بەتتى ساقتاۋ |باس بەت قىلۋ |ءبىز تۋرالى|حابارلاسىڭىز|حات ساندىعى
ءداۋىر تالعامى جاستارعا سىن
ىسپانديار سولتاش ۇلى
2010.03.31 16:25    
{ ءارىپتىڭ ۇلكەن-كىشىلىگى كىشى ورتا ۇلكەن} باسىپ شىعارۋ  
      
  «مەن جاستارعا سەنەمىن»،- دەپ ماعجان جۇمابايەۆ ايتقانداي، ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعى بۇگىنگى جاستاردىڭ قولىندا. سول جاستارىمىز رۋحاني جاقتان مىقتى بولسا، ۇلتىمىزدىڭ بوساعاسى بوساپ، شاڭىراعى شايقالماق ەمەس. فيلوسوفيالىق قاعيدا بويىنشا ايتقاندا جاڭا زات جەڭىمپاز بولادى. ءبىز ءسوز ەتپەكشى بولىپ وتىرعان جاستار جايى دا ءدال سولاي. جاستار العاباسار، كۇرەسشەڭ، ۇيىمشىل، باتىل، جاڭالىققا جانى قۇشتار بەلسەندى توپ. جاستاردىڭ وسى قاسيەتى ەلدىڭ ەلدىگىن، ۇلتتىڭ ۇلاعاتتىلىعىن ساقتاپ تۇراتىن ەڭ قىمباتتى رۋحاني بايلىق.

  بەلگىلى ءبىر وركەنيەتتى ۇلت جونىنەن الىپ ايتقاندا، ونىڭ قوعامىنىڭ دامىپ، ەكونوميكاسىنىڭ ىلگەرىلەۋ ءتۇيىنى، سول ۇلتتىڭ يدەيادا شىنايى ازات بولۋىندا، كوز ايانى كەڭەيتىپ دۇنيەگە، ومىرگە نازار سالا قاراۋىندا، «باسقالار نە ىستەپ جاتىر، ءبىز قايتۋىمىز كەرەك»،-دەپ باس قاتىرا ويلانىپ، امال قاراستىرۋىندا، ءسۇيتىپ ءورىس اشا العا ىلگەرلەپ، باتىلدىقپەن ىسكە كىرىسۋىندە. قازىرگى تاڭدا، جامان ەمەس، ۇلتىمىز جاستارى دا وسى جاقتاردان وياندى، ويلاندى، ىسكە كىرىستى، تۇرمىس تىرشىلىگىن، شارۋاشىلىعىن وڭاۋعا قاراي بەت بۇردى. مۇنىڭ ايقىن دالەلى تولىپ جاتىر. ايتالىق: بۇل كۇندەرى ۇلتىمىز ازاماتتارى قاتارىنان قالا-قالاشىقتار مەن اۋىل، فەرمالاردا شاعىن ساۋدا دۇكەنى، كەستەحانا، كيىم تىگۋ ورنى، ارناۋلى ۇلتتىق تاعامدار دۇكەنى، قولونەر بۇيىمدار دۇكەنى، اسحانا، جاتاقحانا، فوتوسۋرەتحانا، ازىق-تۇلىك دۇكەنى، قاساپشىلىق ورنى، دىبىس-كەسكىن بۇيىمدار دۇكەنى، شاشتارازحانا، اجارلاندىرۋ ورنى قاتارلى سان الۋان كاسىپ تۇرىمەن شۇعىلدانىپ، شارۋاشىلىعىن شالقىتىپ وتىرعاندار كوپتەپ كەزدەسەدى. ال ءتۇيىندى قالالاردا ءتۇرلى تەحنيكالىق ونەر-ءبىلىم مەكتەپتەرىن اشىپ، كومپيۋتەرمەن قىزمەت وتەۋ ورتالىقتارىن قۇرىپ، ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە جەلىلەس ونىمدەر ءوندىرىپ، ايماقتار ارا تاۋار ساۋداسىمەن شۇعىلدانىپ، ءتىپتى حالىقارالىق ساۋدامەن دە اينالىسىپ شارۋاشىلىعىن كولەمدەندىرە باستاعان ازاماتتار دا بىرتىندەپ مولايىپ كەلەدى. مۇندا يدەيادا جارىققا شىققان ۇلكەن بۇرىلىستىڭ ايعاعى سول، قازىر ءبىرسىپىرا ازاماتتارىمىز بۇرىنعىداي ازعانتاي مالى مەن الاقانداي جەرىنە عانا قاراپ وتىرمايتىن بولدى. ولار «تۇرمىسىمىزدى جاقسارتۋعا پايداسى تيسە بولدى، كاسىپ تالعاپ قايتەمىز، ەكى قولعا ءبىر جۇمىس ەمەس پە»،- دەپ قاراپ، ەل ارالاپ ەڭبەگىن ساتىپ، بۇرىن ۇلتىمىز ات ءىزىن سالماعان، تىڭ كاسىپتەردى ىرىقتىلىقپەن تاۋىپ ىستەپ، ەڭسە كوتەرۋگە بەت تۇزەۋدە.

  ۇلتىمىز جاستارى قازىرگى مىناۋ زامان وزگەرىپ، ءومىر جاڭالانعان باسەكەگە تولى قوعامدىق ورتاعا ويداعىداي سايكەسۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ ويىن دا، بويىن دا جاڭا داۋىرگە ساي جەتىلدىرىپ، جاڭارتىپ، ارلەندىرىپ وتىرۋلارى، سول ارقىلى ءارقاشان ءداۋىردىڭ الدىڭعى لەگىندە بولۋعا تىنباي قۇلشىنىس جاساي بىلەتىن بولۋلارى ءتيىس. ايتپەگەندە مىناۋ وركەنيەتتى قوعامىمىزعا اۋاداي قاجەت بولىپ وتىرعان ولاردىڭ قابىلەت-قاسيەتتەرى دات باسىپ وشكىندەيدى. ءتىپتى مۇلدە قۇنىن جويىپ، قاتاردان قالادى. سوندىقتان، ۇلتىمىز جاستارىندا ۇنەمى ءداۋىردىڭ الدىڭعى لەگىندە جۇرە الاتىن ءورشىل سەنىم، جاسامپازدىقپەن دەربەس جاڭالىق جاراتىپ، ءورىس اشا العا ىلگەرىلەي الاتىن قابىلەت-قۋات بولۋى قاجەت. ءارقاشان، جاستارىمىزدا ومىرگە، تىرشىلىككە قاراتا الدىن الا تۇزىلگەن جوبا-جوسپار، كوزدەگەن نىسانا، دامۋ وي جەلىسى بولۋى ءتيىس. سوندا عانا ولاردىڭ ىستەگەن ءىسى ىلگەرى باساتىن بولادى.

  مەن ءوز باسىم، جاستارىمىزدا جوعارى ورەدەگى بىلىمدىك ساپا بولۋمەن بىرگە، ۇلتتىق رۋحاني قۋات كۇشتى بولۋعا ءتيىس دەپ ويلايمىن. ويتكەنى ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە تاربيەنىڭ السىزدىگى قازىرگى جاس ۇرپاقتى قازاقتىڭ وزىنە ءتان مىنەز-قۇلىقتان، قازاقى قاسيەتتەردەن الىستاتىپ بارا جاتقانى بايقالادى. ءدال وسىنداي رۋحاني بوساڭدىقتىڭ ارتى جاستارىمىزدىڭ بويىنداعى ۇلتتىق نامىس-جىگەردىڭ السىرەۋىنە اپارىپ سوعۋدا. قازىر ۇلتتىق تاربيەمىزدىڭ سولعىن تارتۋى سەبەپتى وتە از سانداعى رۋحسىز ۇرپاقتىڭ ءوسىپ كەلە جاتقاندىعىن دا اڭعارۋعا بولادى. ايتالىق: اۋىلدى جەرلەردە جاستارىمىز نەگە جاماندىقتىڭ شىلاۋىنا تەز بەرىلەدى؟ الەۋمەتتىك ورىنداردا ءبىلىم ءسوزىن سويلەمەي، اۋزىنا كەلگەن بىلاپىت سوزدەردى ايتاتىن باۋىرلاستارىمىز نەگە كوپ؟ كەلىستى كەلبەتتەرىن بۇزىپ، ساندارىن جالاڭاشتاپ الدىڭنان كەكىرەيە وتەتىن، ءوز قانداستارىنىڭ قاتارىنان تەڭى تابىلمايتىنداي جاتجۇرتتىق قالتالىلاردىڭ قولىنان ۇستاپ كەتەباراتىن قاراكوز قارىنداستارىمىز كىمنىڭ تاربيەسىن كورگەن؟! اكەسى مەن شەشەسىن سيلامايتىن، ءسوزى مەن ارەكەتى تاۋدان تاس دومالاتقانداي دورەكى، قازاقى ادەپ-يبا، مىنەز-قۇلىق، سالقىن قاندىلىقتان جۇرداي، مەيرىمسىز ۇرپاق قايدان پايدا بولعان؟ اتا ءداستۇر ــ اسىل قازىنالارىمىزدى ارداقتاماي، وعان جيرەنە قارايتىن، ءوز تىلىنەن ءوزى بەزىنگەن، شەتەلدىك فيلمدەردىڭ داڭعوي، دالباسا كەيىپكەرلەرىنە تالعاۋسىز ەلىكتەپ، ۇلتىمىزدىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاستىرىپ كەلگەن ءتابيعي اۋەنى مەن ۇناسىمدى قيمىلىن بۇزىپ، قىرىلداپ، شىرىلداپ ءان ايتۋدى، ءۇستى-باسىن جۇلىپ، تىرنالاپ ءبي بيلەۋدى ادەتتەرىنە اينالدىرعان، قانداستارىمەن قاتار وتىرسا دا، ءوز ءتىلىن قايىرىپ قويىپ، وزگە تىلدە شۇلدىرلەپ سويلەسەتىن، شۇبار ءتىلدى، ۇجدانسىز ۇرپاق قايدان پايدا بولعان؟! مىنە، بۇل تۋىنداپ وتىرعان اشتى كەلەڭسىزدىكتىڭ ءبارىن، اينالىپ كەلگەندە، بۇگىنگى جاستارىمىزعا بەرىلىپ وتىرعان ۇلتتىق رۋحاني تاربيەنىڭ كەمشىل بولۋىنان، ياعني، ءداستۇر تاربيەسىنىڭ شىلبىر ءۇزىپ، قولدان شىعىپ بارا جاتقاندىعىنان دەپ ايتساق تىم ارتىق بولمايتىنداي.

  بىلايعى جەردە، قازىرگى ۇلتتىق يدەيالوگيانىڭ السىرەپ، جاستارىمىزدىڭ بويىنداعى ۇلتتىق نامىس-جىگەردىڭ ونان ارى بوساڭسۋىن بولعىزباۋ ءۇشىن، ءاربىر قازاق ازاماتىندا «مەن ”قازاق“ بولعانىمدى ماقتان تۇتامىن! ءوز ۇلتىمنىڭ ”قازاق“ دەگەن ارداقتى اتىن اسپانداتۋ جولىندا تىنباي قۇلشىنامىن!»،- دەيتىن شىنايى ۇلتجاندىلىق يدەيا بولۋعا ءتيىس. بۇنداي يدەيادا بولۋ ءارقاشان ۇلتشىلدىق ەسەپتەلمەيدى، ول ۇلتىن ءسۇيۋ، قاستەرلەۋ، ارداقتاۋ بولىپ تابىلادى. سەبەبى ءوز ۇلتىن ماقتانىش ەتۋ ــ ۇلى قاسيەت! ءوز ۇلتىن شىنايى سۇيە بىلگەن ۇرپاق قانا تۋعان حالقىنىڭ اسىلدارىن ارداقتاپ، ۇلىلارىن ۇلىقتاي الادى! اۋەلى «ءوزىڭدى ءوزىڭ سيلاساڭ، جات جانىنان تۇڭىلەدى»،- دەگەندەي ءىس بولادى. ءاسىلى ۇلتجاندىلىق ــ ءاربىر ازاماتتا بولۋعا ءتيىستى اسىل قاسيەت. ادام بويىندا بۇل قاسيەت بولماسا، وندا ونى ءوز ۇلتىنىڭ ازاماتى، ءوز حالقىنىڭ ۇلى مەن قىزى دەپ ايتۋ قيىن. وتكەنىنىڭ ونەگەسى مەن تاريحىنىڭ ءتالىمى جالعاسقان ەلدىڭ ۇرپاعى عانا شىنايى ۇلتجاندى بولا الادى. ۇلتجاندى بولۋ ءۇشىن الدىمەن سالت-ءداستۇرىڭدى، مادەنيەتىڭ مەن ادەبيەتىڭدى، تۋعان ءتىلىڭدى قانىق ءبىلۋىڭ، ارداقتاپ، اسپانعا كوتەرىپ، قاستەرلەۋىڭ، اناڭداي ايالاۋىڭ، اكەڭدەي سىيلاۋىڭ كەرەك. بۇلارعا قانىق بولماعان ازاماتتى ءوز ۇلتى تۇرعىسىنان رۋحاني ماڭگۇرت دەپ ايتۋعا لايىق.

  قازىرگى جاستارىمىزدىڭ وي-سانا جاعىنان بۇكىل الەممەن بىرگە دامۋىنا تولىق مۇمكىندىكتەر بار. تۇتاس قوعامدى سول شىنايى قالپىندا، ءوز بولمىس-بىتىمىمەن ءتۇسىنۋ جاستارىمىز ءۇشىن وتە قاجەتتى. جاستارىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارىنىڭ وزدەرىنىڭ باتىستاعى قۇرداستارىنا بارلىق جاعىنان ەلىكتەيتىنى دە راس. ءدال وسى تۇيىننەن جاستارىمىز وزدەرىنىڭ باتىستىق قۇربىلارىنا كوزسىزدىكپەن ەلىكتەمەي، قايتا ولارعا ءوز ۇلتىنا ءتان ەرەكشەلىكتەردى ساقتاي وتىرىپ جاسامپازدىقپەن، تالعامپازدىقپەن ەلىكتەگەنى ابزال! ويتكەنى، قانشا دەگەنمەن ۇلتمىزدىڭ كەلىپ شىعۋ تاريحى مەن سالت-ءداستۇرى وزىنە ءتان وزگەشەلەنىپ تۇراتىنى انىق. سوندىقتان باتىسقا كوزسىزدىكپەن ەلىكتەمەي، ءوز ۇلتتىق بولمىس-ءبىتىمىمىزدى ساقتاي وتىرىپ جاسامپازدىقپەن، تالعامپازدىقپەن ەلىكتەگەنىمىز ءجون!

  ءبىز دامىعان ەلدەردىڭ، وزىق ۇلتتاردىڭ ىلعارى تەحنولوگياسىن مەڭگەرەيىك، ءتىلىن دە ۇيرەنەيىك، مادەنيەتىن دە قابىلدايىق، ءبىراق سالت-ءداستۇرىمىز بەن انا تىلىمىزگە كەلگەندە، ول ءارقاشان قازاقى قانىمىزعا، جان-دىلىمىزگە بىتە قايناسىپ، وزىمىزگە ءتان قاسيەتىمەن وزگەشەلەنىپ تۇرۋعا ءتيىس. سوندا عانا ءوز ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز قورعالىپ، بوگەنەيى بولەكشە ەرەكشەلىگىمىز ارداقتالىپ تۇرادى. وزگە جۇرتتىڭ جىلتىراۋىعىنىڭ بارىنە قىزىعىپ، ونى تالعاۋسىز قابىلداي بەرۋ قاي-قاشاندا ۇلت ءبىتىمى ءۇشىن جاقسىلىق اكەلمەيدى.

  جاستارىمىز، ۇلتىمىزدىڭ سالقىن قاندى، سابىرلى قاسيەتىنە ساي سانالى دا ىسكەر، ءورشىل دە ورەلى بولسا، سوندا عانا ساپ التىنداي دات باسپاي تازا ءوسىپ-جەتىلەدى. قاراكوز قارىنداستارىمىز، ءارقاشان اقىلدى، ارلى، يبالى بولسا، اسەم دە سۇيكىمدى كورىنەدى. ويتكەنى «ءوڭدى قىزدىڭ ءبارى ءجوندى قىز بولا بەرمەيتىنى» سياقتى ادامنىڭ قىمباتى اقىلى مەن ارى ارقىلى ايقىندالادى. ادامنىڭ سىرتقى سىمباتى مەن ىشكى قىمباتى قابىسسا عانا جاراسىمدىلىق ءوز ورنىن تابادى!

  قازىر قوعامدا جاستارىمىزدى تەر توگىپ ەڭبەك ەتۋگە جالقاۋ، بىلىمگە قىزىقپايدى، كىتاپ وقىمايدى، ءوز ۇلتىن تۇسىنگىسى كەلمەيدى، بوس ۋاقىتتارىن كوفەحانالار مەن ءتۇرلى ساۋىقحانالاردا وتكىزۋگە اۋەس دەيتىن ءبىربولىم سىڭار جاقتى سىپىرا تەرىسكە شىعاراتىن كوزقاراستار دا كوبىرەك ايتىلىپ ءجۇر. ءوز باسىم بۇل پىكىرلەرگە تولق قوسىلمايمىن. ويتكەنى ءبىزدىڭ مۇلدە باسىم سانداعى جاستارىمىز جاقسى، ولار ەڭبەكشىل، پاراساتتى، باتىل دا ىسكەر، ءبىلىمدى دە يبالى. كۇندەلىكتى رەال ءومىرىمىزدىڭ ءار سالا، ءار شەبىندە ۇلتىمىزدىڭ «قازاق » دەگەن ارداقتى اتىن اسپانداتىپ جۇرگەن ازاماتتارىمىز دا بارشىلىق! ءبىز مۇنداي جاستارىمىزدىڭ بولعانىنا ماقتانۋعا حاقىلىمىز. ال ءومىرىمىزدىڭ قاراڭعى جاعىندا جوعارىداعىداي قاسيەتتەردەن جۇرداي قالعان جاستارىمىز دا جوق ەمەس، بار. ءبىراق ولار ازشىلىق. وكىنىشكە وراي، ولار ازشىلىق بولعانىمەن، ۇلتىمىزدىڭ ومىرىنە تيگىزىپ وتىرعان كەسىرى توتەنشە زور، ولار ءوز ۇلتىن سۇيە بىلمەيدى، حالقىنىڭ مىڭ باتپان سورى، اۋىرتپالىعى. انە سوندىقتان دا جاستارىمىزعا تاربيەنى جالپى بەتتىك تەرەڭدەتپەيىنشە ۇلتىمىزدى تۇتاس تۇلعالىق جاقتان وركەنيەتتى ۇلتقا اينالدىرۋ قيىن. قازىرگى ازاماتتاردا، ەڭ قاراپايىمى، ءوزىن وزگە تۋىسقان ۇلت ازاماتتارىمەن سالىستىرىپ «مەنىڭ سەنەن قاي جەرىم كەم » ، «سەن ىستەگەن ءىستى مەن دە ىستەي الامىن»،- دەيتىن ءورشىل رۋحتىڭ بولۋى توتەنشە قاجەتتى!

  ەلىمىزدە بازار شارۋاشىلىعىنىڭ جولعا قويىلىپ، ەسىكتى سىرتقا اشىق ۇستاۋىمىزعا بايلانىستى ادامداردىڭ يدەيالىق تانىمىندا، قۇن كوزقاراسىندا جانە ءمورال ولشەمىندە بۇرىن بولىپ كورىلمەگەن ۇنامدى جانە ۇنامسىز قۇبىلىستار جارىققا شىقتى، بۇل بۇلتارتپاس شىندىق. وسىنداي ۇنامسىز قۇبىلىستاردان، ورىن تەپكەن كەلەڭسىزدىكتەردەن، وزگەرىستەردەن ۇلتىمىز جاستارىنىڭ دا اۋلاق بولا الماسى انىق.

  سوندىقتان ۇلتىمىز جاستارى رەال ومىردە نەنىڭ ۇلتىمىزعا ابىروي، نەنىڭ نامىس بولارىن ايقىن تانىپ، ۇلتتىڭ اتاق- ابىرويىنا داق سالاتىن ءارقانداي ىستەن اۋلاق بولىپ، وزدەرىنە ۇنەمى، ءبىر تولىمدى ازاماتتا بولۋعا ءتيىستى ادامدىق قۇندى جەتىلدىرە الدىم با، جوق پا؟ كىسىلىك قاسيەتكە ساي كەلەتىن ىزگىلىكتى ءىس ىستەي الدىم بار، جوق پا؟ ءسوز-ارەكەتىمدە ءوز ۇلتىمنىڭ تاڭداۋلى ءمورالىن ايگىلەپ، وركەنيەتتى قوعامىمىزدىڭ ءمورال ولشەمىنە سايكەسە الدىم با، جوق پا؟ بارلىعىندا ۇلتتىڭ، وتاننىڭ مۇددەسىن باستى ورىنعا قويىپ، حالىقتىڭ قالاۋىنان شىعا الدىم با، جوق پا؟ ءوز ورنىمنىڭ، ءوز ۇلتىمنىڭ دامۋىنا ۇلگى، ونەگەلىك كورسەتىپ، ادال دا سەنىمدى بولىپ، ىرىقتىلىقپەن جاڭالىق جاراتۋ رۋحىن ساۋلەلەندىرە الدىم با، جوق پا؟ ءومىر بويى جالىقپاي، تالماي تالپىنىپ العا ىلگەرلەپ، ونەر-ءبىلىم ۇيرەنىپ، جاڭالىققا جارشى بولىپ، قاجىرلى، قاراپايىم، ەڭبەكشىل، ءادىل دە تۋراشىل قاسيەت قالىپتاستىرىپ، ءوز الال ەڭبەگىمەن تۇرمىس-تىرشىلىگىمدى كوركەيتىپ، مىناۋ جاراسىمدى قوعامعا ءبىر كىسىلىك ۇلەسىمدى قوسا الدىم با ؟ جوق پا ؟ زاڭ-تۇزىمدەردى مۇقيات ۇيرەنىپ، وتباسىندىق مورالعا، قوعامدىق مورالعا، كاسىپتىك مورالعا ساي ءىس ىستەپ، ءﺩﺍﯞﯨﺮ اۋقىمىنا سايكەسىپ، ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ العا ىلگەرىلەۋىنە، ۇلت ساپاسى مەن ۇلت مۇراتىنىڭ اسقاق تۇرۋىنا ءبىر كىسىلىك ۇلەسىمدى قوسا الدىم با ؟ جوق پا ؟ دەگەن سياقتى سۇراۋلاردى قويىپ، ءوزىن سوعان ساي ءار جاقتان تولىمدى ەتىپ تاربيەلەپ جەتىلدىرۋلەرى قاجەت.

  مەيلى قاي قوعام بولسىن، بەلگىلىبىر جاس جونىنەن الىپ ايتقاندا، اتا-انانىڭ بايلىعى دا، كەدەيلىگى دە ونىڭ تۇتاس عۇمىرىنا ارقاۋ بولىپ، تۇراقتاپ تۇرا المايدى. سوندىقتان ادام قاشاندا ءوز باقىتىن ءوزى جاراتۋعا قۇلشىنىس جاساي ءبىلۋى ءتيىس. ەڭبەككەرلىك، ىزدەنگىشتىك، قاجىرلىلىق، توزىمدىلىك، ۇنەمشىلدىك، بايسالدىلىق، ادال-تۋراشىلدىق، ت. ب. مىنە، بۇلار ءسىزدى ەشبىر اداستىرماي ناعىز باقىت جولىنا باستاپ اپاراتىن باعدارشام ەسەپتەلەدى. ءاسىلى ادام بالاسىنىڭ ەسەيىپ، كامالاتقا تولعان كەزىندە ءوزىن-ءوزى وڭ باعىتتا تاربيەلەپ، قاتە جولعا تۇسىرمەي، دۇرىس جولعا سالۋىنا ابدەن بولادى. بۇل ادام بالاسىنىڭ باسقا حايۋاناتتاردان وزگەشە وبرازدى وي قورتىپ، ساناسىنا سالىپ ساراپتاما جاساپ، ءوزىن تىزگىندەپ، مەڭگەرە الاتىن وزىنە عانا ءتان دارالىعى. سوندىقتان ارقانداي ادام ەسەيە كەلە وزىنە-ءوزى سىن كوزبەن قاراپ، ءوزىن-ءوزى دۇرىس باعىتتا تاربيەلەپ جەتىلدىرۋگە شەبەر بولۋعا ءتيىس. بۇل جونىندە ۇلى دانىشپان اتامىز اباي: «ەگەردە ەستى كىسىلەردىڭ قاتارىندا بولعىڭ كەلسە، كۇنىندە ءبىر مارتەبە، بولماسا جۇماسىندا ءبىر، ەڭ بولماسا ايىندا ءبىر، وزىڭنەن ءوزىڭ ەسەپ ال! سول الدىڭعى ەسەپ العاننان بەرگى ءومىردى قالاي وتكىزدىڭ ەكەن، نە بىلىمگە، نە احيرەتكە، نە دۇنيەگە جارامدى، كۇنىندە ءوزىڭ وكىنبەستەي قىلىقپەن وتكىزىپپىسىڭ؟ جوق، بولماسا، نە قىلىپ وتكىزگەنىڭدى ءوزىڭ دە بىلمەي قالىپپىسىڭ؟»،-دەپ تاماشا تاعىلىمدى وي تاستاعان بولاتىن!

  بۇگىنگى جاستارىمىزدىڭ بىلىمدىك ساپاسى جونىنەن ايتقاندا، كەمىندە ەكى شارت تولىق ازىرلەنگەن بولۋى كەرەك: ءبىرى، نەداۋىر مول جالپىلىق بىلىمگە يە بولۋى؛ ەندى ءبىرى، ارناۋلى كاسىپتىك ءبىلىمى بولۋى، اتاپ ايتقاندا بەلگىلى ءبىر كاسىپتىڭ، ونەردىڭ مامانى بولۋ ءتيىس. قازىر قوعامدا ءىشىنارا جاستارىمىز مەيلى جوعارى دارەجەلى ءبىلىم العانى، الدە الماعانى بولسىن، جەتەر جەرىنە جەتىپ العانداي-اق، جالعاستى تالپىنىپ، ءبىلىم-ونەرىن ىزدەمەي، باعىت-باعدارسىز، قاراداي ۇمىتسىزدەنىپ، ءوزىن تۇيىققا تىرەپ، توقىراتىپ العا باسپايتىن بولعان. مىنە بۇل جاعداي ولاردىڭ سىرتقى دۇنيەمەن سايكەستىك تابا الماي، ىشكى جان دۇنيەسىندەگى ۇمتىلسام، العا باسسام ەكەن دەيتىن تۋما قاسيەتىن جوعالتىپ العاندىقتىڭ اسەرى. ءاسىلى، ولارداعى باستى كەمىستىك وزىنە بولعان سەنىمىنىڭ تاپشىلىعىندا. وزىنە سەنۋ تىرشىلىكتىڭ ازىعى، ومىردە وزىنە سەنگەن ادام عانا ءوز كاسىبىنەن تاماشا ناتيجە جاراتا الادى. اقىل-ەسى دۇرىس ادامنىڭ بارىندە كومەسكى قابىلەت بولادى. ءبىزدىڭ كەي ازاماتتارىمىز ءوز بويىنداعى كومەسكى قابىلەتىن ءوزى بايقاي المايدى، ءارى بايقاسا دا اشا بىلمەيدى. ادامنىڭ كومەسكى قابىلەتى تەك اماليات بارىسىندا عانا اشىلادى. ادامدا «باسقالار ىستەگەن ءىستى مەن دە ىستەي الامىن، ولاردا بار قۋات، اقىل-ايلا مەندە دە بار»،- دەيتىن سەنىم بولۋى، سول سەنىمگە ساي كەلەتىن قۇلشىنىس، تالپىنىس بولۋى ءتيىس. سوندا عانا ويلاعان ماقساتىڭىزعا تەز جەتە الاتىن بولاسىز. قازىرگى اعا ۇرپاقتىڭ جاستاردان كۇتەرى «ءوز جانىن ءوزى باقسا بولدى» ەمەس، قايتا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ، ءوزىن دە، وزگەنى دە باعا الاتىن بولۋعا ءتيىس!

  «ونەرپاز بولساڭ ارقالان ... » دەمەكشى، جاستارىمىز ونەرىمەن ارقالاناتىن بولۋى، ونەرىمەن ءومىردىڭ كەتىگىن تاۋىپ قالانا الاتىن بولۋى، «جۇمىسى جوقتىق ازدىرار ادام بالاسىن... » بولىپ جۇرمەۋى ءتيىس. بۇل ومىردە بايقاي بىلگەن ادامعا كاسىپ كوپ، تالپىنىپ تىرلىك قىلعانعا ىستەيتىن ۇلىلى-كىشىلى ىستەر تولىپ جاتىر. كىمدە-كىم ۇمتىلىپ ءوزى الماسا، ومىردە وعان تەگىن ۇلەس جوق. جاستارىمىز كاسىپ ىستەۋگە كەلگەندە، «ارلانۋ» دەگەن پالەدەن اۋلاق بولعانى ءجون. ارلانامىن دەپ ءجۇرىپ اداسقانىڭنان، ارلانباي ءجۇرىپ جول تاپقانىڭ ارتىق. «حايۋاننىڭ ارتىن جۋساڭ دا مال تاپ»،- دەپ ۇلى اباي ايتقانداي، مال ساۋدالا، قاساپشى بول؛ وت جاق، كۇتۋشى بول؛ ماشينا جۋ، ۆەنت بۇرا؛ شاقاي جاما، بوتەلكە تەر! قالايدا الال ەڭبەگىڭمەن مال تاپ، اۋقاتتان، ەڭسەڭدى كوتەر! سوندا عانا ءوزىڭدى وزگە جۇرتقا تەڭەي الاسىڭ، ونەردىڭ ورىنە، عىلىمنىڭ تورىنە شىعا الاسىڭ! قاس-قاعىم ساتتە اياقتايتىن قىزىقتى كينو لەنتاسىنداي مىناۋ كەلتە عۇمىرىڭدا ءبىلىم ۇيرەنبەسەڭ، ءبىلىمىڭ مەن بىلەگىڭە سۇيەنىپ ومىردەن ءوز نەسىبەڭدى مولىراق الا الماساڭ، از دا بولسا وتباسىڭنان وتانىڭا دەيىن قوسار ۇلەسىڭ بولماسا، وندا ءومىرىڭنىڭ نە قۇنى، ازاماتتىعىڭنىڭ نە ابىرويى بولماق؟!

  مەيلى ءسىز قانداي قوعامدىق ورتادا ءومىر وتكىزىڭىز، ءوزىڭىز قىزىققان ونەردى يگەرۋ جونىندە شىنايى بەكىمىڭىز، ۇيرەنۋ نيەتىڭىز بولسا بولعانى، وندا ءسىز كۇندەلەكتى شارۋاڭىزدى تىندىرا ءجۇرىپ، الگى ونەردى ءوز قوعامدىق ورتاڭىزدان؛ كىتاپ، گازەت-جۋرنالدان؛ راديو-تەلەۆيزور مەن ينتەرنەتتەن؛ ءتىپتى، بولماسا، سول ونەرگە ىسىلعان مامان ۇستازدىڭ قاسىنا ەرىپ، قوسىلا ىستەي ءجۇرىپ تە ۇيرەنىپ الۋىڭىزعا ابدەن بولادى. ماسەلەنىڭ تەتىگى ءوز نيەتىڭىز بەن قۇلشىنىسىڭىزدا جاتىر. ەگەر ءسىز نە ءبىلىمسىز، نە تالاپسىز، نە بوشالاڭ، نە جالقاۋ، نە سىلبىر بولساڭىز ارتتا قالعانىڭىز قالعان. وندا بىلايعى جەردە ەشكىمگە دە وكپە ارتۋىڭىزدىڭ ءجونى جوق، ونى تەك ءوز باسىڭىزدان كورگەنىڭىز وڭ.

  ۇيرەنۋدە ارلىلىق بولمايدى، ءارى ۇيرەنۋدىڭ شەتى مەن شەگى دە بولمايدى، ءارقاشان «تۇراقتى قىزمەتكەر، ءيا كاسىپ يەسى ەمەسپىن، البارىندى بولىپ ۇيرەنۋىمنىڭ قاجەتى قانشا، وسىنىم دا جەتپەي مە»،- دەگەن كەراناۋ، قاناعاتتانۋ پيعىلىنان اۋلاق بولىڭىز. ءوزىڭىزدى ۇيرەنۋگە جەبەگەن ۇستىنە جەبەي ءتۇسىڭىز. ويتكەنى ءسىزدى ۇيرەنۋ، تالپىنۋ، ىزدەنۋ، ەڭبەكتەنۋ عانا شىنايى كەمەلدەندىرىپ، جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرەدى؛ سىزگە باقىتتى تۇرمىس، ءلاززاتتى كوڭىل كۇي باعىشتايدى؛ جۇمىسسىزدىقتان اراشالاپ، كاسىپ سىيلايدى؛ قولىڭىزعا اقشا ۇستاتادى، الدىڭىزعا التىن اياقپەن اس تارتادى؛ ناداندىقتان، تار ورىستىلىكتەن، جالقاۋلىقتان، جالعان ايتۋدان، جال ىزدەۋدەن، بارلىق كەلەڭسىزدىكتەن ارىلتادى؛ قىسقاسى، كەمەلدى كىسىلىككە جەتكىزەدى. ءار قاشان بىلگەنىڭىز مولايىپ، وي ءورىسىڭىز كەڭەيگەن سايىن ويىڭىز جەتكەن جەرگە قولىڭىزدا جەتەتىن بولادى.

  رەال ومىردە، ادام بالاسى ءبىرى-بىرىنەن اقىلعا لايىق ىزگى قاسيەتىمەن عانا ارداقتالادى. ءار قاشان ەستى، اقىلدى، ارلى، كورگەنى كوپ ءبىلىمدى ادام ورىندى ءىستى قىزىعىپ، قۇمارلانىپ ىزدەيدى داعى، ورىنسىز ىستەن بويىن اۋلاققا سالىپ، جان بالاسى سۇيسىنەتىندەي وڭدى ءىس قىلادى. ادام بالاسىن كەسىرلى قىلىقتاردان اراشالاپ، كەمەلدى كىسىلىككە جەتكىزەتىن نارسە تەك ورەلى ءبىلىم، ازعىرىلمايتىن اقىل، تۇرام دەگەنىندە تۇرارلىق تۇرلاۋلى مىنەز بولماق.

  قازىر قوعامدا ءبىر ءبولىم جاستارىمىز اراسىندا اقشا قۇمارلىق، راحات قۇمارلىق، پايدانى كورگەندە جانىن سالاتىن اشكوز، ولەرمەندىك، ايتقانىندا تۇرا المايتىن سەنىمسىزدىك، الدامكوستىك، جالقاۋ بويكۇيەزدىك قاتارلى كەراناۋ قۇبىلىستار ءومىر ءسۇرىپ وتىر. مىنە مۇنداي ادامدار ءوز ورتاسىنا زيان سالۋدى «باتىرلىق»؛ داڭعوي-دالباسالىقپەن دال-دۇل بولىپ ءجۇرۋدى «ءبىر ءتۇرلى مودى»؛ جۇرتتى زار ەڭىرەتىپ، وزىنە پايدا جەتكىزۋدى «ىسكەرلىك»؛ پايدانى كورگەندە بارلىعىن ۇمىتىپ، قارمانىپ قالۋدى «جىلبۋرىندىلىق»؛ زاڭعا قايشى كەلىپ، ءتارتىپتى ءبۇلدىرۋدى «جۇرەكتىلىك» دەپ سانايدى.

  ءﺩﺍﯞﯨﺮ وزگەرىپ، ءومىر ﺟﺎﯕﺎﻻنعان، ﺍﺩﺍﻣﺪﺍﺭﺩﯨﯔ ﻳﺪﻩﻳﺎﺳﻰ ﻭﻳﺎﻧﯩﭗ، ﺑﺎﺭﺷﺎ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺯﺍﺭﻋﺎ بەت العان، ﺣﺎﻟﯩﻖ ﺗﯘﺭﻣﯩﺴﻰ جاقسارىپ، تىرشىلىك تىنىسى تۇرلەنە ﺗﯘﺳﻜﻪﻥ بۇگىنگى اسا ﺗﺎﻣﺎﺷﺎ جاعدايدا وتە از سانداعى ازاماتتارىمىزدىڭ ەڭ ەسكەرمەيتىن اعاتتىعىنىڭ ءبىرى ــ ولاردىڭ قالىپتان تىس اراققا سالىنۋى بولىپ وتىر. ءاسىلى ﺍﺭﺍﻕ وڭدى تۇتىنا بىلگەن ادامعا جاراسىمدىلىقتى ساقتايتىن ﻭﺭﺗﺎﻣﯩﺰﺩﺍﻋﻰ ءبىر ءتۇرلى ﺩﺍﻧﻪﻛﻪﺭ ءﺩﺍﻡ، وزىق ۇلتتار اراقتى وسىلاي تۇتىنا بىلەدى. ال وڭدى تۇتىنا بىلمەگەن ادامعا داۋاسى جوق، ايىقپاس الاپات دەرت. قازىر اراق قۇيىلعان ﺩﯞﻣﺎﻧﺪﻯ ﻭﺭﺗﺎلاردى، ادامدىق قاتىناستى ارلەندىرۋدىڭ ﺗﺎﻣﺎﺷﺎ ﻭﺭﺍيى دەپ ءبىلىپ، وڭدى پايدالانا ﺑﯩﻠﮕﻪﻥ ﻛﻮﭖ ﺳﺎﻧﺪﺍﻋﻰ ﺯﻩﺭﺩﻩﻟﻰ ﺍﺯﺍﻣﺎﺗﺘﺎﺭﯨﻤﯩﺰ، قوناق يەسىنىڭ ﻗﯟانىشىنا ءوزىنىڭ ﻭﺭﺗﺎﻗﺘﯩﻌﯩﻦ ءﺑﯩﻠﺪﯨﺮﯨﭗ، ﻳﺒﺎﻟﻰ ﻟﻪﺑﯩﺰ، ﺍﺩﻩﭘﺘﻰ ﻗﯩﻠﯩﻌﯩﻤﻪﻥ ﻭﺯﮔﻪﻧﻰ ﺑﺎﯞﺭﺍﭖ، ءﻭﺭﯨﺴﯩﻦ ﻛﻪﯕﻪﻳﺘﯩﭗ، ﺳﻮﻝ ﻭﺭﺗﺎﺩﺍ ﻛﯩﺴﯩﻠﯩﮕﯩﻦ، ۇستامدىلىعىن، بىلىكتىلىگىن ﺍﯕﻌﺎﺭﺗﯩﭗ، تاماشا ﻗﯘﺭﻣﻪﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﻪﻧﯩﭗ، ﺑﻮﻻﺷﺎﻋﯩﻨﺎ ﺍﻕ ﺟﻮﻝ ﺳﺎﻟﯩﭗ اتتانىپ ﺟﺎﺗﺎﺩﻯ. ﺍﻝ، الگىندەي ورتالاردا، ﻛﻪﻳﺒﯩﺮ ﺟﯘﺗﯟﺩﻯ ﺑﯩﻠﺴﻪ ﺩﻩ ىشۋدىڭ ءتارتىبىن ﺑﯩﻠﻤﻪيتىن ءبىر ءبولىم ەسەرسوق جاندار ءﺑﯩﺮ ﺗﻮﻳﻌﺎﻧﯩﻦ، ءﺑﯩﺮ ﺷﺎﻟﻘﯩﭗ ﻗﺎﻟﻌﺎﻧﯩﻦ ﻣﺎﻗﺘﺎﻥ ﻛﻮﺭﯨﭗ، ﻭﺭﺗﺎﻋﺎ، ۋاقىتقا، ﺷﺎﻣﺎ-شارقىنا ﻗﺎﺭﺍﻣﺎﻱ، ﻛﻮﺳﯩﻠﻪ ءﺳﯩﻤﯩﺮﯨﭗ، ﻛﻮﭘﯩﺮﻩ ﺳﻮﻳﻠﻪﭖ، ﻭﺭﺗﺎﻧﯩﯔ ﺷﯩﺮﻗﯩﻦ ﺑﯘﺯﯨﭗ، ﺍﺯﻋﺎﻧﺎ ﺍﺑﯩﺮﻭﻳﯩﻦ ﺍﻳﺮﺍﻧﺪﺍﻱ ﺗﻮﮔﯩﭗ، ﻣﺎﺳﻘﺎﺭﺍ ﺑﻮﻟﯩﭗ، ﺑﺎﺳﻘﺎﻻﺭﺩﯨﯔ ﻣﺎﺯﺍﻋﯩﻨﺎ ﻗﺎﻟﯩﭗ ﺟﺎﺗﺎﺩﻯ. ەگەردە ءسىز ءدال الگىندەي ازاماتتارمەن سويلەسىپ، جان دۇنيەسىنە ۇڭىلە قالساڭىز، ونىڭ رۋحاني الەمىنىڭ سونشالىقتى كەدەي، سونشالىقتى مەشەۋ ەكەندىگىنە قاراپ قاراداي قارنىڭىز اشادى. ويلاعان ويلارىنىڭ تىم قاراپايىم، ءدام تاتۋى جوق قايداعى بىقسىق نارسەلەر ەكەنىن بايقاپ، ونىڭ كەلەشەگىنەن اۋەلى تۇڭىلەسىز. ولاردىڭ ايتاتىن اڭگىمەلەرى تويا تاماقتانعانى، ىشكەن-جەگەنى، كەشە ىشكىلىكتى (اراقتى) مول ءىشىپ، بۇگىن باسىنىڭ اۋىرىپ قالعانى، كەشە ەس-ءتۇسىن بىلمەي قالىپ، بۇگىن سول كەشەگى قىلىعىن وزگەلەردەن ەستىپ، ماقتانا ەسكە العانى، ت. ب. بولىپ شىعادى. ءدال وسىنداي قازاننىڭ قايناعانىن اڭدىپ، اقىل-ەسى قارىن تويعىزۋدان ارى اسا المايتىن، قۇلقىن قۇمار، تاماقساۋ جانداردا قوعام جونىندە، ءومىر جونىندە جەكە ازاماتتىق كوزقاراس، ءوزالدىنا قالىپتاسقان وي-پىكىر، مۇرات-ماقسات بولمايدى. دۇنيە قالاي ءورىس الىپ، وزگە جۇرت قايتىپ دامىپ بارادى، كەلەشەكتە ۇلت نە بولادى، ۇرپاق نە بولادى ول جونىندە ەشقانداي تالعام جاسامايدى. ءوز تۇرعىسىنا، ءيا وسەر ۇرپاققا اسەر ەتەرلىكتەي ءمان-ماعىنالى، ازاماتتىق ويى بار ءسوز سويلەي بىلمەيدى. ەرتەڭ نە ىستەيمىن، قايتسەم شارۋاشىلىعىمدى شالقىتىپ، قاتاردان قالمايمىن دەگەن سياقتى ويلار ولاردا مۇلدە بولمايدى. ولاردىڭ اڭديتىنى وزگەلەردە مايلاتاتىن، جۋعىزاتىن، قىسقاسى ءبىر سىلتاۋمەن ءوز قۇلقىنىن ءبىر رەت بولسا دا تەگىن تويعىزىپ قالاتىن قانداي جاڭالىقتار، قانداي ورايلى ساتتەر بار ــ مىنە وسى بولىپ شىعادى. اۋەلى، ءبىر اۋىل ەلدى باعاتىن الگىندەي ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ەتىپ، كۇن كەشىرگەن، وزىندىك تىرشىلىگىنە قاراساڭىز، ولاردىڭ كۇندىك ەڭبەك بوداۋى ءبىر بوتەلكە اراقپەن نەمەسە «ءۇش ۋاققى تاماعىن تاۋىپ جەۋمەن» عانا ولشەنىپ، ەسىل ومىرلەرى وزگەلەرگە يەك سۇيەپ، الاقان ءجايىپ، تىلەنشى، جالشى بولىپ ءوتىپ جاتقانىن دا بايقايسىز.

  ءاسىلى ماسەلەنىڭ قاينارى ﺍﺭﺍﻕ ﯨﺸﯟﺩﻩ ﺗﯘﺭﻋﺎﻥ ﺟﻮﻕ، ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺍﺭﺍﻗﺘﻰ ﻭﺭﺗﺎﻋﺎ، ۋاقىتقا، ﺷﺎﻣﺎ-شارقىنا ﻗﺎﺭﺍﻣﺎﻱ ﺍﺭﺗﯩﻖ ءﯨﺸﯩﭗ، ﺍﻧﺪﺍﻋﺎﻳﻼﭖ ﺑﯘﻟﯩﻚ ﺗﯟﺩﯨﺮﯞﺩﺍ؛ ﺍﺩﺍﻣﺪﯨﻖ اردان ﺍﻳﯩﺮﯨﻠﯩﭗ، ءﻭﻧﺪﯨﺮﯨﺲ پەن ﻗﯩﺰﻣﻪﺗﺘﻰ ﻣﯘﻟﺪﻩ ەستەرىنەن ﺷﯩﻌﺎﺭﯨﭗ، ﻩﻛﻮﻧﻮﻣﻴﻜﺎ ﻣﻪﻥ ﻗﻮﻋﺎﻣﻨﯩﯔ ﺩﺍﻣﯟﯨﻨﺎ ﻭﺭﺍﻟﻌﻰ بولۋدا؛ ﺍﺭﺍﻗﺘﻰ ﺑﺎﯞﯨﺮﻯ ﻩﺯﯨﻠﮕﻪﻧﺸﻪ ءىشىپ، ﺑﯘﻟﻌﺎﻻﻗﺘﺎﭖ ﻣﻮﺗﻮرلى كولىكتەرىن ايداپ، ﺷﯩﺮﻋﺎﻻﯓ ﺗﯟﺩﯨﺮﯨﭗ، ءوزىن دە، وزگەنى دە ﺍﻳﯩﻘﭙﺎﺱ ﺍﺯﺍﭘﻘﺎ سالىپ، ﻭﺗﺒﺎﺳﯩﻦ ﻛﯘيزەلتىپ، ﺍﺩﺍﻣﺪﺍﺭ ﺍﺭﺍ ﺩﺍﯞ-ﺷﺎﺭﺩﻯ ﻣﻮﻻﻳﺘﯩﭗ، ﻗﻮﻋﺎﻣﻨﯩﯔ ﺑﻪﺭﻩﻛﻪﺳﯩﻦ ﻛﻪﺗﯩﺮۋدە؛ ﻭﺗﺒﺎﺳﻰ ﺗﻮﺯﯨﭗ، ﻧﻪﻛﻪ ﯗﻳﯩﺘﻘﯩﺴﯩﺰ، ﺑﺎﻻ ﯗﻳﻘﯩﺴﯩﺰ ﺑﻮﻟﯩﭗ، ﯗﻟﻜﻪﻧﻨﯩﯔ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ، ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﯗﻟﻜﻪﻧﮕﻪ ﺳﯘﻳﯩﺴﭙﻪنشىلىگىنىڭ ﻗﺎﻟﻤﺎۋىندا؛ ءﺗﯘﻥ ﻣﻪﻥ ﻛﯘﻧﺪﻯ ﭘﺎﺭﯨﻖ ﻩﺗﭙﻪﻱ، ﺟﻪﺗﯩﻢ ﻻﻗﺘﺎﻱ ءﺗﯘﺭﺗﯩﻨﯩﭗ، ﻭﺯﮔﻪﻧﯩﯔ ﻩﯕﺒﻪﮔﯩﻤﻪﻥ ﻛﯘﻥ وتكىزىپ، مىناۋ دامىعان، وركەنيەتتى قوعامنان ﺑﻪﻳﺤﺎﺑﺎﺭ قالىپ، ءوز ۋاعىندا ﺟﯘمىسىن تىندىرماي، ﺍﺯ ﻋﺎﻧﺎ ﺍﺳﺘﯩﻌﻰ ﻣﺎﻟﺪﯨﯔ ﺗﯘﻳﺎﻋﯩﻤﻪﻥ ﺗﻮﺯﯨﭗ، ﺑﻪﺱ سادىرا مالى ءﻳﺖ-ﻗﯘﺳﻘﺎ ﺟﻪﻡ ﺑﻮﻟۋىندا؛ ءﺑﯩﺮ ماسكۇنەمنىڭ ﻛﻪﺳﯩﺮﯨﻨﻪﻥ ءﺑﯩﺮ ﺷﺎﯕﯩﺮﺍﻕ ﺷﺎﻳﻘﺎﻟﯩﭗ، ﻳﻪﺳﯩﺰ ﺑﺎﻻ، ﻛﯘﺗﯟﺳﯩﺰ ﻛﺎﺭﻳﺎ، ﻛﻪﺩﻩﻳﻠﻪﺳﻜﻪﻥ ﻭﺗﺒﺎﺳﻰ ﻣﻮﻻﻳﯩﭗ، ﻗﻮﻋﺎﻣﻨﯩﯔ ﺟﯘگى ﺍﯞﯨﺮلاسىپ، «انە، قازاق قاشاندا وستيدى » دەگىزىپ، كورىنگەنگە ﻛﻮﺯ ﺗﯘﺭﺗﻜﻰ ەتىپ، ۇلتتىڭ ار-نامىسىنا داق تۇسىرۋىندە بولىپ وتىر.

  ءبىز بۇل جەردە، جوعارىداعىداي كەلەڭسىزدىكتەردى اۋىزعا الۋدا «سىن تۇزەلمەي ءمىن تۇزەلمەيدى» دەگەن قاعيداعا ساي، جاستارىمىز ورتاسىندا بەلەڭ بەرىپ وتىرعان ءىشىنارا جەتەرسىز جاقتاردى اشىپ كورسەتۋ ارقىلى، ولاردى سول كەمىستىكتەردەن تەز ارىلىپ، جالپى تۇلعالىق جاقتان شىنايى ساپالانۋدى تەز ارادا قولعا كەلتىرۋگە شابىتتاندىرۋ، جەبەۋ نەگىزىندە ايتىپ وتىرمىز. سوندىقتان جاستارىمىز ءارقاشان مي جۇمساپ باس اۋىرتقىسى، تەر شىعارىپ ەڭبەك ەتكىسى كەلمەيتىن، ءوز قاتارىنان وزۋعا تالپىنبايتىن، ومىرگە، دۇنيەگە وزىندىك دەربەس كوزقاراسى جوق، ءازىر استىڭ يەسى، تويعانىنا ءماز بولىپ ءومىرىن وتكىزە بەرەتىن، بوشالاڭ، كور كەۋدە، قازاقى قاسيەتتەردەن جۇرداي، ماڭگۇرت، توعىشار بولماي، قايتا، ءومىر بويى جالىقپاي، تالماي تالپىنىپ العا ىلگەرلەيتىن، ادال ەڭبەگىمەن ابىرويلى ءىس قىلاتىن، ءۇمىت پەن سەنىمگە باي، ونەر ءبىلىم مەن جاڭالىققا جانى جارشى، ءورىس اشىپ العا ىلگەرىلەي الاتىن ىزدەنگىش، ادامدارمەن قارىم-قاتىناسقا شەبەر، كىشىپەيىل دە كىسىلىكتى، قازاقى قاسيەتتەردى قانىنا سىڭىرگەن، ۇلتجاندى، ۇجداندى ازاماتتاردان بولۋعا داعدىلانۋلارى ءتيىس.

  ءسوزىمىزدىڭ سوڭىن جيناقتاپ ايتار بولساق، بۇگىنگى جاستارىمىز ورتاسىندا ورىن تەۋىپ وتىرعان كەمىستىكتەردىڭ ەڭ نەگىزگى سەبەبىن: ءبىرى ــ ونەر-ءبىلىمنىڭ تاپشىلىعىنان، ەڭبەكتەنۋ، ىزدەنۋ، تالپىنۋدىڭ جەتەرسىزدىگىنەن دەسەك؛ ەندى ءبىرى ــ ۇلتجاندىلىق، قازاقى قاسيەت، نامىس-جىگەردىڭ السىزدىگىنەن دەپ تۇيىندەۋگە بولادى. قورتىپ كەلگەندە، جاستارىمىزدا بولۋعا ءتيىستى بىلىكتىلىك پەن ۇلتتىق رۋحاني قۋات وزدىگىنەن پايدا بولمايدى، ونى جاستارىمىزدىڭ بويىنا جالىقپاي جۇرگىزىلگەن ءتالىم-تاربيە، ىزگى ناسيحات ارقىلى بىرتىندەپ سىڭىرۋگە بولادى. «ەرتەڭىن ويلاعان ەل ازبايدى» دەيدى دانا حالقىمىز. سوندىقتان وسەر ۇرپاققا جۇرگىزىلەتىن بىلىمدىك ساپانى، جالپى ۇلتتىق رۋحاني تاربيەنى، بارىنشا كۇشەيتۋىمىز، ونى ۇلت رۋحىن سەرپىلتۋدىڭ، ونى ونان ارى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋدىڭ بىردەن-ءبىر قاجەتتى شارتى دەپ ءبىلۋىمىز قاجەت. ۇيتكەنى، قوعام العا ىلگەرىلەپ، ەكونوميكا دامىعان سايىن ونىڭ ادامدارعا بولعان تالابى ۇزدىكسىز جوعارلاپ وتىرادى. سوندىقتان قازىرگى جاستارىمىز، بۇگىنگى مىناۋ دامىعان ءداۋىرىمىزدىڭ ارتىندا، شاڭ قاۋىپ قالماۋى ءۇشىن، ءارقاشان وزدەرىنىڭ جالپى تۇلعالىق ساپاسىن ءوز ۇلتتىق بوگەنايىن ساقتاي وتىرىپ جوعارى ورەگە كوتەرۋ جولىندا شىنايى قۇلشىنىس جاساۋلارى، ءومىر بويى جالىقپاي، تالىقپاي ونەر-ءبىلىم ۇيرەنۋلەرى، سول ارقىلى تۇتاس ۇلت رۋحىن جوعارى كوتەرۋگە وزىندىك ۇلەستەرىن قوسۋعا قۇلشىنىس جاساۋلارى ءتيىس. ەگەر قازىرگى ۇرپاق شىنىندا وسىلاي ىستەي السا، وندا كەلەسى ۇرپاقتىڭ دا ءداۋىر تەگەرشىگىنىڭ الدىڭعى لەگىندە ءجۇرىپ، ءوز قابىلەت-قۋاتتارى ارقىلى بوگەنايى بولەكشە كۇللى ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى اقاۋسىز ساقتاپ، ونى ونان ارى دامىتىپ، جالعاستىرا بەرەتىندىگىنە بۇگىنگى اعا ۇرپاق ــءبىز الاڭداماس ەدىك!!!

  ”سوڭى “

  اۆتوردىڭ قىزمەت ورنى: التاي ايماقتىق پارتيا مەكتەبى
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
حابارلار
كوپ مەديا
ۇلتتىق مانەر
تەلەفون: 67 /65368365-010 ‍حات ساندىعى: kazakh@peopledaily.com.cn
بۇل بەتتىڭ مەنشىك ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان، كەلىسىمنەن وتپەگەندە كوشىرىپ ىستەتۋگە بولمايدى
Copyright © 1997-2010 by www.people.com.cn. all rights reserved