بەتتى ساقتاۋ | باس بەت قىلۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى

ساپالىق بايلانىس(22)

2012.05.23 11:12    

  7. دۇنيەنىڭ جارالۋى

  بۇگىنگى كۇندە دۇنيەنىڭ جارالۋى جايىندا كوپتەگەن بولجالدار بار. سول بولجالدار ىشىندە «الەمنىڭ قوپارىلىس ءىلىمىنىڭ» عىلىمي نەگىزى مەن يلاندىرۋ قۋاتى ءبىرشاما كۇشتى بولعان العا باسار كوزقاراس. دەسەدە وسى بولجال نەمەسە باسقا بولجالدار بولسىن دۇنيەنىڭ ءبىر تەكتىلىگىن كوزدە ۇستاعاندىعىنان، دۇنيەنىڭ جارالۋى جايىنداعى تانىمدارى بەلگىلى شەكتەمەلىلىككە ۇشىراپ وتىرعانى ناق. مىنە بۇل بۇرىنعى بولجالداردا كوپ ۇشىرايتىن تانىمدىق جاقتاعى ولقىلىقتار ەدى.

  دۇنيە ءالميساقتان بەرى ءبىر قالپىن ساقتاپ كەلگەن ەمەس. بالكىم، وتە ەرتەرەكتە ءبىز جاساپ وتىرعان دۇنيەگە ۇقسامايتىن مۇلدە باسقاشا جات دۇنيە بولعان بولۋى مۇمكىن. ياعىني ونى «جوق» دۇنيە دەسەك ابدەن لايىق تابادى. ويتكەنى، دۇنيەدەگى ءاربىر نارسەلەردىڭ ءومىر سۇرگەن ناقتىلى جاعدايىن ماتەريالدىق تاسىلدەرمەن وپ-وڭاي انىقتاي الامىز، بۇل دۇنيەنىڭ بار، شىندىق بولۋىنىڭ اينىماس ايعاعى. ال دۇنيەگە جات بولعان جوق دۇنيەنى ماتەريالدىق جولمەن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس. سونىڭ ءۇشىن دۇنيەدەگى ءارقانداي ءبىر نارسەنىڭ ءىز دەرەگى سول جوق دۇنيەدە مۇلدە كەزدەسپەيدى.

  دۇنيە جارالۋ الدىنداعى جوق دۇنيە ابسوليۋتتى جوق. وندا زات، الەم، جازمىش جانە بولمىس مۇلدە ءومىر سۇرمەيدى. جوق دۇنيە شىنىمەن جوق بولعاندىعى ءۇشىن ءولى ىسپەتتى. دۇنيە سونشاما ءتۇرلى-تۇستىلىككە يە بولعانىمەن، سول جوق دۇنيەدە بولماشى ءبىر بەلگىسىنىڭ قىلپى دا كورىنبەيدى. ءاسىلى، ءوز كەزىندە جوق دۇنيەنىڭ زارەدەي ءتۇيىرى شەكسىز دە شەتسىز مولشەرلەگىسىز ۇلكەن بولعان دۇنيەنى ءوز بويىنا سىيعىزعان ناعىز كەساپات بولاتىن. سوندا جوق دۇنيە مەن دۇنيەنىڭ قاتىناسى قۇتتى جۇمىرتقا مەن تاۋىقتىڭ الدى-كەيىن قاتىناسىنا ۇقسايدى. ياعىني، دۇنيە جوق دۇنيەنى شايقاۋدان كەلىپ شىققان.

  راسىندا، جوق دۇنيە وتە كەساپات. وندا نەگىز قۇرالمايدى، جۇيە تۇزىلمەيدى، ساپا بەينەلەنبەيدى، قۇن ساقتالمايدى، ورتا ۇيىسپايدى، كەڭىستىك جايعاسپايدى، شارت سايكەسپەيدى، ۋاقىت جالعاسپايدى، ءمان جىكتەلمەيدى، ءتارتىپ رەتتەلمەيدى، شاما ولشەنبەيدى، كۇي تۇرلەنبەيدى، ەنەرگيا جينالمايدى، بايلانىس شىرمالمايدى، اسەر جاناسپايدى، ارەكەت جۇرىلمەيدى. قىسقاسى جوق دۇنيەدە ءبارى جويىلعان، قىبىر-سىبىر توقتاعان، قاراڭعىلىق جايلاعان، ەشتەمە كورىنبەيتىن ءولى دۇنيە.

  وسىناۋ جوق دۇنيە دەسە دەگەندەي ءولى دۇنيە بولا تۇرا قالايشا وعان جان ءبىتىپ، جوقتان بارلىققا كەلۋ سىندى ۇلكەن سەكىرىس تۋعان؟

  جوق دۇنيە جات دۇنيە بولعاندىعى سەبەپتى، ونى دۇنيەمەن سالىستىرىپ، پالەن دەپ تون ءپىشۋ جاراسپايدى. ويتكەنى، جوق دۇنيەدە ماتەريا اتاۋلى ءومىر سۇرمەيدى. سونىڭ ءۇشىن دۇنيەنىڭ زاڭدىلىعىن جوق دۇنيەگە تىكە كوشىرىپ ىستەتۋ لايىق تاپپايدى. جوق دۇنيەنىڭ ىشكى دۇنيەسى بىزگە مۇلدە جات، وعان تەك ءبىز ويلاعانداي شەكسىز قىسىم، شەكسىز تەمپەراتۋرا، شەكسىز جىلدامدىق، شەكسىز تىعىزدىق سياقتى بولجالدار عانا جاساۋعا بولادى. وسى بولجالداردا ايتىلعان «شەكسىز» دەلىنگەن كورسەتكىشتەر جوق دۇنيەنىڭ ىشكى بولىگىندەگى ماندىك وزگەرىسكە سارىپ بولىپ، جوق دۇنيەنىڭ اسىلىندەگى دۇنيەگە ۇقسايتىن بارلىق ەرەكشەلىكتەرى جويىلىپ، ءبىر تۇلعالانعان نىعىز شار بەينەسىنە يە بولۋىنا مۇمكىندىك جاراتقان. پايدا بولعان ءبىر تۇلعالى نىعىز شار بىزگە مۇلدە جات نارسە. وسى جات نارسەنىڭ پايدا بولۋىمەن جوق دۇنيەنىڭ شەكسىز كورسەتكىشتەرى جۋىلىپ-شايىلىپ، ادا-كۇدە اتى-زاتىمەن جوق بولادى. ەگەر جوق دۇنيەنىڭ شەكسىز كورسەتكىشتەرىن بار بولسىن دەسەك، وندا جوق دۇنيەنىڭ دۇنيەدەن ەشبىر پارقى قالماعان بولار ەدى. ويتكەنى، جوق دۇنيەدە مەنمۇندالاپ تۇرعان تەمپەراتۋرا، قىسىم، ارەكەت، تىعىزدىق دەگەندەر دۇنيەنىڭ بويىندا ەجەلدەن بەرى بار ەرەكشەلىك. وسى ەرەكشەلىكتەر جوق دۇنيەنىڭ بويىنان بولماشى جىلت بەرسە، جوق دۇنيەنى «جوق» دەپ اتاۋدىڭ ەشقانداي ماڭىزى قالمايدى.

  جوق دۇنيە مۇلدە ءولى دۇنيە، ول دۇنيە بولىپ جارىققا شىعۋ ءۇشىن، ءسوزسىز قوپارىلىس جاساۋى كەرەك. ارينە ونىڭ قوپارىلىسى ءۇشىن شەكسىز ۇلكەن كۇش قاجەت. بۇل كۇش جوق دۇنيەنىڭ ىشكى جاعىنداعى نەندەي ءبىر اسەرى ارقىلى جارىققا شىعا قويۋى ەكىتالاي. ويتكەنى، جوق دۇنيەنىڭ ىشكى جاعىندا نەندەي ءبىر قوپارىلىس تۋدىراتىن پوتەنسيال ەنەرگياسىنىڭ دەنى بىلىنبەيدى. قوپارىلىس تۋۋى ءۇشىن، تۇراقتى كۇيدەن قوزدىرىلعان كۇيگە جەتكىزەتىن سىرتقى كۇشتىڭ كۇشتى سوققىلاۋىنا مۇقتاج بولادى. بۇل مۇقتاجدىقتى ىشكى سەبەپتىڭ قامداپ بەرۋى قيىن، تەك سىرتقى سەبەپتىڭ اسەرى بولعاندا عانا جوق دۇنيە قوپارىلىس جاساۋ ورايىنا كەنەلە الادى. بالكىم، دۇنيە تەك بىزدىڭ دۇنيەمىزبەن عانا شەكتەلىپ قويمايدى. بىزدىڭ دۇنيەمىزدەن تىس سىرتقى كوپ دۇنيەنىڭ بولۋى عاجاپ ەمەس. سول سىرتقى دۇنيە جوق دۇنيەنىڭ قوپارىلىس جاساۋىن تۋدىراتىن نەگىزگى سەبەپ بولا الادى.

  جوق دۇنيەنىڭ قوپارىلىسىن تۋدىراتىن سەبەپ سىرتقى كۇش بولعاندىقتان، جوق دۇنيە جالعىزدىق كورسەتپەيدى، ءدال سونداي جاعداي بولعاندا عانا جوق دۇنيە باسقا دۇنيەلەرمەن قاقتىعىسا الادى، سونىمەن بىرگە قوپارىلىس تۋدىرا الاتىن كۇشتى اسەردى قابىلداي الادى.

  جوق دۇنيە كۇشتى قاقتىعىستان ءزىل باتپان سىلكىنىس تۋدىرىپ، سوڭىنان قوپارىلىس جاسايدى. وسى قوپارىلىستان جوق دۇنيەنىڭ سيپاتتىق وزگەرىسى جارىققا شىعادى، ءسۇيتىپ جوقتان بار قاپيادا پايدا بولادى. ارينە كۇشتى قوپارىلىستان شەكسىز ۇلعايۋ قۇبىلىسى ءجۇز بەرەتىندىكتەن، جان-جاققا قوپارىلىستىڭ ۇشقىندارى شەكسىز تارقالادى. سودان العاش جارالعان دۇنيە «شاڭ-توزاڭ» باسقان «تۇماندىق» دۇنيە بولىپ كورىنەدى.

  تۇماندىق دۇنيە جوق دۇنيە مەن دۇنيەنى جالعايتىن وتكىنشى بارىس. تۇماندىق دۇنيەنىڭ دۇنيەگە قاراي وزگەرۋى ءبىر بارىس ارقىلى جۇرىلمەيدى، قايتا دۇنيەنىڭ بىرلىگىن قۇرايتىن ءتورت تەكتىڭ ىركەس-تىركەس پايدا بولۋ بارىسى بولىپ، ءتورت رەتكى سەكىرىستى باستان كەشىرەدى. ياعىني، زاتتىڭ قۇرالۋى، الەمنىڭ ءتۇزىلۋى، جازمىشتىڭ بەينەلەنۋى، بولمىستىڭ ساقتالۋى. وسى جاراتىلىس ءتورت تەكتىڭ الدى-كەيىن جارالۋ جاعدايىن انىقتاپ ءتۇسىندىرۋ دۇنيەنىڭ جارالۋ جانە دامۋ زاڭدىلىعىن پاش ەتەدى.دۇنيە جوقتان بارلىققا كەلىپ قۇرالادى، كىشكەنەدەن ۇلعايىپ تۇزىلەدى، قاراپايىمنان كۇردەلىلەسىپ بەينەلەنەدى، تىنىشتىقتان قوزعالىپ ساقتالادى. وسى بارىستاردىڭ ءجۇرىلۋى دۇنيەنى تولىقتىرادى ءارى كەمەلدەندىرەدى. سونداي-اق جاراتىلىس تەگىن بىرتىندەپ جارىققا شىعارادى. مىنە بۇل دۇنيەنىڭ جارالۋ ءتورت بارىسى، ءارى جاراتىلىس تەگىنىڭ جارالۋ رەت ءتارتىبى.

  دۇنيە ءتورت تەكتى بىرلىك. ياعىني زات، الەم، جازمىش جانە بولمىس. دۇنيەنىڭ جارالۋى وسى ءتورت تەكتى تولىق ويلاستىرۋى كەرەك-تى. سول سەبەپتى دۇنيەنىڭ جارالۋى ءتورت بارىستى باستان كەشىرەدى. ولاردىڭ جارالۋ رەت ءتارتىبى مىناداي بولادى: ەڭ اۋەلى زات قۇرالادى، ونان سوڭ الەم تۇزىلەدى، سوسىن جازمىش بەينەلەنەدى، ەڭ سوڭىندا بولمىس ساقتالادى. بۇل بارىستاردىڭ جۇرىلگەندىگى تۋرالى دۇنيەنىڭ ءوز بويىنان ناقتىلى فاكتتەردى سۋىرىپ سالۋ قيىن، سولايدا ءبىز كلەڭ زاتتىڭ دامۋ احۋالىن باقىلاپ، ونىڭ دامۋ بارىسىندا بەينەلەگەن جاراتىلىستىق ەرەكشەلىكتەرىنە تالداۋ جاساپ، دۇنيەنىڭ جارالۋ ءتورت بارىسىنىڭ رەت ءتارتىبىن تۇسىندىرۋىمىزگە جانامالاي جول اشۋعا بولادى. ماسەلەن ۇستەلدىڭ جاسالۋىنان جوعالۋىنا دەيىنگى بارىستارعا زاتتىق تۇرعىدان وي ءجۇگىرتىپ كورەيىك.

  ەڭ الدىمەن ۇستەلدى جاساۋ ءۇشىن، وعان قاجەتتى ماتەريالدار دايىندالادى. ماتەريالداردى دايىنداۋ زاتتىڭ قۇراۋشى بىرلىگى بولعان نەگىزدى كەپىلدەندىرۋدى كورسەتەدى. بۇل زات دامۋىنىڭ ەڭ العاشقى ساتىسى نەگىز ەكەندىگىن ۇعىندىرادى. ەكىنشى بارىستا ماتەريالداردى مانەرلەۋ، قۇراستىرۋ جۇمىسى الىپ بارىلادى. ماتەريالداردى مانەرلەپ قۇراستىرۋ زاتتىڭ بىرلىگى سانالاتىن جۇيەنى ءتۇزۋدى مەڭزەيدى. مىنە بۇل زات دامۋىنىڭ ەكىنشى ساتىسى جۇيە ەكەندىگىن ۇعىندىرادى. ۇستەل جاسالىپ بولعان سوڭ ونى لايىقتى ورىنعا قويىپ، بەلگىلى ماقسات ءۇشىن پايدالانامىز. ۇستەلدىڭ قاجەتكە جاراۋى زات بىرلىگى سانالاتىن ساپانىڭ كورنەكتەنۋىنە سايادى. مىنە بۇل زات دامۋىنىڭ ءۇشىنشى ساتىسى ساپا ەكەندىگىن ۇعىندىرادى. ۇستەل پايدالانۋ بارىسىندا توزادى، سىنادى، جوعالادى. ۇستەلدىڭ وسى ەرەكشەلىگى زاتتىڭ بىرلىگى سانالاتىن قۇننىڭ سارىپ بولۋىنىڭ ناقتى بەينەسى. مىنە بۇل زات دامۋىنىڭ ءتورتىنشى ساتىسى قۇن ەكەندىگىن ۇعىندىرادى.

  جوعارىداعى مىسالدان سونى كورۋگە بولادى: زاتتىڭ دامۋ بارىسىندا زاتتىڭ جاراتىلىس ەلەمەنتى بىرىنەن سوڭ ءبىرى مەنمۇندالاپ تۇرادى، ولاردىڭ رەت ءتارتىبى: نەگىز ← جۇيە ← ساپا ← قۇن. ياعىني، قۇراۋشى ← ءتۇزۋشى ← بەينەلەۋشى ← ساقتاۋشى بولادى. وسى زاڭدىلىقتى دۇنيەگە كوشىرىپ قولداناتىن بولساق، دۇنيەنىڭ جارالۋى: زات ← الەم ← جازمىش ← بولمىس سىندى رەت ءتارتىپ بويىنشا جۇرىلەتىندىگىن كورۋ قيىنعا سوقپايدى.

  جوق دۇنيە قوپارىلىس جاساعاندا ەڭ العاش شاڭ-توزاڭدار جان-جاققا ۇشىپ شىعىپ، دۇنيەنىڭ شەكسىز ۇلعايۋىن بارلىققا كەلتىرەدى. سودان بىرتىندەپ «تۇماندىقتار» قالىپتاسادى. العاش قالىپتاسقان وسى تۇماندىقتار وتە قاراپايىم بولادى، وندا زات، الەم، جازمىش جانە بولمىس دەگەندەردىڭ ەشبىر ءىز دەرەگى بىلىنبەيدى. سونىڭ ءۇشىن تۇماندىق جوق دۇنيە مەن دۇنيەنى جالعاپ تۇرعان ارالىق كوپىر.

  تۇماندىقتار قالىپتاسقاننان كەيىن شاڭ-توزاڭداردىڭ ءوزارا قاقتىعىسۋىنان الدىمەن شاڭ-توزاڭداردىڭ ءوزارا قوسىلۋ مەن ايرىلۋ قايشىلىعى بەلەڭ بەرەدى، ياعىني شاڭ-توزاڭدار ءبىر-بىرىمەن قوسىلىپ، جاراتىلىس ەلەمەنتى بولعان نەگىزدى قالىپتاستىرادى. ەندى بىردە جاڭا عانا پايدا بولعان نەگىز تۇراقسىز بەينە بايقاتىپ، كەرى قاراي شەگىنىپ شاڭ-توزاڭعا ايرىلادى. مەيلى نەگىزدىڭ قالىپتاسۋى نەمەسە نەگىزدىڭ قايتا جوعالۋى بولسىن، دۇنيە جارالۋىنىڭ ءبىرىنشى رەتكى سەكىرىسى دەلىنەدى. العاشقى قادامداعى نەگىز قالىپتاسقانىمەن، باسقا جاراتىلىس ەلەمەنتىنىڭ جارالۋ شارت-جاعدايى جەتىلە قويماعاندىقتان، ەڭ العاش جارالعان زات وتە قاراپايىم، ءارى وتە تۇراقسىز كەلەدى. وسى نارەستە زات بىردە بار، ەندى بىردە جوق بولىپ، قۇبىلىپ تۇرادى. ءدال وسى كەزدە جانامالاي تۋىنداعان قايشىلىقتار زاتتى ۇيتقى ەتىپ ءوربي باستايدى. ەكىنشى كەزەكتە ءۇش ءتۇرلى قايشىلىق بەلەڭ بەرەدى. ولار: ءتۇزىلۋ مەن ءبۇلىنۋ، ۇيىسۋ مەن بىتىراۋ، جايعاسۋ مەن تارالۋ قايشىلىقتارى. بۇل ءۇش ءتۇرلى قايشىلىقتاردىڭ بوي كورسەتۋى زاتتى تۇزەتىن جۇيەنى، الەمدى ۇيىستىراتىن ورتا مەن جايعاستىراتىن كەڭىستىك سىندى ءۇش جاراتىلىس ەلەمەنتتەرىنىڭ قالىپتاسۋىنا مۇمكىندىك جاراتادى. ءسۇيتىپ، زاتتى ودان ارى بەكەمدەي تۇسەدى، الەمدى العاش جارىققا شىعارادى. دۇنيەنىڭ جارالۋى وسىمەن توقتاپ قالمايدى، ودان ارى دامۋ ءۇشىن، كەڭ جول اشىلادى. ءۇشىنشى كەزەكتە بەس ءتۇرلى قايشىلىقتار بوي كورسەتەدى. ولار: بەينەلەنۋ مەن جاسىرىنۋ قايشىلىعى، سايكەسۋ مەن قايشىلاسۋ قايشىلىعى، جىكتەلۋ مەن توپتالۋ قايشىلىعى، رەتتەلۋ مەن بىلىعۋ قايشىلىعى، ولشەنۋ مەن شاتىسۋ قايشىلىعى. بۇل قايشىلىقتاردان زاتتىڭ ساپاسى، الەمنىڭ شارتى، جازمىشتىڭ ءمانى، ءتارتىبى، شاماسى جارىققا شىعادى. ءسۇيتىپ زات، الەم، جازمىش سىندى ءۇش جاراتىلىس تەگى جارالعان شيكى دۇنيە بارلىققا كەلەدى. شيكى دۇنيە دە ۇزاققا بارمايدى، ول ءوزىنىڭ كەمىستىگىن تولىقتاۋ ءۇشىن جالعاستى دامۋى كەرەك. ءتورتىنشى كەزەكتە جەتى ءتۇرلى قايشىلىقتار جاپپاي بەلەڭ بەرەدى. ولار: ساقتالۋ مەن جوعالۋ، جالعاسۋ مەن ءۇزىلۋ، تۇرلەنۋ مەن تۇراقتانۋ، جينالۋ مەن سارىپتالۋ، شىرمالۋ مەن ارىلۋ، جاناسۋ مەن الشاقتاۋ، قوزعالۋ مەن توقتاۋ قايشىلىقتارى. وسى قايشىلىقتاردىڭ ناتيجەسىندە زاتتىڭ قۇنى، الەمنىڭ ۋاقىتى، جازمىشتىڭ كۇيى، بولمىستىڭ ەنەرگياسى، بايلانىسى، اسەرى، ارەكەتى جارىققا شىعادى. ءسۇيتىپ دۇنيەنىڭ ءتورت ءتۇرلى تەكتىك بىرلىگى تولىقتانادى، ءارى بەكەمدەلەدى.

  زاتتىڭ، الەمنىڭ، جازمىشتىڭ جانە بولمىستىڭ ىركەس-تىركەس جارىققا شىعۋى دۇنيە جارالۋىنىڭ ءتورت رەتكى سەكىرىسى دەلىنەدى. وسى بارىستا دۇنيە جوقتان بارلىققا كەلەدى، كىشكەنەدەن ۇلعايادى، قاراپايىمنان كۇردەلىلەسەدى، تىنىشتىقتان قوزعالادى. ءسۇيتىپ نەگىز قۇرالادى، جۇيە تۇزىلەدى، ساپا بەينەلەنەدى، قۇن ساقتالادى، ورتا ۇيىسادى، كەڭىستىك جايعاسادى، شارت سايكەسەدى، ۋاقىت جالعاسادى، ءمان جىكتەلەدى، ءتارتىپ رەتتەلەدى، شاما ولشەنەدى، كۇي تۇرلەنەدى، ەنەرگيا جينالادى، بايلانىس شىرمالادى، اسەر جاناسادى، ارەكەت جۇرىلەدى. سودان جاراتىلىس تەگى بۇتىندەلەدى، دۇنيەنىڭ بىرلىگى تولىقتانادى.

  جاراتىلىس ءتورت تەگى جارالعاننان كەيىن، جاراتىلىس ءتورت تەگىنىڭ جەكە تۇرلەرىنىڭ دامۋى دۇنيە دامۋىنىڭ نەگىزگى بەتالىسى بولىپ تۇراقتانادى. ءارقايسى جاراتىلىس تەگى دامۋ بارىسىندا وزدەرىنىڭ سايكەستى تۋىندىلارىن جارىققا شىعارادى. ايتالىق، زاتتان ءار الۋان ناقتىلى زاتتار، الەمنەن ۇشى قيىرى جوق جالپاق جاھان، جازمىشتان بايىبىنا جەتۋگە كەلمەيتىن قۇپيا سىر، بولمىستان توقتاۋسىز تۋىنداپ تۇراتىن ريالني شىندىق تۋىندايدى. مىنە بۇل دۇنيەنىڭ شىنايى بەينەسى. ياعىني، بۇگىنگى دۇنيە. بۇگىنگى دۇنيەدە زات ءار قيلى، الۋان فورماداعى ناقتىلى زات بولىپ كورىنەدى. ماسەلەن، حيميالىق زاتتار. حيميالىق زاتتىڭ ءتۇرى كوپ، فورماسى ءار الۋان. الەم ءتورت ولشەمدى بوستىقتا جان-جاعىنا شەكسىز تارقالعان جاھان بولىپ كورىنەدى. ماسەلەن، قۇسجولى شەكسىز دە شەتسىز دۇنيەنىڭ كۋاسى. جازمىش بۇركەمەلى دە جاسىرىن سىر بولىپ كورىنەدى. ماسەلەن، عىلىم-سىر ساندىق. ونى ۇيرەنۋ، زەرتتەۋ جولىمەن يگەرۋگە بولادى. بولمىس ارەكەت، وزگەرىس، دامۋداعى شىندىق بولىپ كورىنەدى. ماسەلەن، تاريق. ولار بۇگىن بولماعانىمەن ىشقىلىپ بولىپ وتكەن شىندىق ەكەنى ناق.

جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.