ساقشى كۇشى تومەنگە ءتۇسىپ، جونگە سالۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتتى

جاز كۇندەرى بەيجيڭ استانا حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ جۇك تاسىمال رايونىندا اۆتوكولىكتەر توقتاۋسىز اعىلدى. جۇك اۆتوموبيلىنىڭ شوفەرى لي ماشيناسىن توقتاتىپ، جول شەتىندەگى ”حىفىڭ بەكەتىنە“ توتە كىردى.

”سولتۇستىك جاق كىرەر اۋىزداعى جىلدامدىق باياۋلاتقىش بەلدەۋىنىڭ شەتى قايقايىپ كەتىپتى، دوڭگەلەكتى زاقىمداپ قويسا، وڭاي وقيعا تۋىلادى، سايكەستىرىپ جوندەۋگە بولا ما؟“ لي شوفەر قوراپتى تاماقتان بىرەۋىن الىپ، ءبىر جاعىنان جەپ، ءبىر جاعىنان بەكەتتە تۇراتىن حالىق ساقشىسى شيە تيانمەن سويلەستى. ”ءبىز دەرەۋ انىقتاپ، تەز ارادا جوندەيمىز“ دەدى شيە تيان تابان استىندا ماقۇل بولىپ.

قازىر استانا اۋەجايى قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى قۇرعان وسى ”حىفىڭ بەكەتى“ جۇك تاسىمالىمەن شۇعىلدانۋشىلاردىڭ ايالداۋىنىڭ، تالاپ - تىلەكتەرىن اڭىس ەتۋىنىڭ جايلى ورنىنا اينالدى ءارى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنىڭ ”باسقارۋعا قىزمەت وتەۋ، قىزمەت وتەۋ ارقىلى جونگە سالۋدى جەبەۋ“ نەگىزگى ساتى ساقشى ىستەرى ۇستانىمىن امالياتتا ايگىلەۋىنىڭ جاندى امالياتىنا اينالدى.

باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”بۇقاراعا قىزمەت وتەۋدىڭ ’ەڭ سوڭعى ءبىر شاقىرىمىن‘ تۇتاستىرىپ، بۇقارانىڭ ءتول مۇددەسىنە ساياتىن ماسەلەلەردى مۇقيات شەشىپ، جاڭا داۋىردەگى ’فىڭچياۋ تاجىريبەسىنە‘ تاباندى بولىپ جانە ونى دامىتىپ، نەگىزگى ساتىنى جونگە سالۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعى مەن ورنىقتىلىعىنىڭ نەگىزىن بەكەمدەۋ كەرەك“. ”15- بەسجىلدىق“ جوباسىندا: ”جۇيەلى جونگە سالۋعا، زاڭ بويىنشا جونگە سالۋعا، جان - جاقتى جونگە سالۋعا، تۋ باستان جونگە سالۋعا تاباندى بولىپ، بىرگە قۇراتىن، بىرگە جونگە سالاتىن، بىرگە يگىلىكتەنەتىن قوعامدىق جونگە سالۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ ورتاعا قويىلدى“.

نەگىزگى ساتى قۇدىرەتتەنسە، مەملەكەت قۇدىرەتتەنەدى، نەگىزگى ساتى تىنىش بولسا، بۇكىل ەل تىنىش بولادى.

شاندۇڭ ولكەسى چيڭداۋ قالاسى وڭتۇستىك رايونىنداعى چيدۇڭ جولى وڭىرىندە، كوپ جىلدان بەرى قىزىل كەڭىردەك بولىسىپ كەلگەن كورشىلەر شۋىل سەبەبىنەن تاعى ارازداسىپ قالدى، بۇل جەرگىلىكتى ورىن جاپپاي مويىنداعان جاراستىرۋداعى ”كونە قيىن ماسەلە“ ەدى.

الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ حالىق ساقشىسى جاڭ رۇڭ ۇعىسقاننان كەيىن، وتباسىلارىن قايتا - قايتا ارالاپ، ءىستىڭ ءمان - جايىن انىقتادى: ۇزاق جىلدار بويى عيماراتتاعى تۇرعىنداردىڭ پسيحيكالىق تۇيىنشەگىن شەشۋدە، ۇدايى كوڭىلدەگىسىن عانا ايتىسىپ، ناقتى ماسەلە شەشىم ەتىلمەي، تەك شەر تارقاتىسۋمەن عانا شەكتەلەتىن. سونىمەن جاڭ رۇڭ الەۋمەتتىك اۋماق كادرلارىمەن بىرلەسىپ تۇرعىنداردىڭ كوڭىل تۇيىنشەگىن سابىرلىلىقپەن شەشىپ، يكەمدى جەتەكشىلىك ەتۋ ارقىلى كورشىلەر اقىرى قول الىسىپ راقايلاستى.

كونە، شاعىن اۋماقتاردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنىڭ كونەرۋى، كورشىلەردىڭ وتباسى قايشىلىعى سياقتى الەۋمەتتىك اۋماقتى جونگە سالۋداعى قيىن ماسەلەلەر الدىندا، چيڭداۋ قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى نەگىزگى ساتى ساقشى ىستەرى كۇشىن ونان ارى تولىقتاپ، مول تاجىريبەگە يە حالىق ساقشىلارىن ارناۋلى الەۋمەتتىك اۋماق حالىق ساقشىسى بولۋعا تاڭداپ جىبەرىپ، الەۋمەتتىك اۋماقتى جونگە سالۋدىڭ ”ميكرو كلەتكاسىن“ جانداندىرىپ، ماسەلەنى نەگىزگى ساتىدا، وركەن كۇيىندە شەشۋگە قۇلشىندى.

ساقشى كۇشى نەگىزگى ساتىعا ءتۇسىپ، جونگە سالۋ ونىمدىلىگى جوعارىلادى. چيڭداۋ قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنىڭ ”كىشى - گىرىم ىستەردى مالىدەن شىعارماۋ، ءىرى ىستەردە تەز قيمىلداۋ“ سىندى جونگە سالۋ كورىنىستەرىن ۇنەمى كورۋگە بولادى.

فۋجيان ولكەسى شيامىن قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى ”جاقىن كورشى ساقشى ىستەرى“ ۇلگىسىن اتقارىپ، بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى كىشى - گىرىم ىستەردى ويداعىداي ىستەۋدەن، كورشىلەر اراسىنداعى داۋ - شاردى شەشۋدەن باستاپ كىرىسىپ، بۇقارانىڭ ەسىك الدىنداعى ساقشى بولىمشەسىن قۇردى؛

چۇڭچيڭ قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى سولتۇستىك رايوندىق بولىمشە مەكەمەسى ”اۋماقتار بويىنشا كوتەرمەگە الۋ + كورشىلەر ارا كۇزەتۋ“ كەشكى شارلاۋ جۇرگىزۋ، ”ارناۋلى شارلاۋ اترەتى + قوجالىق ءبولىمى“ تاڭ سارىدە شارلاۋ سياقتى ادىستەر جونىندە بەلسەنە ىزدەنىس جاساپ، كوشەلەردى شارلاۋ، قورعانۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتتى؛

حۋبەي ولكەسى ۋحان قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى نازاردى جاڭاشا ينتەرنەتتە زاڭعا قايشى قىلمىستىق ارەكەتتەرگە سوققى بەرۋگە، جونگە سالۋعا شوعىرلاندىرىپ، ينتەرنەت ينفورماتسياسى، حابارلاسۋ سياقتى تاراۋلارمەن سايكەسە بىرلەسىپ قيمىلداۋدى تەرەڭدەتىپ، دەرەكتەردى حابارلاندىرۋ جانە بىرلەسىپ زاڭ اتقارۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىردى؛

...

جاقىنعى جىلداردان بەرى قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگى جەر - جەردەگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنىڭ جوعارى ءونىمدى جونگە سالۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ”كوڭىل كۇي ارقىلى جول كورسەتۋ“ ءبىرتۇلعالاندىرىلعان ارەكەت مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، زاڭعا قايشى تۇلعالىق قىلمىستارعا سوققى بەرۋدىڭ جاڭا مەحانيزمى، جاڭا نۇسقاسىندا جاڭالىق جاراتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، قوعام حاۋىپسىزدىگى ورىندارىنىڭ جالپى بەتتىك الدىن الۋ، مەڭگەرۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن تەرەڭدەتىپ، جاڭا تيپتەگى الەۋمەتتىك اۋماق ساقشى ىستەرى مەحانيزمىن زور كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ جانە قالىپتاستىرىپ، ءتۇرلى امالداردى قولدانىپ، قايشىلىق، داۋ - دامايلاردى راقايلاستىرىپ، تۇبىرىنەن جونگە سالۋ نەگىزىن ءۇرتىس بەكەمدەدى.

بيىل 1 - ايدان 5 - ايعا دەيىن، بۇكىل ەلدەگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنىڭ قىلمىستىق ىستەر دەلولارىنىڭ سانى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %16.1، اماندىق ساقتاۋ دەلولارىنىڭ سانى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %10.6 تومەندەپ، بۇكىل ەلدىڭ قوعام اماندىعى جاعدايى ورنىقتىلىق بارىسىندا جاقساردى.

بۇقارا مەن قوعام حاۋىپسىزدىگى تىعىز سەلبەسىپ، ءۇن قوستى.

6 - ايدىڭ 18 - كۇنى ساعات 13 مولشەرىندە، جياڭسۋ ولكەسى شۇيجوۋ قالاسى فىڭچىڭ اۋدانى ”فىڭچىڭ الدىڭعى قاراۋىلى“ بۇقارالىق ساقتانۋ، بۇقارالىق جونگە سالۋ قوسىنىنىڭ ەرىكتىلەرى قاراستى رايونداعى حالىق ساقشىلارىنا وزدەرىنىڭ تۇرعىندار شاعىن رايونىندا ءبىر كۇماندى ەر ادامنىڭ پايدا بولعاندىعىن، بۇل ادام سىرتقا شىقسا باسىنا ميلىقتاتا باس كيىم كيىپ، ماسكى تاعىپ جۇرەتىنىن، ادامداردان بويىن تاسالاپ، ادەيى قاشقالاقتايتىندىعىن اڭىس ەتەدى.

حالىق ساقشىلارى ەرىكتىلەردىڭ جەتەكشىلىگىنە ساي جاعدايدى ۇعىستى. سۇراق سۇراۋدا، بۇل ادام اۋزىنان ءسوزى، قوينىنان ءبوزى تۇسە ساسقالاقتاپ، ەڭ سوڭىندا ءوزىنىڭ ۇرلىق قىلمىس فاكتىسىن قاز - قالپىندا مويىندايدى.

”وقتا - تەكتە كۇماندى جاعدايعا تاپ بولۋدان“ ”توردى دالمە - ءدال تۇسىرۋگە“ دەيىن، 2 ساعاتقا جەتپەيتىن ۋاقىتتا قاشقىنداردى تەز قۋعىنداۋدا ”فىڭچىڭ الدىڭعى قاراۋىلىنداعى“ ساقشىلار مەن حالىقتىڭ بىرلەسىپ ءۇن قوسۋ ونىمدىلىگىن ايگىلەۋمەن بىرگە، ”تىنىش جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ حالىق ءۇشىن قىزمەت ىستەيتىندىگىن، بۇل ءۇشىن حالىققا سۇيەنەتىندىگىن دە“ تولىق دالەلدەدى.

قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارى جاڭا داۋىردەگى ”فىڭچياۋ تاجىريبەسىنە“ تاباندى بولىپ جانە ونى دامىتىپ، ”فىڭچىڭ الدىڭعى قاراۋىلى“، ”حۇڭفىڭ ادىلەت ساقشىسى“، ”فەيحۇڭ الدامكوستىككە قارسى تۇرۋ اترەتى“ سياقتى بۇقارالىق ساقتانۋ، بۇقارالىق جونگە سالۋ قوسىندارىن قۇرىپ، ساقشى مەن كاسىپورىن بىرلەسىپ ساقتانۋ، ساقشى مەن مەكتەپ بىرلەسىپ جونگە سالۋ، ساقشى مەن شيپاحانا بىرلەسىپ جونگە سالۋ، ساقشى مەن ەمدەۋ بىرلەسىپ تىزگىندەۋ، ساقشى مەن قامسىزداندىرۋ بىرلەسىپ مىندەت وتەۋ، ساقشى مەن قوعام بىرلەسىپ ارەكەتتەنۋ سياقتى بۇقارالىق ساقتانۋ، بۇقارالىق جونگە سالۋ قىزمەت مەحانيزمىندە بەلسەنە ىزدەنىس جاساپ، جاڭالىق اشىپ، ءار جاقتى قوعامدىق جونگە سالۋعا تارتىپپەن ات سالىسۋعا جەتەكتەپ، اماندىق قورعانىس شەبىن ءونىمدى تۇردە بەكەمدەدى.

”بۇكىل ەلدەگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارى باس شۋجيدىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، ’15 - بەسجىلدىقتىڭ‘ باستاما جىلىندا، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، ورنالاستىرۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، دامۋ مەن حاۋىپسىزدىكتى اناعۇرلىم ويداعىداي ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، جونگە سالۋ ونىمدىلىگىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، جوعارى ءونىمدى جونگە سالۋ ارقىلى جوعارى ساپالى دامۋ مەن جوعارى دەڭگەيدەگى حاۋىپسىزدىكتىڭ ءتيىمدى ىقپالداستىعىن جەبەپ، حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋ، حاۋىپسىزدىككە كەپىلدىك ەتۋ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ، دامۋدى جەبەۋ قابىلەتىن ونان ارى جوعارىلاتىپ، تىنىش جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ دەڭگەيىن، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتامىز“ دەدى قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسى.