جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي، دامۋدىڭ جاڭا جولىمەن ءجۇردى (باس شۋجي ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان ىستەر، تياناقتاندىرۋدىڭ قايتىمدى اڭىسى)

”ءۇستىرتتىڭ ەرەكشە ابزال كاسىپ سالالارىن، اسىرەسە، ەرەكشە ەگىن، مال شارۋاشىلىعى مەن تازا ەنەرگيا كاسىپ سالاسىن جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي دامىتىپ، بايلىقتى مانەرلەۋ كاسىبىن ۇزدىكسىز دامىتىپ، وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىن بەلسەنە دامىتىپ، مادەنيەت، ساياحات كاسىبىنىڭ توعىسۋىن جەبەۋ كەرەك“.

− 2025 - جىلى 8 - ايدىڭ 20 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ شيزاڭ اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ قىزمەت مالىمەتىن تىڭداعان كەزدە وسىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى

قارلى ۇستىرتتە ”جەل بايلىعى“ مەن ”كۇن نۇرى بايلىعى“ ۇشان - تەڭىز.

4650 مەتر بيىكتىكتە، جەر شارىنداعى تەڭىز دەڭگەيىنەن ەڭ بيىك بولعان مۇنارا فورمالى كۇن نۇرى جىلۋ ەلەكتر ستانسياسى _ شيزاڭنىڭ اندو تۋشو 100 مەگاۋاتتىق كۇن نۇرى جىلۋ نىسانىندا تىڭ ىلگەرلەۋ بولدى، 15927 دانا كۇن نۇرى تاباعى جاقىندا ورناتىلىپ بولىپ، قاز - قاتار ءتىزىلىپ، كۇمىستەي جارقىرادى.

6.25 مەگاۋات، شيزاڭنىڭ جەكە اگراگات سيىمدىلىعى ەڭ ۇلكەن جەل ەلەكتر اگراگاتى _ شاننان قالاسى حۋانىڭ سايپىڭ جەل ەلەكتر نىسانىنىڭ تۇڭعىش توپتاعى اگراگاتى 2 - ايدىڭ 8 - كۇنى توراپتانىپ ەلەكتر تاراتىپ، قازىرگە دەيىن جيىنى ءبىر ميلليون 420 مىڭ كيلوۋات - ساعاتتان استام ەلەكتر تاراتتى، قاتار تىزىلگەن الىپ جەل گەنەراتورى اسپانمەن تىلدەسىپ، قالاقتارى قۇس قاناتىنا ۇقسادى.

وتكەن جىلدىڭ 8 - ايىندا باس شۋجي شي جينپيڭ شيزاڭ اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ قىزمەت مالىمەتىن تىڭداعاندا بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”ءۇستىرتتىڭ ەرەكشە ابزال كاسىپ سالالارىن، اسىرەسە، ەرەكشە ەگىن، مال شارۋاشىلىعى مەن تازا ەنەرگيا كاسىپ سالاسىن جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي دامىتىپ، بايلىقتى مانەرلەۋ كاسىبىن ۇزدىكسىز دامىتىپ، وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىن بەلسەنە دامىتىپ، مادەنيەت، ساياحات كاسىبىنىڭ توعىسۋىن جەبەۋ كەرەك“.

تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاپ، ناقتى ىستەپ، ۇدەرە العا تارتتى. 2025 - جىلى شيزاڭنىڭ تازا ەنەرگيا ەلەكتر گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ سيىمدىلىعى 13 ميلليون كيلوۋاتتان اسىپ، تازا ەنەرگيالى ەلەكتر تاراتۋ مولشەرى %99 تەن اسىپ، بۇكىل ەل بويىنشا تازا ەنەرگيالى ەلەكتر تاراتۋ مولشەرى ەڭ جوعارى رايونعا اينالدى.

جەل قالاقتارىنان جارقىراعان جاسىل ەلەكتر وندىرىلسە، قالاقتىڭ استىنداعى كوگالدا ءتورت تۇلىك مال جايىلاتىن بولدى، شيزاڭنىڭ لحاسا قالاسىنداعى جۇڭگو ەلەكتر ستانسياسى موجۋگۇڭكا 100 مەگاۋاتتىق مال شارۋاشىلىعى، فوتوۆولت ءبىرىن - ءبىرى تولىقتايتىن كۇردەلى فوتوۆولتتىق ەلەكتر شىعارۋ نىسانىنا بارا قالساڭىز، فوتوۆولتتىق تاقتالاردىڭ ءيىن تىرەسىپ تۇرعانىن كورەسىز. نىسانعا جالپى 540 ميلليون يۋان قارجى قوسىلعان، بىلتىر 11 - ايدا جالپى سيىمدىلىق بويىنشا توراپتانىپ ەلەكتر تاراتقان، مەجەمەن جىلدىق ورتاشا ەلەكتر تاراتۋ مولشەرى 177 ميلليون كيلوۋات - ساعات بولعان.

فوتوۆولت تاقتاسى ”كۇن قاعار شاتىر“، ”جەل توسقىش پەردە“ بولىپ، فوتوۆولت تاقتاسىن جۋعانداعى سۋ توپىراقتى قۇنارلاندىرىپ، وسىمدىكتەردىڭ ءوسۋىن جەدەلدەتتى. ”ءشوپ اناعۇرلىم جايقالا ءوسىپ، سيىر مەن قويىمىز اناعۇرلىم سەمىرىپ، قالتامىز قامپايدى“ دەدى موجۋگۇڭكا اۋدانى جياما اۋىلى لۇڭدا قىستاعىنىڭ تۇرعىنى دانزىڭلوپ، قىستاق كوللەكتيۆى ءار جىلى 2 ميلليون يۋاننان استام فوتوۆولتتىق نىسان الاڭىنىڭ ماياقىسىن ەسەپكە كىرگىزەدى، اۋىلداستار جىل سوڭىندا پايدا ءبولىسىن الىپ، كۇن نۇرىنىڭ ناق اقشاعا اينالۋىنىڭ، جايىلىمنىڭ ءدىلداعا اينالۋىنىڭ ەكولوگيالىق پايداسىنان بىرگە يگىلىكتەندى.

”دۇنيەنىڭ جوتاسىنا“ ورنالاسقان شيزاڭ ەلىمىزدىڭ كۇن رادياتسياسى ەنەرگياسى ەڭ كوپ رايون، جەل ەنەرگياسى، سۋ ەنەرگياسى بايلىعى مول. ەرەكشە كاسىپ سالالارىنىڭ دامۋىن قالاي ىلگەرىلەتۋ كەرەك؟ باس شۋجي شي جينپيڭ ايقىن بەتالىس كورسەتىپ بەردى: ”ارتىقشىلىقتى ساۋلەلەندىرىپ، ولقىلىقتى تولىقتاپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەۋ كەرەك“، ”شيزاڭنىڭ ءىس جۇزىندىگىنە ۇيلەسەتىن جوعارى ساپالى دامۋ جولىمەن ءجۇرۋ كەرەك“.

تابيعات دۇنيەسى تارتۋ ەتكەن جاعراپيالىق ابزالدىقتى دامۋ جەتىستىگىنە اينالدىرۋ ءۇشىن، شيزاڭ ”كۇن نۇرى مەن جەلدى“ ابزالدىققا اينالدىرىپ، مەملەكەتتىڭ تازا ەنەرگيا بازاسى قۇرىلىسىن كۇش سالا ىلگەرىلەتتى. وتكەن جىلدىڭ سوڭعى جارىمىندا جالپى ءبىر تريلليون 200 ميلليارد يۋان قارجى قوسىلعان يارلۋزاڭبۋ وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنداعى سۋ ەلەكتر ينجەنەرياسى، جالپى 53 ميلليارد 200 ميلليون يۋان قارجى قوسىلعان شيزاڭ - گۋاڭدۇڭ تۇراقتى ەلەكتر جەتكىزۋ ينجەنەرياسى ىركەس - تىركەس باستالدى.

جاسىل ەلەكتر ۇستىرتتەن جوڭكىلىپ شىقتى، 2015 - جىلى تۇڭعىش رەت ”شيزاڭ ەلەكترىن سىرتقا جەتكىزۋدەن“ بەرى، شيزاڭدا تازا ەنەرگيا ەلەكتر مولشەرىن سىرتقا جيىنى 16 ميلليارد 400 ميلليون كيلوۋات - ساعات جەتكىزۋ جۇزەگە اسىرىلدى، بۇل 14 ميلليون 140 مىڭ توننا كومىر قىشقىل گازىن از ىعىستىرعانمەن بارابار بولىپ، كولەمى 19 ولكەنى قامتىدى.

اسقار تاۋلار مەن اساۋ وزەندەردىڭ نىسانى بىرىكتىرىلىپ، جۇرت كوڭىلى مەن ارەكەتى تياناق تاپتى. 2025 - جىلى باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ قىزمەت تەكسەرۋى چاڭجياڭنىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىن شارپىدى، جەرگىلىكتى ەرەكشە كاسىپ سالالارى ءتۇيىندى تەكسەرۋ - زەرتتەۋ مازمۇنى بولدى −

3 - ايدا گۇيجوۋدا ”بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋىن جەبەۋدە بۇقارانىڭ ەرەكشە كاسىپ سالاسىن دامىتۋعا ات سالىسۋىنا قولايلى ارنا جانە ءتاسىل تابۋ كەرەك“ دەسە؛

8 - ايدا شيزاڭ كادرلارىنا ۇستىرتتەگى ەرەكشە كاسىپ سالاسى بولعان قۇرت ءشوپ كاسىبىن تىلگە تيەك ەتىپ: بۇل ”تابيعات سيلاعان قازىنا“، الايدا باياندىلىق ماسەلەسىن دە ويلاستىرۋ كەرەك، ”بالىقتى سارقىپ اۋلاۋعا بولمايدى“ دەدى؛

9 - ايدا شينجياڭدا كۇش سالۋ بەتالىسىن ىشكەرىلەي اتاپ كورسەتىپ: ”مۇناي، تابيعي گاز، كەن ونىمدەرى، جەل ەلەكتر، استىق، جەمىس - جيدەك، كوكونىس سياقتى ەرەكشە باسىمدىققا يە كاسىپ سالالارىن دامىتۋعا تاباندى بولۋ كەرەك“ دەدى؛

...

باس شۋجي نۇسقاعان بەتالىس بويىنشا، جەر - جەر تاۋ - تەڭىز اراسىنان ”ەرەكشە“ تۇيىندەردى اشىپ، ەرەكشەلىكتى، باسىمدىقتى اناعۇرلىم نىعايتتى.

جازىق جەرى تاپشى گۇيجوۋدا تاۋلاردىڭ اراسىنا كوپىر سالىندى. بىلتىر 9 - ايدىڭ 28 - كۇنى گۇيجوۋدىڭ حۋاجياڭ قىساڭىنداعى ۇلكەن كوپىر اشىلىپ، جوعارى كەڭىستىكتە جىلدام ءجۇرۋ سياقتى ساياحاتتىڭ جاڭا كاسىپ كۇيى قاتار جارىققا شىعىپ، ”ەندىك، بويلىق قاتىناس تورابىندا دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋ“ دەگەن التىن ماڭدايشالىق جارقىراپ، ەرەكشە ينجەنەريا ساياحاتتا ات باسىن بۇرۋ تۇيىنىنە اينالىپ، كورشىلەس ”جۇڭگونىڭ ءداستۇرلى قىستاعى“ حۋاجياڭ قىستاعىنا بارىنشا دەم بەردى. بيىل 5 - ايدىڭ 9 - كۇنىنە دەيىن حۋاجياڭ قىساڭىنداعى ۇلكەن كوپىردەن ارى - بەرى وتكەن اۆتوموبيلدەردىڭ جالپى اعىس مولشەرى 560 مىڭعا جەتىپ، 2 ميلليون 580 مىڭ ادام - رەت ساياحاتشى قابىلدادى.

”جوقتان بار جاساۋدان“ ”وزگەدە جوق، مەندە بار بولۋ“ جۇزەگە اسىرىلدى، ودان ”باردان جاڭالىق شىعارۋ“ ارقىلى ”ابزالدىقتار“ جەبەلدى. گۋاڭدۇڭنىڭ مەيجوۋ قالاسىندا اپەلسين كامپيتى، اپەلسين شىرىنى، اپەلسين مايى سياقتى ونىمدەردىڭ تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ جىلدىق ءونىم قۇنى 8 ميلليارد 900 ميلليون يۋاننان استى.

بىلتىر 11 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ مەيجوۋدىڭ نانفۋجين جەمىس - جيدەك ەكپەشىلىك بازاسىندا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”اۋىل - قىستاقتىڭ ەرەكشە كاسىپ سالاسىن دامىتۋ _ اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ نەگىزى“. مەيجوۋدا باس شۋجي ”اۋىلداستاردىڭ باقىتتى تۇرمىس كەشىرۋىن تىلەيمىن“ دەدى؛ 3 جىلدىڭ الدىندا باس شۋجي گۋاڭدۇڭنىڭ ماۋميڭ دەگەن جەرىندە ليجى كاسىبىن كوزدەن كەشىرگەندە بىلاي دەدى: ”اۋىلداستاردىڭ تۇرمىسىنىڭ بارعان سايىن جاقسارۋىن ءۇمىت ەتەمىن، ليجى جەمىسىنىڭ قىزىل ءتۇستى بولعانى سياقتى سياقتى باياشات تۇرمىس كەشىرىڭىزدەر“.

ليجى باقشاسىنان اپەلسين باقشاسىنا دەيىن، وزگەرمەگەنى كوكەيدە ساقتاپ، شىنايى ءۇمىت ارتۋ بولدى. قازىر بۇكىل ەل بويىنشا 397 مەملەكەت دارەجەلى ورتا، شاعىن كاسىپورىندار ەرەكشە كاسىپ سالاسى شوعىرى جەتىلدىرىلىپ، ولكەلەردىڭ (اۆتونوميالى رايون، توتە قاراستى قالا) 1400 دەن استام ولكە دارەجەلى كاسىپ سالاسى شوعىرىن جەتىلدىرۋىنە جەتەكشىلىك ەتىلىپ، ”بارلىق جەردە گۇل اشقان“ ەرەكشە كاسىپ سالاسى جوعارى ساپالى دامۋدىڭ سۇبەلى تابىستارىن جاراتتى.

(«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى جياڭ شياۋدان، سۋ بين جازۋعا قاتىناستى)

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى