بەتتى ساقتاۋ | باس بەت قىلۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى

ساپالىق بايلانىس(23)

2012.05.23 11:12    


  جاراتىلىس ءتورت تەگى ۇلكەن جاقتان ءبىر وزەكتى بويلاپ دامۋدى بەتكە الادى، ال كىشى جاقتان وزەك بويىنان بۇتاقتاپ، دارا دامۋدىڭ دا ءساتى كەلىپ، بەلەڭ بەرەدى. بۇتاقتاپ دارا دامۋ دەمەكشى، دۇنيەنىڭ ءارقايسى بولىكتەرىنىڭ شارت-جاعدايى ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىندىقتان، ءاربىر بولىكتىڭ دامۋ قادام الىسى دا ۇقسامايدى. ايتالىق، جەر شارىندا پايدا بولعان تىرشىلىك دۇنيەسى دۇنيە دامۋىنىڭ ءبىر بۇتاعى. ونى دۇنيە دامۋىنىڭ ءسوزسىز باسىپ وتەتىن تۋىندىسى دەسەك، جاڭساق ۇعىم تۋادى. دەسەدە، تىرشىلىك اتاۋلى قايدان بولماسىن قارا كورسەتكەنىمەن، جاراتىلىس ءتورت تەك دامۋىنىڭ دارا تۋىندىسى. استە دۇنيە دامۋىنىڭ ءسوزسىز باسىپ وتەتىن تابيعي تۋىندىسى ەمەس.

  دۇنيەنىڭ دامۋى ءبىر وزەكتى بويلاپ داميدى. ياعىني، دۇنيە دامۋ مەن قۇلدىراۋ سىندى ەكى بەتالىستى بەتكە الىپ جۇرەدى. ونىڭ دامۋ بەتالىسىنان قاراساق: دۇنيە كۇردەلىلىككە، كەمەلدىلىككە قاراي داميدى. دۇنيە دامۋىنىڭ سوڭعى ناتيجەسىنەن «اسقىن جاراتىلىستىق كۇش» جارىققا شىعۋى مۇمكىن. اسقىن جاراتىلىستىق كۇش دۇنيە دامۋىنىڭ تابيعي تۋىندىسى. ول دۇنيە دامۋىنىڭ كەم-كەتىگىن تولىقتاپ، تەپە-تەڭدىگىن ساقتايتىن ءبىر تۇردەگى وزبىر كۇش. ال دۇنيەنىڭ قۇلدىراۋ بەتالىسىنان قاراساق: دامۋ بار جەردە ءسوزسىز قۇلدىراۋ، جوعالۋ پارلاسىپ جۇرەدى. ايتالىق، كۇن ماڭگىلىك جارىعى مەن جىلۋىن شار-تاراپقا توگىپ تۇرا بەرمەيدى. نەشە ميلليارتتاعان جىلداردان كەيىن كۇننىڭ سونەتىن كەزى جەتەدى. وسى قۇلدىراۋ، توزۋ، جوعالۋدىڭ سوڭعى ناتيجەسى اينالىپ كەلىپ «قارا ۇڭگىر» سىندى كەساپاتتى تابيعي تۇردە جارىققا شىعارادى. وتە ۇزىن ۋاقىت بويى ءمالىم ءبىر اسپان دەنەسى ماسساسىنىڭ شەكسىز ۇلعايۋىنان قارا ۇڭگىر قالىپتاسادى. ول شەكسىز ۇلعايا كەلە دۇنيەنى ءبىر شەتىنەن سيىرىپ، ەڭ سوڭىندا بۇكىل دۇنيەنى اۋىزدىقتاپ جالمايدى. ءسۇيتىپ دۇنيە جوق دۇنيەگە قاراي بەت بۇرادى.

  دۇنيەنىڭ جارالۋى مەن دامۋ جاعدايىن جيناقتاساق، تومەندەگىدەي كورسەتپە كەلىپ شىعادى (سۋرەتكە قاراڭىز):

  جوق دۇنيە مەن دۇنيە قۇتتى جۇمىرتقا مەن تاۋىق اراسىنداعى قاتىناسقا ۇقسايدى. ياعىني، جۇمىرتقادان تاۋىق، تاۋىقتان جۇمىرتقا شىعاتىنى سياقتى، جوق دۇنيە قوپارىلىس جاساۋدان دۇنيەنى جارىققا شىعارادى، ال دۇنيە ۇزاق ۋاقىتتىڭ وتۋىمەن قايتا اينالىپ جوق دۇنيەگە كوشەدى. كەزەك العان جوق دۇنيە ماڭگىلىك تىنىش جاتا بەرمەيدى، ول جانە سونداي ءبىر قاقتىعىسقا ۇشىراپ، قوپارىلىس تۋدىرادى دا، دۇنيەنى جانە دە جارىققا شىعارادى. ءسۇيتىپ جوق پەن بار اراسىنداعى ءبىر-ءبىرىن الما-كەزەك تۋدىراتىن تىزبەك ارى قاراي ۇلاسا بەرەدى. دۇنيە جارالۋ، جوعالۋ، ودان ارى قايتا جارالۋ، جانە جالعاستى جوعالۋ بولىپ، شەكسىز جالعاسىپ كەتە بەرەدى. ءبىزدىڭ زورلانىپ ايتا بەرەتىن ميلليون، ميلليارت، تريليون جىل ەسەبىمىز دۇنيە ءۇشىن جوققا بارابار بولماشى ۋاقىت. ءبۇگىنگى دۇنيەمىز سول كوپ قايتالاناتىن بار مەن جوقتىڭ ءبىر عانا بۋىنى. دۇنيە وسى بۇگىنگى دۇنيەمەن عانا توقتاپ قالمايدى، ءارى ەڭ سوڭى بولىپ اقىرلاسپايدى، ودان ارى ماڭگىلىككە جالعاسا بەرەدى. دۇنيە - ماڭگىلىكتىڭ كۋاسى.

  سوڭعى ءسوز

  «ساپالىق بايلانىس» كىتابىنداعى ءتىلسىم سىر اينالىپ كەلگەندە ماتەريا دەگەن وسى ءبىر تۇيىنگە كەلىپ توقتايدى. شىنىمەن دۇنيە ءبىر تەكتى ماتەريا ەكەندىىگى بۇلتارتپاس اقيقات. دەسەدە ءبىز ماتەريانىڭ شىنايى ءومىر سۇرگەن ناقتىلى فورماسىنا شەكتەن تىس بوي ۇرىپ كەتكەندىگىمىزدەن، ماتەريانىڭ ءوزىن تۇسىنۋگە دەگەندەي مۇمكىندىك بەرمەگەندىگىمىزدى جاسىرا المايمىز. ماتەريا زايىرى نە؟ ارينە، بۇگىنگى كۇندەرى بەلگىلى ساۋاتى بار ادامدار بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن ويلانباي-اق توتەسىنەن ايتا سالارى حاق. ياعىني، ماتەريا دەگەنىمىز ەركىمىزدەن تىس ءومىر ءسۇرىپ جاتقان وبيەكتيۆ شىندىق. بۇل بەلگىلى ماعىنادان الىپ ايتقاندا ماتەريا ۇعىمىنا بەرىلگەن قاراپايىم دا دۇرىس جاۋاپ. بىراق، ول ماتەريانىڭ شىن كەسپىرىن اشىپ بەرەتىن شىنايى دا كەمەلدى جاۋاپ بولا المايدى. ءبىز دۇنيەگە ماتەريالىستىك تۇرعىدان قاراعانىمىزبەن ماتەريانىڭ ءوزىن ءتۇسىنىپ كەتە العانىمىز جوق، اسىرەسە ماتەريانىڭ تۇلا بويىن كوزدە ۇستاپ، ونىڭ ءبىر بۇتىندەلۋ ەرەكشەلىگىن تەرەڭدەي تەكتەپ كەتە الماي وتىرعانىمىز، بىزدىڭ ماتەريانى زەرتتەۋىمىزگە مۇرىندىق بولىپ، تاپتىرماس وراي تۋدىرىپ بەردى. ەگەر ماتەريا جايىندا سونداي ءبىر كەمەلدى ۇعىمدى شىنىمەن تىكتەپ شىعار بولساق، وندا ول عىلىمداعى ەڭ كۇشتى نازاريالىق قۇرالدىڭ بارلىققا كەلگەندىگىنەن دەرەك بەرەر ەدى. ويتكەنى، دۇنيەنىڭ تەگى، ءمانى، سىرى مىنە وسى ماتەريانىڭ ىشكى جاعىنا، ءون بويىنا جاسىرىنعان قىم-قۋىت سىرلارمەن سيقىرلى. الايدا، ماتەريانىڭ ىشكى جاعىن قازبالاپ، كەمەلدى ماتەريا ۇعىمىن تىكتەپ شىعۋ دەگەنمەن قيىننىڭ قيىنى ەكەنى بارىمىزگە ايان. باسقا جاعىن ايتپاعاندا، ونىڭ شارپيتىن كولەمى شەكسىز كەڭ. بىزدىڭ بىلەتىنىمىز ءبىر توعىز، بىلمەيتىنىمىز توقسان توعىز دەگەندەيىن، ءبىز كىپ-كىشكەنە جەر شارىندا جاساپ جاتىرمىز، ال شەتسىز دە شەكسىز مي جەتپەيتىن دۇنيەدە بىزدىڭ كورىپ نەمەسە ويلاپ جەتپەگەن نە قيلى نارسەلەردىڭ تولىپ جاتقاندىعىنا شەك كەلتىرۋگە بولمايدى. سونداي ءبىر بۇركەمەلى دە بەيتانىس وڭىرلەردەن ءار الۋان ەرەكشەلىكتەردى ەكشەي كەلىپ، ونى ءبىر تۇيىنگە جيناپ، سوڭىندا جالپىعا ۋاكىلدىك ەتەتىن ۇعىم ەتىپ تىكتەۋ وسى كىتاپتىڭ ماقتان تۇتار سىباعاسى. سوندا بىزدىڭ قول جەتكىزگەن جەمىسىمىز ماتەريا ۇعىمىنداعى ۇلكەن سەكىرىستى، دۇنيە تانىمداعى ۇلى بۇرىلىستى، عىلىمداعى جاڭا جۇيەنىڭ جارىققا شىعۋىن قاجەت ەتەدى.

  1. كوتەرگەن يدەياسى

  ⑴ ماتەريا ۇعىمى

  «ساپالىق بايلانىس» كىتابى ەڭ اۋەلى ماتەريا ۇعىمىن، اسىرەسە كەمەلدى ماتەريا ۇعىمىن ايشىقتى تۇردە ورتاعا جايىپ سالدى. ارينە، ماتەريا ۇعىمىن تىكتەۋدە ۇستانعان تۇرعىمىز شىنىمەن بيىك ەدى. ويتكەنى، ماتەريا ۇعىمىن زەرتتەۋ ناقتىلى نارسەلەردى زەرتتەۋگە مۇلدە ۇقسامايدى. بۇگىنگى كۇندەرى جاپپاي قولدانىپ كەلە جاتقان ماتەريا جايىنداعى زەرتتەۋ نەگىزىنەن ناقتىلى نارسەلەردى زەرتتەۋمەن شەكتەلىپ كەلگەن-دى. بۇدان كەلىپ شىعاتىن سوڭعى ناتيجە ارينە تار ماعىنالى ماتەريا ۇعىمى بولاتىندىعى ايتپاسادا بەلگىلى. سول ءۇشىن ماتەريانى زەرتتەۋ ءداستۇرلى زەرتتەۋدەن وزگەشە بولىپ، بارلىق ءىستى نولدەن باستاۋعا تۋرا كەلەدى. سونىمەن بىرگە ناقتىلى نارسەلەردەن جالپىلىق نارسەلەرگە كوشۋ مەن ءداستۇرلى تانىمدارىمىزدان ءبىرجولاتا بەت بۇرۋداي تىڭ باستامانىڭ ىرقىنا كونۋگە اپارىپ سوعادى. مىنە بۇل بىزدىڭ بىردەن-ءبىر شىعار جولىمىز بولماق.

  ەندەشە، ماتەريانىڭ تۇلا بويىن ءبىر بۇتىندەپ تۇراتىن سول دەتالداردى قازبالاپ شىعۋ ماسەلەسى، جالپى نارسەلەردىڭ ىشكى ماندىك بايلانىستارىن جىپكە ماجان تىزگەندەي سارالاپ شىعۋدى الدىعا كولدەنەڭ تارتادى. ارينە نارسەلەردىڭ ىشكى ماندىك بايلانىستارىن تۇپكى تەرەڭىنەن، جان-جاعىن تولىق قامتيتىن ەتىپ، ارالاستىعى جوق تازا كۇيىندە ەكشەپ الۋ ماتەريا ۇعىمىنىڭ مۇلتىكسىز شىعۋىنىڭ كەپىلى. مىنە بۇل ماتەريا ۇعىمىنىڭ نارسە اتاۋلىنىڭ ءون بويىنداعى ءنارىن، ءنىلىن، قىلاۋىن قابىلداپ مانەرلەۋدەن جاسالعان اسىلدىڭ اسىلى ەكەندىگى كورگەن جەردەن مەنمۇندالاتادى.

  ماتەريا ۇعىمىن زەرتتەۋ تەك كوز تۇرتكى نارسەمەن عانا شەكتەلىپ قالسا ماتەريا ۇعىمىنىڭ كەمەلدىلىگىنەن ءسوز اشۋدىڭ ءجونى كەلمەيدى. سول ءۇشىن نارسەدەن تىس جاتقان دۇنيەنى ويلاستىرۋ ماتەريا ۇعىمىنىڭ كوزدەگەن جەردەن شىعۋىنىڭ ۇتىمدى تالعامى. ويتكەنى، نارسەلەردىڭ شەكسىز مولىعىپ ۇلعايۋىنان سيپاتى باسقاشا بولعان دۇنيە قالىپتاسادى. وسى دۇنيە بولعاندىعى سەبەپتى شىندىق اتاۋلى ەكى ۇيەككە جىكتەلەدى. ءبىرى نارسە، ال ەندى ءبىرى دۇنيە. ءداستۇرلى تانىمدارىمىزدا وسىنداي ەكى ۇيەككە جىكتەۋ ءتاسىلىن ماتەريا ۇعىمىن تىكتەۋگە مۇلدە ىستەتىپ كورگەن ەمەس. كەمەلدى ماتەريا ۇعىمىنىڭ دەسە-دەگەندەي باس-اياعىنىڭ جۇپ-جۇمىر بولىپ شىعۋى مىنە وسى نارسە مەن دۇنيە اراسىنداعى شىنايى سايكەستىكتى تابا بىلگەندىگى سەبەپشى بولدى ما دەپ قارايمىن.

  ءارقانداي نارسە 16 ءتۇرلى جاراتىلىس ەلەمەنتى ارقىلى ءبىر بۇتىندەلەدى، ءارى وسى 16 ءتۇرلى جاراتىلىس ەلەمەنتى ارقىلى ءبىر-بىرىنەن پارىقتالادى. كەمەلدى ماتەريا ۇعىمى دەگەنىمىز مىنە وسى. بۇل ءتۇيىن دۇنيەدەگى ەڭ كۇردەلى بايلانىستاردىڭ جيىنتىعى، جاراتىلىس ءتىلىنىڭ الىپپەسى، ساپالىق بايلانىستىڭ نەگىزى ەدى.

  ⑵ بىرلىك

  ماتەريا ۇعىمى بىرلىك نەگىزىندە جارىققا شىعادى، بىرلىك بولماسا ماتەريا ۇعىمىنىڭ جارىققا شىعۋى دا مۇمكىن ەمەس.بىرلىك دەگەنىمىز كەمەلسىز جاقتاردىڭ ءوزارا توعىسۋىنان كەلىپ شىققان كەمەلدىلىك. بىرلىكتى قۇراعان ءار قايسى جاقتاردىڭ جاراتىلىسى تۋادا كەمەلسىز. سول سەبەپتى ولار دەربەس ءومىر ءسۇرە المايدى. سول ءۇشىن كەمەلسىز جاقتاردىڭ قايسى ءبىرى بولسادا ءسوزسىز باسقا جاقتاردىڭ بولۋىن ءومىر ءسۇرۋىنىڭ سۇيەنىشى ەتەدى، ءارى ءوزارا كەمىستىگىن تولىقتايدى. ءسۇيتىپ بىرلىك ىشىندە كەمەلسىز جاقتاردىڭ بارلىعى كەمەلدىلىككە جەتەدى.

  بىرلىكتى قۇراعان ءار قايسى جاقتاردىڭ كەمەلسىزدىكتەن كەمەلدىلىككە ۇمتىلۋ بارىسىندا ولاردىڭ ءون بويىنا تاڭ عاجايىپ سىرلار ۇيالاعان. ايتالىق، ارەكەت، اسەر قاتارلى ۇعىمدار. ءبىز، ماتەريانىڭ ارەكەتى ەجەلدەن بەرى بار، ماتەريانىڭ بويىنا بىتكەن تۋما قاسيەتى دەپ كەلەمىز. سونىمەن بىرگە بۇكىل الەمدىك تاتىلىس كۇشى اسپانداعى اسپان دەنەلەرىن قۇلاتىپ جىبەرمەي، ءوز ورنىندا ۇستاپ تۇرادى. مەيلى ارەكەت نەمەسە اسەر بولسىن، ولاردىڭ نە سەبەپتى پايدا بولعاندىعىن بۇدان بۇرىن ەشكىمدە ايتىپ بەرگەن ەمەس. وسى نەشە عاسىرلىق ءتىلسىم سىردى بىرلىك ۇعىمى دەگەندەي قاراپايىم جولمەن شەشۋىن شەشىپ بەرەدى. ياعىني، بىرلىكتى قۇراعان ءارقايسى جاقتاردىڭ كەمەلسىزدىكتەن كەمەلدىلىككە ۇمتىلۋ بارىسىنداعى العاشقى ورنى مەن سوڭعى ورنى اراسىنداعى كەرنەۋلىك پارقى ماتەريانىڭ ارەكەتىن تۋدىراتىن قوزعاۋشى كۇش بولاتىندىعى ءدال ورنىن تاپقان جاۋاپ. ال اسپان دەنەلەرى كوكتە قالقىپ تۇرعاندا ولاردىڭ سۇيەنەتىن تىرەۋى، تاياناتىن شىنتاعى جوق، اسپان دەنەلەرىنىڭ وسى كەمىستىگىن ءسوزسىز سۇيەنىش جاسايتىن بۇكىل الەمدىك تاتىلىس كۇشى تولىقتايدى. ۇيتپەگەندە اسپان دەنەلەرىنىڭ كەمىستىگىن نەمەن تولىقتاۋعا بولادى؟ ەگەر بۇكىل الەمدىك تارتىلىس كۇشى بولماسا، وندا اسپان دەنەلەرى، جۇيەدەن بۇكىل الەم مانگىلىك كەمەلدىلىككە جەتە المايدى. سوندا، ماتەريانىڭ ارەكەتى، نەمەسە اسپان دەنەلەرىنىڭ الەمدىك تاتىلىس كۇشى بولسىن، ولاردىڭ بارلىعى بىرلىكتى قۇراعان ءارقايسى جاقتاردىڭ كەمەلسىزدىكتەن كەمەلدىلىككە ۇمتىلۋ بارىسىندا پايدا بولعان تۋىندىسى ەكەندىگى ءبىردەن-ءبىر سەبەپ بولا الادى.

جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.