بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    

حالىق تورابى

لي كىچياڭ ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق سەلبەستىگى جونىندەگى 7 – رەتكى باسشىلار ماجىلىسىنە قاتىناسقاندا مىنانى دارىپتەدى

تاتۋ كورشىلىك دوستىقتا تاباندى بولىپ، ناقتى سەلبەستىكتى كەڭەيتىپ، قوسالقى ءوڭىردىڭ دامۋىن، گۇلدەنۋىن ىلگەرىلەتىپ، ءوڭىردىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن قورعاۋ كەرەك

2021.09.10 16:23     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى


  9 - ايدىڭ 9 - كۇنى مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ زۇڭليى لي كىچياڭ بەيجيڭدەگى حالىق سارايىندا ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق سەلبەستىگى جونىندەگى 7 – رەتكى باسشىلار ماجىلىسىنە قاتىناستى ءارى ءسوز سويلەدى. كامبودجانىڭ باس ءۋازىرى حۇڭسىن ءماجىلىستى باسقاردى، لاوس ۇكىمەتىنىڭ زۇڭليى پانكان، بيرما مەملەكەتتىك باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى مين اڭلاي، تايلاندتىڭ زۇڭليى پرايۋت، ۆيەتنامنىڭ زۇڭليى فان ميڭجىڭ جانە ازيا دامۋ بانكەسىنىڭ باستىعى ماساتسۋگ اساكاۆا ماجىلىسكە قاتىناستى. ءماجىلىس بەينە ەكران تاسىلىمەن وتكىزىلدى. سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى ديڭ لين تۇسىرگەن

  «حالىق گازەتى»، 9 - ايدىڭ 9 - كۇنى، بەيجيڭ (ءتىلشى باي ياڭ). مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ زۇڭليى لي كىچياڭ 9 - ايدىڭ 9 - كۇنى تۇستەن بۇرىن بەيجيڭدەگى حالىق سارايىندا ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق سەلبەستىگى جونىندەگى 7 – رەتكى باسشىلار ماجىلىسىنە قاتىناستى ءارى ءسوز سويلەدى. كامبودجانىڭ باس ءۋازىرى حۇڭسىن ءماجىلىستى باسقاردى، لاوس ۇكىمەتىنىڭ زۇڭليى پانكان، بيرما مەملەكەتتىك باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى مين اڭلاي، تايلاندتىڭ زۇڭليى پرايۋت، ۆيەتنامنىڭ زۇڭليى فان ميڭجىڭ جانە ازيا دامۋ بانكەسىنىڭ باستىعى ماساتسۋگ اساكاۆا ماجىلىسكە قاتىناستى. ءماجىلىس بەينە ەكران تاسىلىمەن وتكىزىلدى.

  لي كىچياڭ سوزىندە مىنانى ءبىلدىردى: جۇڭگو مەن مەكونگ وزەنى بويىنداعى ەلدەر جاقىن كورشىلەر، ءبىر ءۇيلى جانداي جاقىن. ءتوراعا شي جينپيڭ توڭىرەكتەگى ەلدەرمەن تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا قۇرۋ كەرەكتىگىن ورتاعا قويعان بولاتىن. ۇلكەن مەكونگ وزەنىنىڭ قوسالقى ءوڭىرى ەكونوميكالىق سەلبەستىك مەحانيزمى قۇرىلعاننان بەرى ءوز ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋى مەن حالىق تۇرمىسىن جاقسارتىپ، ءوڭىردىڭ ورنىقتىلىعى مەن گۇلدەنۋىنە دەم بەردى.

  لي كىچياڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: قازىر جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتى ءالى دە دۇنيە جۇزىندە قايتالانىپ وتىر، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقسىزدىعى، تۇراقسىزدىعى ارتۋدا، قوسالقى وڭىردەگى ءار ەل ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا كەلۋى مەن باياندى ارتۋى تىڭ سايىسقا ءدوپ كەلۋدە. ءبىز ورتاق تانىمدى ۇيىستىرىپ، ساياسي سەنىمدىلىكتى كۇشەيتىپ، سەلبەستىك سالاسىن كەڭەيتىپ، سەلبەستىك دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، قوسالقى ءوڭىردىڭ باياندى جانە قامتىمدى دامۋىن بىرگە ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك. لي كىچياڭ وسى جونىنەن مىناداي 6 ءتۇرلى ۇسىنىستى ورتاعا قويدى:

  ءبىرىنشى، سۋ بايلىعى سەلبەستىگىن تەرەڭدەتىپ، تەڭىز جاعالاۋىنداعى ەلدەرگە باقىت جاراتۋ كەرەك. ءار ەلدىڭ سۋ بايلىعىن ۇيلەسىمدى اشۋ، پايدالانۋ جونىندەگى ورىندى ۇقىق - مۇددەسىنە تولىق قۇرمەت ەتىپ، جۇمىس بولسا كوپشىلىك اقىلداسىپ ىستەگەن ءجون. جۇڭگو جاق بىلتىردان باستاپ لانساڭ وزەنى - مەكونگ وزەنى سەلبەستىك جۇلگەسىندە مەكونگ وزەنى بويىنداعى 5 ەلدى لانساڭ وزەنىنىڭ تۇتاس جىلدىق سۋ رايى ينفورماتسياسىمەن قامداپ، لانساڭ وزەنى - مەكونگ وزەنى سۋ بايلىعى سەلبەستىك ينفورماتسياسىنان ورتاق يگىلىكتەنۋ تۇعىرىنىڭ توراپ بەكەتىن الدىمەن اشتى، 2 - كەزەكتى لانساڭ وزەنى - مەكونگ وزەنى سۋ بايلىعى سەلبەستىگى مينيسترلەر ءماجىلىسى مەن سەلبەستىك تالقى مىنبەرىن بىرگە ويداعىداي وتكىزىپ، جوعارى، تومەنگى اعارداعى ىنتىماقتى، سەلبەستىكتى كۇشەيتىپ، اعارلاردى جان - جاقتى جونگە سالۋ جانە سۋ بايلىعىن باسقارۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋدى قالايدى.

  ەكىنشى، ءومىردى بارىنەن جوعارى قويۋدا تاباندى بولىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدى قول ۇستاسا ويداعىداي ىستەۋ كەرەك. عىلمي رۋحتى ساۋلەلەندىرىپ، عىلمي زاڭدىلىققا بويسۇنىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ جانە ۆاكسينا سەلبەستىگىن بىرگە ورىستەتۋ كەرەك. جۇڭگو جاق مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا مەكونگ وزەنى ەلدەرىنە ۆاكسينا سياقتى ەمدەۋ زاتتىق كومەگىن بەرەدى، بەلگىلەنگەن الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ارناۋلى قارجىسىنان پايدالانىپ ىندەتتى باقىلاۋ - تەكسەرۋ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ سەلبەستىگىن ورىستەتۋدى قالايدى.

  ءۇشىنشى، ساۋداعا قارجى قوسۋدى كۇشەيتىپ، ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىن بىرگە جەبەۋ كەرەك. «وڭىرلىك جان - جاقتى ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك قاتىناس كەلىسىمىن» (RCEP) جەدەل تەكسەرىپ بەكىتىپ جانە تەز ارادا اتقارىپ، جۇڭگو - شىعىس وڭتۇستىك ازيا وداعى ەركىن ساۋدا رايونىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ جونىندەگى كەلىسىمدى ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، قوسالقى وڭىردەگى ەلدەردى قامتىعان ءار ەلدىڭ دامۋىنا پارمەندى قوزعاۋشى كۇش ۇستەۋ كەرەك.

  ءتورتىنشى، ۇلاستىرۋ - تۇتاستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، سايكەستى دامۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. «2030 – جىلعا دەيىنگى قاتىناس ستراتەگياسىن» تياناقتاندىرىپ، ىسكە قوسىلۋ الدىندا تۇرعان جۇڭگو - لاوس تەمىر جولىنىڭ ۇلگى كورسەتۋ، جەتەكتەۋ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، جۇڭگو - تايلاند تەمىر جولى، پنومپەن - سيحانوك جوعارى قارقىندى تاس جولى سياقتى كەلەلى نىسانداردى جەدەل قۇرىپ، وڭىرلىك ەلەكتر قۋاتىن سايكەستىرۋ ورتالىعى قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

  بەسىنشى، باياندى دامۋدى جەبەپ، حالىق تۇرمىسىن ۇزدىكسىز جاقسارتۋ كەرەك. كليمات وزگەرىسىنە توتەپ بەرۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى وڭىرىندەگى وزەكتى قورشاعان ورتانىڭ 3 - مەرزىمدىك نىسانىن ويداعىداي اتقارۋ كەرەك. ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدى ۇدايىلاندىرۋ جاعدايىنداعى ساياحات سەلبەستىگىنىڭ جاڭا ۇلگىسى جونىندە بەلسەنە ىزدەنىس جاساۋ كەرەك.

  التىنشى، ساياسي سەنىمدىلىكتى بەكەمدەپ، قوسالقى وڭىردەگى ەلدەردىڭ ورتاق مۇددەسىن قورعاۋ كەرەك. تاتۋ كورشىلىك دوستىقتا باستان - اياق تاباندى بولىپ، ءوزارا قۇرمەت ەتىپ، تەڭ تۇرعىدا مامىلە جاساپ، ءبىر - ءبىرىنىڭ كوڭىل ءبولىپ وتىرعان كەلەلى ىستەرىنە كوڭىل ءبولۋ كەرەك. باستان - اياق كوپ جاقتىلىقتا تاباندى بولىپ، بەيبىت قاتار تۇرۋدىڭ بەس پرينسيبىن ساۋلەلەندىرۋ كەرەك. اشىق، سيىسىمدى بولۋ ۇستانىمىن باستان - اياق دارىپتەپ، ءوز ابزالدىقتارىن ساۋلەلەندىرىپ، دامۋدىڭ بىرىككەن كۇشىن ۇيىستىرىپ، ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق سەلبەستىگى مەن لانساڭ وزەنى - مەكونگ وزەنى سياقتى مەحانيزمدەردىڭ سايكەستى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

  لي كىچياڭ جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىن تانىستىرىپ، بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: دامۋ − جۇڭگونىڭ بارلىق ماسەلەسىن شەشۋدىڭ نەگىزى جانە تەتىگى، جاڭا دامۋ كەزەڭىن تياناق ەتۋ، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرۋ، جاڭا دامۋ جاعدايىن جەدەل ورناتۋ، ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ تالابى بويىنشا، ءوز ءىسىن كۇش سالا ويداعىداي ىستەۋ كەرەك. ماكرولىق تىزگىندەۋدىڭ بولجامپازدىعىن، دالدىگىن، ونىمدىلىگىن كۇشەيتىپ، پەريودتىق رەتتەۋدى ويداعىداي ىستەپ، ەكونوميكالىق اينالىمنىڭ ۇيلەسىمدى ارالىقتا بولۋىن ساقتاۋ كەرەك. رەفورمانى ونان ارى تەرەڭدەتىپ، بازارلانعان، زاڭمەن جونگە سالىناتىن، حالىقارالانعان ساۋدا ورتاسىن قالىپتاستىرىپ، بازار تۇلعالارىنىڭ ومىرشەڭدىك كۇشى مەن قوعامنىڭ جاسامپازدىق قۋاتىن ونان ارى تاسقىنداتۋ كەرەك. جوعارى دەڭگەيدەگى سىرتقا ەسىك اشۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك، ءار ەل كاسىپورىندارىنىڭ جۇڭگوعا كەلىپ قارجى قوسۋىن قارسى الامىز، ىشكى - سىرتقى قارجى قوسقان كاسىپورىنداردى بىردەي كورىپ، ءادىل باسەكەنى جەبەپ، اشىق، قامتىمدى سەلبەستىكتى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ كەرەك. جۇڭگونىڭ دامۋى مەكونگ وزەنى بويىنداعى ەلدەردى قامتىعان ەلدەرگە جاڭا دامۋ ورايىن جاراتىپ، دامۋدىڭ جاڭا پايداسىن تيگىزەدى.

  لي كىچياڭ سوڭىندا بىلاي دەپ دارىپتەدى: جۇڭگو مەكونگ وزەنى ەلدەرىمەن بىرگە وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ ءبىر تۇلعالانۋىن ىلگەرىلەتىپ، ءوڭىردىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن قورعاپ، قوسالقى ءوڭىردىڭ توعىسپالى دامۋى مەن بىرگە گۇلدەنۋىنە تىڭ ۇلەس قوسۋدى قالايدى.

  ماجىلىسكە قاتىناسقان ءار ەلدىڭ باسشىلارى مەن قاتىستى قۇرىلىمداردىڭ جاۋاپتىلارى لي كىچياڭ زۇڭليدىڭ ۇسىنىسىن القادى، جۇڭگونىڭ ءار ەلدىڭ ىندەتكە قارسى اتتانۋىنا كورسەتكەن كومەگىنە العىس ايتىپ، مىنانى ءبىلدىردى: ىندەتتىڭ سوققىسى مەن حالىقارالىق، وڭىرلىك جاعدايدىڭ وزگەرىسى الا كەلگەن جاڭا سىن - سايىس الدىندا، ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى وڭىرىندەگى ەلدەر كوپ جاقتىلىقتا تاباندى بولىپ، سىن - سايىستى وراي ەتىپ، وڭىردەگى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى مەن قوعامىنىڭ پارمەندى قالپىنا كەلۋىن ىلگەرىلەتىپ، باياندى، قامتىمدى دامۋدى جۇزەگە اسىرىپ، بەيبىتشىلىك پەن ورنىقتىلىقتى قورعاپ، بىرگە گۇلدەنىپ - كوركەيۋدى جەبەپ، وڭىردەگى ءار ەل حالقىنا باقىت جاراتۋى كەرەك.

  ءماجىلىس «ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق سەلبەستىگى جونىندەگى 7 – رەتكى باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ جارناماسىن» جاريالادى، «ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى ءوڭىرى ەكونوميكالىق سەلبەستىگىنىڭ 2030 - جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق جۇلگەسى» مەن «ۇلكەن مەكونگ وزەنى قوسالقى ءوڭىرى ەكونوميكالىق سەلبەستىگى بويىنشا جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋىنا توتەپ بەرۋ جانە ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارى (2021 − 2023)» سياقتى جەتىستىك قۇجاتتارىن ماقۇلدادى.

  ۋاڭ ي، حى ليفىڭ قاتارلىلار جوعارىداعى قيمىلدارعا قاتىناستى.

  كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
وقىرمان نازارىنا
نازار سالا كەتەرسىز
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار