2025.10.22 16:24 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
”جالپىعا ءتيىمدى اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كۇش سالا دامىتۋ كەرەك. اماناتتاپ تاربيەلەۋدى قولداۋ ساياساتى مەن ولشەمدى ارناعا ءتۇسىرۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، 0 - 6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ بايلىعىن ءبىر تۇتاس ورنالاستىرىپ، قازىنالىق قولداۋدى كوپ ارنامەن ارتتىرىپ، مەملەكەتتىڭ قازىنالىق قۋاتىمەن قاتىستى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدى كوبىرەك قولداۋ كەرەك“.
− 2023 - جىلى 5 - ايدىڭ 5 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ 20 - كەزەكتى ورتالىق قازىنا - ەكونوميكا كوميتەتىنىڭ 1 - ماجىلىسىندە مىنالاردى باسا دارىپتەدى:
بالاعا 3 جاسقا تولۋدان بۇرىن كىم قارايدى؟ بۇل رەال سىناق كوپتەگەن جاس اتا - انالاردىڭ الدىنا قويىلدى.
”اماناتتاپ تاربيەلەۋدەن تۋىنداعان باقىت سەزىمى كوپ ءتۇرلى بولادى ەكەن − بالا كوڭىلدى، ءبىز جايلى، ۇلكەندەر الاڭسىز بولدىق“. 90 - جىلداردىڭ تۇلەگى قوعامدىق قارىم - قاتىناس تۇعىرىندا بالا تاربيەلەۋ ەستەلىگىنەن بىرگە ورتاقتاسىپ، كوپتەگەن جاس اتا - انالاردىڭ ۇندەستىگىنە يە بولدى.
الەۋمەتتىك اۋماقتا اماناتتاۋ ورنى كوبەيتىلدى، بالالار باقشاسى اماناتتاۋ كلاسىن اشتى، قازىنالىق قوسىمشا قاراجات كوبەيتىلدى... سوڭعى جىلداردان بەرى، ”بالا باعۋ قيىن بولۋدى“ كوزدەگەن جالپىعا ءتيىمدى اماناتتاپ تاربيەلەۋ ساياساتتارى ىركەس - تىركەس تياناقتانىپ، كوپتەگەن وتباسىلارى ناقتى تابىس سەزىمىنە كەنەلدى.
مەملەكەت ميلليونداعان وتباسىلاردان قۇرالادى، وتباسى ەڭ كىشكەنە مەملەكەت.
ەل باسقارۋ سىندى ەمتيحان قاعازىندا سابيلەردى تاربيەلەۋ ماسەلەسىنە ويداعىداي جاۋاپ بەرۋ - بەرمەۋ، اتا - انالاردىڭ ۋايىمىن ءونىمدى تۇردە شەشۋ - شەشپەۋ حالىق تۇرمىسىنىڭ باقىتىنا سايادى، ونان دا ماڭىزدىسى، حالىق سانىنىڭ ۇزاق ۋاقىت بىركەلكى دامۋىنا، مەملەكەت پەن ۇلتتىڭ بولاشاعىنا سايادى.
”ءبىر ءسابي بالا“عا قامقورلىق جاساۋدى، ولاردى ايالاۋدى باس شۋجي شي جينپيڭ قاشاندا كوكەيىندە ساقتاپ كەلەدى.
لياۋنيڭ ولكەسى شىنياڭ قالاسى دوفۋ الەۋمەتتىك اۋماعى، گۋاڭدۇڭ ولكەسى شىنجىن قالاسى سولتۇستىك ۆوكزال الەۋمەتتىك اۋماعىنداعى بالالار ءۇيى، چيڭحاي ولكەسى گاڭچا اۋدانى گولوساڭگۇڭما قىستاعى... قالا، اۋىل، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا بارىپ قىزمەت تەكسەرگەندە، كىشكەنتاي دوستارعا جولىققاندا، باس شۋجي ۇنەمى قىزۋ ىنتامەن قۇشاقتاپ، قولىن ۇستايدى، بەتىن سيپايدى. قامقورلىق سەزىمى سوزدەن اسىپ تۇسەدى.
”حالىق سانىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ − مەن العا قويعان جاڭا ۇعىم، جاڭا تالاپ“. 2023 - جىلى 5 - ايدىڭ 5 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ 20 - كەزەكتى ورتالىق قازىنا - ەكونوميكا كوميتەتىنىڭ 1 - ءماجىلىسىن باسقارىپ اشىپ، جان سانىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋى ارقىلى جۇڭگوشا وسىزامانداندىرۋعا تىرەك بولۋ سياقتى ماسەلەلەردى اقىلداستى.
ەلىمىزدىڭ جان سانى دامۋىنىڭ جاڭا جاعدايى جونىندەگى ستراتەگيالىق تولعانىستى شىعار ءتۇيىن ەتە وتىرىپ، باس شۋجي ماجىلىستە بىلاي دەپ ايقىن اتاپ كورسەتتى: جالپىعا ءتيىمدى اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كۇش سالا دامىتۋ كەرەك.
”كۇش سالۋ“ دەگەن ءسوزدى قولدانۋ مەملەكەتتىڭ حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ناقتى ىستەردى ىلگەرىلەتۋ بەرىك بەكىمىن جەتكىزدى ءارى قوعامنىڭ سابيلەردى تاربيەلەۋ جونىندەگى شىنايى تىلەگىنە دە توتەپ بەردى.
”شاعىن اۋماقتا جاڭادان اماناتتاپ تاربيەلەۋ كلاسى اشىلىپتى!“ بۇل حابار الەۋمەتتىك اۋماق تۇرعىندارىنىڭ اڭگىمەلەسۋ شوعىرىن دۋمانعا بولەدى: ”قانشا جاسقا كەلسە قابىلدايدى ەكەن؟“ ”ءار ايدا قانشا اقشا الادى ەكەن؟“ ”مۇعالىمنىڭ تولىمدىلىعى قانداي ەكەن؟“ ……
ساندى مالىمەتتە كورسەتىلۋىنشە، ەلىمىزدە قازىر 3 جاستان تومەن 30 ميلليون بالا بار، %30 تەن استام بالانىڭ باعۋعا اماناتتاۋ قاجەتى بار ەكەن. قابىلداۋعا بولاتىن، ءتيىمدى، ساپالى اماناتتاپ تاربيەلەۋ قىزمەت وتەۋ كوپتەگەن جاس اتا - انالاردىڭ جاڭا قاجەتىنە اينالدى.
اتا - انالاردىڭ مۇڭ - مۇقتاجىن، ارمان - تىلەگىن ءتۇسىنىپ، جالپىعا ءتيىمدى اماناتتاپ تاربيەلەۋدى قالاي تياناقتاندىرۋ كەرەك؟ بىرەۋىن ارتتىرىپ، بىرەۋىن ازايتىپ، نەگىزگى جول اشىلدى.
قامداۋدى ارتتىرىپ، ”ءبىر ورىنعا قول جەتكىزۋ قيىن بولۋ“ قايشىلىعى باسەڭدەتىلدى.
نازاردى نەگىزگى ساتىنىڭ ءبىرىنشى شەبىنە اۋدارايىق: شاڭحاي جيڭ - ان رايونىنىڭ ”بالالار ءۇيى“ بۇكىل رايونداعى كوشەلەردى، قالاشىقتاردى قامتىپ، ۋاقىت ەسەپتەۋ، ۋاقىتتىق اماناتتاۋ سياقتى قىزمەت وتەۋمەن قامدادى؛ شاندۇڭنىڭ جينان قالاسى وتباسىلىق اماناتتاپ تاربيەلەۋ تۇيىندەرىنىڭ اقاۋسىز دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، كۇتىمدەۋ، قىزمەت وتەۋ ارناۋلى ءارى ساپالى بولدى... اماناتتاۋ ورنى ەسىك الدىنا، زاۆود قاقپاسىنىڭ الدىنا ورنالاستىرىلدى، ءتىپتى دە كوپ اتا - انا الاڭسىز جەتكىزىپ بەردى، اماناتتاۋعا الاڭسىز تاپسىردى.
ءبىر توپ ساندى مالىمەت اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ راديۋسىنىڭ ۇزدىكسىز كەڭەيگەندىگىن دالەلدەدى: 2024 - جىلى بۇكىل ەل بويىنشا اماناتتاۋعا تاپسىرىلعان بالانىڭ سانى 5 ميلليون 737 مىڭعا جەتىپ، ”13 - بەس جىلدىقتىڭ“ سوڭىنداعىدان %126 ارتقان؛ اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋدىڭ اۋدان دارەجەلى قامتىمى %98.5 كە جەتىپ، اماناتتاۋ سانىنىڭ ءۇرتىس 3 جىل ارتۋ شاماسى %20 تەن اسقان. بيىل ءار مىڭ ادامنىڭ اماناتتاۋ سانى 4.5 كە جەتىپ، 660 مىڭ جالپىعا ءتيىمدى اماناتتاۋ ورنى تىڭنان قوسىلعان.
قاراجاتتى ازايتىپ، اماناتتاپ تاربيەلەۋ اينالىمى مەن وتباسىنىڭ باعىپ - قاعۋ وزىندىك قۇنى تومەندەتىلدى.
اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ حالىق تۇرمىسىنداعى ناقتى ىستەر نىسانىنا ەنگىزىلىپ، اماناتتاپ تاربيەلەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ سۋ، ەلەكتر، گاز، جىلۋى جونىندە حالىقتىق باعا اتقارىلىپ، قاتىستى باجى - اقى كەمەيتىلدى جانە كەشىرىم ەتىلدى... قازىر 1300 دەن استام اۋدان ( قالا، رايون ) ناقتى قولداۋ ساياساتىن شىعارىپ، قۇرىلىس جانە اينالىم قوسىمشا قاراجاتى، تاربيەلەۋ تۇتىنۋ بەلەتى سياقتى كوپ ءتۇرلى فورمالاردى قامتىدى.
ناقتى قاراجات ءبولىنىپ، ادامعا ”قارجى قوسۋدىڭ“ جىلۋىن سەزىندىردى، اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋدىڭ حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ونىمدىلىگى اناعۇرلىم كورنەكتىلەندى.
اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىنىڭ نىساناسى بالالاردى تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋدىڭ بۇقارانىڭ قاجەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتتى.
”جالپىعا ءتيىمدى اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى پىكىردە“ مىنالار العا قويىلدى: 2030 - جىلى قولداۋ، قامتاماسىزداندىرۋ ساياساتى نەگىزىنەن كەمەلدەنىپ، اماناتتاۋعا ىستەتىلەتىن الەۋمەتتىك قۇرىلىستىڭ مولشەرى كورنەكتى ارتىپ، اماناتتاپ تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋ قابىلەتى مەن ساپاسى جوعارىلاپ، وتباسىلاردىڭ اماناتتاپ تاربيەلەۋ وزىندىك قۇنى ءونىمدى تومەندەگەن.
10 - ايدىڭ 2 - كۇنىنە دەيىن بۇكىل ەل بويىنشا 28 ميلليون 814 مىڭ بالانىڭ تاربيەلەۋ قوسىمشا قاراجاتىن مالىمدەۋ ينفورماتسياسى تاپسىرىلدى، مۇنىڭ ىشىندە 15 ميلليون 553 مىڭ داناسى تۇراقتاندىرىلدى. 30 قىزمەت كۇنى ىشىندە تەكسەرىپ بەكىتۋدى ورىنداپ، ءار ماۋسىمدا ءبىر توبىن شوعىرلى تاراتىپ، جەر - جەر قارجىنى جەدەل بوساتىپ، دەر كەزىندە، تولىق قامتاماسىز ەتۋگە كەپىلدىك ەتتى.
اماناتاپ تاربيەلەۋ تەك بالانىڭ بالالىق شاعى عانا ەمەس، جاس ۇرپاقتاردىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمى.
3 جاستان تومەنگى سابيلەردى كۇتىمدەۋ ارناۋلى قوسىمشا قاراجاتىن شىعارىپ تاستاۋدان تارتىپ قالۋدىڭ ولشەمى ءار بالاعا ايىنا 1000 يۋاننان 2000 يۋانعا جوعارىلاتىلدى؛ ورتالىق قازىنادان 90 ميلليارد يۋان مەجە ەسەپ ورنالاستىرىلىپ، ءار بالاعا جىلىنا 3600 يۋان بالا تاربيەلەۋ قوسىمشا قاراجاتى 3 جاسقا دەيىن تاراتىلدى؛ ونان مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بىرتىندەپ تەگىن جۇرگىزىلەدى، ساياسات سايكەسە كۇش سالىپ، اناعۇرلىم زور قاباتتاسۋ اسەرىن ۇزدىكسىز جارىققا شىعاردى − وتباسىنىڭ تۋىت، باعىپ - قاعۋ، وقۋ - اعارتۋ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتىپ، حالىق سانىنىڭ ۇزاق ۋاقىت بىركەلكى دامۋى جەبەلدى.
”وتە جاقسى بولدى، ءبىر ءۇيلى جاننىڭ تۇرمىسى بارعان سايىن جاقسارىپ، قوعام گۇلدەنىپ - كوركەيدى“. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كوڭىل ءبولۋى مەن ءمان بەرۋى ءاربىر شاعىن وتباسىنا سوتسياليستىك ۇلى شاڭىراقتىڭ مەيىرىن سەزىندىردى.
”سان - ساناقسىز ىستەر، سايىپ كەلگەندە، سان مىڭداعان وتباسىنىڭ ءىسى“، ”ءبىزدىڭ نىسانامىز وتە ايبىندى ءارى وتە قاراپايىم“. قاراپايىم نىسانا، شىنايى ارەكەت. ساياساتتىق تارتۋ - تارالعى تالونى، قىزمەت وتەۋ تالونى، قوسىمشا قاراجات تالونى جاس اتا - انالاردىڭ باقىت تىزىمدىگىنە اينالىپ، دوستىق قوعامدىق كورىنىس بارعان سايىن ايقىندالا ءتۇستى. بۇگىنگى دەن قويا ماپەلەگەن مايسالار قاۋلاپ ءوسىپ، كوك تىرەگەن بايتەرەككە، تىرەكتى دارىندىلارعا اينالارى ءسوزسىز.