بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار

حالىق تورابى>>ەل ءىشى حابارلارى

ادىلەت ءۇشىن جان قيۋ: فاڭ جىميننىڭ تۇرمەدەگى كولەمدى حاتى قالاي امان قالدى؟

ــ ورتالىق ارحيۆ سارايىندا ساقتالعان باعالى تاريحي قۇجاتتاردىڭ استارىنداعى پارتيا تاريحىنا قاتىستى اڭگىمەلەر (7)

2016.06.27 16:34     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

  ورتالىق ارحيۆ سارايىندا فاڭ جىميننىڭ «سۇيىكتى جۇڭگو»، «كەدەيلىك»، «تۇرمە ەستەلىگى» سياقتى قىرۋار حات، ماقالالارىنىڭ ءتۇپ نۇسقاسى ساقتاۋلى تۇر، بۇلاردىڭ كوبى ــ جالپىعا تانىس ايگىلى شىعارمالار. اسا باعالى وسى توڭكەرىس تاريحى ارحيۆتەرى ــ فاڭ جىمين تاس قاراڭعى تۇرمەدە جازعان، جۇرەك قانى سىڭگەن شىعارمالار، وندا ءبىر كوممۋنيستىڭ سەنىم جاعىنداعى مۇلدەم ادالدىعى مەن ادىلەت جولىندا جان قيۋداي وسكەلەڭ ءمورالى اڭعارىلىپ تۇر.

  فاڭ جىمين ــ جۇڭگو توڭكەرىسى باسشىلارىنىڭ ءبىرى، 1989 – جىلى جىجياڭ ولكەسىنىڭ ي – ياڭ اۋدانىندا ەگىنشى وتباسىسىندا تۋىلعان، 1924 – جىلى ناۋرىزدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا قابىلدانعان. ول ــ جياڭشي شىعىس سولتۇستىك توڭكەرىستىك بازاسىن جانە قىزىل ارميانىڭ 10 - كورپۋسىن قۇرعان نەگىزگى ادام. ونىڭ «ەكى جارتىلاي مىلتىقپەن توڭكەرىس جاساپ» قۇرعان توڭكەرىستىك بازاسىن ماۋ زىدۇڭ «فاڭ جىمين ۇلگىسىندەگى» اۋىل – قىستاق توڭكەرىس بازاسى دەپ باعالاعان. 1935 – جىلى قاڭتاردا فاڭ جىمين قىزىل ارميا 10 – كورپۋسىنىڭ قوسىنىن باستاپ سولتۇستىككە جورىق جاساۋ جولىندا گومينداڭ ارمياسى جاعىنان قورشاۋعا الىنىپ، باقىتقا قارسى تۇتقىندالىپ، گومينداڭنىڭ نانچاڭداعى تۇرمەسىنە قامالادى.

  ءبىر كۇنى تۇرمەدەگى جاسى 40 تان اسقان، «يۇڭ - ي» دەپ اتالاتىن ءبىر ادام فاڭ جىمينگە ىرىقتىلىقپەن جاقىنداپ، وعان ءوزىن ەرەكشە قۇرمەتتەيتىنىن، وسى ورايدا ونان ءتالىم الۋ ويى بار ەكەنىن ايتادى. ونىڭ شىن اتى حۋ ي – مين بولاتىن، كەزىندە گومينداڭ پارتياسى ورتالىق تۇرمەسىنىڭ باستىعى بولعان. بىرنەشە رەتكى كەزدەسۋدەن سوڭ حۋ ي – من فاڭ جىميننىڭ اسا مىقتى كوممۋنيست ەكەنىن اڭعارادى؛ فاڭ جىمين دە ونىڭ ادىلەتتى سۇيەتىنىن سەزەدى، وسىلايشا ەكەۋى دوستاسادى.

  تامىزدىڭ باس شەنىندەگى ءبىر كەشتە تاستاي قاراڭعى تۇرمەدە فاڭ جىمين حۋ ي – مينگە وسى كەزدەسۋدىڭ ەڭ كەزدەسۋلەرى بولۋ مۇمكىندىگىن ايتىپ، توسەگىنىڭ استىنان شىعارمالارى جازىلعان قاعازداردى الىپ حۋ ي – ميننىڭ قولىنا تابىس ەتىپ، تۇرمەدەن شىققان سوڭ بۇل نارسەلەردى لۋشۇن مىرزاعا تابىس ەتۋىن وتىنەدى ءارى دايىنداپ قويعان تانىستىرۋ حاتىن قوسا بەرەدى.فاڭ جىمين حۋ ي – مينگە قاداعالاي تاپسىرىپ بىلاي دەيدى: «ماعان بەرگەن ۋادەڭ ەسىڭدە بولسىن، قانداي جاعداي بولسا دا، شىعارمالارىمدى جەتكىزىپ بەر، الدا – جالدا مۇمكىندىك بولماي قالسا، كوزىن قۇرت!... توڭكەرىسشىلەر توتەنشە زور سەنىمدە بولۋى، ادىلەت جولىندا ەرلىك كورسەتۋى، زورلىق – زومبىلىقتان تايسالماۋى، ءومىر جولىن نۇرلاندىرۋى، قاراڭعىلىقتىڭ قۇيىنا باتىپ كەتپەۋى كەرەك». حۋ ي – مين تۇرمەدەن شىققان سوڭ ۋادەسىن ورىنداپ، فاڭ جىميننىڭ شىعارمالارىن پارتيا ۇيىمىنا تاپسىرىپ بەرىپ، قۇرباننىڭ وسيەتىن ورىندادى.

  وسىلايشا فاڭ جىمين تۇرمەدە جازعان قولجازبا شىعارمالار ءتورت توپتا حۋ ي – مين جانە ونىڭ زايىبى، گاۋ ي – پىڭ، چىڭ چۋانجاۋ ارقىلى تابىس ەتىلدى. تۇرمەگە كىرگەن 100 كۇننەن استام ۋاقىتتا فاڭ جىمين «توڭكەرىسپەن شۇعىلدانۋ بارىسىم»، «سۇيىكتى جۇڭگو»، «ولىمگە باسىمىزدى ءباي تىكتىك ــ كوممۋنيزم قۇرباندارىنىڭ ەستەلىگى»، «كەدەيلىك»، «تۇرمە ەستەلىگى» قاتارلى 16 شىعارما جازدى، قازىر بۇلاردىڭ ىشىندە 13 شىعارما ساقتاۋلى تۇر. بۇل شىعارمالار ــ قاھارماننىڭ جۇرەك قانىنىڭ بوداۋى، سونداي – اق جەتكىزۋشىلەردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى.1935 – جىلى 6 – تامىز كەشتە ەندى عانا 36 جاسقا كەلگەن كوممۋنيزم جاۋىنگەرى فاڭ جىمين جاسىرىن اتىلىپ، جۇڭگو حالقىنىڭ ازاتتىق ىستەرى ءۇشىن قۇربان بولدى.

  كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى
جاۋاپتى رەداكتورى : مۇحيت امانتاي ۇلى
وقىرمان نازارىنا
نازار سالا كەتەرسىز
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.