بەتتى ساقتاۋ |باس بەت قىلۋ |حات ساندىعى |حابارلاسىڭىز|ءبىز تۋرالى
ەلى ءۇشىن ەڭبەك ەتكەنى، توككەن تەر تەگىن كەتپەدى
ەركىنبەك وكەن ۇلى، گۇلينا تاقان قىزى
2011.06.10 08:43     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
{ ءارىپتىڭ ۇلكەن-كىشىلىگى كىشى ورتا ۇلكەن} باسىپ شىعارۋ  
      

  «التىن قايدا جاتسا دا جارقىراپ جاتادى» دەگەندەي، تالانتىن ايگىلگەن، 30 جىل بويى مال شيپاگەرلىك قىزمەتىمەن شۇعىلدانعان، مەملەكەتتىك «8-ناۋرىز قىزىلتۋشىسى»، سان رەت ايتسقا ءتۇسىپ كورنەكتى ناتيجە جاراتقان تاڭداۋلى اقىن، 30 جىلدىق ستاجى بار ساقا پارتيا مۇشەسى، نىلقى اۋدانى مىس اۋىلى قوڭىرادىر مالشىلىق قىستاعىنىڭ تۇرعىنى ءۋايسقان ىسقاق قىزىنىڭ ىزگىلىكتى ىستەرىن قىسقاشا تانستىرۋدى ءجون كوردىم.

  ءۋايسقان ىسقاق قىزى 1929-جىلى قاڭتاردىڭ 30-كۇنى كۇنەس اۋدانىنىڭ تۇرگەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. سول كەزدەگى قوعامدىق جاعدايدا باستاۋىش مەكتەپتى عانا وقىعان، جاستايىنان قازاق قىزدارىنا ءتان اسىل قاسيەتتى ءون بويىنا ءسىڭىرىپ، اينالاسىنا زەر سالا قاراپ وسكەن زەرەك تە قايسار قىز تاۋەكەلگە كەلىپ، حالىقتىڭ قاجەتىنە جارايتىن مال شيپاگەرى بولۋعا وزدىگىنەن تالپىنادى. وسى جولدا تىنباي ىزدەنىپ، ءبىلىمىن مولىقتىرا تۇسەدى. 1950-جىلى نىلقى اۋدانى قاراتوبە اۋىلى قوڭىرادىر مال شارۋاشىلىق رايونىنداعى ومىرلىك جارى قىدىرعالي راي ۇلىمەن نەكەلەنەدى. سول جىلداردان باستاپ ءتۇرلى قوعامدىق قيمىلعا بەلسەنە قاتىناسىپ، ۇيىم جۇكتەگەن مىندەتتى بۇلجىتپاي ورىنداپ، ءار ىسىنەن ءونىم مەن ونەگە بايقاتادى. ۇيىم ونىڭ جۇمىسقا شوگەلدىگىن، مال شيپاگەرلىك ءبىلىمىنىڭ مولدىعىن ءبىلىپ، مال شيپاگەرلىك قىزمەتىن ىستەۋگە ۇسىنىس ەتەدى. ۇيىمنىڭ كۇتكەن ءۇمىتىن جەردە قالدىرماۋ ءۇشىن، مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندەگى مالشىلاردىڭ قامى دەپ جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي كۇندىز جارىم جاسقا تولماعان بالاسىن قولتىعىنا قىسا ءجۇرىپ مالشىلار اراسىندا بولىپ، مال ەمدەسە، كەشتە ءۇي شارۋاسىن بىترگەن سوڭ، قىزمەت بارىسىندا جولىققان مالدى ىندەتتەن ساقتاۋ، ەمدەۋ جاقتارىنداعى ءبىلىمىن بەكەمدەپ، نە ءبىر جاپا-ماشاقاتتى كۇندەردى وتكىزەدى. 1973-جىلى قىس قاتتى سۋىق بولىپ، قۇلىنداۋ الدىندا تۇرعان ءىشتى بيەلەردىڭ قاتتى سۋىقتا قۇلىن تاستاۋى %78 كە جەتىپ، مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندەگى مالشىلار قاتتى دىڭكەلەيدى. بۇل احۋالدان حاباردار بولعان ءۋايسقان ءوزىنىڭ مال شيپاگەرلىك بىلىمىنە سۇيەنىپ، يودتى تۇز، تەرەك جاپىراعى، سارىمساق، قۇرعاق سۇيەك كۇلى سياقتىلاردى ارالاستىرىپ، ءدارى جاساپ ءىشتى بيەلەرگە بەرگەن. وسى ءدارى ىشكىزىلگەن ءىشتى بيەلەر تاۋىرلەنىپ، سول جىلعى قالعان ءىشتى بيەلەردىڭ قۇلىنداۋ سالستىرماسى%87 كە جەتكەن.

  ءۋايسقان جايلاۋدا، قىستاۋلاردى ارالاعاندا، مالشىلاردىڭ كوشى-قونى مەن مالدىڭ اماندىعىنا كوڭىل ءبولىپ، مالشىلارعا مال باعۋ، مالدى ىندەتتەن ساقتاۋ، ەمدەۋ تاسىلدەرىن ۇيرەتۋمەن بولادى. جايلاۋ، قىستاۋدا قاسقىر كوپ بولاتىندىقتان، كەيدە قاسقىر شاۋىپ جارالانعان مال ءولىپ قالاتىن. بۇل جاعدايدى كورگەن ءۋايسقان قاسقىردان جارالانعان مالدى امان الىپ قالۋ جونىندە تىنباي ىزدەنىپ، ءبىر ءتۇرلى ءدارى جاسايدى، ونى قاسقىر شاۋىپ جارالاعان ءۇش جىلقىنىڭ جاراقاتىنا جاققاننان كەيىن ءونىمى كورىلىپ، جىلقىلار كۇننەن-كۇنگە جاقسارا باستايدى. سودان باستاپ، بۇل ءدارىنى مالشىلارعا كەڭىنەن جالپىلاستىرۋمەن بىرگە، قالاي قولدانۋدى دا ۇيرەتىپ، ءوزىنىڭ ەرەن ەڭبەگىمەن تاعى دا جۇرتشىلىقتىڭ القاۋىنا بولەندى.

  ءۋايسقان 1976-جىلى جۇڭگو كوممۋنيسىتك پارتياسىنا مۇشە بولادى. پارتياعا مۇشە بولعاننان كەيىن پارتيا مۇشەسىندىك رولىن ساۋلەلەندىرىپ، حالىقتى بايىتۋعا، جاڭالىق جاراتۋعا جەبەيدى. قيىنشىلىعى بارلارعا كومەكتەسۋدە ۇلگىلىك رول اتقارىپ، جاراتىلىستىق اپاتقا ۇشىراعان رايوندارعا، كەدەي وتباسىلارعا، وقۋ- اعارتۋ ىستەرىنە قازىرگە دەيىن بەلسەنە كومەك كورسەتىپ، مىس اۋىلدىق پارتكوم، حالىق ۇكىمەتى جاعىنان جىل سايىن سيلىق تورىنەن ورىن السا، 1983- 1985-، 1989- جىلدارى نىلقى اۋدانى جاعىنان «ۇزدىك پارتيا مۇشەسى» بولعان، 1988-جىلى نىلقى اۋداندىق 8-كەزەكتى ساياسي ءماسليحات كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بولعان، 1987-، 1992-جىلدارى ىلە ايماعى جاعىنان «ۇزدىك پارتيا مۇشەسى»، 1986-جىلى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلستىق ساياسي ءماسليحات كەڭەسى جاعىنان «تورتتەندىرۋ» قۇرىلسىنداعى ۇزدىك جەكە بولىپ ماراپاتتالعان. 1983-، 1985-جىلدارى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق ايەلدەر بىرلەستىگى جاعىنان «8-ناۋرىز قىزىلتۋشىسى»، 1983-جىلى قىركۇيەكتە مەملەكەتتىك ايەلدەر بىرلەستىگى جاعىنان مەملەكەتتىك «8-ناۋرىز قىزىلتۋشىسى» بولىپ سيلانىپ استانامىز بىيجيڭگە بارىپ، مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قابىلداۋىندا بولعان.

  ءۋايسقان ىسقاق قىزى سان رەت ايتسقا ءتۇسىپ كورنەكتى ناتيجە جاراتقان تاڭداۋلى اقىن، اۋجار، سىڭسىما، جوقتاۋ جىرلارىن ناقىشىنا كەلتىرىپ ايتا الادى. سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى كوڭىلى كول ءداريا ءۋايسقان اپامىزدىڭ قاراعايداي قايسار مىنەزىنەن تانباي، ەلىنىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپ، نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ قىزىعىن كورىپ جۇرە بەرۋىنە تىلەۋلەسپىز.

  اۆتورلاردىڭ قىزمەت ورنى: نىلقى اۋدانى مىس اۋىلى پارتكوم ۇگىت ءبولىمى

  كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى


جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
حابارلار
كوپ مەديا
ۇلتتىق مانەر
تەلەفون: 67 /65368365-010 ‍حات ساندىعى: kazakh@peopledaily.com.cn
بۇل بەتتىڭ مەنشىك ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان، كەلىسىمنەن وتپەگەندە كوشىرىپ پايدالانۋعا بولمايدى
Copyright © 1997-2012 by www.people.com.cn. all rights reserved