بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى>>دەربەس پاراقشا>>ىسپانديار سولتاش ۇلى>>ماقالالار3

ساۋىق-سايرانمەن بىرگە ونەر-بىلىمگە دەن قويايىق

ىسپانديار سولتاش ۇلى

2012.06.05 16:43     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

  ونەر ورگە، عىلىم تورگە جەتەلەيتىن مىناۋ باسەكەگە تولى زىمىران زاماندا، ءارقانداي ءبىر ۇلتتىڭ دۇنيەدەگى ورنىن، ەڭ الدىمەن، ونىڭ ونەر-ءبىلىم دەڭگەيى مەن عىلىم-تەحنيكالىق ورەسى جانە وقۋ-اعارتۋ ىستەرىنىڭ دامۋ بەتالىسى بەلگىلەيدى. وسى مازمۇنعا قاتىستى ۇلى ويشىل اباي: «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەسە؛ ال زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ: «حالىقتى حالىقپەن، ادامدى اداممەن تەڭەستىرەتىن نارسە ــ ءبىلىم» دەپ، ۇلاعاتتى وي ورتاعا قويعان بولاتىن. كۇن سايىن جاڭارىپ، اي سايىن العا ىلگەرىلەپ بارا جاتقان قازىرگى قوعامدا ونەر-ءبىلىم مەن عىلىم-تەحنيكا دامىماي، ەكونوميكا ورگە باسپايدى، ۇلت كوركەيمەيدى. سوندىقتان ۇلتىمىز ومىرىنە قاتىستى جاڭا ءداۋىردىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان ءنومىرى ءبىرىشى ماسەلەنى ونەر-ءبىلىم يگەرىپ، عىلىم-تەحنيكانى دامىتۋ دەپ ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. ويتكەنى، وركەنيەت اتاۋلىنىڭ وزەگى، ەڭ اۋەلى، ونەر-بىلىمگە، عىلىم-تەحنيكاعا بارىپ تياناقتايدى.

  مىناۋ 21-عاسىردا ۇلتىمىز ادام قۇندىلىقتارىن ەڭ جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەتىن ونەر-ءبىلىم مەن عىلىم-تەحنيكانى ءار قىرىنان ءوز الىنشە مەڭگەرۋگە شىنايى تالپىنىس جاساۋى قاجەت. سول ءۇشىن ۇلتتىڭ بار نازارىن بەينە ساۋىقتىق قيمىلدارىمىزدى دامىتۋعا قۇلشىنىس جاساعانىمىزداي ونەر-ءبىلىم يگەرىپ، عىلىم-تەحنيكانى مەڭگەرۋگە باعىت الدىرۋىمىز كەرەك. «عىلىم-تەحنيكا ــ ءبىرىنشى وندىرگىش كۇش»، «دامۋ ــ داۋ جۇرمەيتىن شىندىق» ەكەندىگىن رەالدىق الدە قاشان راستادى. سوندىقتان بىلايعى تۇستا ۇلتىمىز جونىنەن ايتقاندا دامۋدى قاي باعىتقا ءورىس الدىرساق ءتيىمدى بولادى؟ باياعىداي ايرانىمىزدى ۇرتتاپ، قويىمىزدى قۇرتتاپ، ساۋىق-سايرانىمىزدى قىزىقتاپ ءومىر وتكىزە بەرگەنىمىز ءجون بە؟ جوق الدە ساۋىق-سايراننان گورى ونەر-بىلىمگە دەن قويىپ، وركەنيەتتى ۇلتتار جەتكەن بيىككە تەز جەتۋ ءۇشىن ۇمتىلىس جاساعانىمىز ءجون بە؟ دەگەن سياقتى سۇراۋلار ءاربىر كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ ازاماتىمىزدىڭ كوڭىل تۇكپىرىنەن ويىپ ورىن الۋعا ءتيىس.

  سوڭعى كەزدەرى پارتيا مەن ۇكىمەت ساۋىقتىق قيمىلدارىمىزدى دامىتۋعا قارجىنى مول قوسۋدا. مۇنىسى توتەنشە دۇرىس. دەگەنمەن سونداي قارجىنى ەندى ونەر-ءبىلىم مەن عىلىم-تەحنيكا سالاسىنا دا كوپتەپ قوساتىن كەز جەتكەن سياقتى. سەبەبى، ۇلتىمىزدىڭ مۇلدە باسىم تۇلعاسىن قۇرايتىن ەگىن، مال شارۋاشىلىق رايوندارىندا عىلمي جولمەن ەگىن ەگىپ، مال باعاتىن، سان الۋان قولدانىلمالى تەحنيكالىق بىلىمدەردى يگەرىپ شارۋاشىلىعىن شالقىتاتىن جاعداي تىم ايتارلىقتاي ەمەس. ەگىنشى نە مالشى بولسىن كونە ءداستۇرلى شارۋاشىلىق تاسىلىنەن ءالى قول ۇزە العانى جوق. ەلىمىز قازاقتارى جونىنەن ايتقاندا ءبىر جارىم ميلليون حالقى بار وسى ۇلتتان ءالى بىردە ءبىر اكەدەميك شىقپادى. اكىمشىلىك بيلىك جاعىن اۋىزعا الماعاندا اقىل-پاراسات ارقىلى ۇلتىمىز ءومىرى ءۇشىن تۇرتكىلىك رول اتقاراتىن جوعارى دارەجەلى كاسىپتىك مامانداردىڭ سانى دا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي ەمەس. ءوز ەڭبەگىمەن اۋقاتتانعان قالتالىلاردىڭ قاتارى ءبىرشاما مولايعانىمەن، ءبىراق ميلليونەرلەردىڭ سان سالىستىرماسى تىم از. وزگە ۇلتتىڭ نازارىن وزىنە اۋدارىپ «مىناۋ قازاق ۇلتىنىڭ ۇلتتىق ءونىم ماركاسى ەدى» دەپ ماقتان ەتەرلىكتەي ايگىلى ەرەكشە ءونىم ءالى بازاردى يەلەي العان جوق. ۇلتىمىز جالپى تۇلعالىق جاقتان وزگە تۋىسقان ۇلتتارمەن سالىستىرعاندا بازار شارۋاشىلىعىنىڭ سوڭعى لەگىندە كەلە جاتىر.

  ال ءبىز رۋحاني مادەنيەتىمىزدىڭ وزىق ۇلگىلەرى سانالاتىن «اقىندار ايتىسى»، «اعاجاي ءان-ءبي داستانى»، «قاراجورعا» جانە «جار-جار» ءبيى، «دومبىرادا كوپ ادامدىق كۇي ورىنداۋ» سياقتى ساۋساقپەن ساناپ الارلىقتاي مادەني قيمىلدارىمىزدىڭ ەل ىشىندىك جانە حالىقارالىق ىقپالعا يە بولعانىن عانا قاناعات تۇتىپ، ءوزىمىزدى وزگە جۇرتپەن كوپ جاقتاردان تەڭەسكەندەي سەزىنۋدەمىز. ۇلتىمىزدىڭ تۇتاس رۋحاني قاجەتىن تەك ساۋىقتىق قيمىلدارىمىز عانا قاناعاتتاندىراتىنداي تەلەۆيزور، راديو سياقتى اقپارات قۇرالدارىمىز كوبىنەسە اتالعان مازمۇنداردا حالقىمىزعا ءناسيحات جۇرگىزۋمەن بولادى. كەيدە قالاي ەكەنى بەلگىسىز، تەلە ارنالارىمىزدان جىلدىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن ۇنەمىلىك بەرىلىپ جاتاتىن اقىندار ايتىسى سياقتى ساۋىقتىق قيمىلدارىمىزدى كورىپ وتىرىپ، كەزىندە ۇلى اباي اۋدارىپ جۇرتىمىزبەن جۇزدەستىرگەن ي.ا.كرىلوۆتتىڭ «شەگىرتكە مەن قۇمىرىسقا» دەگەن مىسال ولەڭىندەگى:

  «شىرىلداۋىق شەگىرتكە،

  ىرشىپ ءجۇرىپ ءان سالعان.

  كوگالدى قۋىپ كولايتتاپ،

  قىزىقپەن ءجۇرىپ جازدى العان...

  ...جاپىراق كەتتى، جاز كەتتى،

  كۇز بولعان سوڭ كەتتى كۇي...

  ... ساۋىقشىل سورلى بۇكشيدى،

  تىم-اق قيىن ءىس بولدى... » دەگەن ولەڭ جولدارى ەرىكسىز ەسكە ورالادى.

  ءبىز بۇل جەردە «مادەني شارۋاشىلىعىمىز دامىپ بيىك بەلەسكە جەتتى، ەندى ونى ونان ارى دامىتا بەرۋدىڭ قاجەتى جوق، قازاقتا نە كوپ، اقىن-جازۋشى، ءانشى-كۇيشى كوپ؛ نە كوپ، جازىلعان ولەڭ-جىر، اڭگىمە-رومان مەن كوڭىل اشار ءان-ءبي كوپ، بۇلاردى ەندى دامىتا بەرۋدىڭ قاجەتى قانشا، ۇلتىمىز وسىلاردى دامىتقانىمەن ۇشپاققا ۇشا الاما؟» دەگەن سياقتى سىڭار جاقتىلى وي ايتۋدان اۋلاقپىز. تۇتاس ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني الەمىنە وراسان زور كۇش-قۋات باعىشتايتىن مادەني قۇندىلىقتارىمىزدىڭ، راسىندا، مول بولۋى بىزگە استە كوپتىك ەتپەيدى. تىرشىلىك قاجەتتىلىگى تۇرعىسىنان ايتقاندا كۇللى ءومىرىمىزدىڭ بارلىق سالاسى سايكەستى دامۋعا ءتيىستى. سول سەبەپتى قازىرگى ەلدىك سانامىزدا ۇلتتىڭ رۋحى، جانى دەپ قارالىپ كەلە جاتقان مادەني شارۋاشىلىعىمىز وسى باعىتپەن جالعاستى دامۋى قاجەت. ويتكەنى ءبىرى ــ زاتتىق وركەنيەتتىڭ دامۋى ءۇشىن الدىمەن رۋحاني وركەنيەتتىڭ دامۋى قاجەت بوسا؛ ەندى ءبىرى ــ مادەنيەت كاسىبى شىنايى دامىعان كەزدە ونىڭ ءوزى قۇن جاراتاتىن شارۋاشىلىققا اينالادى. ماسەلەن، قازىر ا ق ش-تا مادەنيەت كاسىبى سانالاتىن ءبىر حولليۆود سەرىكتىگى جاراتقان جىلدىق كىرىستىڭ ءوزى ءبىر شاعىن مەملەكەتتىڭ تۇتاس جىلدىق شارۋاشىلىق كىرىسىنىڭ قۇنىنان جوعارى تۇرادى ەكەن. سوندا ءبىزدىڭ مادەنيەت شارۋاشىلىعىمىز، اسىرەسە، ساۋىقتىق قيمىلدارىمىز سالىستىرمال تۇردە ايتقاندا بەلگىلى دارەجەدە دامىعانداي كورىنگەنىمەن، ءىس جۇزىندە، ول كوركەيىپ قۇن جاراتاتىن دەڭگەيگە ءالى جەتكەن جوق. ءبىزدىڭ قازىرگى مادەنيەت كاسىبى دەپ جۇرگەندەرىمىز نەگىزىنەن ساياحاتقا بەيىمدەلگەن كاسىپ تۇرلەرى بولىپ، ول كوبىنەسە، جۇرتپەن كورىنىستىك، اۋقىمدىق سيپاتقا يە، كوپ قۇن جاراتا المايتىن، ادامدارعا الدانىش بولاتىنداي ايعاي تۇرىندە جۇزدەسۋدە. ءبىزدىڭ بۇل ءسوزىمىز، ەگەردە ۇلتىمىزدىڭ قىس مەزگىلىندەگى تىرشىلىك قيمىلىن تۋىسقان ۇلتتارعا بەينەلەپ كورسەتۋ، راسىندا، قاجەت بولسا، وندا حالقىمىز ەجەلدەن قىس ايلارىندا جاراتىلىستىق شارت-جاعدايعا، تابيعي زاڭدىلىققا ساي قار شاڭعى مەن ات شانانى پايدالانىپ، اڭ اۋلاپ، ساياتشىلىق قۇراتىن؛ استە اق قار، كوك مۇز قاقاعان ايازدا قىزقۋار ويناپ، كوكپار تارتپايتىن، ات شاپتىرىپ بايگە سالمايتىن دەپ، وزگە جۇرتقا وعاش كورىنىپ قالمايتىن جاعىن ەسكەرىپ، تاريحي رەالدىق نەگىزىندە شىنايى وي بەينەلەپ، ورنىمەن ءىس قىلساق جارار ەدى،- دەگەن ويدى مەڭزەپ ايتىلىپ وتىر.

  قورىتا كەلە ايتپاعىمىز، بەلگىلى ءبىر ۇلتتىڭ تۇتاس ومىرىندە ونىڭ مادەنيەت كاسىبى ءوزىنىڭ ونەر-ءبىلىمى، عىلىم-تەحنيكاسىمەن سايكەستى دامي الماسا سوڭعى ناتيجەدە ءبارىبىر مادەنيەتى مەن قوعامدىق دامۋى توقىراۋعا، كەرى شەگىنۋگە ۇشىرايدى دەمەكشىمىز. ونەر-ءبىلىم وركەندەپ وسپەي ورەلى جۇرتقا تەڭەلۋ، ءتورت تۇلىگى ساي دامىعان، جەتىلگەن، وركەنيەتتى قوعام قۇرۋ مۇلدە مۇمكىن ەمەس. سول ءۇشىن ەل قاتارلى مىقتى ۇلت بولعىمىز كەلسە اتقا مىنەر ازاماتتارىمىز بەن ءىس باسىندا وتىرعان ۇلتىمىز ۋاكىلدەرى مادەني شارۋاشىلىعىمىزدى دامىتۋمەن بىرگە ونەر-ءبىلىم مەن عىلىم-تەحنيكا ىستەرىمىزدى دە بارىنشا وركەدەتۋگە شىنايى قۇلشىنىس جاساۋلارى قاجەت.

  بۇل كۇندەرى ۇلتىمىزدىڭ مۇلدە باسىم ﺗﯘﻟﻌﺎﺳﯩﻦ ەگىنشى-مالشىلار قاۋىمى ﻗﯘرايدى. سوندىقتان ولاردىڭ زاﻣﺎننىڭ داﻣﯟ ﻗﺎرﻗﯩﻨﯩﻨﺎ ويداعىداي ﯨﻠﻪﺳۋى ءۇشىن ونەر-ءبىلىم يگەرىپ، عىلىم-تەحنيكالىق جاقتان ﻗﻮﻋﺎﻣﺪﯨﻖ جاڭا وزﮔﻪرﯨﺴﺘﻪرﮔﻪ وزدەرﯨﻦ ﺳﺎﻳﻜﻪﺳﺘﯩﺮە اﻟﯟى ــ ەڭ ﺳﻮﯕﯩﻨﺪا ﺗﯘﺗﺎس ۇلتتىڭ ﺗﺎﻋﺪﯨﺮﯨﻦ، ﺑﻮلاﺷﺎﻋﯩﻦ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪۋىمىزبەن تىكەلەي قاتىستى بولماق.

  بۇگىنگى تاڭدا حالقىمىزعا وﻧﯩﻤﺪەرﯨﻦ وزدەرى عىلمي جولمەن وندىرە دە، وﯕﺪەي دە ﺑﯩﻠﻪﺗﯩﻦ ءارى ونىمدەرىن ﺑﺎزار ﻗﺎﺟﻪﺗﯩﻨﻪ ويداعىداي سايكەستىرە الاﺗﯩﻦ، وزﮔﻪﻧﯩﯔ ءﺗﯩﻠﯩﻦ ءوز ﺗﯩﻠﯩﻨﺪەي ﺳﻮﻳﻠﻪيتىن، سان الۋان قولدانىلمالى تەحنيكالىق بىلىمدەر مەن جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيادان حابارى بار، ساياسي جاقتا سەرگەك ويلى، زاڭ-تۇزىمدىك ساناسى جوعارى، قۇن كوزقاراسى ايقىن، جۇمىس ىستەۋدە تىندىرىمدى، ﭘﺎرﺗﻴﺎﻧﯩﯔ ەگىنشى-مالشىلار ءۇﺷﯩﻦ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﮔﻪن ءﺗﻴﯩﻤﺪى ﺳﺎﻳﺎﺳﺎﺗﺘﺎرﯨﻦ ءوز ﻣﯘددەﻟﻪرى ءۇﺷﯩﻦ يكەمدى يگىلىكتەنە الاﺗﯩﻦ ﺟﺎﯕﺎ ءﺑﯩﺮ ۇرﭘﺎق ەگىنشى-مالشىلار قوسىنىنىڭ تەز ارادا جەتىلىپ شىعۋى توتەنشە قاجەتتى بولىپ وتىر.

  ەلىمىزدە ادام كوپ، جەر از بولۋداي رەال جاعدايدان قاراعاندا، ەندىگى زامان اۋەلگىدەي ءتورت تۇلىگىڭدى كەڭ ءجايىلىس، ۇزاق ورىسكە ايداپ سالىپ قامسىز جاتۋىڭا بولمايتىن، كوز جەتكىسىز كوسىلگەن سارى اتىزدىڭ باسىنان تاڭەرتەڭ جىبەرگەن سۋىڭدى كەشتە ءبىراق تيۋىڭا كەلمەيتىن بولدى. سول سەبەپتى بۇگىنگى ەگىنشى-مالشىلارىمىزعا كولەمى شاعىن جەردى توزدىرماي، ونان ءتيىمدى پايدالانىپ كوپ جەردىڭ پايداسىن تابۋعا؛ ساپاسى جوق كوپ مالدىڭ ەسەسىنە از مالدىڭ اسىلىن تاڭداپ ءوسىرىپ، ءونىمدى مولىقتىرۋعا قۇلشىنىس جاسايتىن شىنايى ءبىلىم مەن تەحنيكا قاجەت بولۋدا.

  مەن ۇيىمنىڭ ورنالاستىرۋى بويىنشا نەگىزگى ساتىعا ەگىنشى-مالشىلارعا بارىپ ساباق سويلەۋگە ءجيى ءتۇسىپ تۇرامىن. سوندا بۇرىن كوپ جىل قىستاق باستىعى بولعان بەلگىلى ءبىر اۋىل اقساقالىن ءوزى تۇرعان جەردىڭ قازىرگى حال-جاعدايىن ايتىپ بەرۋ جونىندە اڭگىمەگە تارتقانىمدا، ول: « قاراعىم، قازاق دەسەك، ءبارىمىز كەتەمىز-عوي. قازاق قوناقجاي، جومارت، اق كوڭىل، ﺗﻮي-دۋﻣﺎﻧﺸﯩﻞ حالىق دەگەنگە ءماز بولىپ، الىمىزگە قاراماي الەككە ءتۇسىپ ورىنسىز شاشىلاتىن ادەتىمىز ءالى تيىلماي كەلەدى. قولدا باردى عانا قاناعات تۇتىپ، قارىننىڭ توقتىعى مەن كيىمنىڭ بۇتىندىگىن ويلاۋدان ارى اسا المايتىندارىمىز ءالى دە بار. كرەديت قارىزىنا بەلشەسىنەن باتىپ ەڭسەسىن كوتەرە الماي جۇرگەندەرىمىز دە از ەمەس. شۇكىرشىلىك ەتەر جاقتارىمىز دا بار. ول ــ كەلەسى ۇرپاق تاماشا وقۋ ورايىنا يە بولدى، كەزىندە اۋىلدى جەرلەردە قاتتى قابىنداعان اراق اپاتىنىڭ بەتى قايتتى، جاستارىمىز كاسىپتەنۋگە بەيىمدەلە باستادى. دەسەدە، بۇعان قاناعاتتانىپ قالماي، ەگىنشى-مالشىلاردى كاسىپتەنۋگە، بىلىمدەنۋگە تاربيەلەۋ ءىسى كۇشەيتىلە تۇسەتىن بولسا؛ جاستارعا يدەيالىق جاقتان شابىتتاندىرىپ دەم بەرەتىن ساباقتار دا كوبىرەك سويلەنەتىن بولسا جاقسى بولاتىنداي. كورىپ-ءبىلىپ وتىرمىز، ءبىلىم بار جەردە ــ دامۋ، جەتىلۋ، كەمەلدەنۋ بولادى ەكەن. قاراپايىم حالىق ــ ەگىن ەگىپ، مال باعۋ ءۇشىن دە قىرۋار ءبىلىمنىڭ قاجەت ەكەندىگىن ءتۇسىندى. قىسقاسى، اۋىلدى جەرلەردى دامىتۋ ءۇشىن ونەر-ءبىلىم، عىلىم-تەحنيكا قاجەت بولىپ وتىر»،-دەگەن ءوزىنىڭ جۇرەك جاردى ويىن ايتتى.

  بۇگىنگى قاراپايىم اۋىل ازاماتتارى بۇرىنعىداي تاۋ ساعالاپ، ۇزەن جاعالاپ، قۇر سوزدەن قۋىرداق قۋىرىپ، سەڭدەي سوعىلىسىپ كاسىپسىز بوس جۇرگەنىمەن باي-باقىتتى تۇرمىسقا كەنەلۋگە بولمايتىندىعىن؛ تەك ونەر-ءبىلىم يگەرىپ، عىلىم-تەحنيكاعا دەن قويعاندا عانا، دامىپ، وركەندەپ وزگە جۇرتقا شىنايى تەڭەسۋگە بولاتىنىن؛ عىلىم-تەحنيكانىڭ، شىنىندا، ءبىرىنشى وندىرگىش كۇش، باعا جەتپەس بايلىق ەكەندىگىن ءتۇسىندى. انە سونىڭ ايعاعى رەتىندە بۇگىنگى اۋىلداردان وسى زامانعى تەحنيكانىڭ قۇلاعىندا وينايتىنداردى دا كوپتەپ كەزدەستىرۋگە بولادى.

  رەالدىققا جۇگىنەر بولساق، تەك مال باعىپ، ەگىن سالۋ عانا ەمەس، بۇگىنگى قازاق ازاماتتارىنىڭ قولىنان ءبارى كەلەدى. ماسەلەنىڭ تەتىگى ءبىلىم يگەرىپ، عىلىم-تەحنيكالىق ولشەم بويىنشا قاعيدالى ءىس قىلۋىمىزدا، ءىس تىندىرعانداردى جەلپىندىرىپ شابىتتاندىرا بىلۋىمىزدە بولىپ وتىر. باسقاسىن ايتپاعاندا، قازاقتىڭ ءداستۇرلى قول ونەرى، شەبەرلىگى قانداي؟ ونەرلىنىڭ كوكەسى، پاراساتتىڭ قاينارى سول اۋىلداردا. شۇكىرشىلىك، بىزدە ماقتان تۇتارلىق جاقتارىمىز جوق ەمەس، بارشىلىق. وتكەندە نۇقان كاكاشا ۇلى قۇراستىرعان «جۇڭگو قازاق تاپقىرلارى» اتتى كىتاپ ۇلتتار باسپاسىنان باسىلىپ شىقتى، سونداعى تاپقىرلاردىڭ كوپ ساندىسى قاراپايىم اۋىل ازاماتتارى ەكەنىن بىلۋگە بولادى. اتقا مىنەر ازاماتتارىمىز بەن ءىس باسىندا وتىرعان ۇلتىمىز ۋاكىلدەرى بار، ۇلت جاندى، قالتالى بايلارىمىز بار، قازاق ۇلتىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتاتىن وسى تەكتەس ونەر-ءبىلىم مەن عىلىم-تەحنيكاعا ساياتىن ابزالدىلىقتاردى تانىپ، ونى بەينە ساۋىقتىق قيمىلدارىمىزدى دارىپتەگەندەي دارىپتەي الدىق پا ؟

  ەلىمىزدەگى قازاق ۇلتى جونىنەن ايتقاندا ءبىزدىڭ نەگىزدىك عىلىم-تەحنيكامەن اينالىسىپ تەحنيكالىق جاڭالىق جاراتىپ كەتە الماسىمىز انىق، ۇيتكەنى وعان شارت-جاعداي ءالى جاراتىلا قويعان جوق. ەندى قايتۋىمىز كەرەك دەگەندە، ءبىرى، دايىن تەحنيكانى مەڭگەرىپ پايدالانۋعا كۇش شىعارۋىمىز قاجەت بولسا؛ ەندى ءبىرى، قارپايىم قولدانىلمالى تەحنيكالىق بىلىمدەردى يگەرىپ، يگىلىك جاراتۋعا قۇلشىنىس جاساۋىمىز ءتيىس. مۇندا قازىرگى جاعدايدا بىزگە كوبىنەسە سوڭعى مازمۇن باپ كەلەدى. سوندىقتان مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا مال تۇقىمىن عىلمي جولمەن ساپالاندىرىپ، باعىپ-باسقارۋمەن بىرگە مال ونىمدەرىن وسى زامانعى بازار ولشەمدەرى نەگىزىندە تەحنيكالىق تالاپتارعا ساي مانەرلەپ، ءوندىرىس كولەمىن زورايتىپ، ۇلعايمالى ۇدايى ءوندىرىس جۇيەسىن قالىپتاستىرۋىمىزعا؛ ەگىن شارۋاشىلىعى سالاسىندا ءتۇرلى ەگىس داقىلدارىن عىلمي جولمەن ەگىپ باپتاۋ مەن بىرگە، اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىن ىستەتىپ، پايدالانۋىمىزعا؛ جەمىس اعاشتارى سياقتى باۋ-باقشا شارۋاشىلىعى مەن ءۇي قۇستارى تەكتەس باعىبانشىلىق كاسىپتەرىمەن دە اينالىسۋىمىزعا؛ كۇللى تىرشىلىككە قاتىستى سان سالالى جۇمىستاردى ىستەۋدە تەحنيكالىق ولشەمدەرگە ساي، سول كاسىپتەردىڭ مايتالمان مامانى بولۋىمىزعا؛ سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە ءداستۇرلى قولونەرىمىز بەن اس-سۋ كاسىبى قاتارلىلارىمىزدى زامان تالابىنا ساي ارلەندىرىپ دامىتۋىمىزعا ابدەن بولادى. جوعارىداعى مازمۇندارعا قاتىستى كاسىپ ماماندارىن تاربيەلەپ جەتىلدىرۋدە تەك جەكە ازاماتتاردىڭ ءوز قارجىلارىنا عانا سۇيەنىپ ارناۋلى ونەر-بىلىمگە تاربيەلەۋ ورتالىقتارىن قۇرۋىمەن قازىرگى قاجەتتى قاناعاتتاندىرۋعا كەلمەيدى، سوندىقتان ءار دارەجەلى ۇكىمەت تاراۋلارىنىڭ ءبىرى ــ ونەر-بىلىمگە تاربيەلەۋ ورتالىقتارىن قۇرۋشىلارعا زور كۇشپەن قولداۋ كورسەتۋىنە؛ ەندى ءبىرى ــ قازىرگى قولىنان ءىس كەلەتىن جەكە تۇلعالاردىڭ كاسىبىن كولەمدەندىرىپ دامىتۋىنا، وندىرگەن ونىمدەرىن بازارعا سالىپ پايداسىن كورۋىنە قولايلى ورتا، بەدەلدى بەلگىلەمە، ءتيىمدى شارت-جاعداي جاراتىپ بەرۋىنە تۋرا كەلەدى.

  قىسقاسى، قازىرگى دۇنيەدەگى ءارقانداي دامىعان ەل، وركەنيەتتى ۇلت ءوزىنىڭ قۇدىرەتتەنۋ ارمانىن تەك ونەر-ءبىلىم، عىلىم-تەحنيكا ارقىلى عانا جۇزەگە اسىرا العان. پارتيا مەن ۇكىمەتىمىزدىڭ ەلدى قۇدىرەتتەندىرۋ دارىپتەمەسى دە مەملەكەتتى وقۋ-اعارتۋ، عىلىم-تەحنيكا ارقىلى گۇلدەندىرۋ، ەگەر ءبىز ۇلتىمىزدى دامىعان وركەنيەتتى ۇلتتاردىڭ قاتارىنا قوسامىز دەسەك، وسى ستراتەگيالىق ۇلى ۇندەۋگە باتىل ءۇن قوسۋىمىز قاجەت. ادام بالاسىنىڭ اقىل-پاراساتى ــ ونەر-ءبىلىم، عىلىم-تەحنيكا، وقۋ-اعارتۋ ىستەرى نەگىزىندە قالىپتاسادى. ال سول قالىپتاسقان اقىل-پاراسات قايتا اينالىپ ادامزات ءومىرى ءۇشىن زور بايلىق جاراتادى. اقىل-پاراسات بايلىعى اشىپ پايدالانعان سايىن، ول ونان ارى كولەمدەنىپ، دامىپ، قورلانىپ مولايىپ وتىرادى، پايدالانعان سايىن ونىڭ جاراتاتىن ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق قۇنى ارتا تۇسەتىن بولادى. انە سول سەبەپتى قازىرگى ءبىلىم ەكونوميكاسى داۋىرىندە ۇلتىمىزعا، اسىرەسە، قالىڭ ەگىنشى-مالشىلارىمىزعا قاجەتى ــ ونەر-ءبىلىم، عىلىم-تەحنيكا، وقۋ-تاربيە، ەرىنبەي ەڭبەك ەتۋ، تىنباي ىزدەنىپ، قاجىماي قۇلشىنىس جاساۋ. سوندىقتان كەلەسى بۋىن ۇلتىمىز ۇرپاقتارى ءۇشىن بەرەر ءبىلىمىمىز ــ الەمدىك، تاربيەمىز ــ ۇلتتىق ءتۇس الاتىن بولسا؛ بار نازارىمىز قۇن جاراتپايتىن ماعىناسىز ويىن-تويدا بولماي، اڭعارلى اقىل-ويدا، ونەر-بىلىمدە بولاتىن بولسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

  ” سوڭى “

  اۆتوردىڭ قىزمەت ورنى: التاي ايماقتىق پارتيا مەكتەبى

  كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
وقىرمان نازارىنا
نازار سالا كەتەرسىز
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.