2026.06.18 16:00 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
جاز ورتاسىنداعى سولتۇستىك شانشيدە تاڭ سارىدەگى كۇن نۇرىنىڭ سالەسى اعاش باسىنان ءوتىپ، ياڭجياليڭ توڭكەرىستىك كونە جۇرتىنىڭ ورتالىق ۇلكەن زالىنداعى كوك كەرپىش، سۇرى قاڭىلتاق كەرپىشكە ءتۇستى.
يان - ان _ جۇڭگو توڭكەرىسىنىڭ قاسيەتتى جەرى، جاڭا جۇڭگونىڭ بەسىگى. ۇڭگىر، كىتاپ ۇستەلى، قالام، ماي شام ... ءبىر زات، ءبىر جابدىق تاريحتىڭ ىزدەرىن تاڭبالاپ، شۇعىلالى ساتتەردى ەستە بەرىك ساقتاپ، كوپتەگەن ساياحاتشىنى جەر - جەردەن ارنايى كەلۋگە باۋرادى.
2022 - جىلى 10 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ يان - ان توڭكەرىسى ەسكەرتكىش ورنىن قۇرمەتپەن كورگەن كەزدە بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى:”يان - ان توڭكەرىستىك بايىرعى جۇرتى پارتيامىزدىڭ يان - انداعى مەزگىلدە جۇڭگو توڭكەرىسىنە باسشىلىق ەتكەن، ماركسيزمنىڭ جۇڭگوشالانۋىنا، زامانالانۋىنا ىزدەنىس جاساعان شۇعىلالى بارىسىنا كۋا بولدى، ول ماڭگى وقىپ بىتىرۋگە بولمايتىن كىتاپ، ءار جولى كەلگەن سايىن بۇرىنعىنى ەسكە الۋ ارقىلى جاڭانى ءبىلىپ، تەرەڭ تاربيەگە جانە تولعانىسقا يە بولامىز. ويداعىداي باسقارىپ، ويداعىداي زەرتتەپ، ياڭجياليڭنىڭ حيكاياسىن، پارتيا 7 - قۇرىلتايىنىڭ حيكاياسىن رەالدىقپەن ۇشتاستىرا وتىرىپ ويداعىداي بايانداۋ كەرەك“. 2023 - جىلى 5 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ شانشي ولكەلىك پارتكوم مەن ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ قىزمەت مالىمەتىن تىڭداعاندا بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”شانشي ءوزىنىڭ تاريحي مادەنيەت بايلىعى مەن قىزىل مادەنيەت بايلىعىنان ويداعىداي پايدالانىپ، پارتيا قۇرۋ ۇلى رۋحى مەن يان - ان رۋحىن بارىنشا ساۋلەلەندىرۋى كەرەك“.
تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاپ، بورىشتى ادا ەتتى. سوڭعى جىلدارى يان - ان قىزىل بايلىقتى قورعاۋدى جانە پايدالانۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، قىزىل گەندى، قىزىل قان تامىرىن جالعاستىردى. يان - اندا قازىر 445 توڭكەرىستىك بايىرعى جۇرت، 19 توڭكەرىستىك ەسكەرتكىش سارايى، مۇراجايدا ساقتالعان 43 مىڭ دانان (توپ) استام توڭكەرىستىك مادەني مۇرا بار.
قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويدى. ”بۇرىن جاڭبىرلى ماۋسىمدا تەك سۋلياۋمەن ۇڭگىردى جاباتىنبىز“. ياڭجياليڭ توڭكەرىستىك بايىرعى جۇرتى باسقارماسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى حوۋ جىنلۇڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: قازىر سيفرلى قورعاۋ جۇيەسى بايىرعى جۇرتقا ”عىلىم - تەحنيكا قالقانىنا“ يە ەتتى، ءۇش ولشەمدى مودەل قۇرۋ، زات ينتەرنەتى، بەيدوۋ تەحنيكاسى سياقتىلار ارقىلى تەمپەراتۋرا، ىلعالدىق، توپىراقتىڭ سۋ قۇرامى سياقتى كورسەتكىشتەردى دەر كەزىندە باقىلاپ وتىرامىز، قول تەلەفوندى اشقاندا ءتۇرلى ساندى مالىمەتتەردى بىلە الامىز.
يان - ان توڭكەرىستىك ەسكەرتكىش سارايىندا مادەني مۇرالار قامبادان شىقپاي - اق ”دەنساۋلىق تەكسەرتۋى“ مەن ”ەمدەۋدى“ تامامداي الاتىن بولدى. مۇراجاي باستىعى ليۋ ني بىلاي دەدى: ەسكەرتكىش سارايى ءۇش ولشەمدى لازەرلى جايمالاۋ، ۆيرتۋالدى رەالدىق سياقتى تەحنيكالاردان پايدالانىپ، سيفرلاندىرىپ جيناۋ مەن ارحيۆتە ساقتاۋدى جەدەلدەتتى. قازىر يان - اندا توڭكەرىستىك بايىرعى جۇرتتار شوعىرىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ - باسقارۋعا قولباسشىلىق ەتۋ تۇعىرى قۇرىلىپ، 40 مەملەكەتتىك قورعاۋعا الىنعان ورىن، 69 ولكەلىك قورعاۋعا الىنعان ورىن زەردەلى باقىلاۋ - باسقارۋدى جۇزەگە اسىردى.
قورعاۋدى الدىڭعى ورىنعا قويۋمەن بىرگە، تاريحتى دا ”سويلەتۋگە“ مۇمكىندىك جاسادى
ەسكەرتكىش سارايلارىندا ساياحاتشىلار رەالدىقتى كۇشەيتۋ كوزىلدىرىگىن تاقسا، شۇعىلالى تاريح قايتا ەسكە ورالادى، توڭكەرىستىك مادەني مۇرالارداعى قىزىل حيكايالار ادامدى ءتىپتى دە باۋرايدى. يان - انداعى لۋ - ي مادەنيەت ورتالىعىنىڭ جانىنداعى لۋ - ي فارفور شەبەرحاناسىندا ساياحاتشىلار فارفور جاساۋدى ءوز قولىمەن سەزىنۋدە.
ۋاقىت پەن كەڭىستىكتەن اتتاپ وتكەن رۋح قانا ماڭگىلىك بولماق.
”قىزىل تاريحتى اناعۇرلىم كوپ ادامعا ايتۋ كەرەك“. يان - انداعى زاۋيۋان توڭكەرىستىك بايىرعى ورنىندا 4 - جىلدىقتا وقيتىن ”كىشكەنتاي ءتۇسىندىرۋشى“ ليۋ جىڭ - ي ساياحاتشىلارعا مىندەتتى تۇردە تۇسىنىك جاساۋدا.
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى باتىس سولتۇستىك بيۋروسىنىڭ ەسكەرتكىش سارايىنىڭ ”كىشكەنتاي تۇسىندىرۋشىلەرى“ دە قارسى الۋعا بولەنىپ كەلەدى. سوڭعى 10 جىلدان بەرى ەسكەرتكىش سارايىنىڭ ءتۇسىندىرۋشىسى لو يۇي جيىنى 2000 نان استام ”كىشكەنتاي ءتۇسىندىرۋشىنى“ تاربيەلەپ شىقتى.
قىزىل قان تامىر ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاستى. 2025 - جىلعا دەيىن يان - انداعى ”كىشكەنتاي تۇسىندىرۋشىلەر“ قىزمەتىنىڭ ورىستەتىلگەن 35 جىل بولدى، ”كىشكەنتاي تۇسىندىرۋشىلەردەن“ جيىنى 20 مىڭ ادام تاربيەلەنىپ شىعىپ، رەت سانى بويىنشا 367 مىڭ ساياحاتشىنى كۇتىپ الدى.
يان - ان مول قىزىل بايلىققا سۇيەنىپ، ءتىپتى دە كوپ جاستاردى قارسى الدى: ”جاڭا داۋىردەگى جاستاردىڭ يان - ان ساپارى“ قوعامدىق اماليات قيمىلى جوعارى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ”ۇلكەن يدەيا - ساياسي ساباعىنا“ اينالدى؛ يان - انعا جوعارى قارقىندىق تەمىر جول قاتىناپ، وتباسى ساياحاتى، زەرتتەۋ - ۇيرەنۋ ساياحاتى ءۇرتىس دابىرالى بولدى. 2025 - جىلى رەت سانى بويىنشا 50 ميلليوننان استام ساياحاتشى يان - انعا ات باسىپ تىرەپ، وسىناۋ ”ماڭگى وقىپ بىتىرۋگە بولمايتىن كىتاپتى“ بىرگە وقىدى.
”كىتاپ بەتى قالىڭ، رۋحى ماڭگى وشپەيدى“. يان - ان قالالىق مادەني مۇرالار مەكەمەسى باستىعىنىڭ ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسارى حى دۇڭمەي بىلاي دەدى: ”وسى كىتاپتان ەكپىندەي ىلگەرىلەيتىن كۇش - قۋات الىپ، ۇزدىكسىز ەرلىكپەن العا ىلگەرىلەيمىز“.