندىلار رولىنىڭ باستى ورىندا ەكەندىگىن بىلەمىز. وسى سالاعا ويىسقان كاسىپكەرلەر مادەنيەت كاسىبىن دامىتۋ سوتسياليستىك بازار شارۋاشىلىعى شارت - جاعدايىندا حالىقتىڭ ءار الۋان رۋحاني مادەنيەت قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋدىڭ ماڭىزدى جولى ەكەنىن جىعا تانىپ، قوعامدىق ونىمدىلىكتى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، قوعامدىق ونىمدىلىك پەن ەكونوميكالىق ونىمدىلىكتى ۇشتاستىرا ءبىلىپ، دامىعان مادەنيەت كاسىبي ارنا قالىپستاستىرىپ، ءداۋىر سالتىنا ۇندەسەتىن جاڭالىق جاراتۋعا قۇلشىنىپ، زامان تالابىنان شىعاتىن دۇرىس بەتالىستى يگەرىپ، مادەنيەتتى تاراتۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق جاراتۋدى، مادەنيەتتىڭ كوركەيۋى مەن دامۋىن جەدەلدەتۋدى وزەكتى ءتۇيىن ەتۋ كەرەك. بۇل وسى سالاداعى دارىندىلار مەن كاسىپ جاراتۋشىلار عانا ەسكەرەتىن مازمۇن بولىپ قالماستان، ساتۋشىلار دا نازار اۋداراتىن بۋىن.

  «سىن تۇزەلمەي، ءمىن تۇزەلمەيدى» دەگەن بار، تابىسىمىزبەن قوسا جەتەرسىزدىگىمىزدى ايتۋ ارتىق بولماس. ءبارى سولاي دەگەندىك ەمەس، راسىندا، كوڭىل تولماس جەرلەر بار - دى. كىشكەنە ءبىر مىسال: ەرلەردىڭ باس كيىمدەرىنىڭ ءبىر ءتۇرى تاقيانى الىپ ايتساق، سانى كوپ، ساپاسى از. ءوڭى دە، كەستەسى دە كەلىسپەگەن، ءبىر جەرى الاسا، ءبىر جەرى بيىك، تىگىستەرى قىڭىر - قيسىق، جىپتەرى تارقاتىلىپ، وزىنەن ءوزى كەتەۋى كەتكەن تاقيالاردى كورەمىز، كوبىنەسە اۋىل - قىستاقتا قاريالار بار وتباستارىندا مىجىرايىپ - مىجىرايىپ ءبىر - بىرىنە قاپتالىپ بۇرىشتا جيناۋلى تۇرادى، توي - تومالاقتا سي - قۇرمەتكە بەرىلگەن، كيۋگە دە، بىرەۋگە بەرۋگە جارامايدى، ءىشىڭ اشيدى، وعان جۇمسالعان قايران ماتەريال، كوز ماي، ەڭبەك، ۋاقىت، قارجى…ءتىپتى، قۇن كوتەرمەيدى، تىگىنشىگە دە، ساتىپ الۋشىعا كەيىستىك بىلدىرەسىز. بىرەۋ بولسا دا ماتەريالى ساپالى، ويۋ - ورنەگى لايىقتى دا ايشىقتى، كەرەككە جارايتىن، حالىقتىڭ قاجەتىنەن شىعاتىن ەتىپ ءوندىرۋ، تىگۋ باستى ورىنعا قويىلسا، الارمانداردىڭ سەنىمىنە يە بولىپ، كاسىپتىڭ كوزى اشىلىپ ءىس ىلگەرى باساتىن ەدى. ساپا بولماعان جەردە سەنىم قالاي ورناماق، بولاشاعىنان نەنى كۇتەرمىز. ۇلتتىق ءتۇر - ءتۇسى باسىم ىدىس - اياق ءتۇر - تۇرىمەن بازارعا شىعىپ، كەيبىرەۋىنىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇسىپ، الارماندار تالاسا - تارماسا الىپ ساۋدا قىزعىن ورلەۋگە كوتەرىلدى. دەي تۇرعانمەن، كەيبىر ءىشىنارالارىنىڭ ۇلتتىق بوياۋى اسىرا سىلتەنگەن، كەيبىر ىدىستاردىڭ تۇبىنە، بۇيىرىنە، ەرنەۋىنە دە ويۋ - ورنەك سىزىىلعان، كەيبىر تالەركەلەرگە تۇسىرلگەن ويۋ - ورنەكتىڭ اراسىندا دەرلىك ينە شانشار ورىن جوق، سونىمەن قازاقى ويۋ - ورنەك كوپتىگىمەن وزىندىك ەرەكشەلىگىن جوعالتىپ، كەرىسىنشە ونىمدەردىڭ كوركەمدىگىنە نۇقسان جەتكىزىلگەن. باتتاسا تۇسىرىلگەن ويۋ - ورنەك مولدىعىمەن ەمەس، از دا نۇسقالىعىمەن، ءوزارا كىرىسىپ ءبىر - بىرىنە ۇقساستاۋ رەڭدەرىمەن سول زاتتىڭ ءوڭىن اشىپ، قۇنىن بيىكتەتەدى؛ تۇسكيىز، كورپە - جاستىق قاپ، ساپا جاپقىش، داستارقان تاعى باسقا تۇرمىستا كوپ پايدالانىلاتىن كەستەلى بۇيىمداردىڭ ويۋ - ورنەك، گۇلدەرى تىم كەسەك، ءجىپ رەڭدەرى ءبىرىڭعاي اشىق، ماتەريالدارىنىڭ ساپاسى شىركىن - اي ەمەس، تىگىسى سۇلە - ساپا، كورگەن جەردەن كوزگە جايلى كورىنبەيدى؛ كەيبىر داستارقان، اسجاۋلىق، ۇلكەن - كىشى قوراپ قاتارلى تۇرمىستا ۇنەمى پايدالانىلاتىن تۇرمىستىق بۇيىمدارعا، شىراق، ەسىك سياقتىلارعا دا قازاقى ويۋ - ورنەك، جازۋ تۇسىرىلگەن نەمەسە قوراپتالۋى تىم ۇلتتىق ءتۇس العاندىقتان، تەك ءبىر ۇلتتىڭ عانا تيەسەلى پايدالانۋىنا وندىرىلگەندەي ۇعىم بەرىپ، ساتىلۋى شەكتەمەگە ۇشىراپ، باسقا ۇلت الارماندارىن «ۇركىتىپ جەبەرگەن». ۇلتتىق ونىمدەردى جوبالاۋدا، جاساۋدا، وندىرۋدە، قوراپتاۋدا تەڭ قازاق ۇلتىن نەگىزگى تۇلعا ەتىپ ءوندىرۋدى ماقسات ەتەتىن تار جول، شەكتى بازار اۋقىمىن قالىپتاستىرۋدان اۋلاق بولىپ، باسقا ۇلت حالىقتارى، ءتىپتى، بۇكىل ادامزات ورتاق پايدالاتىن ەتىپ ءوندىرۋ كوزدە ۇستالسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار. وسىلاي بولعاندا، «انانىكى - مىنانىكى» دەپ بولىنبەستەن تۇتىنۋشىلاردىڭ قارسى الۋىنا يە بولىپ، دۇكەندەرىمىزدەن الارماندار كوبەيىپ، ساۋدامىز كۇستەنە تۇسەر.

  جوبالاۋشىلار، وندىرۋشىلەر مۇراگەرلىك ەتۋ مەن جاڭالىق اشۋدىڭ بىرلىگىن ساقتاپ، ءداستۇرلى مادەنيەتتىڭ جاۋھارىن جاڭعىرتۋ مەن جالعاستىرۋدى ۇشتاستىرىپ، وزگەلەردىڭ وزىق تاڭداۋلى مادەنيەت جەتىستىكتەرىن جاسامپازدىقپەن قابىلداپ جانە ودان ۇلگى الىپ، ۇلتتىق ونىمدەردىڭ قاي - قايسىسىن بولسادا سان جاعىنان بولسىن، ساپا جاعىنان بولسىن، بۇگىنگى قوعامعا ۇزدىكسىز ۇيلەسەتىن، وسى زامانعى وركەنيەتپەن ۇندەسەتىن ەتىپ، ءداۋىردىڭ دامۋ تالابىمەن جاندى ۇشتاستىرىپ، ۇلتتىق مادەنيەت پەن وسى زامانعى وركەنيەتتىڭ ءوزارا توعىسىپ ايشىقتالا ءتۇسۋىن جۇزەگە اسىرۋدى جەتەر مارەسى ەتىپ، ونى كاسىپ ەرەجەسىنە، قوعامعا ۇلەس قوسۋ جاۋاپكەرلىگىنە اينالدىرىپ، ۇلتتىق ونىمدەردىڭ بازارىن ونان ارى كەڭەيتۋگە كۇش سالۋ كەرەك دەگىمىز كەلەدى.

  اۆتوردىڭ قىزمەت ورنى: التاي ايماقتىق ساياسي كەڭەس قىزمەت كوميتەتى

  كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
وقىرمان نازارىنا
نازار سالا كەتەرسىز
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.