«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى لي شينپيڭ، ليۋ ۋىنشين
2026.05.12 15:58 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
”جاڭا تەحنيكادان بەلسەنە پايدالانىپ ءداستۇرلى كاسىپ سالاسىن جاڭالاپ، دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ جوعارى دەڭگەيلەنۋىن، زەردەلىلەنۋىن، جاسىلدانۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك“.
_ 2024 - جىلى 6 - ايدىڭ 24 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ مەملەكەتتىك عىلىم - تەحنيكا جينالىسىندا، مەملەكەتتىك عىلىم - تەحنيكا سيلىعى جينالىسىندا، ەكى اكادەميانىڭ اكادەميكتەرى جينالىسىندا ماڭىزدى ءسوز سويلەپ وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى
بولات تاقتانىڭ قالىڭدىعى 0.8 ميلليمەتر عانا بولعانىمەن، 480 توننا اۋىرلىقتى كوتەرە الادى. بۇل قانداي ۇعىم؟
شامامەن ازاماتتىق كۋالىكتىڭ قالىڭدىعىنداي ءبىر تال بولات تاقتا 3 جەتىلگەن كوك كيتتى كوتەرە الادى. مىنە بۇل وسى بولات تاقتا ماتەريالىنان زەرتتەپ جاسالعان جاڭا بولات ءتۇرى _ 0.8 ميلليمەترلىك جيپا دارەجەلى كۇردەلى بولات ماتەريالى بولىپ، اۆتوموبيلدى جەڭىلدەتۋ جوباسىن ماتەريال تاڭداۋ نەگىزىمەن قامدايدى.
2025 - جىلى 1 - ايدىڭ 23 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ لياۋنيڭ ولكەسىنىڭ بىنشي قالاسىنا كەلىپ، انشان بولات - تەمىر توبىنا قاراستى بىنگاڭ تاقتاي ماتەريالدارىن توڭازىتىپ شىڭاۋ باس زاۆودىنىڭ 3 - توڭازىتىپ شىڭاۋ زاۆودىندا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”جاساۋ كاسىبى جوعارى دەڭگەيلەنۋ، زەردەلىلەنۋ، جاسىلدانۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، ءونىمنىڭ عىلىم - تەحنيكالىق قۇرامى مەن قوسىمشا قۇنىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋىمىز، انشان بولات - تەمىر توبى سياقتى مەملەكەت مەنشىگىندەگى ءىرى كاسىپورىندار جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋعا كوبىرەك ۇلەس قوسۋى كەرەك“.
ىقىلاستى تاپسىرما ادامدى العا باسۋعا جەبەيدى. توتىعۋعا ءتوزىمدى جىلۋلىق قىسىمدى بولاتتى زەرتتەپ جاساپ، فوتوۆولتتىق تىرەۋىشتىڭ سالماعىن %40 جەڭىلدەتۋگە دەم بەردى؛ 1500 مەگاپاسكال دارەجەلى ەرەكشە جوعارى قۋاتتى قوس فازالى بولات ءوندىرىپ، ەلىمىزدە وندىرىلگەن اۆتوموبيلدەرگە ”بولات ساۋىت“ ورناتتى... وسى بولات تاقتا ماتەريالدارى بەلسەنە ىزدەنىس جاساپ، قامال الدى. ”زەردەلى ۇلكەن مي“ شوعىرلى مەڭگەرۋ ورتالىعى قۇرىلىپ، ساندى مالىمەتتەن ورتاق يگىلىكتەنۋدى جۇزەگە اسىرۋ، زەردەلى ءوندىرىس جەلىسىن قالىپتاستىرۋ، ورامدى اشۋ، جۋۋ، كەپتىرۋ، شىڭداۋ، تۇتاس بارىستا دەربەس ءوندىرۋ ورىندالدى ... وسى بولات تاقتانىڭ ءونىم مولشەرى %25، ەڭبەك ونىمدىلىگى %65، ءونىمنىڭ تولىمدىلىق مولشەرى %10 تەن استام جوعارىلادى. جاسىل ەنەرگيا ىستەتىپ، جاسىل ءوندىرىستى جۇزەگە اسىرىپ، دومنا پەشتە جاعىلاتىن كومىر گازى، كوكىس پەشتە جاعىلاتىن كومىر گازىن نولگە جاقىن ىعىستىرۋ جۇزەگە اسىرىلىپ، 6 ءتۇرلى اۆتوموبيلدىڭ بولات ونىمدەرى تومەن كومىرتەكتى ىعىستىرىلعان ونىمدەردىڭ كومىرتەگى ءىزىن ەسەپتەۋ كۋالىگىن الدى... بۇنىمەن وسى بولات تاقتانىڭ جاسىل ءتۇسى ءتىپتى دە ايقىندالدى.
جاساۋ كاسىبىنىڭ دامۋىن باس شۋجي شي جينپيڭ ەسىنەن شىعارمادى. 2024 - جىلى 6 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ مەملەكەتتىك عىلىم - تەحنيكا جينالىسىندا، مەملەكەتتىك عىلىم - تەحنيكا سيلىعى جينالىسىندا، ەكى اكادەميانىڭ اكادەميكتەر جينالىسىندا ماڭىزدى ءسوز سويلەپ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”جاڭا تەحنيكادان بەلسەنە پايدالانىپ، ءداستۇرلى كاسىپ سالاسىن جاڭالاپ، دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ جوعارى دەڭگەيلەنۋىن، زەردەلىلەنۋىن، جاسىلدانۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك“. 2024 - جىلى 10 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ انحۇيدا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”ناقتى ەكونوميكا سىندى وسى نەگىزدى ويداعىداي ساقتاپ، ءداستۇرلى كاسىپ سالاسىن جاڭالاۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جەدەلدەتىپ، ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالاسىن زورايتىپ، بولاشاق كاسىپ سالاسىن الدىن الا ورنالاستىرىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭا ساپالى وندىرگىش كۇشتەردى دامىتىپ، حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتقا يە وزىق جاساۋ كاسىبى شوعىرىن قۇرىپ شىعۋ كەرەك“.
جاساۋ كاسىبىنىڭ تيپىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتىپ، ”مەملەكەت قۇرۋدىڭ نەگىزى، مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋدىڭ نەگىزى“ بىرتىندەپ بەكەمدەلدى −
جاڭالىق اشۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى اناعۇرلىم تاسقىندادى. جاڭا ەنەرگيالى اۆتوموبيلدەردىڭ ءوندىرىلۋ، ساتىلۋ مولشەرى ءۇرتىس 11 جىل دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇردى، كەمە جاساۋ كاسىبىنىڭ حالىقارالىق بازار ۇلەسى ۇزدىكسىز الدىڭعى قاتاردا تۇردى، 2025 - جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كولەمدەنگەن جوعارى تەحنيكالى جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنىنىڭ كولەمدەنگەن ونەركاسىپتىڭ ارتقان قۇنىنداعى سالىستىرماسى %17.1 كە جوعارىلادى... ۇلكەننەن قۇدىرەتتەنۋگە بۇرىلىس جاساعاندا، جۇڭگونىڭ جاساۋ كاسىبى نىق قادام تاستالدى.
سان مەن ناقتى توعىسۋ اناعۇرلىم تەرەڭدەدى. 500 دەن استام ەرەن زەردەلى زاۆود قۇرىلىپ، ونەركاسىپ ينتەرنەتى 41 ونەركاسىپ ۇلكەن ءتۇرىن جاپپاي قامتۋدى جۇزەگە اسىردى، جاساۋ كاسىبىندەگى قۇلتەمىردىڭ تىعىزدىعى 10 مىڭ ادامعا 567 دەن تۋرا كەلدى... جۇڭگونىڭ جاساۋ كاسىبى اناعۇرلىم زەردەلى، اناعۇرلىم ءونىمدى بولدى.
جاسىل تيپتە بۇرىلىس جاساۋ اناعۇرلىم جالپىلاستى. 8336 مەملەكەتتىك جاسىل زاۆود، 616 جاسىل ونەركاسىپ باقشا رايونى جەتىلدىرىلدى، ليتي باتەرياسى، فوتوۆولت، جەل ەلەكتر، قورشاعان ورتانى قورعاۋ جابدىقتارى سياقتى بازار كولەمى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇردى... جۇڭگونىڭ جاساۋ كاسىبىنىڭ ”جاسىلدىق“ مولشەرى ۇزدىكسىز جوعارىلادى.
”15 - بەسجىلدىق“ جوبادا جاقسى باستاما اشىپ، جاقسى قادام باسىپ، باسىمدىقتى يگەرىپ، اۋقىمعا قاراي ءىس ىستەپ، جاساۋ كاسىبىن كۇشەيتۋدەن، ساپالىلاندىرۋدان، ۇلعايتۋدان جازبادى.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”جاساۋ كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋى _ ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنداعى ەڭ ماڭىزدى ءتۇيىن“، ”جاساۋ كاسىبى _ حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ماڭىزدى تىرەگى، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدە، ءسوز جوق، جاساۋ كاسىبىنىڭ ۇيلەسىمدى سالىستىرماسىن ساقتاۋ كەرەك“.
”15 - بەسجىلدىق“ جوبادا مىنالار ورتاعا قويىلدى: ”ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ كۇش سالۋ ءتۇيىنىن ناقتى ەكونوميكاعا اۋدارۋعا تاباندى بولىپ، زەردەلىلەندىرۋ، جاسىلداندىرۋ، توعىستىرۋ بەتالىسىنا تاباندى بولۋ كەرەك“، ”وزىق جاساۋ كاسىبىن تايانىش ەتكەن وسىزاماندانعان كاسىپ جۇيەسىن قۇرۋ كەرەك“.
انشان بولات - تەمىر توبى كۇشتى ”وزىق بولۋعا“ شوعىرلاندىرا وتىرىپ، شەشۋشى سالالاردا قامال الىپ، حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتقا يە ستراتەگيالىق ونىمدەردى قۇلشىنا جاراتىپ، جوعارى دەڭگەيدەگى ونىمدەرمەن قامداۋدى ساپالىلاندىردى؛ لوياڭ قازانشىق توبى توبى دەربەس جاڭالىق اشۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ، ”كىلتيپاندىق“ قيىن تۇيىندەردەن تايسالماي قامال الىپ، اناعۇرلىم كوپ ”لوياڭ قازانشىق توبىندا جاسالعان قازانشىق“ ونىمدەرىن ءىرى ەلدىڭ ماڭىزدى قارۋ - جاراعىنا ەنگىزدى؛ ليۋگۇڭ توبى ەلەكترلى ينجەنەريا ماشينا ونىمدەرىن زەرتتەۋ - اشۋ سەرپىنىن ۇزدىكسىز ارتتىرىپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرىپ، ءونىمنىڭ حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتىن جوعارىلاتتى...
”ءبىز باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ارقىلى كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋعا جەتەكشىلىك ەتىپ، بولات - تەمىر نەگىزگى كاسىبىنىڭ ساپالىلانۋىن، سۇرىپتالۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاساۋ كاسىبىندە قۋاتتى ەل بولۋعا دەم بەرەمىز“ دەدى انشان بولات - تەمىر توبى شەكتى سەرىكتەستىگى پارتكومىنىڭ شۋجيى، باس جوراسى تان چىڭشۇي.
باسىپ وتكەن جولىمىزعا قايىرىلا قاراپ، دەربەس دامۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ، ءوز كۇشىمىزگە سۇيەنىپ ونەركاسىپتى، جاساۋ كاسىبىن دامىتۋىمىز كەرەك، سوندا عانا ”بۇل جولدى دۇرىس جۇرگەن بولامىز“.
جولىمىز دۇرىس بولعاننان كەيىن تاباندىلىقپەن العا باسىپ، ەرلىكپەن كۇرەس جۇرگىزىپ، ناقتى ىستەۋدى الدىڭعى ورىنعا قويساق، جۇڭگونىڭ جاساۋ كاسىبىنىڭ بولاشاعى نۇرلى بولارى داۋسىز.
كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى