بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    

حالىق تورابى

قيىنشىلىق پەن سىن - سايىستاردى جەڭەتىن قۇدىرەتتى كۇش ۇيىستىرايىق

− ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ 2022 - جىلعى دۇنيە جۇزىلىك ەكونوميكا تالقى مىنبەرى بەينە ەكران ماجىلىسىندە سويلەگەن لەكسياسى تۋرالى

2022.01.21 09:52     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

  «بوران - شاشىن بولسا دا، ادامزات قاشان دا العا باسادى». ءتوراعا شي جينپيڭ بەيجيڭدە 2022 - جىلعى دۇنيە جۇزىلىك ەكونوميكا تالقى مىنبەرى بەينە ەكران ماجىلىسىنە قاتىناسىپ ءارى لەكسيا سويلەپ، قازىر ادامزات ءدوپ كەلىپ وتىرعان قاتاڭ سىن - سايىستى كوزدە ۇستاپ، «ىندەتتى قالاي جەڭۋگە بولادى؟ ىندەتتەن كەيىنگى دۇنيە ءجۇزىن قالاي قۇرۋ كەرەك؟» دەگەن داۋىرلىك سۇراققا بەتپە – بەت كەلىپ، «تاريحتىڭ ۇزاق پەريودى تۇرعىسىنان سالىستىرۋ، تالداۋ جاساۋ بارىسىندا وي جۇگىرتۋگە شەبەر بولۋىمىز، بولماشى، ەلەۋسىز تۇستاردان زاتتاردىڭ وزگەرىسىنە كوز جەتكىزۋگە دە شەبەر بولۋىمىز، داعدارىس بارىسىندا جاڭا وراي جەتىلدىرىپ، وزگەرىس بارىسىندا جاڭا جاعداي اشىپ، قيىندىق پەن سىناقتاردى جەڭىپ شىعۋدىڭ قۋاتتى كۇشىن توپتاۋىمىز كەرەك» دەگەندى دارىپتەپ، «قول ۇستاسا سەلبەسىپ، كۇش بىرىكتىرىپ ىندەتتى جەڭىپ شىعۋ كەرەك»، «ءتۇرلى حاۋىپ - قاتەردى جويىپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتى قالپىنا كەلۋىن جەبەۋ كەرەك»، «دامۋ جىراسىنان اتتاپ، دۇنيە جۇزىلىك دامۋ ىستەرىن قايتا سەرپىلتۋ كەرەك»، «قىرعي قاباقتىق سوعىس ويىن تاستاپ، بەيبىت قاتار تۇرۋدى، ءوزارا تيىمدىلىك جاساپ، تەڭ يگىلىكتەنۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك» دەگەن 4 ءتۇرلى باستاماسىن ورتاعا قويىپ، دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەلدىڭ دۇنيە جۇزىلىك سايىستارعا بىرگە توتەپ بەرىپ، ىندەتتەن كەيىنگى داۋىردەگى كورىكتى دۇنيە ءجۇزىن بىرگە قۇرۋىن ماڭىزدى تانىم نازارياسىمەن جانە ءادىس نازارياسىمەن قامدادى، بۇل دۇنيە ءجۇزىنىڭ بولاشاق دامۋىنا بەلسەندى دە تەرەڭ ىقپال جاسايتىن بولادى.

  دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ىندەتكە قارسى اتتانۋ جاعدايىنان قاراعاندا، ادامزاتتىڭ بولاشاعى مەن تاعدىرىنا ساياتىن وسى عاسىرلىق ىندەتكە قاراتا، حالىقارالىق قوعام قايسارلىقپەن توسقاۋىلداۋ شايقاسىن جۇرگىزدى. دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ىندەتكە قارسى اتتانۋدا ماڭىزدى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكەنىمەن، ىندەت قايتا - قايتا تۋىلىپ، حالىقتىڭ باس اماندىعى مەن دەنساۋلىعىنا اۋىر حاۋىپ ءتوندىرىپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا تەرەڭ ىقپال جاسادى. سەنىمدى بەكەمدەپ، قيىندىقتى بىلەك بىرىكتىرە جەڭۋ − ىندەتتى جەڭىپ شىعۋدىڭ بىردەن - ءبىر دۇرىس جولى. ءبىرىنىڭ ەتەگىنەن ءبىرى تارتۋ، جاۋاپكەرلىكتى باسقالارعا الباتى يتەرۋ اتاۋلىنىڭ بارلىعى شايقاس ورايىنا كەسىرىن تيگىزىپ، كەلەلى جاعدايعا كەدەرگىلىك جاسايدى. دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەل ىندەتكە قارسى اتتانۋدىڭ حالىقارالىق سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، ءدارى - دارمەك زەرتتەۋ - جاساۋ سەلبەستىگىن بەلسەنە ورىستەتىپ، ىندەتكە قارسى اتتانۋدىڭ كوپ قاباتتى قورعانىس شەبىن بىرگە قۇرىپ، ادامزاتتىڭ سالاماتتىق، دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتاق تۇلعاسىن جەدەل قۇرۋى كەرەك. اسىرەسە، ۆاكسينا سىندى پارمەندى قارۋدان ويداعىداي پايدالانىپ، ۆاكسينانىڭ ءادىل بولىسىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، ۆاكسينا ەگۋ قارقىنىن جەدەلدەتىپ، حالىقارالىق «يممۋنيتەت جىراسىن» بىتەپ، ءومىردى، دەنساۋلىقتى ويداعىداي قورعاۋ، حالىق تۇرمىسىن ويداعىداي قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ءتوراعا شي جينپيڭ بىلاي دەپ دارىپتەدى: «جۇڭگو ايتقانىن ورىنداپ ارەكەتىنەن، ءسوز جوق، ناتيجە شىعارادى، قازىرگە دەيىن 120 نەشە مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمعا 2 ميلليارد دانادان استام ۆاكسينا بەردى. جۇڭگو تاعى دا افريكا ەلدەرىنە ءبىر ميلليارد ۆاكسينا بەرەدى، مۇنىڭ ىشىندە 600 ميلليون ۆاكسينانى كومەك رەتىندە اقىسىز بەرەدى، سونداي - اق شىعىس وڭتۇستىك ازيا وداعىنداعى ەلدەرگە 150 ميلليون ۆاكسينانى اقىسىز بەرەدى». جۇڭگو ءىس جۇزىندىك ارەكەتى ارقىلى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ قانا قويماي، ونىڭ ۇستىنە حالىقارالىق سەلبەستىكتى كۇشەيتۋ ارقىلى ىنتىماقتاسا وتىرىپ ىندەتكە قارسى اتتانۋدىڭ ۇلگىسىن ورناتىپ، اسقىنعان ىندەتكە جورىق جاساۋدىڭ العا باسۋ جولىن اشتى.

  دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنان قاراعاندا، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسى توقىراعان جاعدايدان قۇتىلىپ كەلەدى، دەسە دە، ءبىرسىپىرا شەكتەۋشى فاكتورعا دا ءدوپ كەلدى. دۇنيە جۇزىلىك كاسىپ تىزبەگى مەن قامداۋ تىزبەگىنىڭ بىلىعۋى، كوپ قولدى تاۋارلاردىڭ باعاسىنىڭ ۇزدىكسىز جوعارىلاۋى، ەنەرگيامەن قامداۋ تاپشىلىعى سياقتى حاۋىپ - قاتەر ءوزارا توعىسىپ، ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋ اياق الىسىنىڭ تۇراقسىزدىعىن ۋشىقتىردى. دۇنيە جۇزىندە اقشانىڭ قۇنسىزدانۋ ورتاسىندا كورنەكتى وزگەرىس تۋىلىپ، اقشانىڭ كۇردەلى قۇنسىزدانۋ قاتەرى كورنەكتىلەنۋدە. ەگەر نەگىزگى ەكونوميكالىق تۇلعالاردىڭ اقشا - نەسيە ساياساتىندا «شۇعىل تورموزداۋ» نەمەسە «شۇعىل بۇرىلىس جاساۋ» ءجايتى تۋىلسا، اۋىر ۇنامسىز سىرتقا اعىلۋ اسەرى تۋىلىپ، دۇنيە جۇزىلىك ەكونوميكا مەن فينانستىڭ ورنىقتىلىعىنا سىن - سايىس اكەلەدى، قالىڭ وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەر ەڭ الدىمەن زاردابىن تارتادى. ءبىز ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدى ۇدايىلاندىرۋ جاعدايىندا ەكونوميكالىق ارتۋدىڭ جاڭا قوزعاۋشى قۋاتىن، قوعامدىق تۇرمىستىڭ جاڭا ۇلگىسىن، ادامدار بارىس - كەلىسىنىڭ جاڭا جولىن قاراستىرىپ، شەكارا اتتاعان ساۋدانىڭ قولايلى بولۋىن ىلگەرىلەتىپ، كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ، قامداۋ تىزبەگىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن، ىركىلىسسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا كەلۋ اياق الىسىنىڭ ورنىقتى، ناقتى ءجۇرىلۋىن ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك. باستى ەكونوميكالىق تۇلعالار ورتاق تۇلعا تانىمىن ورناتىپ، جۇيە كوزقاراسىن كۇشەيتىپ، ساياساتتىق ينفورماتسيالاردىڭ جاريالىلىعىن جانە ودان بىرگە يگىلىكتەنۋدى كۇشەيتىپ، قازىنا، اقشا ساياساتتارىنىڭ نىساناسىن، سەرپىنىن، ريتىمىن ويداعىداي سايكەستىرىپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ تاعى دا قۇيعا باتۋىنان ساقتانۋى كەرەك. باستى دامىعان ەلدەر جاۋاپكەرلىك ارقالايتىن ەكونوميكالىق ساياسات قولدانىپ، ساياساتتىڭ سىرتتى شارپۋ اسەرىن ويداعىداي مەڭگەرىپ، وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەرگە اۋىر سوققى تۋدىرۋدان ساقتانۋى كەرەك. ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ لەكسياسى حالىقارالىق ءمورالدىڭ بيىك تۇرعىسىندا تۇرىپ، جۇڭگونىڭ دۇنيە جۇزىندەگى 2 - ۇلكەن ەكونوميكالىق تۇلعا رەتىندەگى جاۋاپكەرلىگىن تولىق ايگىلەۋمەن بىرگە، دۇنيە جۇزىلىك ەكونوميكانى جونگە سالۋ جۇيەسى رەفورماسىنا دۇرىس باعدار كورسەتتى.

  دۇنيە ءجۇزىنىڭ دامۋ جاعدايىنان قاراعاندا، بۇكىل دۇنيە ءجۇزىنىڭ دامۋ اياق الىسى اۋىر سوققىعا ۇشىراپ، وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتىڭ پارقى، قالپىنا كەلۋدىڭ جىكتەلۋى، دامۋدىڭ وپىرىلمالى قاباتى، تەحنيكالىق جىلعا سياقتى ماسەلەلەر اناعۇرلىم كورنەكتىلەنە ءتۇستى. ادامزاتتىڭ دامۋ كورسەتكىشى 30 جىلدان بەرى تۇڭعىش رەت تومەندەدى، دۇنيە جۇزىندە تىڭنان 100 ميلليوننان استام كەدەي حالىق سانى كوبەيدى، 800 ميلليونعا جۋىق ادام اشارشىلىقتا تۇرمىس كەشىرۋدە، استىق حاۋىپسىزدىگى، وقۋ - اعارتۋ، جۇمىستانۋ، ەمدەۋ، ءدارى - دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ سياقتى حالىق تۇرمىسى سالاسى اناعۇرلىم كوپ قيىنشىلىققا ءدوپ كەلدى. كەيبىر وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەر ىندەت سەبەبىنەن قايتا كەدەيلەندى، ىندەت سەبەبىنەن بىلىقپالىق تۋىلدى، دامىعان ەلدەردە دە كوپتەگەن ادام تۇرمىستا قيىنشىلىق قىسپاعىندا قالدى. مەيلى قانداي قيىندىققا جولىقساق تا، ءبىز حالىقتى وزەك ەتكەن دامۋ يدەياسىندا تاباندى بولىپ، دامۋدى جەبەۋدى، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋدى دۇنيە جۇزىلىك ماكرولىق ساياساتتاعى كورنەكتى ورىنعا قويىپ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ 2030 - جىلعا دەيىنگى باياندى دامۋ كەڭەستىك ءتارتىبىن تياناقتاندىرىپ، قازىرگى دامۋ سەلبەستىگى مەحانيزمدەرىنىڭ ونىمدىلىكتى سايكەسە ارتتىرۋىن جەبەپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ بىركەلكى دامۋىن جەبەۋىمىز كەرەك. ورتاق، ءبىراق پارىقتى جاۋاپكەرلىك ارقالاۋ پرينسيبىندە تاباندى بولىپ، دامۋ جۇلگەسى اياسىندا كليمات وزگەرىسىنە توتەپ بەرۋدىڭ حالىقارالىق سەلبەستىگىن ىلگەرىلەتىپ، «بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ كليمات وزگەرىسى جۇلگەلىك شارتىنىڭ» 26 - رەتكى شارت جاساسۋشى جاقتار جينالىسىنىڭ جەتىستىكتەرىن تياناقتاندىرۋىمىز كەرەك. دامىعان ەكونوميكالىق تۇلعالار لاس زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن ازايتۋ جاۋاپكەرلىگىن الدىمەن اتقارىپ، قارجىلىق، تەحنيكالىق قولداۋ كورسەتۋ ۋادەسىن تياناقتاندىرىپ، وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ كليمات وزگەرىسىنە توتەپ بەرۋىنە، باياندى دامۋىنا قاجەتتى شارت - جاعداي ازىرلەۋى كەرەك. ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ سوزىندە تەرەڭ حالىقتىق سۇيىسپەنشىلىك قامتىلىپ، دۇنيە ءجۇزىن كوكەيدە ساقتاعان ءىرى ەلدىڭ جاۋاپكەرلىگى ايگىلەنىپ، بۇكىل دۇنيە جۇزىنە جۇڭگونىڭ باستان - اياق دۇنيە ءجۇزىنىڭ دامۋ ىستەرىنىڭ باتىل اتقارۋشىسى جانە ۇلەس قوسۋشىسى ەكەنىن ايگىلەدى.

  دۇنيە جۇزىلىك جونگە سالۋ جاعدايىنان قاراعاندا، بۇگىنگى دۇنيە ءجۇزى ونشالىقتى تىنىش ەمەس، وشپەندىلىككە جەلىكتىرەتىن، سىڭار جاقتى ءسوز - پىكىرلەر قۇلاققا مازا بەرمەي تۇر، بۇدان تۋىنداعان ءار الۋان قورشاپ توسقاۋىلداۋدىڭ، قىسپاققا الۋدىڭ، ءتىپتى قارسىلاسۋدىڭ دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن حاۋىپسىزدىگىنە زيانىنان باسقا ەشقانداي پايداسى جوق. مەملەكەتتەر اراسىندا قايشىلىقتار مەن الاۋىزدىقتاردىڭ بولۋىنان اۋلاق بولۋ قيىن، دەسە دە، سەن جەڭىلەسىڭ، مەن جەڭەمىن دەيتىن تەكە تىرەستىككە بارۋدىڭ ەش پايداسى جوق. «شاعىن اۋلانىڭ بيىك داۋالىن سوعۋعا»، «پاراللەل جۇيەنى» قالىپتاستىرۋعا بەل بايلاعان ءارقانداي ارەكەت، قاقپايلاۋ سيپاتىنداعى «شاعىن شەڭبەرمەن»، «شاعىن توپپەن» اينالىساتىن، دۇنيە ءجۇزىن بولشەكتەيتىن ارەكەت، ءارقانداي مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى اسىرا دارىپتەگەن ۇعىم، باسقا ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق، عىلىم - تەحنيكالىق دامۋىن تەجەيتىن ءارقانداي ارەكەت، يدەولوگيالىق قاراما - قارسىلىققا جەلىكتىرگەن، ەكونوميكا، عىلىم - تەحنيكا ماسەلەسىن ساياسيلاندىرعان، قارۋ – جاراق قولدانۋعا ۇرىنعان ءارقانداي ارەكەت حالىقارالىق قوعامنىڭ ورتاق سايىستارعا توتەپ بەرۋ قۇلشىنىسىن اۋىر دارەجەدە السىرەتەدى. تۇرلىشە مەملەكەتتەر، تۇرلىشە وركەنيەتتەر ءوزارا قۇرمەت ەتۋ بارىسىندا بىرگە دامۋى، ورتاقتىققا ۇمتىلىپ، پارىقتى ساقتاۋ بارىسىندا سەلبەسىپ تەڭ يگىلىكتەنۋى كەرەك. حالىقارالىق ءتارتىپتى ورنىقتىرۋعا كۇش سالىپ، بۇكىل ادامزاتقا ورتاق قۇندىلىقتاردى اسقاقتاتىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك. ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ لەكسياسى تۋدى ايقىن ۇستاي وتىرىپ العا باسىپ، باسىم كوپ ساندى ەلدىڭ «جاڭا قىرعي قاباقتىق سوعىسقا» قارسى تۇراتىن، دۇنيە ءجۇزىن بولشەكتەۋگە قارسى تۇراتىن ورتاق جۇرەك ءۇنىن جەتكىزىپ، مەملەكەتتەر اراسىنداعى تاتۋ - ءتاتتى تىرشىلىك كەشىرۋدىڭ دۇرىس جولىن اتاپ كورسەتتى.

  «جالعىزدىڭ ءۇنى، جاياۋدىڭ شاڭى شىقپاس» دەگەن ءسوز بار. تاريح بىزگە مىنانى ۇعىندىردى: دۇنيە جۇزىمەن قاۋىشقاندا عانا، ەرتەڭمەن قاۋىشۋعا بولادى؛ تىزە قوسا العا ىلگەرىلەگەندە عانا، نىق قاداممەن الىسقا جەتۋگە بولادى. دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەل قول ۇستاسىپ، سەنىمدى بەكەمدەپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، قيىنشىلىقتار مەن سىن - سايىستى جەڭۋدىڭ قۇدىرەتتى كۇشىن ۇيىستىرىپ، كوپ جاقتىلىق الاۋىمەن ادامزاتتىڭ العا باسۋ جولىن نۇرلاندىرىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋعا ۇزدىكسىز قادام تاستاسا، ءسوز جوق، ىندەتتەن كەيىنگى داۋىردەگى كورىكتى دۇنيە ءجۇزىن بىرگە قۇرا الادى!

  كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى
جاۋاپتى رەداكتورى : مانەپ ەربول ۇلى
وقىرمان نازارىنا
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار