چۇڭچيڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ ”فيزيكالىق بىرلەسپە تاسىمالى“ ”ەرەجەنى تۇتاستىرۋعا“ قادام تاستادى (ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ستراتەگياسىن ىشكەرىلەي اتقارايىق)

تولاستاماعان گۋدوك ءۇنى ىشىندە، جۇك تولتىرا تيەلگەن تەڭىز جولى - تەمىر جول بىرلەسپە تاسىمال كەزەكشى پويەزى چۇڭچيڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنداعى گويۋان پورتىنان جولعا شىقتى. ەكى كۇننەن كەيىن پويەز گۋاڭشيدىڭ چينجوۋ پورتىنا جەتىپ، زات حالىقارالىق جۇك كەمەسىنە تيەلىپ، مالايزيا پورتىنا جونەلتىلەدى.

”كوپ فورمالى ۇلاسپالى تاسىمالدا ’ءبىر تالوندى ءتۇزىم‘ قولدانىلعاندىقتان، تاسىمال ونىمدىلىگى كوپ جوعارى بولدى“ دەدى چۇڭچيڭ مەيليان حالىقارالىق قامبادا ساقتاۋ - تاسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ءتوراعاسى حى داۋگو.

بۇرىن ءبىر رەت زات جونەلتىلسە، جۇك تاسىمال سەرىكتەستىكتەرى تاس جول، تەمىر جول، پورت سياقتىلارمەن سويلەسىپ، كوپ تالون كەستىرەتىن، قۇرلىق تاسىمالى مەن تەڭىز تاسىمالىنداعى تيەۋىش قوراپتار دا جاپپاي قولدانىلماي، پورتتا قوراپتى اۋىستىرۋعا تۋرا كەلەتىن. قازىر تاسۋشى جاق ءبىر كنوپكامەن تاپسىرىس بەرىپ، كوپ فورمالى ۇلاسپالى تاسىمال تيجاراتشىلارىنىڭ جالپى بارىسىنا جاۋاپتى بولدى دا، ءبىر جۇك تاسىمال تالونى ءارقايسى بۋىندا ىركىلىسسىز اينالىمعا ءتۇسىپ، ”زات پورتقا بارعاندا قوراپتى اۋىستىرماۋ“ جۇزەگە اسىرىلىپ، تىكەلەي كەمەگە تيەلەتىن بولدى.

زاتتىڭ ىركىلىسسىز اعىلۋى تۇزىمدە جاڭالىق جاراتۋدىڭ ارقاسى ەدى.

تاياۋ جىلداردان بەرى چۇڭچيڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قۇرلىقتاعى ساۋدا ەرەجەسىندە جاڭالىق اشۋ جونىندە ىزدەنىس جاساپ، كوپ فورمالى ۇلاسپالى تاسىمالدىڭ ”ءبىر تالون ءتۇزىمىن“ قامال الۋ ءتۇيىنى ەتىپ، ىشكى قۇرلىقتاعى زات اينالىمىندا ”بۋىنى كوپ، اينالىمى باياۋ، وزىندىك قۇنى جوعارى“ بولۋداي قيىن ءتۇيىندى شەشتى.

جاعالىق كوپىرلەر رەتتى كوتەرىلىپ - ءتۇسىرىلىپ، كەزەكشى پويەزدەر ساقاداي سايلاندى، جۇك كەمەسى جاعاعا باياۋ جاقىندادى... زات الۋ تالونى كوپ ءتۇرلى تاسىمال ءتاسىلىن ساڭلاۋسىز تۇتاستىردى.

وزگەرىس مۇنىمەن عانا تىنبادى. باتىس بولەكتەگى قۇرلىق - تەڭىز جاڭا ارناسىنىڭ جۇمىس جۇرگىزۋدى ورنالاستىرۋ ورتالىعىندا، ەكراننان زاتتىڭ جولى دەر كەزىندە كورسەتىلىپ، تۇتاس بارىستى تەكسەرۋگە، مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك تۋدى.

جاڭا تەحنيكاعا سۇيەنگەن چۇڭچيڭ سيفرلى زات الۋ تالونىندا تىزبەكتى ساقتاۋ كۋالىگىن جۇزەگە اسىرىپ، ءاربىر زاتتىڭ تاسىمالدانۋى مەن كەدەننەن ءوتۋ ينفورماتسياسىن قۋزاستىرا الدى، قازىرگە دەيىن، سيفرلى زات الۋ تالونىنداعى تىزبەكتى ساقتاۋ كۋالىگى 21 مىڭنان اسىپ، زات قۇنى 7 ميلليارد يۋاننان استى.

قازىر ”ءبىر تالون ءتۇزىمى“ زات تۇرلەرى پاراللەل يمپورت ەتىلگەن اۆتوموبيلدەن كاۋچۇك، اۆتوموبيل بولشەكتەرى، كۇندەلىكتى تۇتىنۋ بۇيىمدارى سياقتىلارعا دەيىن كەڭەيدى؛ بىرلەسپە تاسىمال ءتاسىلى وزەن - تەڭىز، اشىق تەڭىز ۇلاسپالى تاسىمالىنا دەيىن كەڭەيدى، قىزمەت وتەۋ تورابى شىعىس ازيا، ەۆروپا، وڭتۇستىك امەريكا سياقتى وڭىرلەردى قامتىدى؛ زاتتاردىڭ جالپى كەدەننەن ءوتۋ ۋاقىتى %40 قىسقاردى.

زات اينالىمىنىڭ ىركىلىسسىز بولۋى قارجىنىڭ اينالىمعا تۇسۋىنەن ايرىلا المايدى.

”ءبىز بۇرىن زات جولدا بولسا دا، قارجى تولەي تۇراتىنبىز، زات پورتقا جەتىپ، تالون - كۋالىكتەردىڭ تولىق بولۋىن كۇتەمىز، كەمىندە جارىم ايدا قارجى قۇراۋ قارىز اقشاسىن الاتىن ەدىك“ دەدى چۇڭچيڭدەگى ءبىر جاڭا ماتەريال عىلىم - تەحنيكا سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتىسى زاڭ حۇڭحۇي تىلشىگە.

بۇل بۇرىن كوپتەگەن سىرتقى ساۋدا كاسىپورىندارىنىڭ ورتاق اۋرەشىلىگى بولاتىن. ۇزاق ۋاقىتتان بەرى تەڭىز تاسىمالى زات تالونى جۇرت مويىنداعان زات ۇقىعى كۋالىگى بولىپ كەلدى، كاسىپورىندار زات تالونى ارقىلى بانكەدە ەسەپ جابۋىنا، كىرەۋگە قويۋىنا، قارجى قۇراۋىنا بولادى، ال تەمىر جول، تاس جول سياقتى قۇرلىق جولى تاسىمال تالونى زات تاسىمالى جاعدايىن عانا دالەلدەي الادى، زات ۇقىعى كۇشىن ازىرلەي المايدى، ەسەپ جابۋعا، قارجى قۇراۋعا دا پايدالانا المايدى، كاسىپورىندار ۇنەمى قارجى اينالىمى قىسىمىنا تاپ بولادى.

قيىن ماسەلەلەردى شەشىپ، ”فيزيكالىق ۇلاستىرۋدان“ ”ەرەجەنى ۇلاستىرۋعا“ قاراي قادام تاستادى.

چۇڭچيڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونى الدىمەن ساياسات شىعارىپ، فينانس قۇرىلىمدارىن قۇرلىق تاسىمالىنان زات الۋ تالونىن، كوپ فورمالى ۇلاسپالى تاسىمالدان زات الۋ تالونىن ەسەپ جابۋ جانە قارجى قۇراۋ نەگىزى ەتۋگە جەتەكتەدى. چۇڭچيڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونى حالىق سوت مەكەمەسى ۇكىم ۇلگىسى سياقتى فورمالارمەن ءادىليادا جاڭالىق جاراتۋدى ىلگەرىلەتىپ، قۇرلىق جولى تالونىنىڭ وتكەرمەلەۋگە بولاتىن سيپاتىن تۇراقتاندىرىپ، قۇرلىقتاعى ساۋدا ەرەجەسىندە تىڭ جاڭالىق جاراتۋدى ىلگەرىلەتىپ، قاتىستى ەرەجەلەردەگى بوستىقتى تولتىردى.

بيىل جىل باسىندا شيڭيە بانكەسىنىڭ چۇڭچيڭ بولىمشە بانكەسى وسى جاڭا ماتەريال عىلىم - تەحنيكا سەرىكتەستىگىنە ”ءبىر تالون ءتۇزىمى“ ساۋدا قارجى قۇراۋ كاسىبىن ءبىتىرىپ، 5 ميلليون 900 مىڭ يۋان قارىز اقشا 3 كۇندە - اق ەسەپكە كىردى. ”قۇرلىق تاسىمالى زات الۋ تالونى ارقىلى قارىز اقشا الۋعا بولادى، شيكىزات ساتىپ الۋداعى ولقىلىقتاردى دەر كەزىندە تولىقتادىق، قىسىم ازايدى“ دەدى زاڭ حۇڭحۇي.

قازىرگە دەيىن چۇڭچيڭدەگى ”ءبىر تالون ءتۇزىمى“ بويىنشا قارجى قۇراۋ سەلبەستىك بانكەسى 11 گە كوبەيدى، ”قۇرلىق، تەڭىز ءبىر تالون قارىزى“ سياقتى كوپ ءتۇرلى فينانس ونىمدەرى جيىنى ءبىر ميلليارد 100 ميلليون يۋانعا جۋىق قارجى قۇراپ، سىرتقى ساۋدا كاسىپورىندارىنا فينانستىق ”ومىرشەڭدىك كۇش“ قوستى.

ءارقايسى ورىن ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ، چۇڭچيڭ كەدەنى مەن تەمىر جول سياقتى جاقتارداعى سەلبەستىك ينفورماتسيا قامالىن ونان ارى بۇزىپ، ساندى مالىمەتتەردىڭ ءوزارا بايلانىسىن اناعۇرلىم ويداعىداي جۇزەگە اسىردى؛ قاتىستى تاراۋلار ەل ىشىندەگى زاڭ مەن حالىقارالىق شارتتاردىڭ ۇشتاسۋىن ىلگەرىلەتىپ، كۋالىك ەرەجەسىن كەمەلدەندىرۋگە ۇندەدى، ت. ب.

”’15 - بەسجىلدىق‘ كەزىندە ءبىز حالىقارالىق جوعارى ولشەمدى ەكونوميكا - ساۋدا ەرەجەسىمەن اناعۇرلىم ۇشتاسىپ، تاسىمال ولشەمى، كەدەننەن ءوتۋ قولايلىلىعى، فينانستىق قىزمەت وتەۋ، داۋ - شاردى شەشۋ سياقتى سالالاردا ءبىر توپ سىناق تۇيىندەرىندە ۇلگى كورسەتىپ قولدانۋدى ورىستەتىپ، اقىل - پاراسات جاعىنان كۇش قوسۋدى كۇشەيتىپ، ءتىپتى دە كوپ كاسىپورىندى تۇزىمدە جاڭالىق جاراتۋدىڭ پايداسىنان يگىلىكتەندىرەمىز“ دەدى چۇڭچيڭ قالالىق ساۋدا كوميتەتى ەركىن ساۋدا سىناق رايونى تۇزىمىندە جاڭالىق اشۋ باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى چىڭ شىلۋان.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى