بەتتى ساقتاۋ |باس بەت قىلۋ |حات ساندىعى |حابارلاسىڭىز|ءبىز تۋرالى
كومپيۋتەر وسەر ۇرپاقتىڭ كىتاپ وقۋ قۇشتارلىعىنا اسەر ەتپەۋگە ءتيىس
ىسپانديار سولتاش ۇلى
2010.05.13 10:19    
{ ءارىپتىڭ ۇلكەن-كىشىلىگى كىشى ورتا ۇلكەن} باسىپ شىعارۋ  
      
  ادامزات قوعامى تاريحىندا جازۋ-سىزۋ باستالعالى كىتاپ بەينە كاۋسار بۇلاقتاي ادامداردىڭ رۋحاني سۋسىنىن قاندىرىپ، جانىن جادىراتىپ كەلە جاتقان رۋحاني قۇندىلىق ەسەپتەلەدى. سونىمەن بىرگە، كىتاپ ــ قوعامدى دامىتاتىن قۋاتتى قۇرال عانا ەمەس، كەيىنگى ۇرپاققا وشپەس ءىز بولىپ قالار قۇندى بەلگى. ادامزات تاريحىندا ءار قوعام ءوزىنىڭ قۇندىلىقتارىن ءار كەز سوڭىنا كىتاپ ارقىلى قالدىرىپ وتىرعان. سوندىقتان كىتاپ وقىمايتىن ادامدى رەال ءومىردى بىلگىسى كەلمەيتىن، ءوز ۇلتىنىڭ تاريحى مەن تاعدىرىن تۇسىنگىسى كەلمەيتىن ادام دەۋگە بولادى.

  جايشىلىقتا كىتاپ وقۋ ادامداردىڭ مادەنيەتىلىگىنىڭ، بىلىمدىلىگىنىڭ ءبىر ءتۇرلى ولشەمى رەتىندە قارالادى. جۋىق جىلداردان بەرى ادامداردىڭ كىتاپ وقۋ دەڭگەيىنىڭ ءبىرشاما تومەندەپ بارا جاتقاندىعىن بايقاۋعا بولادى. ويتكەنى جۇرت قازىر راديو- تەلەۆيزور جانە ينتەرنەت ارقىلى ساعات سايىن، ءتىپتى، مينۋت سايىن بەرىلەتىن جاڭالىقتار لەگىن عانا قاناعات تۇتىپ، كىتاپ وقۋدى ازايتىپ بارا جاتقان سىڭايلى. شىندىعىنا كەلەر بولساق، كىتاپ ــ تاۋسىلماس رۋحاني قازىنانىڭ ەڭ نەگىزى، باستاۋ الار بۇلاق كوزى ەسەپتەلەدى. ويتكەنى، ول قازىرگى ءداۋىرىمىزدى بىلاي قويىپ، ەستە جوق ەسكى زاماندارداعى قۇندىلىقتارىمىزدىڭ، ۇلتىق بولمىس، ءبىتىمىمىزدىڭ ايقىن ايعاعى بولىپ كەلگەندىگى بۇلتارتپايتىن شىندىق. ەندى ءبىر قىرىنان كىتاپ وقۋ دەڭگەيىنىڭ ازايىپ بارا جاتقاندىعىن ادامداردىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىستىق جاعدايلارىنان، نە بازار ەكونوميكاسىنىڭ وزىندىك كىناراتتارىنان قاراستىراتىن جاعدايلار دا بار. بۇل ورىندى كوزقاراس ەمەس. ويتكەنى حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتى تومەن دەلىنگەن جىلداردىڭ وزىندە دە، ولاردىڭ كىتاپقا بولعان قۇشتارلىعى ونان ارى ارتا تۇسپەسە كەمىگەن جوق بولاتىن. سوندىقتان وتكەننىڭ ءبارىن ءبىر تاياقپەن ۇرىپ جىقپاي، قايتا ونىڭ جاقسى جاقتارىن تاماشا قۇندىلىق دەپ قاراپ، ونى ونان ارى دامىتىپ جالعاستىرۋ ابدەن قاجەتتى جۇمىس.

  «جاقسى كىتاپ اقىلدى ادامنىڭ اڭگىمەسى سياقتى»،- دەپ كلاسسيك جازۋشى ل.تولستوي ايتقانداي، كىتاپ وقىرمانعا رۋحاني كۇش جىگەر، ءتالىم-تاربيە، ۇلگىلى-ونەگە باعىشتايتىن تاماشا قۇرال. كىتاپتىڭ قۇندىلىعى جايىندا دانا حالقىمىز «ءبىلىمنىڭ باستاۋى ــ كىتاپ»،- دەسە، دانىشپان اباي «ارتىق عىلىم كىتاپتا، ەرىنبەي وقىپ كورۋگە»،- دەيدى. اراب جازۋشىسى ءال-جاھاز كىتاپ جايىندا: «مەن ودان ارتىق قايىرىمدى كورشىنى، ودان ءادىل دوستى، ودان اسقان ەلگەزەك جولسەرىكتى، ودان ارتىق كونپىس ۇستازدى، ودان اسقان دارىندى اقىلشىنى بىلمەيمىن»،- دەسە، ال ۇلى دراماتورگ شەكسپير «كىتاپ ــ ماعان تاقتان دا قىمبات»،- دەپ كىتاپتىڭ قۇدىرەتىن، ونىڭ مارتەبەسىن ونان ارى اسقاق كوتەرىپ كورسەتكەن بولاتىن.

  عىلىم-ءبىلىم جاعىندا وركەنيەتتى ۇلتتاردىڭ دەڭگەيىنە جەتۋ ءۇشىن ۇلتىمىز ازاماتتارىنىڭ جان-جاقتى ساۋاتتى بولۋىنىڭ قاجەتتىلىگى ايتپاسادا تۇسىنىكتى جاعداي. ارينە، ەلەكتروندىق تەحنيكا جەڭىل بولارى قاق، ءبىراق كىتاپ وقۋدىڭ قاجەتتىلىگى، اسىرەسە، جاستار ءۇشىن وتە ماڭىزدى بولماق.

  «مەن جاستارعا سەنەمىن»،- دەپ ماعجان جۇمابايەۆ ايتقانداي، ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعى بۇگىنگى جاستاردىڭ قولىندا. سول جاستارىمىز رۋحاني جاقتان مىقتى بولسا، ۇلتىمىزدىڭ ۇلاعاتتىلىعى ساقتالا بەرمەك. كىتاپ ــ ادامدى ىزگىلىككە، ىزەتتىلىككە، ادام بولۋعا، اردى اتتاماۋعا، جات قىلىقتارعا بارماۋعا تاربيەلەيدى. ويتكەنى، كىتاپ ــ ءومىر ۇستازى. ول ادامداردى بولاشاققا باستايتىن باعدار شام. سوندىقتان جاستارىمىز كىتاپ وقۋدى كۇندەلىكتى داعدىلى ىستەرىنىڭ بىرىنە اينالدىرۋلارى ءتيىس. ويتكەنى، كىتاپ وقىماي رەال ءومىردى ءتۇسىنۋ، ءبىلىم الۋ مۇلدە مۇمكىن ەمەس.

  ەگەر، بۇگىنگى تەلەديدارعا تەلمىرگەن جاستارىمىزدىڭ مويىنىن كىتاپ وقۋعا بۇرىپ، ولاردىڭ كىتاپقا بولعان قۇشتارلىعىن قايتالاي جانداندرا الساق، وندا ۇلتىمىزدىڭ ۇتارى از بولماس ەدى. شىنتۋايتىنا كەلگەندە، كىتاپتان الىستاعان ۇرپاقتىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر، كەلەشەگى كۇڭگىرت تارتارى قاق. سوندىقتان، قازىرگى رەال جاعداي بۇگىنگى اعا ۇرپاققا قايتكەندە كىتاپتىڭ قۇندىلىعىن ساقتاپ قالۋعا بولادى، قايتكەندە كەيىنگى وسەر ۇرپاقتىڭ كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن جوعارىلاتۋعا بولادى دەگەن ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ساۋل تاستاۋدا.

  كومپيۋتەر ــ كەرەمەت، ينتەرنەت ــ تاماشا ەكەنى راس. ءبىراق، ءبىز كىتاپ وقۋدى، كوركەم ادەبيەتكە بولعان قىزىعۋشىلىعىمىزدى كومپيۋتەر الەمىنە جۇتقىزىپ قويماۋىمىز كەرەك. ەگەر، دەر كەزىندە بۇعان قارسى ءادىس-شارالار قولدانا الماساق، وندا كومپيۋتەرگە كۇللى قۇندىلىقتارىمىز جۇتىلۋى، ءتىپتى، تۇتاس ۇلتتىڭ ۇلتتىق قاسيەتى جۇتىلىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. ءبىز جوعارىداعى ويلاردى ەنجار ەمەس، ەستى ۇرپاق ءوسىپ جەتىلسە دەگەن ويمەن ايتىپ وتىرمىز.

  ايتپاسادا تۇسىنىكتى، ينتەرنەتتىڭ تۇتاس الەمدىك بايلانىس جۇيەسىدە ادامداردىڭ جان-جاقتى اقپارات الۋىندا، ورنىن وگەيسىتۋگە بولمايتىن توتەنشە ماڭىزدى قۇرال ەكەنىندە داۋ جوق. ماسەلە وسى تاماشا قۇرالدى جاس ۇرپاقتارىمىزدىڭ وڭدى يگىلىكتەنە بىلۋىندە بولىپ وتىر. كومپيۋتەردىڭ جاس ۇرپاقتى وزىنە جەلىمشە جابىستىرىپ، مەڭدەتىپ الۋى تىم جاداعاي جاي ماسەلە ەمەس. كىتاپ وقۋدىڭ ورنىنا كومپيۋتەرگە تەسىلىپ، تەلمىرىپ ءوسۋدىڭ وكىنتەرلىك جاعىن جاس ۇرپاق كوپ جاعدايدا اڭداي بىلمەيدى. كومپيۋتەرگە تىم بەرىلىپ كەتۋ جاس ۇرپاقتى كىتاپ قادىرىن ەلەمەۋشىلىككە عانا ەمەس، ءتالىم-تاربيەدە اقاۋسىز بولا الماۋعا يتەرمەلەيدى. قازىر اكە-شەشەسى ۇيدە جوقتا كومپيۋتەردەگى اتىس-شابىسقا تەسىرەيەتىن، قالانىڭ بۇرىش-بۇرىشىنداعى توراپحانالارعا تولىپ وتىراتىندار دا كوبىنەسە جاس جەتكنشەكتەر جاعى. انە، سوندىقتان بۇگىنگى تاڭدا ءبىر قىدىرۋ ءتىلى شۇبار، ويى ورامسىز جاس ۇرپاقتىڭ جەتىلىپ كەلە جاتقاندىعىن قازىرگى اعا ۇرپاق سەرگەكتىكپەن كورە بىلگەندەرى ءجون سياقتى.

  ويىمىزدى قورتىپ ايتار بولساق،«كىتاپ ــ ءبىلىم بۇلاعى، ءبىلىم ــ ءومىر شىراعى»،- دەگەن قاناتتى ءسوز قازىرگى جاس ۇرپاقتىڭ كوكەيىندە باعدارشام ىسپەتتى ماڭگى جارقىراپ تۇرۋعا ءتيىس. ويتكەنى، كىتاپ ادامزات ءومىرىنىڭ قۇندى مۇراسى، التىن قازىناسى، عۇمىر شەجىرەسى. بۇل جونىندە كەزىندە اعىلشىن فيلوسوفى فرانسيس باكون: «كىتاپ زامانالار تولقىنىندا تەربەلىپ، ۇستىندەگى قىمباتتى قازىناسىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزىپ كەلە جاتقان وي كەمەسى »،-دەپ قورتىندىلاعان. قىسقاسى، كىتاپ وسەر ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن، ولاردى سىرتقى دۇنيەمەن قارىم-قاتىناس جاساۋعا جەلپىندىرىپ، جەتەلەيتىن بىردەن-ءبىر تاماشا قۇرال. ول ءوتىپ كەتكەن عاسىرلار قويناۋىنداعى ادامزات اقىل-پاراساتىنىڭ دانا قۇندىلىقتارىن بۇگىنگى جانە كەيىنگى ۇرپاققا قاز-قالپىندا جەتكىزىپ بەرەتىن اسا باعالى قۇندى ماتەريال، ءۇنسىز ۇستاز. سوندىقتان، قازىرگى مىناۋ ينتەرنەت داۋىرىندە دە كومپيۋتەر وسەر ۇرپاقتىڭ كىتاپ وقۋ قۇشتارلىعىنا اسەر ەتپەۋگە ءتيىس.

  ” سوڭى“

  اۆتوردىڭ قىزمەت ورنى: التاي ايماقتىق پارتيا مەكتەبى

  كەلۋ قاينارى: حالىق گازەتىنىڭ تورابى
جاۋاپتى رەداكتورى : اسقار جاڭابەك ۇلى
حابارلار
كوپ مەديا
ۇلتتىق مانەر
تەلەفون: 67 /65368365-010 ‍حات ساندىعى: kazakh@peopledaily.com.cn
بۇل بەتتىڭ مەنشىك ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان، كەلىسىمنەن وتپەگەندە كوشىرىپ پايدالانۋعا بولمايدى
Copyright © 1997-2012 by www.people.com.cn. all rights reserved