نەگىزگى ساتىعا توتە بارعاندا، مادەنيەت ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدىڭ نەگىزىن اناعۇرلىم بەكەمدەدى (باس شۋجيدىڭ ءجىتى قاداعالاۋى، تياناقتانۋدىڭ قايتىمدى اڭىسى)

مادەنيەت ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، جاڭاشا مادەنيەت فورماتسياسىن بەلسەنە دامىتىپ، اناعۇرلىم كوپ ساپالى مادەنيەت ونىمدەرى مەن قىزمەت وتەۋدى بۇقارانىڭ جانىنا جەتكىزدى.

− باس شۋجي شي جينپيڭ 2024 - جىلى 11 - ايدىڭ 6 - كۇنى حۋبەيدە قىزمەت تەكسەرگەندە وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى.

بۇگىنگى جۇڭگودا مادەنيەتتىڭ كۇشى جۇڭحۋانىڭ بايتاق دالاسىنا تامىر تارتىپ، كەڭ كوسىلگەن كوشەلەردە، قالالاردا، اۋىل - قىستاقتا قاۋلادى.

باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”مادەنيەتتىك قىزمەت وتەۋ مەن مادەنيەت ونىمدەرىمەن قامداۋ قابىلەتىن جوعارىلاتايىق“، ”اناعۇرلىم كوپ ساپالى مادەنيەت ونىمدەرى مەن قىزمەت وتەۋدى بۇقارانىڭ جانىنا جەتكىزەيىك“. ”مادەنيەت ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسىن جاسامپازدىقپەن اتقارۋ“ پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىنا ەنگىزىلدى. ”ساپالى مادەنيەت بايلىعىن نەگىزگى ساتىعا تىكە جەتكىزۋ مەحانيزمىن ورناتۋ“ پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءۇشىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ ”قارارىنا“ ەنگىزىلدى.

اماليات ءبىر شاعىن اۋلاعا ءتۇستى.

بەيجيڭ دۇڭچىڭ رايونى جيڭشان كوشەسىندەگى ”مەيحۋ سىشى“ تورتكىل اۋلاعا كىرگەندە، كوك كەرپىش، ناقىشتالعان ارقالىق، جەر بەتى، جەر استى 5400 شارشى مەتردەن استام الاڭ - سارايلار اسەمونەر سارايى، اسەمونەر سارايى سياقتى 21 قيمىل كەڭىستىگىنە كىرىستىرىلگەن، كوشە رايونىن جاڭالاۋ بارىسىندا سالىنعان وسى شاعىن اۋلا دا جاڭاشا الەۋمەتتىك مادەنيەت كەڭىستىگىنە اينالىپ، 5 جىل جۇمىس جۇرگىزىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن 600 رەتتەن استام مادەنيەت قيمىلىن وتكىزدى.

تاماشا ساتتەر جاقىن ماڭداعى تۇرعىن ۋ يۇيفاڭدى ەستەن شىعارمادى. بىلتىر ول شاعىن اۋلادا ورتالىق مۋزىكا شۋەيۋانىنان كەلگەن سيمفونيانى تاماشالادى. الدىڭعى ءبىر مەزگىلدە ول تاعى دا شاعىن اۋلا وتكىزگەن تەاتر مەرەكەسىنە قاتىناستى، ”بەيجيڭ كوركەمونەر تەاترى سياقتىلاردان كەلگەن كاسىپتىك ارتيستەر دە، كونسەرتكە قاتىناسۋعا تىزىمدەلگەن نەگىزگى ساتىداعى بۇقارا دا بار، وتە دۋماندى بولدى“.

كوركەمدىك مادەنيەت ءتۇزىلىسى مەحانيزمى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋدەن كەلەدى.

”وزگەرتۋگە تيىستىلەرىن باتىل وزگەرتۋ كەرەك“. الەۋمەتتىك مادەنيەتتىك قىزمەت وتەۋدە ۇكىمەتتىڭ جالاڭ قامداۋى ۇكىمەت جەتەكشىلىك ەتۋگە، قوعام ات سالىسۋعا وزگەردى. ”مەيحۋ سىشى“ تورتكىل اۋلاسى تيجاراتىنىڭ جاۋاپتىسى لۋ چيۋپيڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: تەاتر مەرەكەسىن قامتىعان 20 نەشە مادەنيەت ماركاسىن ولاردىڭ سەرىكتەستىگى جوبالاپ ىسكە قوستى. ”ۇكىمەت تاپسىرىس بەرۋدى“ ”بۇقارا تاپسىرىس بەرۋگە“ وزگەرتتى. ءمالى، الەۋمەتتىك اۋماق كادرلارى كوشە - كوشەلەردى ارالاپ، بۇقارانىڭ ارمان - تىلەگىن ەرەكشە مادەنيەت ونىمدەرىنە اينالدىردى. سيفرلاندىرۋ تەكشەسىنەن پايدالانىپ، لۋ چيۋپيڭ مەن ۇيىرمە ءار اپتادا اينالىم ساندى مالىمەتىنە تالداۋ جاساپ، قابىلداۋشىلاردىڭ اڭىس ەتۋىنە نەگىزدەلىپ، نىسانعا قىزمەت وتەۋدى دەر كەزىندە رەتتەپ، بۇقارانىڭ الۋان ءتۇرلى، كوپ ساتىلى، كوپ جاقتى رۋحاني مادەنيەت قاجەتىن قاناعاتتاندىردى.

”وزگەرتپەۋگە تيىستىلەرىن وزگەرتپەۋ كەرەك“. مادەنيەت ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا ”حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ“ العى شارت. ءۇشىنشى جاقتىڭ جۇمىس جۇرگىزۋى مادەنيەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ الەۋمەتتىك قاسيەتىن وزگەرتپەۋگە تاباندى بولىپ، ”مەيحۋ سىشى“ تورتكىل اۋلاسىنا اقى الۋ تۇرىندەگى مادەنيەتتىك قىزمەت وتەۋ نىساندارى %30 تەن اسپادى.

”وزگەرتۋگە تيىستىلەرىن“" جانە ”وزگەرتپەۋگە تيىستىلەرىن“ ويداعىداي يگەرۋ كەرەك. جەر - جەر 40 مىڭنان استام بۇقارانىڭ ەسىك الدىنداعى مادەنيەت كەڭىستىگىن جاسامپازدىقپەن كەڭەيتىپ، بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى ”مادەنيەت قوناق ءۇيىن“ قالىپتاستىردى؛ بۇكىل ەلدەگى بارلىق الەۋمەتتىك كىتاپحانالار، مادەنيەت سارايلارى (پۋنكتتەرى)، اسەمونەر سارايلارى جانە %91 تەن استام مۇراجاي تەگىن اشىلىپ، ”حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدىڭ“ نەگىزى اناعۇرلىم ايقىندالدى.

”حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدىڭ“ نەگىزگى بەينەسى مۇراجايلاردا بەينەلەندى.

جياڭسۋدا ولكە ىشىندەگى 90 قانشا مۇراجايدىڭ تيجارات ۋاقىتىن ۇزارتىپ اشىپ، ”الدىن كەلىسۋ قيىن بولۋ“ ماسەلەسىن شەشىم ەتىپ، ”كەشكى ەكونوميكاعا“ تۇرتكى بولدى، كەيبىرەۋلەرى سيفىرلى كورگىزبە سارايىندا جاڭالىق جاراتتى، جاڭاشا مادەنيەت فورماتسياسىن قالىپتاستىرىپ، مادەني مۇرالاردى ”ىسكە قوستى“؛ كەيبىرەۋى كورمەنى بۇقارانىڭ ەسىك الدىنا دەيىن وتكىزدى − كولەمدى مۇراجايلار تاڭداۋلى مادەني مۇرالاردى الا ءجۇرىپ، جەرگىلىكتى ورىندارعا بارىپ ارالاپ كورمە اشىپ، بىرلەسىپ كورمە اشتى.

”بار ما، جوق پا“ دەگەننەن ”جاقسى ما، جامان با“ دەگەنگە دەيىن، ونان ”كەمەلدى مە، جوق پا“، ”ساپالى ما، جوق پا عا“ دەيىن، جەر - جەر الەۋمەتتىك مادەنيەت كەڭىستىگىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا تۇرمىس قاجەتىن ۇزدىكسىز قاناعاتتاندىردى.

”ماسەلە ءتىزىمى“ دەگەنىمىز ”رەفورما ءتىزىمى“، ”تياناقتاندىرۋ ءتىزىمى“. بىرلەسىپ كورمە اشۋدى الىپ ايتساق، جياڭسۋ ليانيۇنگاڭ قالالىق مۇراجايدىڭ باستىعى جياڭ رۇي بىلاي دەپ تانىستىردى: ”بۇرىن نەگىزگى ساتى مۇراجايلارىنىڭ كوبى مادەني ەسكەرتكىشتەردى ءىرى مۇراجايلارعا قارىزعا بەرەتىن، قازىر باعالى كورمە بۇيىمدارى نەگىزگى ساتىداعى بۇقارانىڭ جانىنا كەلدى“. بيىلعى بىرىگىپ كورگىزبە اشۋعا قاتىناسقان ليانيۇنگاڭ قالالىق مۇراجاي بىر كۇندە 42 مىڭ ادام رەت ساياحاتشى كۇتىپ الىپ، بۇكىل ولكەدەگى ەستەلىككە الىنعان مۇراجايلاردىڭ ءبىر كۇندىك قابىلداۋ رەكوردىن جاڭالادى.

مۇراجاي دۋمانعا بولەنىپ، تاماشا تۇرمىستى نۇرلاندىردى. 2024 - جىلى بۇكىل ەلدەگى مۇراجايلار ءبىر ميلليارد 490 ميلليون ادام - رەت كورەرمەن قابىلداپ، تاريحتاعى ەڭ جوعارى ورەنى تاعى جاراتتى. حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىسى باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كوكەيىنەن كەتپەدى، ”مادەنيەت قۇرىلىسىندا ادامدى كوزدە ۇستاۋعا، ادامعا تابان تىرەپ تۇرۋعا باستان - اياق تاباندى بولۋ كەرەك“. جەر - جەر تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاپ، شىنايى يگەرىپ، ناقتى ىستەدى.

يۇننان لانساڭ لاحۋ ۇلتتىق اۆتونوميالى اۋدانى لاۋداباۋ قىستاعىنا كوز جىبەرسەك، تاۋ قويناۋىنا جاسىرىنعان وسى كەدەي قىستاق مادەنيەتتى قىستاققا كىرگەندىكتەن وزگەردى. بۇل اۆتونوميالى اۋدان كاسىپتىك قايراتكەرلەردى قىستاققا بارىپ ويىن قويۋعا ۇزدىكسىز ۇيىمداستىرىپ، جەرگىلىكتى قىستاق تۇرعىندارىن تاربيەلەپ، لاحۋ ۇلتىنىڭ مادەنيەتىنە، لاحۋ ۇلتىنىڭ ءان - بيىنە مۇراگەرلىك ەتتى جانە جاڭالىق اشتى.

ءداستۇر مەن زامانۋي مادەنيەتتى بىرىكتىرگەن قىستاق تۇرعىنى لي نالو لاحۋ ۇلتىنىڭ 30 قانشا ءانىن تاپقىرلادى، ونىڭ قۇراستىرۋعا قاتىناسقان ءان - ءبيى ورتالىق تەلەۆيزياسىنىڭ ساحناسىنا دا شىقتى: ”سول ساتتە ەرەكشە ماقتانىش سەزىندىم!“ شاعىن قىستاق ويىن - ساۋىق ۇيىرمەسى ”مادەنيەت + ساياحات“ ارقىلى 2024 - جىلى 71 مىڭ ادام - رەتتەن استام ساياحاتشى قابىلداپ، ساياحاتتىڭ جالپىلىق كىرىسىن ءبىر ميلليون 475 مىڭ يۋانعا جەتكىزدى.

ۇشتاستىرۋ بارىسىندا بۇكىل ۇلتتىڭ مادەنيەتتە جاڭالىق اشۋىن، جاسامپازدىعىن كورۋگە بولادى.

مەملەكەت بويىنشا بۇقارا وزدىگىنەن ۇيىمداستىرعان ادەبيەت كوركەمونەر ۇيىرمە 470 مىڭنان استى، بۇقارا باس كەيىپكەر بولعاندىقتان، مادەنيەت قيمىلدارىندا باسقالاردىڭ ويىنىن كورمەيتىن بولدى؛ ”قىستاق ساۋىق كەشى“، ”قىستاق ءانى، قىستاق ءبيى“ ... ”قىستاق ءنومىرلى“ مادەنيەت ماركاسى اسقاقتاپ، اۋىل - قىستاق مادەنيەت بايلىعىنان پايدالانۋ مەن كاسىپ سالاسىنىڭ جاڭالىق اشا دامۋى ورگانيكالى توعىستى. تەك ”قىستاق مادەنيەت كەشى“ عانا 2024 - جىلى بۇكىل ەل بويىنشا جيىنى 81 مىڭ 700 مايدان وتكىزىلىپ، 262 ميلليون ادام - رەت ات سالىسۋعا باۋرادى.

ەكونوميكالىق دامۋ مىڭ جىلدىق مادەنيەت جۇلگەسىن جانداندىرىپ، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتى پارتيامىزدىڭ ەل باسقارۋىمەن توعىسىپ، تياناقتاۋدىڭ قايتىمدى اڭىسىندا ”گۋمانيتارلىق ەكونوميا“ اماليات بارىسىندا تۇلەجىپ، ”ەكىنشى ۇشتاستىرۋ“ جۇڭگونى وزگەرتتى.

(«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى پان جۇنچياڭ، لي ماۋيىڭ جازۋعا قاتىناستى)