بەتتى ساقتاۋ | باس بەت قىلۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى

ساپالىق بايلانىس(9)

2012.05.23 11:12    

  ② جاراتىلىس ەلەمەنتىنىڭ سەپتىك بايلانىسى

  جاراتىلىس ەلەمەنتىنىڭ سەپتىك بايلانىستارىنىڭ تۇرلەرى وتە كوپ، تۇسىنىكتى ايقىنداۋعا سەبى بولسىن دەپ، نەگىز، كەڭىستىك، شاما، ارەكەتتى سەپتەيمىز.

  a. نەگىزدىڭ سەپتەلۋى

  N/N ورنەك نەگىزدىك بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى نەگىز. ماسەلەن، قۇم، توپىراق. قۇم، توپىراقتىڭ مولشەرى ارتىپ نەمەسە كەمىگەنىمەن، قۇم جانە توپىراقتىڭ سيپاتىندا وزگەرىس تۋىلمايدى. سوندىقتان ولار نەگىزدىك بەينەدەگى نەگىز.

  N/Y ورنەك جۇيەلىك بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى جۇيە. ماسەلەن، كيىم-كەشەك، ىدىس-اياق. كيىم-كەشەك نەمەسە ىدىس-اياقتىڭ ءتۇزىلىسى بولادى، ياعىني ءۇستى-استى، الدى-ارتى، وڭ-سولى ايقىن پارىقتالادى. سوندىقتان ولار جۇيەلىك بەينەدەگى نەگىز.

  N/S ورنەك ساپالىق بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى ساپا. ماسەلەن، اۆتوكولىك زاپچاستارى، كومپيۋتەر بولشەكتەرى. اۆتوكولىك زاپچاستارى نەمەسە كومپيۋتەر بولشەكتەرى فۋنكتسيالىق قابىلەتكە يە. سوندىقتان ولار ساپالىق بەينەدەگى نەگىز.

  N/K ورنەك قۇندىق بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى قۇن. ماسەلەن، ازىق-تۇلىك قوراپتارى، اۆتوكولىك زاپچاستارىنا جاعىلاتىن مايدالاعىش مايلار. قوراپتار نەمەسە مايدالاعىش مايلار زاتتاردىڭ ساقتالۋ قۇمىرىن ارتتىرادى. سوندىقتان ولار قۇندىق بەينەدەگى نەگىز.

  N/O ورنەك ورتا بەينەسىندەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى ورتا. ماسەلەن، كىتاپحاناداعى كىتاپتار. كىتاپقاناداعى كىتاپتار ءبولىم، ءتۇر، گرۋپپا سياقتى كوپ جاقتىلى تۇرگە جۇيەلى جىكتەلەدى. ءسۇيتىپ كىتاپتىڭ وزىندىك ورتاسىن قالىپتاستىرادى. سوندىقتان ولار ورتا بەينەسىندەگى نەگىز.

  N/G ورنەك كەڭىستىك بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى كەڭىستىك. ماسەلەن، جول كورسەتكىش قازىقتار، شەگارا بەلگى قازىقتار. وسى قازىقتاردىڭ سىرتىنا سان سيپىرلار جازىلعان، سان سيپىرلار قازىقتاردىڭ كەڭىستىك ورنىن تۇراقتاندىرىپ بەرەدى. قازىقتار قادالعان ورنىنان ايرىلسا، قازىقتاردىڭ رولى قالمايدى. سوندىقتان ولار كەڭىستىك بەينەسىندەگى نەگىز.

  N/R ورنەك شارتتىق بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى شارت. ماسەلەن، سۋ، سۋ پارى، مۇز. وسى سۋدىڭ ۇقساماعان ءۇش ءتۇرلى كۇيى تەمپەراتۋرا نەمەسە اتموسفەرالىق قىسىمنىڭ جوعارىلاۋ نەمەسە تومەندەۋىنە ىلەسىپ، ءبىر-بىرىنە اينالادى. سوندىقتان ولار شارتتىق بەينەدەگى نەگىز.

  N/W ورنەك ۋاقىت بەينەسىندەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى ۋاقىت. ماسەلەن، رادياكتيۆتى زاتتاردىڭ جارتىلاي ىدىراۋ پەريودى. رادياكتيۆتى زاتتار تۇراقتى ۋاقىت ىشىندە جالپى مولشەردىڭ تەڭ جارتىسى پەريودتى تۇردە ىدىرايدى. سوندىقتان ول ۋاقىت بەينەسىندەگى نەگىز.

  N/M ورنەك ماندىك بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى ءمان. ماسەلەن، حيميالىق زات، مولەكۋلا، اتوم. وسى زاتتار ماندىك ەرەكشەلىگىمەن ءبىر-بىرىنەن پارىقتى. سوندىقتان ولار ماندىك بەينەدەگى نەگىز.

  N/P ورنەك تارتىپتىك بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى ءتارتىپ. ماسەلەن، حيميالىق ەلەمەنتتەردىڭ پەريودتىق كەستەسى. حيميالىق ەلەمەنتتەردىڭ اتوم رەت ءنومىرىنىڭ ارتۋىنا ساي، حيميالىق قاسيەتتەرى پەريودتى تۇردە قايتالايدى. سوندىقتان ولار تارتىپتىك بەينەدەگى نەگىز.

  N/X ورنەك شامالىق بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى شاما. ماسەلەن، ءۇش قۇلاق ءشوپ، ون ساۋساق. وسى ءۇش قۇلاق ءشوپ نەمەسە ون ساۋساقتىڭ قايسىسى بولسادا، جاراتىلىسىندا سونداي ءبىر تۇراقتى ساندى قالىپ ەتىپ، نەگىزدى ەرەكشەلەندىرەدى. ولاردىڭ ەكى قۇلاق نەمەسە ءتورت قۇلاق ءشوبى نەكەن ساياق كەزدەسەدى. ال توعىز ساۋساق، سەگىز ساۋساق... دەگەندەر ءتىپتى كەزدەسپەيدى. سوندىقتان ولار شامالىق بەينەدەگى نەگىز.

  N/U ورنەك كۇي بەينەسىندەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى كۇي. ماسەلەن، قۇبىلعىش كوزاينەك. وسى كوزاينەكتىڭ نەگىزى تۇراقتى بولعانىمەن، ونىڭ رەڭى ءتۇرلى-ءتۇستى كۇيدە تۇرلەنەدى. سوندىقتان ول كۇي بەينەسىندەگى نەگىز.

  N/E ورنەك ەنەرگيالىق بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى ەنەرگيا. ماسەلەن، كومىر، بەنزين، شالشىق گازى. وسى زاتتار اۋادا جانعىش كەلەدى، ءارى جىلۋ ەنەرگياسىن ءبولىپ شىعارادى. سوندىقتان ولار ەنەرگيا بەينەسىندەگى نەگىز.

  N/L ورنەك بايلانىس بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى بايلانىس. ماسەلەن، جەلىم، سەمونت. جەلىم نەمەسە سەمونت زاتتاردى ءبىر-بىرىنە جالعاپ، بايلانىس تۋدىراتىن دانەكەرلەگىش زاتتار. سوندىقتان ولار بايلانىستىق بەينەدەگى نەگىز.

  N/C ورنەك اسەرلىك بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى اسەر. ماسەلەن، ماگنيت، جەرشارى ءوسى. ماگنيت، جەرشارى ءوسى قاشاندا توڭىرەگىنە ماگنيت نەمەسە ماسسالىق تاتىلىس كۇش ءورىسىن جايىپ، اسەرىن تۋدىرادى. سوندىقتان ولار اسەرلىك بەينەدەگى نەگىز.

  N/T ورنەك ارەكەتتىك بەينەدەگى نەگىز. ماعىناسى: سيپاتى نەگىز، ەرەكشەلەنۋى ارەكەت. ماسەلەن، جارىق ساۋلەسى، بۇلت. جارىق ساۋلەسى، بۇلت توقتاۋسىز ارەكەت جاسايدى. سوندىقتان ولار ارەكەت بەينەسىندەگى نەگىز.

  b. كەڭىستىكتىڭ سەپتەلۋى

  G/N ورنەك نەگىزدىك بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: نەگىزدىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، مۇقيت، وزەن، كول. ولار سۋ سىندى نەگىزدىڭ جاعىراپيالىق جايعاسۋىنان تۇزىلگەن كەڭىستىك.

  G/Y ورنەك جۇيەلىك بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: جۇيەلىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، پلانەتالاردىڭ كۇندى سەنتىر ەتىپ ورنالاسقان قاتپارلى قۇرىلىسى، ەلەكترونداردىڭ اتوم يادروسى سىرتىنداعى ەلەكتروندىق قاباتى.

  G/S ورنەك ساپالىق بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: ساپالىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، ۆيتامين A نىڭ وڭ يزومەرى مەن تەرىس يزومەرى. ۆيتامين A نىڭ تەرىس يزومەرى جارىق ساۋلەسىن قابىلداعاننان كەيىن وڭ يزومەرگە اينالادى، وسى بارىستا ادام نەمەسە جان جانۋارلاردىڭ كوزى سىرتقى دۇنيەنى كورە الادى.

  G/K ورنەك قۇندىق بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: قۇندىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، جەرشارىنىڭ كۇن جۇيەسىندەگى ارەكەت وربيتاسى. وسى ارەكەت وربيتاسى بولعاندىعىنان جەرشارى ماڭگى بىرقالپىن ساقتاپ كەلەدى. ءمۇبادا جەر شارى وربيتاسىنان تايىپ كەتەتىن بولسا، وندا كۇن جۇيەسىنىڭ تەپە-تەڭدىگى بۇزىلادى، نەمەسە جەرشارىنىڭ اۋەلگى قالپىن ساقتاپ تۇرۋى مۇمكىن بولمايدى.

  G/O ورنەك ورتا بەينەسىندەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: ورتا ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، ەرەن بازارى، كىتاپحانا، كورگىزبەحانا. ولار توۆار، كىتاپ، مادەني بۇيىمداردىڭ شوعىرلىق ەرەكشەلىگىن جۇلگە ەتىپ، كەڭىستىك قالىپتاستىرادى.

  G/G ورنەك كەڭىستىك بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: كەڭىستىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، كوشە، قاتىناس جولى، تەمىر جول. ولار كەڭىستىك ەرەكشەلىكتى جۇلگە ەتىپ، كەڭىستىك قالىپتاستىرادى.

  G/R ورنەك شارتتىق بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: شارتتىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، انتاركتيكا قۇرلىعى، ەكۆاتور بەلدەۋى. انتاركتيكا قۇرلىعى جىل بويى قار جاستانىپ، مۇز قۇرسانىپ جاتاتىن سۋىق رايون، ال ەكۆاتور بەلدەۋى جىل بويى قىس تۇسپەيتىن ىستىق رايون.

  G/W ورنەك ۋاقىت بەينەسىندەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: ۋاقىتتىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، جەرشارىنىڭ ۋاقىت پارقىن بەينەلەيتىن بويلىق سىزىقتارى.

  G/M ورنەك ماندىك بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: ماندىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، كۇن جۇيەسىندەگى كۇن مەن جەر شارىنىڭ ماسسالىق تارتىلىس كۇش كەڭىستىگى، اتومداعى اتوم يادروسى مەن ەلەكترونداردىڭ كۋلون كۇش كەڭىستىگى، اتوم يادروسىنداعى پروتون، نەيترون سىندى نەگىزگى بولشەكتەردىڭ نۇكلون كۇش كەڭىستىگى.

  G/P ورنەك ءتارتىپ بەينەسىندەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: تارتىپتىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، جەرشارىنىڭ اتموسفەرالىق قاباتىنىڭ قىسىمدىق بەلدەۋى، جەرشارى بەتىنىڭ اۋىرلىق كۇش بەلدەۋى. ياعىني اتموسفەرالىق قاباتتىڭ ۇقساس بيىكتىكتەگى قىسىمى ۇقساس بولادى، نەمەسە ۇقساس بيىكتىكتەگى ءبىر دەنەنىڭ سالماعى ۇقساس كەلەدى.

  G/X ورنەك شاما بەينەسىندەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: شامالىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، جەرشارى مەن ايدىڭ ارا قاشىقتىعى، جەرشارى مەن كۇننىڭ نەمەسە باسقا پلانەتالاردىڭ ارا قاشىقتىعى.

  G/U ورنەك كۇي بەينەسىندەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: كۇي ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، كۇننىڭ تۇتىلۋ ورنى، ايدىڭ تۇتىلۋ ورنى.

  G/E ورنەك ەنەرگيا بەينەسىندەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: ەنەرگيالىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، ەركىن بوستىقتاعى كۇن ساۋلەسى بورانى، كومىر سۋتەكتى بايلانىستاردىڭ ورتاق ۆالەنتتى قوسىلىسى، قوس ورتاق ۆالەنتتى قوسىلىسى، ءۇش ورتاق ۆالەنتتى قوسىلىسى.

  G/L ورنەك بايلانىس بەينەسىندەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: بايلانىستىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، الماس اتومىنىڭ تەتراەدىرلىك بايلانىس كەڭىستىگى.

  G/C ورنەك اسەرلىك بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: اسەرلىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، جەر سىلكىنىس كوزى، جانار تاۋدىڭ اتىلۋ اۋزى، جەرشارى ۇيەگى.

  G/T ورنەك ارەكەتتىك بەينەدەگى كەڭىستىك. ماعىناسى: ارەكەتتىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان كەڭىستىك. ماسەلەن، جەل ءوتى، وزەن ارناسى، وشاقتىڭ مورجاسى.

  c. شامانىڭ سەپتەلۋى

  X/N ورنەك نەگىزدىك بەينەدەگى شاما. ماعىناسى: نەگىزدىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان شاما. ماسەلەن، ءبىر مول جاي زاتتىڭ اۆاگادرو سانى تۇراقتى ءمان الادى، قالىپتى جاعدايدا ءبىر مول گازدىڭ كولەمى 22.4 ليتر بولادى.

  X/Y ورنەك جۇيەلىك بەينەدەگى شاما. ماعىناسى: جۇيەلىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان شاما. ماسەلەن، شەڭبەردىڭ پەريمەتر ۇزىندىعىن ديامەتر ۇزىندىعىنا بولگەندە π ءمانى كەلىپ شىعادى.

  X/S ورنەك ساپالىق بەينەدەگى شاما. ماعىناسى: ساپالىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان شاما. ماسەلەن، الماستىڭ قاتتىلىق دارەجەسى 10بولادى.

  X/K ورنەك قۇندىق بەينەدەگى شاما. ماعىناسى: قۇندىق ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان شاما. ماسەلەن، جۇرەكتىڭ قالىپتى سوعۋ ريتىم سانى، قانباسىمنىڭ نورمال كورسەتكىشى.

  X/O ورنەك ورتا بەينەدەگى شاما. ماعىناسى: ورتا ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان شاما. ماسەلەن، قالىپتى جاعدايداعى اس تۇزىنىڭ ەرىگىشتىك دارەجەسى.

  X/G ورنەك كەڭىستىك بەينەدەگى شاما. ماعىناسى: كەڭىستىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى بولعان شاما. ماسەلەن، بويلىق پەن ەندىكتىڭ گرادۇس سانى، ياعىني شىعىس ەندىگى °47.86، سولتۇستىك بويلىعى °88.14.

جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.