قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋدىڭ تۇتىنۋ بەلەتىنەن مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا يگىلىكتەندىرۋدى قالاي ىلگەرىلەتۋ كەرەك (ساياساتتىق سۇراۋ - جاۋاپ. نازار اۋدارىپ وتىرعان ماسەلەلەرگە جاۋاپ)

قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋدىڭ تۇتىنۋ بەلەتى مەملەكەتتىڭ قابىلەتىنەن ايىرىلعان قارتتارعا تاراتقان مەيىر باعىشتاۋ ”تۇتىنۋ قاراجاتى“، قازىنا قارجى شىعارىپ قوسىمشا قاراجات بەرەدى، شارتقا ۇيلەسەتىن قارتتار ۇيىندە، الەۋمەتتىك اۋماقتا، قۇرىلىمدا قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋدى ساتىپ العاندا، بەلەت سوماسىنداعى سالىستىرما بويىنشا اقشا تولەيدى. 10 - ايدىڭ 7 - كۇنىنە دەيىن ورتا دارەجەدەن جوعارى قابىلەتىنەن ايىرىلعان قارتتارعا بەرىلەتىن قوسىمشا قاراجات نىسانى 2 ميلليون 460 مىڭنان استى.

تۇتىنۋ بەلەتىن قالاي الۋعا، ويداعىداي ىستەتۋگە بولادى؟ جالپىعا ءتيىمدى ساياساتتان قايتكەندە تولىق يگىلىكتەنۋگە بولادى؟ ءتىلشى حالىق ىستەرى مينيسترلىگىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىلارىمەن سۇحباتتاستى.

قانداي قارتتاردىڭ ءوتىنىش ەتىپ الۋىنا بولادى

وقىرمان نازارى: مەنىڭ قىزمەت ورنىم شاڭحايعا اۋىستى، اكەمدى اكەلىپ قاراسقىم كەلەدى، ول جىجياڭدا، تۋعان مەكەنىندە تۇرادى، ورتا دارەجەدە قابىلەتىنەن ايىرىلعان بولىپ تۇراقتاندىرىلعان. قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ تۇتىنۋ بەلەتىن قالاي ءوتىنىش ەتۋ كەرەك؟ قايتادان باعالاتۋ قاجەت پە؟

تۇتىنۋ بەلەتىن تاراتۋ وبيەكتىلەرى ورتاشا، اۋىر نەمەسە بۇكىلدەي قابىلەتىنەن ايىرىلعان قارت دارەجەسى بويىنشا ءبىر تۇتاس باعالانادى، دارەجەسىن باعالاۋ، تۇتىنۋ بەلەتىن الۋدى ءوتىنىش ەتۋ ”حالىق ىستەرى تۇتاستىرىلىمى“ تۇعىرىنان نەمەسە قول تەلەفوننان پايدالانۋ ارقىلى ورىنداۋعا بولادى. قارتتاردىڭ وزدەرى بىتىرسەدە، پەرزەنتتەرى، تۋىس - تۋعاندارى، قىستاق (الەۋمەتتىك اۋماق) قىزمەتكەرلەرى، قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۋاكىل رەتىندە بىتىرە الادى. ءوتىنىش بەرۋدە ناقتى تۇرعان جەرى كوزدە ۇستالادى. قارتتار 2024 - جىلى 7 - ايدان كەيىن قابىلەتىن باعالاتقان بولسا ءارى ولكە دارەجەلى حالىق ىستەرى تاراۋلارى جاعىنان ورتا دارەجەلى جانە ودان جوعارى قابىلەتىنەن ايىرىلۋ دارەجەسى دەپ تانىلسا بولعانى، قايتادان باعالاتۋ قاجەتسىز.

كوڭىل بولۋگە ءتيىستىسى، قازىر ەرەكشە قيىنشىلىعى بارلاردى باعۋ، جاردەمدەسۋدەن، ەكونوميكالىق قيىنشىلىعى بار قابىلەتىنەن ايىرىلعان قارتتاردى شوعىرلى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ قوسىمشا قاراجاتىنان، ۇيدە جانە الەۋمەتتىك اۋماقتا نەگىزدىك قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋدى جوعارىلاتۋ ارەكەت نىسانى قىزمەت وتەۋىنەن يگىلىكتەنىپ جاتقان قارتتار تۇتىنۋ بەلەتىن تاراتۋ كولەمىنە قايتالاي ەنگىزىلمەيدى. تەك ۇزاق ۋاقىت كۇتىمدەۋ قامسىزداندىرۋىنان يگىلىكتەنەتىن قارتتار قاتىستى مامىلەنى شىعارىپ تاستاعاننان كەيىن، جەكەلەردىڭ ءوز قاراجاتىمەن بەلگىلەمەگە ۇيلەسەتىن قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ شىعىسىن بەلەت رەتىندە پايدالانۋىنا بولادى.

سىزگە قانداي قىزمەت كورسەتۋ كەرەك

وقىرمان نازارى: وتباسىمىزداعى قارتتار ادەتتە قارتتار كۇتىمحاناسىندا تۇرادى، كەلەسى ايدا بالنيتساعا جاتىپ ەمدەلۋى كەرەك، كۇتۋشى ۇسىنىس ەتپەكشىمىز. قارتتاردى كۇتىمگە الۋعا قىزمەت وتەۋ تۇتىنۋ بەلەتىن ىستەتۋگە بولا ما؟

ەسكەرتپە: تۇتىنۋ بەلەتى سول ايدا تاراتىلىپ، سول ايدا ىستەتىلەدى، كەلەسى ايدا وزدىگىنەن كۇشىن جويادى.

تۇتىنۋ بەلەتىن پايدالانۋ كولەمى ۇيگە كەلىپ قىزمەت وتەۋ، قۇرىلىمدا قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ، كۇندىك اماناتتاۋ قىزمەت وتەۋى سياقتىلاردى قامتيدى. قازىر ۇيگە كەلىپ قىزمەت وتەۋ، تاماقتانۋعا جاردەمدەسۋ، مونشاعا تۇسۋگە كومەكتەسۋ سياقتى تۇرمىستىق قارايلاسۋ قىزمەت وتەۋى، ساۋىعۋدى باعالاۋ قاتارلى نەگىزدىك قارايلاسۋ قىزمەت وتەۋدى، سونداي - اق سالاماتتىقتى باسقارۋعا قىزمەت وتەۋ سياقتىلاردى قامتيدى. ناقتى قىزمەت وتەۋ تىزىمدىگىن ”حالىق ىستەرى تۇتاستىرىلىمى“ تۇعىرىنداعى قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ، تۇتىنۋ قوسىمشا قاراجاتى تۇرىنەن سۇراستىرۋعا بولادى.

بەلەتپەن تولەم جاساۋ - جاساماۋدىڭ تەتىگى قىزمەت وتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ تۇتىنۋىنا قوسىمشا قاراجات بەرۋ نىسانىن ۇكىمەتتىك ساندى مالىمەت قويماسىنا كىرگىزگەن - كىرگىزبەگەنىندە. كەلىسىم بويىنشا كىرگىزىلگەن وتباسى ىستەرى، قوجالىق، كۇتۋشى كاسىپورىندار قاتارلىلار بەلگىلەنگەن كولەمدەگى قاتىستى قىزمەت وتەۋمەن قامدايدى، قاراجاتتى بەلەتپەن تولەۋگە بولادى. كىرگىزۋ قۇرىلىمى جۇيەلى جولدارمەن كۇتۋشى، قاراۋشى قابىلداسا دا پايدالانۋ شارتىنا ۇيلەسەدى. بەلەت ىستەتۋدەن بۇرىن، كوپشىلىك ”حالىق ىستەرى تۇتاستىرىلىمى“ تۇعىرىنان سۇراستىرۋىنا بولادى.

تۇتىنۋ بەلەتىن ىستەتەتىن قۇرىلىمدار قالاي كوبەيەدى

وقىرمان نازارى: مەن تۇرعان جەردە تۇتىنۋ بەلەتىن ىستەتۋگە بولاتىن قۇرىلىمدار كوپ ەمەس، بولاشاقتا كوبەيە مە؟

بيىل 6 - ايدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدە قارتتاردى كۇتىمدەۋ قۇرىلىمى مەن قۇرىلعىلارى 388 مىڭعا جەتتى، مۇنىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك اۋماقتا قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ قۇرىلىمى مەن قۇرىلعىلارى 350 مىڭعا جەتىپ، قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىندا بەلگىلى ونىمدىلىككە قول جەتتى. الايدا، سۇرانىسپەن سالىستىرعاندا، قىزمەت وتەۋ مولشەرى مەن ساپاسىندا ءالى دە جوعارىلاۋ كەڭىستىگى بار.

قازىر ءار دارەجەلى حالىق ىستەرى تاراۋلارى قوسىمشا قاراجات بەرۋ نىساندارىن اتقارۋدى ۇيىمداستىرۋمەن ۇشتاستىرىپ، قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ، قامداۋدى كۇش سالا ارتتىرىپ، قابىلەتىنەن ايىرىلعان ءتىپتى دە كوپ قارتتاردى كۇتىمدەۋ قۇرىلىمدارى مەن الەۋمەتتىك اۋماقتاعى قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ قۇرىلىمدارىن قوسىمشا قاراجات بەرۋ نىساندارىنا قاتىناسۋعا شابىتتاندىرادى جانە جەتەلەيدى، مىسالى، شاڭحاي ساندى مالىمەت قويماسىنا كىرگىزۋ ءتارتىبىن ساپالىلاندىرىپ، قارجى تولەۋدى جەدەلدەتىپ، ءتىپتى دە كوپ قۇرىلىمداردى قاتىناسۋعا باۋراۋدا؛ شاندۇڭ وتباسى ىستەرى، قوجالىق كاسىپورىندارعا قاراتا ساياسات جاريالاپ، شارت - جاعدايى بار ءتۇرلى تيجارات تۇلعالارىن قوسىمشا قاراجات بەرۋ نىساندارىنا بەلسەنە قاتىناسۋعا ۇندەدى. سونىمەن بىرگە، كوپتەگەن جەرلەر قارتتاردى كۇتىمگە الۋ قۇرىلىمدارىن ساپالىلاندىرۋعا، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا بارۋعا جەتەلەپ، قامداۋ سالىستىرمالى ءالسىز وڭىرلەرگە بارىپ قىزمەت ورنىن اشىپ، ۇيىنە بارىپ قىزمەت وتەۋ نىساندارىن ارتتىردى.