2026.10.09 16:30 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
”كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ جەتىستىكتەرىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، كەڭەيتىپ، ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىنا ەنگىزىپ، ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ اتقارىپ، كولەمدى قايتا كەدەيلەسۋدىڭ تۋىلماۋىن، كەدەيلەسۋدىڭ تومەنگى شەگىن بەرىك ساقتاۋ كەرەك“.
_ باس شۋجي شي جينپيڭ 2025 - جىلى 12 - ايدىڭ 10 - كۇنى ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ماجىلىسىندە وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى
8 جىلدا قامال الىپ، مۇلدە كەدەيلىكتەن تاريحي سيپاتتى ارىلدىق؛ 5 جىلدىق وتپەلى مەزگىلدە كولەمدى قايتا كەدەيلەسۋدىڭ تۋىلماۋىن، كەدەيلەسۋدىڭ تومەنگى شەگىن بەرىك ساقتادىق. بيىل _ ”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلى، سونداي - اق ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ ورىستەتىلگەن ءبىرىنشى جىل.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلتىر جىل سوڭىندا وتكىزىلگەن ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ماجىلىسىندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ جەتىستىكتەرىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، كەڭەيتىپ، ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىنا ەنگىزىپ، ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ اتقارىپ، كولەمدەنگەن قايتا كەدەيلەسۋدىڭ تۋىلماۋىن، كەدەيلەسۋدىڭ تومەنگى شەگىن بەرىك ساقتاۋ كەرەك“. بيىل 6 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ شىعىس، باتىس بولىكتەردىڭ سەلبەسۋ قىزمەتىن ۇدايىلاندىرۋ، ويداعىداي ىستەۋ جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ: ”ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ جاۋاپكەرشىلىگىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، كولەمدەنگەن قايتا كەدەيلەسۋدى تۋدىرماۋ، كەدەيلەسۋدىڭ تومەنگى شەگىن بەرىك ساقتاۋ، اۋىل - قىستاقتاردى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ كەرەك“ دەپ اتاپ كورسەتتى.
بيىل ورتالىقتىڭ 1 - ءنومىرلى قۇجاتىندا ”ۇدايىلانعان دالمە - ءدال كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى اتقارۋ“ ورنالاستىرىلدى؛ ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسىندا ”ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ“ ارناۋلى تاراۋى ورنالاستىرىلدى... ءبىر قىدىرۋ تۇزىمدىك ورنالاستىرۋلار ايقىن سيگنال تاراتتى: تومەنگى شەكتى بەرىك ساقتاۋ، بوساڭسىماۋ، گۇلدەندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدى توقتاتپاۋ.
ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ ورنىقتى باستالدى، ۇدايىلانعان دالمە - ءدال كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدىڭ باقىلاۋ - تەكسەرۋ جۇيەسى، ساياسات جۇيەسى، قىزمەت مەحانيزمى نەگىزىنەن ورناتىلدى، بۇكىل ەل بويىنشا 2 ميلليون 562 مىڭ قايتا كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋ وبيەكتىسىنىڭ باعىتتامالى كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ شارالارى تياناقتاندىرىلىپ، كولەمدەنگەن قايتا كەدەيلەسۋدىڭ تۋىلماۋى، كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋدىڭ تومەنگى شەگى بەرىك ساقتالدى.
وزگەرىستى دالمە - ءدال تانىپ، ۇدايىلانعان ”كەدەيلىكتەن ساقتانۋ تورىن“ تىعىز توقىدى.
”الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتتى جۇمىس ورنىنىڭ ارقاسىندا تۇرمىسىمىز بارعان سايىن جاقساردى“. يۇننان ولكەسى جاۋتۇڭ قالاسى چياۋجيا اۋدانى لاۋديان قالاشىعى يىن - ۋ الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ تۇرعىنى جي جياشۇن وتباسى ەڭبەككۇشى جەتىسپەگەندىكتەن، قايتا كەدەيلەسۋ قاتەرى بار ەدى. ونىڭ قيىنشىلىعىنا اۋدانداعى قايتا كەدەيلەسۋدەن، كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋ اۋقىمدىق باقىلاۋ - تەكسەرۋ جۇيەسى ”كومەكتەستى“. ول ەكولوگيالىق ورمان قورعاۋشى بولۋ ارقىلى اي سايىن تۇراقتى كىرىس كىرگىزەدى.
وتپەلى مەزگىلدەن بەرى، ورتا، باتىس بولەكتەگى 22 ولكە قايتا كەدەيلەسۋدەن، كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋدى باقىلاۋ، سۇيەمەلدەۋ مەحانيزمىن جاپپاي ورناتتى. كەلەسى قادامدا اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق مينيسترلىگى قايتا كەدەيلەسۋدەن، كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋدى باقىلاۋ - تەكسەرۋ، كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ جۇيەسىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، ءبىر تۇتاس ارناعا ءتۇسىرىپ، دالمە - ءدال پارىقتاپ، يكەمدى رەتتەيدى. سونىمەن بىرگە، ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتوچكالاندىرىلعان بۇرىنعى كەدەيلىكتەن ارىلعانداردى تۇرگە ءبولىپ باسقارۋدى ويداعىداي ىستەپ، كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ ساياساتىنان قول ۇزگەندە قايتا كەدەيلەسۋ قاتەرى تۋىلسا، ۇزدىكسىز كومەكتەسىپ سۇيەمەلدەيدى.
”قان جاساۋدى“ كۇشەيتىپ، كاسىپ سالاسى ارقىلى جۇمىستاندىرۋدىڭ جاڭا قوزعاۋشى قۋاتىن قوزعادى.
سۇيەمەلدەۋدى ۇدايىلاندىرىپ، اشۋ ۇلگىسىندەگى سۇيەمەلدەۋدى ەڭ ماڭىزدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولدى. جياڭشي ولكەسى سۇيچۋان اۋدانى چۋانجياڭ قالاشىعى داچياۋ قىستاعىنىڭ اپەلسين باقشاسىندا يۋان نيانشىڭ اۋىلداستاردى باستاپ اعاشتاردى بۇتاقتاۋدا. ول قۇرعان كاسىپتىك سەلبەستىك كووپەراتيۆى جەمىس باقشاسىن 3100 مۋدان استام جەرگە كەڭەيىپ، اۋدانداعى كەدەيلىكتەن ارىلعان 304 وتباسىن جارنا قوسۋعا باۋراعان، ءار ادامعا جىلىنا 2000 يۋان مولشەرىندە پايدا بەرەدى.
جۇمىستاندىرۋ دا ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدىڭ شەشۋشى تۇتقاسى. حۋبەي ولكەسىنىڭ جيانشى اۋدانى ”تاپسىرىس ۇلگىسىندەگى“ باۋلۋدى قونىس جاڭالاعان شارۋالاردىڭ كىرىس كىرگىزۋ ارناسىنا اينالدىردى. ياندۇنشان قىستاعىنىڭ تۇرعىنى حۋ چاڭحۇي تاربيەلەۋ ارقىلى شەبەر بامبۇك توقۋشىعا اينالدى، قازىر ايىنا 4000 يۋاننان استام اقشا تابادى. بيىل جىل باسىنان بەرى جيانشى اۋدانى كەدەيلىكتەن ارىلعان 1000 عا جۋىق ادامدى تاربيەلەدى، مۇنىڭ ىشىندە 500 دەن استام ادام كاسىپتىك شەبەرلىك دارەجە كۋالىگىن الدى.
بيىل ورتالىق قازىنا 177 ميلليارد يۋان ۇدايىلانعان سۇيەمەلدەۋ قارجىسىن ورنالاستىرىپ، كاسىپ سالاسى ارقىلى سۇيەمەلدەۋدى، جۇمىستاندىرۋ ارقىلى سۇيەمەلدەۋدى جانە دامۋدا كەنجە قالعان رايونداردى اشۋ فورماسىنداعى سۇيەمەلدەۋدى ءتۇيىندى تۇردە قولدادى. 5 جىلدان بەرى كەدەيلىكتەن ارىلتاتىن 832 اۋداندا 2 - 3 باسىمدىققا يە، ەرەكشەلىگى كورنەكتى، جەتەكتەۋ قابىلەتى ءبىرشاما كۇشتى جەتەكشى كاسىپ سالاسى جەتىلدىرىلدى، كەدەيلىكتەن ارىلعان ەڭبەككۇشتەردىڭ جۇمىس ىستەۋ كولەمى ءۇرتىس 5 جىل 30 ميلليوننان استام ادامعا تۇراقتاندى.
بىرىككەن كۇش ۇيىستىرىپ، ۇزدىكسىز كۇرەس جۇرگىزىپ، جاڭا جاعداي اشتى.
بيىل 4 - ايدا ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى ىلگەرىلەتىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرىن ۇزدىكسىز بەكەمدەۋ، كەڭەيتۋ قىزمەتى ماجىلىسىندە مىنالار العا قويىلدى: ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىنا ەنگىزىپ، ءبىر تۇتاس اتقارىپ، داۋىرمەن بىرگە العا باسىپ، ساياساتتى كەمەلدەندىرىپ، سايكەسۋدى، سەلبەسۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. شىعىس بولەكتەگى 8 ولكە (قالا) مەن باتىس بولەكتەگى 10 ولكە (اۆتونوميالى رايون، توتە قاراستى قالا) 2026 - جىلعى سەلبەستىك كەلىسىمىنە قول قويدى.
قازىر بۇكىل ەل بويىنشا قىستاقتا تۇراتىن 192 مىڭ ءبىرىنشى شۋجي، قىستاقتا تۇراتىن 330 مىڭ قىزمەت اترەتىنىڭ مۇشەسى نەگىزگى ساتىدا تامىر تارتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار ءۇشىن قىزمەت وتەۋدە.
”10 مىڭ كاسىپورىن 10 مىڭ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ“ ارەكەتى وتپەلى كەزەڭدە كورنەكتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزىپ، ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ كەزەڭىنە ءوتتى، ءتۇرلى كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ مەحانيزمىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ۇلاستىرىپ، حالىقتىق كاسىپورىنداردى عىلىم - تەحنيكالىق قۋاتتى كۇشەيتۋگە جەتەكتەپ، جاسىل دامۋدىڭ تيبىن جاڭالاۋدى ىلگەرىلەتىپ، ەرەكشەلىككە يە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ماركاسىن جەتىلدىرىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ ەرەكشە كاسىپ سالاسىن زورايتتى.
وزەكتى شيكىزات وندىرەتىن وڭىرلەردە 20 نەشە ولشەمدەنگەن ەگىمشىلىك بازاسىن قۇرىپ، ەڭ تومەنگى شەككە كەپىلدىك ەتۋ بويىنشا ساتىپ الۋ كەلىسىمىنە قول قويىستى؛ سەلبەستىك جاسايتىن شارۋا وتباسىلارىن تەحنيكالىق باۋلۋمەن قامداپ، ءداستۇرلى ەگىمشىلىكتىڭ زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاراي بۇرىلىس جاساۋىن ىلگەرىلەتتى... كىرىس كوزىنە اينالعان قار، مۇز ورتالىعىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا دەم بەرۋ امالياتى حالىق باسقارۋىنداعى كاسىپورىنداردىڭ ”ون مىڭ كاسىپورىن ون مىڭ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ“ ارەكەت تانىمىنا ءۇن قوسۋىنىڭ جاندى بەينەسى سانالادى. سىچۋان ولكەسى انيۋە اۋدانى ماۋجيا قالاشىعى جياۋتۇڭ قىستاعىنىڭ تۇرعىنى تاڭ ياننىڭ ليمون باقشاسى كىرىس كوزىنە اينالعان قار، مۇز ورتالىعىمەن ەڭ تومەنگى شەكتەن تۇسىرمەي ساتىپ الۋ كەلىسىمىنە قول قويدى. ەگىس جۇمىسىنىڭ سايابىر كەزىندە تاڭ يان مەن كۇيەۋى كاسىپورىننىڭ مانەرلەۋ زاۆودىنا بارىپ سۇرىپتاۋ، قوراپتاۋ سياقتى جۇمىستاردى ىستەپ، تاعى دا ءبىرسىپىرا كىرىس كىرگىزەدى.
جەر - جەر، تاراۋلار باس شۋجي شي جينپيڭ نۇسقاعان بەتالىستى بويلاپ، ۇدايىلانعان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىنا ەنگىزىپ، ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ اتقارىپ، كولەمدى قايتا كەدەيلەسۋ، كەدەيلەسۋ تۋىلماۋ تومەنگى شەگىن بەرىك ساقتاپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى، اۋىل - قىستاقتىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن ارتتىرۋدى، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ۇلان - بايتاق اۋىل - قىستاقتىڭ بايتاق دالاسىندا اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدىڭ جاڭا كارتيناسىن ۇزدىكسىز جازۋدا.