”فينانستا قۋاتتى ەل قۇرۋدا، ءسوز جوق، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسى زامانعى فينانس جۇيەسىن جەدەل قۇرۋ كەرەك“ (باس شۋجيدىڭ حالىقشىلدىق سۇيىسپەنشىلىگى)

فينانس − ”مەملەكەتتىڭ ۇلى ءىسى“، ول جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ جالپى جاعدايىنا سايادى.

پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ ”ۇسىنىسىندا“ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتىلدى: ”فينانستا قۋاتتى ەل قۇرۋدى جەدەلدەتۋ“، ”عىلىم - تەحنيكا فينانسىن، جاسىل فينانستى، جالپىعا ءتيىمدى فينانستى، زەينەتكەرلىك فينانسىن، سيفرلى فينانستى كۇش سالا دامىتۋ“ كەرەك.

2019 - جىلى 2 - ايدا ورتالىق كوميتەت ساياسي بيۋروسىنىڭ توپتىق ۇيرەنۋىندە ”جۇڭگو ۇلگىسىندەگى فينانستى دامىتۋ جولىمەن ءجۇرۋدى“ تۇڭعىش رەت ورتاعا قويعاننان 2023 - جىلى 10 - ايعا دەيىن ورتالىقتىڭ فينانس قىزمەتى ماجىلىسىندە فينانستا قۋاتتى ەل قۇرۋ نىساناسى تۇڭعىش رەت ايقىندالدى، 2024 - جىلى 1 - ايدا ولكە، مينيسترلىك دارەجەلى نەگىزگى باسشى كادرلاردىڭ فينانستىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق زەرتتەۋ تالقى كۋرسىندا، فينانستا قۋاتتى ەل بولۋ دەگەن نە، ونى قالاي قۇرۋ كەرەك دەپ ايقىن بەلگىلەندى، شي جينپيڭنىڭ ەكونوميكالىق يدەياسىنىڭ فينانس ءبولىمى ۇزدىكسىز بايىدى جانە كەمەلدەندى.

”فينانستا قۋاتتى ەل قۇرۋ ۇزاق ۋاقىت قۇلشىنۋدى، ۇزاق ۋاقىت ۇلەس قوسۋدى قاجەت ەتەدى“، ”فينانستا قۋاتتى ەل قۇرۋدا، ءسوز جوق، جۇڭگوشا وسى زامانعى فينانس جۇيەسىن جەدەل ورناتۋ كەرەك“، فينانس جاعىنداعى ءىرى ەلدەن فينانس جاعىنداعى قۋاتتى ەلگە قادام تاستاعاندا، باس شۋجي شي جينپيڭ نىسانا - مىندەتتەر مەن امالياتتىق تالاپتاردى ايقىن كورسەتىپ بەردى.

فينانستا قۋاتتى ەل قۇرۋدا فينانس قىزمەتىنىڭ حالىقتىق سيپاتىنا تاباندى بولۋ ماڭىزدى ىرگە تاس. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيىتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسى زامانعى فينانس جۇيەسى جەدەل قۇرىلىپ، فينانس ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ نەگىزى اناعۇرلىم ايقىندالدى.

”جالپىعا ءتيىمدى فينانستا قىسىلعاندا قارايلاسۋ، حالىق تۇرمىسىنا قىزمەت وتەۋ كەرەك“.

2023 - جىلى جازدا اۋىر تاسقىن اپاتى بەيجيڭ - تيانجين - حىبەي مەن شىعىس سولتۇستىككە تۇتقيىل شابۋىل جاسادى.

باس شۋجي حيلۇڭجياڭ ولكەسى شاڭجى قالاسى لۇڭۋاڭمياۋ قىستاعىندا اۋىلداستاردان: ”قامسىزداندىرۋ تولەمى، ساياسات ۋاعىندا تياناقتاندىرىلدى ما؟“ دەپ ىقىلاستى تۇردە سۇرادى.

حىبەي ولكەسى جوجوۋ قالاسى ۋانچۋانجۋاڭ قىستاعىندا قىستاق تۇرعىنى فۋ جۇن باس شۋجيدى ىستىق ىقىلاسپەن جاڭا ۇيىنە باستاپ كىردى. اپاتقا ۇشىراعاننان كەيىن، فۋ جۇن تەز ارادا اۋىل شارۋاشىلىق ۇيلەرىن قامسىزداندىرۋ تولەمىن تاپسىرىپ الىپ، ”پارتيانىڭ ساياساتى جاقسى“ دەدى.

2025 - جىلى 7 - ايدا شىعىس جۇڭگو، سولتۇستىك جۇڭگو، شىعىس سولتۇستىك سياقتى جەرلەردە تاسقىن جانە گەولوگيالىق اپات تۋىلدى، باس شۋجي شي جينپيڭ تاسقىننان ساقتانۋ، اپاتتان قۇتقارۋ قىزمەتى جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، ”حالىقتىڭ ءومىرى مەن مال - مۇلكىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن بار كۇشپەن قامتاماسىز ەتۋدى“ تالاپ ەتتى.

اپاتتان قۇتقارۋ قارجىسىنان ويداعىداي پايدالانىپ، قالپىنا كەلتىرۋ، قايتا قۇرۋدى جەدەلدەتۋ؛ اپاتقا ۇشىراعان رايوندارعا امانات - قارىز جاعىنان قولداۋ كورسەتۋ جانە قامسىزداندىرۋ تولەمىن بەرۋ كۇشەيتىلدى... باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، فينانس جاعىنان ۇزدىكسىز كۇش سالىپ، اپاتقا ۇشىراعان بۇقارانىڭ قيىن وتكەلدەن وتۋىنە كومەكتەستى.

”حالىقتىق كاسىپورىنداردىڭ قارجى قۇراۋى قيىن بولۋ، قارجى قۇراۋى قىمبات بولۋ ماسەلەسىن ۇزدىكسىز زور كۇشپەن شەشۋ كەرەك“. بۇل ماسەلەگە باس شۋجي باستان - اياق نازار اۋدارىپ كەلدى.

”پارتيا ورتالىق كوميتەتى ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردى ويىنان ءبىر ساتتە شىعارمادى، ءبىر قىدىرۋ شارا شىعارىپ، ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ قيىن وتكەلدەن وتۋىنە قولداۋ كورسەتتى جانە كومەكتەستى“. 2020 - جىلى 3 - ايدا جىجياڭ نيڭبو بەيلۇن دابۋ جوعارى ورەلى اۆتوموبيلدەردىڭ جابدىق مودەلى باقشا رايونىندا، باس شۋجيدىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسى نيڭبو جىنجى ماشينا مودەلى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس مەڭگەرۋشىسى جاڭ چۇنفىڭعا زور شابىت بەردى. سول كەزدە كوپتەگەن ورتا، شاعىن كاسىپورىندار دامۋ قيىنشىلىعىنا تاپ بولعان ەدى. فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ دەر كەزىندە پارمەندى سەنىمدىلىك بەرۋ قولداۋىندا، جىنجى ماشينا مولدەلى زور تاپسىرىستاردى ساقتاپ قالدى.

شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ دا قارجى قۇراۋىن سايكەستىرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە قولداپ، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ وسىمىمەن قايتارماي، جالعاستى قارىز اقشا بەرۋ ساياساتىن ساپالىلاندىرۋمەن، سولتۇستىك قاتىناس ورنى جاڭا ورتاشا، شاعىن كاسىپورىندارعا قىزمەت وتەۋىن قۇردى... قالىڭ شاعىن، ۇساق كاسىپورىندار فينانستىڭ ”جاندى سۋىنىڭ“ قولداۋىنا اناعۇرلىم تەز، اناعۇرلىم كوپ يە بولدى. ”14 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە جالپىعا ءتيىمدى شاعىن، ۇساق كاسىپورىندارعا بەرىلەتىن قارىز اقشانىڭ جىلدىق ورتاشا ارتۋ قارقىنى % 20 تەن استى.

اۋىل - قىستاق − فينانس جۇيەسىنىڭ ءالسىز سالاسى. ”فينانس قارجىسىنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋعا قوسىلاتىن ۇسىنىلىمىن ارتتىرۋ“، ”اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە فينانستىق ۇسىنىلىمدى ارتتىرۋ“... كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدان اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋگە دەيىن، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ اۋىل - قىستاق فينانسىنا ءمان بەرۋى باستان - اياق جالعاسىپ كەلەدى.

گۋاڭدا بانكەسىنىڭ ”كۇن نۇرى ساحاروزاسىن وندىرەتىن شارۋالارعا قارىز اقشا بەرۋ“ قولداۋى بولعاندىقتان، گۋاڭشيدىڭ لايبىڭ قالاسىنداعى ءتىپتى دە كوپ شارۋالار قاراجاتتان ۋايىمدامايتىن بولدى . 2023 - جىلى 12 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ لايبيڭ قالاسىنا كەلىپ تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”گۋاڭشي − ەلىمىزدىڭ ساحاروزا وندىرەتىن نەگىزگى رايونى، وسى ەرەكشە باسىمدىققا يە كاسىپ سالاسىن كۇشەيتىپ، زورايتىپ، مەملەكەتتىڭ قانت كاسىبىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە، ساحاروزا ەگەتىن شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋىن جەبەۋدە اناعۇرلىم زور رول اتقارۋ كەرەك“. 2 جىلدان بەرى جالپىعا ءتيىمدى فينانس ”قانت ءوندىرۋ جۇمىسىن“ كۇش سالا قولدادى.

”اۋىل - قىستاقتىڭ فينانستىق ونىمدەرى جانە قىزمەت وتەۋىن كوبەيتۋ“، ”كەي ورىندار جولعا قويعان ەرەكشە اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن قامسىزداندىرۋى شارۋالاردىڭ قارسى الۋىنا يە بولدى، بۇل بەتالىس، تاجىريبەلەردى قورىتىندىلاپ، جالپىلاستىرۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك“...... باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، فينانس سالاسى تاۋلى اۋىلداردىڭ ”قۇنارلى توپىراعىن“ تەرەڭ جىرتىپ، كوپ ساتىلى، كەڭ كولەمدى، باياندى وسى زامانعى اۋىل - قىستاق فينانستىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن جەدەل ورناتىپ، اۋىلدا قۇرىلىم بولۋدى، قىستاقتا قىزمەت وتەۋ بولۋدى، بارلىق وتباسىندا ەسەپ بولۋدى جۇزەگە اسىردى. ”14 - بەسجىلدىقتان“ بەرى جالپىعا ءتيىمدى اۋىل شارۋاشىلىعىنا ساياتىن قارىز اقشانىڭ جىلدىق ورتاشا ارتۋ قارقىنى % 14.6 كە جەتتى.

”حاۋىپسىز، پايدالى، جىلجىمالىلىعى بار فينانس ونىمدەرىن جاي بۇقارانىڭ ۇيىنە ەنگىزەيىك“، ”كۇن سايىن كوپ نەگىزدەنگەن زەينەتكەرلىك فينانستىق قاجەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرايىق“، ”تۇتىنۋ امانات قارىزىن ۇيلەسىمدى ارتتىرۋ كەرەك“.... جاڭا دامۋ كەزەڭىنە قادام تاستاپ، فينانستىڭ حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىسقا دەگەن تالپىنىسىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرۋىن باس شۋجي ەسىنەن شىعارمادى.

قارتتاردى كۇتىمگە الۋ قازىنا باسقارۋ ونىمدەرى تەز قارقىنمەن ارتىپ، جاڭاشا تۇتىنۋ امانات قارىزىن قولداۋ اناعۇرلىم پارمەندى بولىپ، جاڭا قالا تۇرعىندارىنا باعىتتالعان فينانستىق قىزمەت وتەۋ ساپاسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، كولەمىن كەڭەيتتى... فينانستا جاڭالىق اشۋ ادامدى نەگىز ەتىپ، ءتىپتى دە جايلى بولىپ، كىرىستى ارتتىرىپ، قامتاماسىزداندىرۋدى كۇشەيتىپ، تۇتىنۋدى جەبەپ، حالىق تۇرمىسىنىڭ باقىتىن ۇزدىكسىز ارتتىردى.

”بار بولسا ەرىنگە تيەدى“. حالىقتى وزەك ەتكەن دامۋ يدەياسىنا باستان - اياق تاباندى بولىپ، حالىق بۇقاراسى مەن ناقتى ەكونوميكانىڭ الۋان ءتۇرلى فينانس قاجەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرىلسا، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى فينانستى دامىتۋ جولى، ءسوز جوق، بارعان سايىن كەڭەيەدى.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى