2026.06.09 08:57 كەلۋ قاينارى : شينجياڭ گازەتى

6 ـ ايدىڭ 5 ـ كۇنى تۇستەن كەيىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭ حالىق سارايىندا جۇڭگوعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەن لاوس حالىق توڭكەرىستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى تۇڭلۇنمەن كەڭەس وتكىزدى. سۋرەتتە: كەڭەستەن بۇرىن شي جينپيڭ مەن حانىمى پىڭ لييۋان تۇڭلۇن جانە ونىڭ حانىمى ناريمەن بىرگە سۋرەتكە ءتۇستى.
□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى يان يان تۇسىرگەن
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 6 ـ ايدىڭ 5 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى (تىلشىلەر ما جويان، شاۋ يبو). 6 ـ ايدىڭ 5 ـ كۇنى تۇستەن كەيىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ حالىق سارايىندا جۇڭگوعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەن لاوس حالىق توڭكەرىستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى تۇڭلۇنمەن كەڭەس وتكىزدى.
شي جينپيڭ تۇڭلۇننىڭ لاوس حالىق توڭكەرىستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى جانە لاوستىڭ مەملەكەت ءتوراعاسى بولىپ ءۇرتىس تاعايىندالعاندىعىن قايتالاي قۇتتىقتاپ، بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: جۇڭگو جاق لاوستى باستان ـ اياق توڭىرەكتىك ديپلوماتيانىڭ ماڭىزدى بەتالىسى دەپ قاراپ، لاوستىڭ ءوز مەملەكەت جاعدايىنا ۇيلەسەتىن سوتسياليزم جولىمەن ءجۇرۋىن تاباندىلىقپەن قولدايدى، لاوس جاقپەن ءداستۇرلى دوستىقتى اسقاقتاتىپ، ءوزارا ءتيىمدى سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، ىنتىماقتاسا ىستەستىك جاساۋدى جيىلەتىپ، جۇڭگو _ لاوس قاتىناسىنىڭ تىڭ ورلەۋگە كوتەرىلۋىن ىلگەرىلەتۋدى، جاڭا داۋىردەگى بارلىق جاعدايدا بىردەي جۇڭگو _ لاوس تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قول ۇستاسا تۇلعالاۋدى قالايدى.
شي جينپيڭ جۇڭگو _ لاوس قاتىناسى مەن ەكى ەلدىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىنىڭ جوعارى ولشەمگە، جوعارى ساپاعا، جوعارى دەڭگەيگە قاراي ۇزدىكسىز قادام تاستاۋىن ىلگەرىلەتۋ جونىندە مىناداي 4 ءتۇرلى كوزقاراستى ورتاعا قويدى:
ءبىرىنشى، سوتسياليزم بەتالىسىنا تاباندى بولۋ كەرەك. ەكى جاق سوتسياليستىك ءتۇزىم مەن كوممۋنيستىك پارتيانىڭ بيلىك جۇرگىزۋ ورنىن بىرگە قورعاپ، تىعىز ستراتەگيالىق بايلانىستى ساقتاپ، ەكى پارتيانىڭ جاڭا 5 جىلدىق سەلبەستىك جوسپارىن ويداعىداي اتقارىپ، پارتيانى، مەملەكەتتى باسقارۋ تاجىريبەلەرىن اۋىستىرۋدى تەرەڭدەتۋى كەرەك. ەكى ەل ديپلوماتيا، مەملەكەت قورعانىسى، قوعام حاۋىپسىزدىگى سىندى ”3+3“ ستراتەگيالىق تىلدەسۋ مەحانيزمىن ورناتۋدى وراي ەتىپ، زاڭ اتقارۋ، حاۋىپسىزدىك سەلبەستىگىن تەرەڭدەتىپ، شەكارا اتتاعان قىلمىستارعا باتىل سوققى بەرۋى كەرەك.
ەكىنشى، ءوزارا ءتيىمدى سەلبەستىكتىڭ ىرگە تاسىن بەكەمدەۋ كەرەك. جۇڭگو جاق لاوس جاقپەن ستراتەگيالىق ۇشتاسۋدى كۇشەيتىپ، سەلبەستىكتىڭ ارتۋ تۇيىندەرىن كەڭەيتۋدى قالايدى. جۇڭگو _ لاوس تەمىر جولىنىڭ التىن ۇلكەن ارناسى ارتىقشىلىعىن تياناق ەتىپ، جەلى بويىنداعى اشۋدى جانە ”ءبىر جەردە ەكى تەكسەرۋدى“ ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو _ لاوس ەكونوميكالىق ءدالىزى سەلبەستىگىنىڭ ساپاسىن ءوسىرىپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جەبەۋ كەرەك. جۇڭگو _ لاوس _ تايلاند تەمىر جولىنىڭ تۇتاسۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ءوڭىر ىشىندەگى اناعۇرلىم كەڭ كولەمدە ءوزارا ۇلاسۋدى، ءوزارا تۇتاسۋدى ەرتەرەك جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعى، ەلەكتر قۋاتى سياقتى ءداستۇرلى سالالارداعى سەلبەستىكتى كۇشەيتىپ، جاساندى زەردە، سيفرلى ەكونوميكا سياقتى جاڭادان گۇلدەنگەن سالالارداعى سەلبەستىكتى كەڭەيتۋ كەرەك. جۇڭگو جاق لاوس جاققا قولىنان كەلگەنىنشە ۇزدىكسىز كومەكتەسۋدى قالايدى.
ءۇشىنشى، حالىقتىڭ ءداستۇرلى دوستىعىن بەكەمدەۋ كەرەك. ەكى جاق بيىلعى ”جۇڭگو _ لاوس دوستىق جىلىن“ وراي ەتىپ، مادەنيەت، وقۋ ـ اعارتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، جەرگىلىكتى ورىندار سياقتى جاقتارداعى سەلبەستىكتى كەڭەيتىپ، قىزىل بايلىقتى ىشكەرىلەي اشىپ، ەكى ەل حالقىنىڭ ءوزارا ءتۇسىنىسۋىن، ەتەنە بولۋىن كۇشەيتۋى كەرەك. جۇڭگو جاق لاوس جاقپەن دارىندىلاردى باۋلۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، اناعۇرلىم كوپ ”شاعىن دا كوركەم“ حالىق تۇرمىسى نىساندارىن تۇلعالاۋدى قالايدى.
ءتورتىنشى، سىرتقى ساياساتتى سايكەستىرۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. جۇڭگو جاق لاوس جاقتىڭ ۇزاق ۋاقىتتان بەرى ءبىر جۇڭگو پرينسيبىنە تاباندى بولىپ كەلگەندىگىن، 4 ۇلكەن الەمدىك باستامانى قولداعاندىعىن، ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى“ بىرگە قۇرۋعا بەلسەنە ات سالىسقاندىعىن، جۇڭگونىڭ وزەكتى مۇددەسى مەن ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان كەلەلى ىستەرىن تاباندىلىقپەن قولداعاندىعىن القايدى. لاوس جاقتىڭ حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ىستەردە اناعۇرلىم زور رول اتقارۋىن ءۇمىت ەتەدى. ەكى جاق كوپ جاقتى ىستەستىكتى جيىلەتىپ، جەر شارىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى ورتاق مۇددەنى قورعاۋى كەرەك.
تۇڭلۇن مىنالاردى ءبىلدىردى: بۇل مەنىڭ لاوس پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى بولىپ ءۇرتىس تاعايىندالعاننان كەيىنگى تۇڭعىش رەتكى رەسمي ساپارىم، بۇل ءدال لاوس پەن جۇڭگونىڭ ديپلوماتيالىق قاتىناس ورناتقاندىعىنىڭ 65 جىلدىعىنا جانە ”لاوس پەن جۇڭگونىڭ دوستىق جىلىنا“ تۋرا كەلدى، كەلەلى مانگە يە. لاوس جاق جۇڭگونىڭ پارتيا، ۇكىمەتىنىڭ جانە حالقىنىڭ لاوسقا دەگەن تەرەڭ دوستىق سۇيىسپەنشىلىگى مەن قىمباتتى كومەگىنە شىن جۇرەكتەن العىس ايتادى. وسى رەتكى ساپار كەزىندە، مەن جۇڭگونىڭ شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە قول جەتكىزگەن وراسان زور دامۋ جەتىستىكتەرىنە كۋا بولدىم. جۇڭگو سوتسياليستىك ءتۇزىم مەن وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ جەتەكشى تۋىنا، دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگىن قورعاۋدىڭ جانە كوپ ۇيەكتى دۇنيە قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ مىعىم تىرەگىنە اينالدى. جۇڭگونىڭ دامۋى لاوستى قامتىعان قالىڭ وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەرگە ۇلگى الۋعا بولاتىن باعالى تاجىريبەلەر ازىرلەدى. كەزەكتە لاوس _ جۇڭگو قاتىناسى تاريحتاعى ەڭ تاماشا مەزگىلدە تۇر، لاوس جاق باستان ـ اياق ءبىر جۇڭگو پرينسيبىن تاباندىلىقپەن اتقارىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ العا قويعان كەلەلى جەلىلەس الەمدىك باستامالاردى قولدايدى. لاوس جاق ەكى جاقتى قاتىناستىڭ ورنىن جوعارىلاتۋدى ايرىقشا قۇپتايدى ءارى قولدايدى، جۇڭگو جاقپەن جوعارى دەڭگەيدەگى ساياسي ءوزارا سەنىمدىلىكتى بەكەمدەپ، مەملەكەت قورعانىسى جانە زاڭ اتقارۋ حاۋىپسىزدىگى سەلبەستىگىن جيىلەتىپ، ينتەرنەتتە قۇمار ويناۋ، تەلەگراف الدامكوستىگى سياقتىلارعا بىرگە سوققى بەرىپ، ەكونوميكا ـ ساۋدا، قارجى قوسۋ، كەن بايلىعىن اشۋ، تازا ەنەرگيا، سيفرلى ەكونوميكا، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى، ەكولوگيالىق ورتا سياقتى سالالارداعى سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، گۋمانيتارلىق اۋىس ـ كۇيىستى كۇشەيتىپ، جاڭا داۋىردەگى بارلىق جاعدايدا بىردەي لاوس _ جۇڭگو تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسى قۇرىلىسىنىڭ اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلۋىن ىلگەرىلەتۋدى قالايدى.
كەڭەستەن كەيىن ەكى جاق پارتيالار ارا، حالىق تۇرمىسى، فينانس، كەدەن، ەكونوميكا ـ ساۋدا، جاستاردىڭ بارىس ـ كەلىسى، مەديا سياقتى سالالارداعى سەلبەستىك حۇجاتتارىنا قول قويۋعا بىرگە كۋا بولدى.
كەڭەستەن بۇرىن شي جينپيڭ مەن حانىمى پىڭ لييۋان حالىق سارايىنىڭ شىعىس قاقپاسىنىڭ سىرتىنداعى الاڭدا تۇڭلۇن مەن حانىمى ناريعا ارناپ قارسى الۋ سالتىن وتكىزدى. تۇڭلۇن كەلگەندە قۇرمەت قاراۋىلى ساپ تۇزەپ قۇرمەت ءبىلدىردى. شي جينپيڭ مەن تۇڭلۇن سالتانات مىنبەسىنە شىقتى، اسكەري وركەستر جۇڭگو _ لاوس ەكى ەلدىڭ مەملەكەت ءانىن ورىندادى، تيان ـ انمىن الاڭىندا 21 رەت قۇرمەت ساليۋتى اتىلدى. تۇڭلۇن شي جينپيڭنىڭ سەرىك بولۋىندا جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ قۇرمەت قاراۋىلىن كوزدەن كەشىردى ءارى سالتانات قاتارىن تاماشالادى. ءوسپىرىم بالالار قولدارىنا گۇل شوقتارىن جانە جۇڭگو مەن لاوس ەكى ەلدىڭ پارتيا تۋىن، مەملەكەت تۋىن ۇستاپ، الاقايلاپ قۇرمەت ءبىلدىردى.
سول كۇنى كەشتە شي جينپيڭ مەن پىڭ لييۋان حالىق سارايىنىڭ جينسى زالىندا تۇڭلۇن مەن حانىمىنا ارناپ قارسى الۋ قوناعاسىن بەردى.
ساي چي، ۋاڭ ي قاتارلىلار جوعارىداعى قيمىلدارعا قاتىناستى.