بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى>>قوعام

اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى ءالى دە كەمەلدەندىرىلۋى قاجەت

چىن فىڭيۋان

اۋدارعان: ساعىنبەك رابات ۇلى

2013.09.09 16:22     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى


  قارتايعاندا كۇتىمگە الىنۋدى ىسكە اسىرۋ ـــ ءبىرشاما ءادىل ءارى كەمەلدى اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن ورناتۋدى قاجەت ەتەدى. 2009-جىلدان باستاپ اتقارىلىپ، قازىر بۇكىل ەلدى قامتىعان جاڭاشا اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى دەگەنىمىز ەلىمىز ەگىنشىلەرى قارتايعاننان كەيىن، مەملەكەت جاعىنان ءبىرتۇتاس بەرىلەتىن زەينەتاقىدان يگىلىكتەنىپ، قارتايعانداعى تۇرمىسى شىنايى قامتاماسىزداندىرىلادى دەگەن ءسوز. بۇل ءتۇزىمنىڭ بىرتىندەپ كەمەلدەنۋى جالپى حالىقتىق قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ نىساناسىن ىسكە اسىرۋ مەن ءادىل، تەڭ يگىلىكتەنەتىن كىرىس ءبولىسى جۇيەسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدە توتەنشە كەلەلى ماڭىزعا يە.

  اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن ورناتۋ مەن ونى تەز ىلگەرىلەتۋدىڭ مىناداي كەلەلى ماڭىزى بار: ءبىرىنشى، مەملەكەت قازىناسى ەگىنشىلەردىڭ زەينەتاقى قوسىمشاسىن قازىنادان تىكە جوتكەپ تولەيدى. اۋىل-قىستاقتاعى قارتتار قاۋىمىنىڭ كىرىس ورەسى تومەن بولعاندىقتان، الەۋمەتتىك قازىنانىڭ وسى قاۋىمعا تىكە جوتكەپ تولەۋى ءادىل ءارى تەڭ قوعامدىق كوزقاراستى بەينەلەيدى. ەكىنشى، ەگىنشىلەردىڭ زەينەتاقى مامىلەسىن جوعارىلاتۋ تۇتىنۋدى جەبەۋگە ءتيىمدى بولىپ، شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىن دەمەيدى. جەكە باسىندىق اقى تولەۋ ورەسى ءالى تومەن جاعدايدا، ءتۇزىمنىڭ قامتىعان ادامى كوپ بولعان سايىن، تاراتىلعان زەينەتاقى دا سونشا مولايىپ، ەكونوميكالىق اسەرى دە بارىنشا كورنەكتىلەنە تۇسەدى.

  ءتۇزىمنىڭ جالپى بەتتىك قامتىمى ىسكە اسقاننان كەيىن، بەلگىلەنگەن دامىتۋ نىساناسىندا اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىن وركەندەتۋ مەن ءتۇزىمدى رەتتەۋدە وزگەنىڭ ارتىقشىلىقتارىن كەڭ كولەمدە جيناۋ، دۇنيەدەگى ءار قايسى ەلدىڭ قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمىنىڭ قۇندى تاجىريبەسىن قابىلداۋ كەرەك؛ سونىمەن ءبىر ۋاقىتتا، ەلىمىزدىڭ قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمىنىڭ جان-جاقتىلى جوبالانۋىن نەگىزگە الىپ، ەلىمىزدىڭ مەملەكەت جاعدايىنا ساي ازىرلەنۋ ــ ءتۇزىم قۇرىلىسىنىڭ ورنىعۋىنا ءتيىمدى. كەزەكتە مىناداي ءۇش جاقتان ءتىپتى دە ءمان بەرۋ كەرەك.

  قامتاماسىزداندىرۋدىڭ ءادىل بولۋىنا ءمان بەرۋ كەرەك. اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋى بۇكىل اۋىل-قىستاق تۇرعىنىنا تيىمدىلىك اكەلەتىن ءتۇزىم. اۋىل-قىستاقتاعى بارلىق قارت ەداۋىر ءادىل زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىنان يگىلىكتەنۋى ءۇشىن، قازىنالىق قوسىمشا بەرۋدىڭ باعىتى مەن قۇرىلىمىن كەمەلدەندىرۋ قاجەت. حالىقارادا زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىنىڭ تۇراقتانعان نەگىزگى ءادىسى تۇرمىستىق تۇسەر قۇن مەن زات باعاسىنىڭ تولقۋىنا نەگىزدەلىپ، زەينەتاقىنى تەڭشەپ وتىرادى. ا ق ش، شۆەتسيا قاتارلى دامىعان ەلدەر زەينەتاقىنى زات باعاسىنىڭ ورلەۋى بويىنشا ەسەپتەپ تاراتاتىن كەمەلدى ءادىستى قولدانادى. ەلىمىزدە ءبىرشاما زور وڭىرلىك پارىق بولۋى سەبەپتى، جەر-جەر ءوز جاعدايىنا قاراي ءار دارەجەلى قازىنانىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ءار دارەجەلى قازىنانىڭ جاۋاپكەرلىگىن ايقىنداپ، ءادىل، ۇيلەسىمدى ەگىنشىلەردىڭ زەينەتاقى مامىلەسىن ءبىر قالىپتى تەڭشەيتىن مەحانيزم قۇرۋى قاجەت.

  باياندى جالعاسۋىنا ءمان بەرۋ كەرەك. 2009-جىلدان بەرى اتقارىلعان جاڭاشا اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىنىڭ ەڭ كورنەكتى ەرەكشەلىگى: «مەملەكەتتىڭ قارتتاردى باعۋى»، الەۋمەتتىك قازىنانىڭ زور مولشەردەگى ۇسىنىلىمى اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىنىڭ باستى قازىنالىق كەپىلى بولدى. الايدا، ەلىمىزدىڭ اۋىل-قىستاقتارىندا قارتتانۋ ورەسى قالانىكىنەن ءتىپتى اۋىر، اۋىل-قىستاق نەگىزدىك الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋى قالانىكىنەن كوش ارتتا بولىپ، بۇل اۋىل-قىستاق قارتتارىنا قارايلاسۋدىڭ تۇسەر قۇنىن ارتتىرىپ وتىرعانىن كورە ءبىلۋىمىز ءتيىس. ەگىنشىلەر زەينەتاقىسىن قازىنادان تولەۋى ءتۇزىمنىڭ قامتىمى كەڭەيۋ مەن اۋىل-قىستاق جان سانى قارتايۋىنىڭ سالىستىرماسى ۇدەۋىنە ساي زور مولشەردە ارتىپ، قازىناعا تۇسەتىن قىسىمنىڭ زوراياتىنىنا نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى. زەينەتاقى قارجى قۇراۋ جاۋاپكەرلىگىن لايىقتى تەڭ كوتەرۋ ـــ قوعامدىق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى باياندى جالعاستى دامۋىنىڭ العى شارتى. سوندىقتان الەۋمەتتىك قازىنانىڭ ۇسىنىلىمىن ارتترۋمەن بىرگە، مەحانيزمدى جاڭالاپ، قاتىستى تۇلعا زەينەتاقى قارجى قۇراۋ جاۋاپكەرلىگىن لايىقتى تەڭ كوتەرۋ، اۋىل-قىستاق تۇرعىندارىن جەكە باسىندىق زەينەتاقى قامسىزداندىرۋىنا كوبىرەك اقى تولەۋگە شابىتتاندىرۋ كەرەك.

  باسقارۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا ءمان بەرۋ كەرەك. باسقارۋ ونىمدىلىگىنىڭ تومەن بولۋى اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن اقاۋسىز دامىتۋداعى ۇلكەن كەدەرگى. اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىنىڭ قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، قىزمەت وتەۋ توراپتارىن كەمەلدەندىرىپ، اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىنىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ قاجەت. باسقارۋ، قىزمەت وتەۋدى جونگە سالاتىن مەحانيزمدى تەزىرەك قۇرىپ، ولشەمدەندىرىلگەن باسقارۋ مەن قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتۋ ءتيىس. اۋىل-قىستاق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ قورىنىڭ قۇنىن ساقتايتىن، ارتتىراتىن ءادىستى بەلسەندى تۇردە زەرتتەپ، ينفورماتسياسى اشىق، كاسىبى جاريا بولعان قوردى باقىلاۋ مەحانيزمىن قۇرۋ قاجەت.

  «حالىق گازەتىنەن» اۋدارعان: ساعىنبەك رابات ۇلى

  («التاي گازەتى» قازاق رەداكسياسى)
جاۋاپتى رەداكتورى : نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى
وقىرمان نازارىنا
نازار سالا كەتەرسىز
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.