بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى    

حالىق تورابى

مادەني مۇرالاردى قورعاۋدىڭ، پايدالانۋدىڭ جۇڭگوشا جولىمەن جۇرەيىك (باس شۋجي مەنىمەن قول الىسقان)

− دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنىنىڭ قۇرمەتتى باستىعى فان جينشىگە قايتالاي تىلشىلىك ىستەۋ

2022.01.24 17:49     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

  دۇنحۋاڭ مادەنيەتىن زەرتتەۋ جانە ونى ساۋلەلەندىرۋدە دۇنحۋاڭ مادەنيەتى مەن تاريحىندا ساقتالعان فيلوسوفيالىق يدەيا، گۋمانيتارلىق رۋح، قۇن ۇستانىمى، ءمورال ولشەمى سياقتىلاردى ىشكەرىلەي اشىپ، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ جاسامپازدىقپەن تۇرلەنۋىن، جاسامپازدىقپەن دامۋىن ىلگەرىلەتۋ، مۇنان دا ماڭىزدىسى، وندا قامتىلعان جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ مادەنيەت رۋحىن، مادەنيەت ارمانىن جانە مادەنيەت سەنىمىن اشىپ، جاڭا داۋىردە جۇڭگوشا سوتسياليزمدە تاباندى بولۋدى جانە ونى دامىتۋدى رۋحاني تىرەكپەن قامداۋ كەرەك. مەملەكەت مۇرالارىن جالعاستىرۋ مەن بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ جاعىنداعى قولداۋ مەن سۇيەمەلدەۋدى كۇشەيتىپ، از ۇلتتاردىڭ تاريحي مادەنيەتىن زەرتتەۋدى كۇشەيتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ كەرەك.

  − شي جينپيڭ

  ميڭشا تاۋىنىڭ ەتەگىندە، تانچۋانحى وزەنىنىڭ جاعاسىندا دۇنحۋاڭ موگاۋ ۇڭگىرى تىپ - تىنىش بوي سوزىپ تۇر. جالاما جارتاستاعى 700 دەن استام تاس ۇڭگىر مىڭ جىلدىق ۋاقىتتان سىر شەرتۋدە. سارى قۇمدى بوران ۇيىتقيدى، كەرۋەن قوڭىراۋىنىڭ ءۇنى الىسقا جەتەدى، دۇنحۋاڭ مادەنيەتىندە بايىرعى جىبەك جولىنىڭ مادەنيەت جاۋھارى توعىسىپ، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ ماڭىزدى بەلگىسىنە اينالدى. نەشە ۇرپاق مادەني مۇرالار قىزمەتكەرلەرى ءشول جازيرا وڭىردە تاباندىلىقپەن ىستەپ، ۇلەس قوسۋعا پەيىل بولىپ، جاۋاپكەرلىكتى باتىلدىقپەن ارقالاپ، ءورىس اشا العا ىلگەرىلەپ، دۇنحۋاڭداعى مادەني مۇرالاردى قورعاۋ، زەرتتەۋ ىستەرىنە بار كۇشىن سالدى.

  پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيىتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى تاريحي مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ، پايدالانۋ قىزمەتىن اناعۇرلىم كورنەكتى ورىنعا قويدى. باس شۋجي شي جينپيڭ تاريحي مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ، پايدالانۋ قىزمەتى جونىندە تالاي رەت تالاپ قويىپ، ماڭىزدى تاريحي مادەنيەت مۇرالارىن كوپ رەت تەكسەرىپ، مادەني مۇرالار قىزمەتكەرلەرىنە شىنايى ءۇمىت ارتتى.

  «باس شۋجي مەنىمەن 5 رەت قول الىسقان». دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنىنىڭ قۇرمەتتى باستىعى فان جينشى بىلاي دەدى: ءار رەتكى مەيىرىمدى قول الىسۋ، ءار رەتكى ىقىلاستى سالەم، ءار رەتكى ىقىلاستى تاپسىرىق باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ دۇنحۋاڭ مادەنيەتىن قورعاۋ - زەرتتەۋگە كوڭىل بولەتىنىن، نازار اۋداراتىنىن بەينەلەدى، باس شۋجيدىڭ تاريحي مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ - پايدالانۋ قىزمەتىنە شىن ىقىلاسپەن قامقورلىق جاساپ وتىرعانىن بەينەلەدى.

  «ءبىر ءىستى تاڭداعان ەكەنسىڭ، ءومىر بويى تىڭعىلىقتى شۇعىلدانۋىڭ كەرەك دەگەن ءسوز بار. كوپشىلىكتىڭ زەرتتەۋ، قورعاۋ قىزمەتىن ومىرلىك ءىس ەتىپ، وكىنبەستەي ناتيجە جاراتۋ ءۇشىن تالپىنۋىن ءۇمىت ەتەمىن».

  باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ فان جينشىمەن تۇڭعىش رەت قول الىسقانى 2013 – جىلى 4 - ايدىڭ 28 – كۇنى ەدى. مەملەكەتتىك ەڭبەك وزاتتارىنىڭ ۋاكىلى فان جينشى بەيجيڭگە كەلىپ مەملەكەتتىك ەڭبەك وزاتتارى ۋاكىلدەرىنىڭ اڭگىمە ماجىلىسىنە قاتىناسىپ، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ىقىلاستى قابىلداۋىندا بولدى. فان جينشى سول كەزدى ەسكە الىپ بىلاي دەدى: «ماجىلىستەن بۇرىن باس شۋجي ماجىلىسكە قاتىناسقان ۋاكىلدەرمەن ىقىلاسپەن قول الىستى، مەنىڭ تۇسىما كەلگەندە، باس شۋجي: <ءسىز دۇنحۋاڭ ءىلىمىن زەرتتەۋمەن شۇعىلداناسىز ەمەس پە> دەدى».

  «ءبىر مەملەكەتتە قانشاما ادام، قانشاما ىستەر بار دەسەڭىز شى، سولاي بولسا دا، باس شۋجيدىڭ مەنىڭ دۇنحۋاڭ ءىلىمىن زەرتتەۋمەن شۇعىلداناتىنىمدى ءبىلۋى ادامدى قاتتى اسەرلەندىرەدى» دەدى فان جينشى.

  باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ فان جينشىمەن 2 - رەت قول الىسۋى 2016 – جىلى 5 - ايدىڭ 17 – كۇنى فيلوسوفيا، قوعامدىق عىلىمدار قىزمەتى اڭگىمە ءماجىلىسى كەزىندە بولدى. باس شۋجي ماجىلىستە بىلاي دەپ دارىپتەدى: «ماڭىزدى مادەنيەت قۇنىنا جانە مۇراگەرلىك مانىنە يە سيرەك پاندەردى، ەلەۋسىز قالعان پاندەردى دامىتۋعا ءمان بەرۋ كەرەك»، «وسى پاندەرگە ءمان بەرىپ، ىستەيتىندەردىڭ بولۋىنا، مۇراگەرلىك ەتۋىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك». باس شۋجيدىڭ ءسوزى فان جينشىگە قامشى باسىپ، زور شابىت بەرگەن.

  «باس شۋجي مەنىمەن قول الىسقاندا، قىسقا عانا اڭگىمەلەستىك». فان جينشى بىلاي دەدى: سول كەزدە تۇڭعىش كەزەكتى جىبەك جولى (دۇنحۋاڭ) حالىقارالىق مادەنيەت كورمەسى اشىلۋ الدىندا تۇرعان ەدى، مەن باس شۋجيدى دۇنحۋاڭداعى موگاۋ ۇڭگىرىن تەكسەرۋگە ۇسىنىس ەتتىم. باس شۋجي دۇنحۋاڭعا دەگەن ىقىلاسىن ءبىلدىردى.

  2018 - جىلى 12 - ايدىڭ 18 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ فان جينشىىمەن 3 - رەت قول الىستى. سول كۇنى رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى بەيجيڭدە وتكىزىلدى. فان جينشى مەن رەفورما اتويشىسى اتاعىن العان باسقا دا ادامدار حالىق سارايىنىڭ ءتوراعالار مىنبەسىندە وتىرعان. بۇكىل زالداعىلار ورىندارىنان تۇرىپ، قىزۋ شاپالاق سوعىپ، ماداقتالىپ - سيلانعانداردى قۇتتىقتاعاندا، فان جينشى ەرەكشە تەبىرەنگەن. جينالىستان كەيىن باس شۋجي فان جينشىمەن قول الىسقان ءارى توپتىق ەستەلىك سۋرەتكە تۇسكەن.

  «وسىنداي سالتاناتتى كورىنىس ماڭگى ۇمىتىلمايدى». فان جينشى بىلاي دەدى: «مەن ىشتەي قاتتى اسەرلەندىم، بۇل وراسان زور داڭق دۇنحۋاڭعا ءتان، بارلىق مادەني مۇرا قىزمەتكەرلەرىنە دە ءتان. باس شۋجي جينالىستا اتاپ كورسەتكەندەي، <ۇلى ارمان كۇتۋمەن، سۇرەن سالۋمەن كەلمەيدى، قايتا كۇرەسپەن، ىسكەرلىكپەن كەلەدى>. ءبىز ءتىپتى دە قايراتتانىپ، ەرلىكپەن العا ۇمتىلعاندا عانا، ءتىپتى دە جاقسى العا باسا الامىز».

  باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ فان جينشىمەن 4 - رەت قول الىسقانى 2019 - جىلى 8 - ايدىڭ 19 - كۇنى ەدى. باس شۋجي دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنىندا اڭگىمە ءماجىلىسىن باسقارىپ اشتى ءارى مادەني مۇرالاردى قورعاۋ جانە زەرتتەۋ قىزمەتى جونىندە ماڭىزدى ءسوز سويلەدى. فان جينشى ەسكە الىپ بىلاي دەدى: «دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرى جونىنەن العاندا، بۇل كۇن مەرەكەدەن دە كوڭىلدى بولدى. باس شۋجي موگاۋ ۇڭگىرىن ەكسكۋرسيالاعاننان كەيىن قىزمەت رايونىنا كەلىپ كوپشىلىكپەن جۇزدەستى، قىزمەتتەستەرىممەن بىرگە عيماراتتىڭ الدىندا توسىپ تۇرعانىمىزدى كورىپ، باس شۋجي بىزگە قاراي كەلىپ، مەنىمەن قول الىستى ءارى دەنساۋلىق جاعدايىمدى سۇرادى. وسىدان كەيىن اشىلعان اڭگىمە ماجىلىسىندە باس شۋجي بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: دۇنحۋاڭ مادەني مۇرالارىن قورعاۋ جانە دۇنحۋاڭ ءىلىمىن زەرتتەۋ توتەنشە باي مازمۇندى، ءومىر بويى زەيىن – زەردەنى ارناپ ەڭبەكتەنگەندە عانا ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە، ناتيجە شىعارۋعا بولادى. ءبىر ءىستى تاڭداعان ەكەنسىڭ، ءومىر بويى تىڭعىلىقتى شۇعىلدانۋىڭ كەرەك دەگەن ءسوز بار. كوپشىلىكتىڭ زەرتتەۋ، قورعاۋ قىزمەتىن ومىرلىك ءىس ەتىپ، وكىنبەستەي ناتيجە جاراتۋ ءۇشىن تالپىنۋىن ءۇمىت ەتەمىن».

  2019 - جىلى 9 - ايدىڭ 29 - كۇنى جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەت وردەنىمەن جانە مەملەكەت داڭق اتاعىمەن ماراپاتتاۋ سالتى وتكىزىلدى. باس شۋجي شي جينپيڭ فان جينشىگە «مادەني ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋعا كورنەكتى ۇلەس قوسۋشى» مەملەكەتتىك داڭق اتاعى مەدالىن بەردى. فان جينشى بىلاي دەدى: «باس شۋجي مەنىمەن قول الىسقاندا كۇلىمسىرەپ تۇرىپ: <ءبىز تاعى كەزدەستىك> دەدى، مەن: <باس شۋجيمەن كەزدەسكەنىمە وتە قۋانىشتىمىن!> دەپ جاۋاپ قايتاردىم، باس شۋجي تاعى دا: <ەستۋىمشە، سىزدەر جاقتا جاڭبىر جاۋىپتى عوي؟> دەدى، مەن: <ءيا، باس شۋجي، ءبىز قاتىستى باقىلاۋ - تەكسەرۋ قىزمەتىن ىستەپ جاتىرمىز> دەپ جاۋاپ بەردىم».

  «بۇل باس شۋجيدىڭ مەنىمەن 5 - رەت قول الىسۋى ەدى، باس شۋجيدىڭ دۇنحۋاڭعا دەگەن قامقورلىعى مەنى ايرىقشا اسەرلەندىردى» دەدى فان جينشى.

  وسىدان كەيىن مادەنيەت جانە ساياحات مينيسترلىگى اشقان اڭگىمە ماجىلىسىندە فان جينشى تەبىرەنە: «جاسىم 80 نەن اسقانمەن، جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيۋى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى ءۇشىن ۇزدىكسىز بار كۇشىمدى سالىپ، ءوز ۇلەسىمدى قوسامىن» دەدى.

  «جاڭا داۋىردەگى جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ مۇراگەرى، تاراتۋشىسى، جاڭالىق اشۋشىسى بولىپ، موگاۋ رۋحىن ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاستىرامىن»

  «ءبىر وقىمىستى رەتىندە، باس شۋجيدىڭ مەنىمەن تالاي رەت قول الىسۋى مەنى ەرەكشە جىگەرلەندىردى» دەدى فان جينشى.

  2019 - جىلى 8 - ايدىڭ 19 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ دۇنحۋاڭ موگاۋ ۇڭگىرىن ەكسكۋرسيالاعاندا دۇنحۋاڭ مادەنيەتى جونىندەگى تۇسىنىگى، مادەني مۇرالار قىزمەتىنە مان بەرۋى كوپشىلىكتە تەرەڭ اسەر قالدىرعان. دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنىنىڭ عىلمي جەتىستىكتەرىن كورگەن كەزدە باس شۋجي ەرەكشە قىزىعىپ، دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنى باسپادان شىعارعان كىتاپتاردى زەر سالا كورگەن.

  اڭگىمە ماجىلىسىندە فان جينشى ءسوز سويلەپ بولعاننان كەيىن، باس شۋجي ىقىلاسپەن: «ساياحاتشىلار قازىر مولشەردەن اسىپ كەتتى مە، جوق پا؟ كوتەرىمدىلىكتىڭ قالىپتان اسىپ كەتۋ جاعدايى قانداي؟» دەپ سۇراعان.

  فان جينشى: «راسىندا اسىپ كەتتى. عىلمي كوتەرىمدىلىك مولشەرى كۇنىنە 6 مىڭ ادام - رەت، ساياحاتشىلاردىڭ قاجەتىن ەسكەرە وتىرىپ، قاۋىرت مەزگىلدە شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ شارالارىن قولدانىپ، ءار كۇنى 18 مىڭ ادام - رەت قابىلدادىق» دەپ جاۋاپ بەرگەن.

  باس شۋجي تاعى دا: «ءسىز ايتقان جاراتىلىستىق اپاتتاردىڭ ىقپالى قايسىلار؟» دەپ سۇراعان.

  فان جينشى: «قۇمدى بوراننىڭ ىقپالى دا، جەر سىلكىنىسى دە بار، تاريحتا جەر سىلكىنىسى بولعان، سۋدىڭ ىقپالى دا بار، سۋ قۇرامىنداعى تۇز قابىرعا سۋرەتتەردى قورعاۋعا ىقپال جاسايدى» دەپ جاۋاپ بەرگەن.

  باس شۋجي تاعى دا: «تاياۋ جىلداردان بەرى دۇنحۋاڭدا جاڭبىر كوپ جاۋىپ جاتىر ما؟» دەپ سۇراعان.

  فان جينشى: «جاۋىن – شاشىن مولشەرى زور مولشەردە ارتتى» دەپ جاۋاپ بەرگەن.

  باس شۋجي تاعى دا: «ءسىز مادەني مۇرا جانە مۋزەي قىزمەتىمەن شۇعىلداناتىن قۇرىلىمنىڭ قوسىنى ازايدى دەپ وتىرسىز، بۇعان نازار اۋدارۋ كەرەك» دەپ قاداعالاي تاپسىرعان. باس شۋجي تاعى دا قاتىستى تاراۋلاردىڭ جاۋاپتىلارىنا: «مادەنيەت قامتاماسىزدىعىن السىرەتۋگە بولمايدى، قايتا كۇشەيتۋ كەرەك» دەپ قاداعالاي تاپسىرعان.

  «باس شۋجيدىڭ مادەني مۇرالار قىزمەتىنە وسىنشاما ءمان بەرۋى ءبىزدى ەرەكشە جەلپىندىردى». فان جينشى بىلاي دەدى: «اڭگىمە ءماجىلىسى اياقتاعاننان كەيىن، اۆتوكولىككە شىعۋدان بۇرىن، باس شۋجي ماعان قايىرىلا قاراپ: <دەنساۋلىعىڭىزعا كوڭىل ءبولىڭىز، دەنساۋلىعىڭىز مىقتى، عۇمىرىڭىز ۇزاق بولسىن!> دەدى. تاعى دا سول كەزدەگى دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنىنىڭ باستىعى جاۋ شىڭلياڭ ەكەۋىمىزگە: <سىزدەر ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاستىردىڭىزدار، ەندى ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاستىرىڭىزدار> دەدى».

  تالاي جىلدان بەرى نەشە ۇرپاق دۇنحۋاڭداعى موگاۋ قىزمەتكەرلەرى تاس ۇڭگىرلەردى، وركەنيەتتى قورعاپ، موگاۋ رۋحىن قالىپتاستىردى. فان جينشىنى ەرەكشە اسەرلەندىرگەنى، اڭگىمە ماجىلىسىندە باس شۋجي موگاۋ رۋحىن اۋىزعا العان. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتكەن: «70 جىلدان بەرى ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاسقان دۇنحۋاڭدىقتار <ءشول جازيرادان جازباۋ، ۇلەس قوسۋعا پەيىل بولۋ، جاۋاپكەرلىكتى باتىلدىقپەن ارقالاۋ، ءورىس اشا ىلگەرىلەۋ> سىندى موگاۋ رۋحىنىڭ جەبەۋىندە اسا جاپالى ماتەريالدىق تۇرمىس شارت - جاعدايىندا دۇنحۋاڭ تاس ۇڭگىرلەرىنىڭ ماتەريالدارىن رەتتەۋ جانە قورعاۋ، قالپىنا كەلتىرۋ، دۇنحۋاڭ مادەنيەت - كوركەمونەرىن زەرتتەۋ، ساۋلەلەندىرۋ، مادەنيەت ساياحاتىن اشۋ جانە بايىرعى جۇرتتاردى باسقارۋ سياقتى جاقتاردا قىرۋار قىزمەت ىستەپ، كوپتەگەن ماڭىزدى زەرتتەۋ جەتىستىگىنە قول جەتكىزدى».

  فان جينشى بىلاي دەدى: «ءبىز، ءسوز جوق، باس شۋجيدىڭ تاپسىرىعىن ەستە بەرىك ساقتاپ، اتاق - ابىرويعا بەرىلمەي، اعا بۋىنداردىڭ ءىزىن بويلاپ، بولاشاققا بەت الىپ، مادەنيەت سەنىمىن بەكەمدەۋ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋ تۇرعىسىنان، مادەني مۇرالاردى قورعاۋدىڭ، پايدالانۋدىڭ امالياتتا ايگىلەۋشىسى، ۇلەس قوسۋشىسى، باستاۋشىسى بولىپ، جاڭا داۋىردەگى جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ مۇراگەرى، تاراتۋشىسى، جاڭالىق اشۋشىسى بولىپ، موگاۋ رۋحىنىڭ ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاسۋىنا مۇمكىندىك جاساپ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ۇزدىكسىز كۇرەس جاساپ، باس شۋجيدىڭ بىزدەن كۇتكەن شىنايى ءۇمىتىن اقتايمىز».

  «دۇنحۋاڭدا ءبىزدىڭ ىستەۋىمىزدى كۇتىپ تۇرعان تاعى كوپتەگەن ىستەر بار، ماڭىزدىسى، بۇدان بىلاي ءتىپتى دە جاقسى ىستەۋىمىز كەرەك»

  «باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحى بىزگە قۇلشىنىس بەتالىسىن كورسەتىپ بەردى». فان جينشى بىلاي دەدى: رەفورما جاساپ، ەسىك اشقاننان بەرى، اسىرەسە، پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ ورنى مادەني مۇرالاردى قورعاۋ جانە زەرتتەۋ، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىن ساۋلەلەندىرۋ جاعىندا وراسان زور تابىستارعا قول جەتكىزدى. بۇكىل ەل بويىنشا مادەني مۇرالاردى قورعاۋ ارناۋلى زاڭ - ەرەجەلەرى مەن قورعاۋ پىلانى قۇرىلىسىن الدىمەن ورىستەتتى؛ مادەني مۇرالاردى قازىپ الىنعان ناق مايداندا قورعاۋ جىلجىمالى تاجىريبەحاناسىن زەرتتەپ اشىپ، ەلىمىزدىڭ مادەني مۇرالار سالاسىنداعى تۇڭعىش كوپ مايدان بايلانىس تاجىريبەحاناسىن قۇردى؛ دۇنحۋاڭ ءىلىمىن زەرتتەۋدىڭ تاڭداۋلى جەتىستىكتەرىن قۇراستىرىپ باسپادان شىعاردى؛ بۇكىل ەل بويىنشا مادەني مۇرا ورىندارىندا ساياحاتشىلاردىڭ كوتەرىمدىلىك مولشەرىن زەرتتەۋدى الدىمەن ورىستەتىپ، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا مادەني مۇرا ورىندارىن عىلمي جولمەن باسقارۋدى اتقاردى؛ سيفرلاندىرۋدان پايدالانىپ، مىڭ جىلدىق تاس ۇڭگىرلەردىڭ باعالى قۇنى مەن تاريحي ينفورماتسياسىن ماڭگى ساقتاپ، ماڭگى پايدالانۋدى مۇمكىندىككە اينالدىردى؛ دۇنيە ءجۇزى بويىنشا كوپ جەردە ءبىرقىدىرۋ ارناۋلى كورمە اشىپ، ءبىر توپ جوعارى دەڭگەيدەگى كاسىپتىك وقۋ تاريحى بار دارىندىلاردى تاربيەلەدى...

  «ءبىز كەيبىر ىستەردى ىستەدىك، ءبىراق بۇل ىستەردى ىستەۋگە ءتيىسپىز. دۇنحۋاڭدا ءبىزدىڭ ىستەۋىمىزدى كۇتىپ وتىرعان ءالى دە كوپتەگەن ىستەر بار، ماڭىزدىسى بۇدان بىلاي ءتىپتى دە جاقسى ىستەۋ كەرەك». بۇل فان جينشى ۇنەمى اۋزىنان تاستامايتىن ءسوز ەدى.

  ەلىمىز − دۇنيە جۇزىندەگى مادەني مۇراداعى ءىرى ەل، مۇندا سانى وراسان زور، ءتۇرى مول مادەني مۇرالار كەڭىنەن تارالعان. ساناققا قاراعاندا، بۇكىل ەل بويىنشا قازىر كوشىرۋگە بولمايتىن مادەني مۇرالار 766 مىڭ 700 بولىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كوشىرۋگە بولاتىن مادەني مۇرالار 108 ميلليون دانا (توپ) بولعان. فان جينشى بىلاي دەدى: وسى مادەني مۇرالار كونە زاماننان قالعان ءارى توزۋ قاتەرىنە ۇشىراپ وتىر، مادەني مۇرالاردى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ مىندەتى اۋىر، جولى ۇزاق.

  «ەلىمىزدىڭ مادەني مۇرالاردى قورعاۋ كاسىپتىك دارىندىلارى جەتەرسىز بولعاندىقتان، مادەني مۇرالاردى قورعاۋدىڭ عىلىم - تەحنيكالىق ورەسىن دە كۇشەيتۋگە تۋرا كەلەدى، مادەني مۇرالاردى قورعاۋداعى قىرۋار قيىن ماسەلە عىلىم - تەحنيكالىق تىرەك كەمشىل بولعاندىقتان دەر كەزىندە، ءونىمدى شەشىلە قويمايدى. كوپ جىلدان بەرى مادەني مۇرالار عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىمەن قامداۋ قاجەتتى قاناعاتتاندىرا الماۋ قايشىلىعىن باسەڭدەتۋ ءۇشىن، مادەني مۇرالار سالاسى باسقا پاندەردەن قىزمەتكەرلەردى ۋاقىتتىق پايدالانۋعا كىرىپتار بولىپ وتىر». سوندىقتان فان جينشى مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ پاندەرى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ پاندەرىنىڭ دارىندىلاردى تاربيەلەۋ نىساناسىن ايقىنداپ، ءپان قۇرىلىسىنىڭ نەگىزدىك قىزمەتىن اناعۇرلىم تىڭعىلىقتى ىستەۋدى ۇسىنىس ەتتى.

  «باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كوڭىل ءبولۋى مەن قامقورلىق جاساۋىندا، مادەني مۇرا، وقۋ - اعارتۋ، عىلىم - تەحنيكا سياقتى كوپ جاقتان بىرگە قۇلشىنۋ ارقىلى ءبىز، ءسوز جوق، مادەني مۇرالاردى قورعاۋدىڭ، پايدالانۋدىڭ جۇڭگوشا جولىمەن جۇرە الامىز» دەدى فان جينشى.

  كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى

جاۋاپتى رەداكتورى : مانەپ ەربول ۇلى
وقىرمان نازارىنا
 
  بۇل حابارعا باعاڭىز
  • 1. جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قاتىستى زاڭ-ەرەجەلەرىنە بويسىنىپ، توراپتا ءمورالدى بولىڭىز، ءسىزدىڭ ارەكەتىڭىز سەبەبىنەن تىكەلەي نەمەسە جانامالاي تۋىنداعان زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوزىڭىز ارقالايسىز.
    2. قالام اتىڭىز بەن جازعان لەبىزىڭىزدى باسقارۋدىڭ بارلىق ۇقىعى حالىق تورابىنا ءتان.
    3. حالىق تورابىنىڭ ءسىزدىڭ حالىق تورابىنىڭ لەبىز جازۋ بەتىنە جازعان لەبىزىڭىزدى توراپ ىشىندە كوشىرۋ نەمەسە لەبىزىڭىزدەن سيتات كەلتىرۋ ۇقىعى بار.
    4. ەگەر باسقارۋ جاعىنا پىكىرىڭىز بولسا، لەبىز جازۋ بەتىنىڭ باسقارۋشىسىنا نەمەسە حالىق گازەتى مەكەمەسىنىڭ توراپ ورتالىعىنا اڭىس ەتىڭىز.
  • ورتالىق
  • ەل ءىشى
  • شينجياڭ
  • حالىقارا

سۋرەتتى حابار