”جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيە ايى“ قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلدى

مەملەكەتتە قورعانىس بولماسا تابان تىرەي المايدى، حالىقتا قورعانىس بولماسا الاڭسىز بولا المايدى. جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى _ مەملەكەت قورعانىسىن قۇرۋدىڭ جانە بەكەمدەۋدىڭ نەگىزى، وتانشىلدىق رۋحتى ساۋلەلەندىرىپ، ۇلتتىڭ ۇيىسقىشتىعىن كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدى ءتاسىلى، جالپى حالىقتىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، ءداۋىردىڭ جاڭا ادامدارىن جەتىلدىرۋدىڭ ماڭىزدى جولى.

باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن كۇشەيتىپ، جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى كوزقاراسىن نىعايتىپ، مەملەكەت قورعانىسىنا كوڭىل ءبولۋدى، مەملەكەت قورعانىسىن قىزۋ ءسۇيۋدى، مەملەكەت قورعانىسىن قۇرۋدى، مەملەكەت قورعانىسىن قورعاۋدى تۇتاس قوعامنىڭ يدەيالىق ورتاق تانىمىنا جانە سانالى ارەكەتىنە اينالدىرۋ كەرەك“.

تاياۋدا ورتالىق ۇگىت ءبولىمى قاتارلى 12 تاراۋ بىرلەسىپ ۇقتىرۋ باسىپ تاراتىپ، 9 - ايدا ”جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيە ايى“ قيمىلىن شوعىرلى ۇيىمداستىرىپ ورىستەتۋدى تالاپ ەتتى. بىرنەشە كۇننەن بەرى جەر - جەر، تاراۋلار دەن قويا ۇيىمداستىرىپ، كەڭ كولەمدە اتتانىسقا كەلتىرىپ، ”ۇلى ۇزاق جورىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، قۇدىرەتتى مەملەكەت قورعانىسىن ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكپەن بىرگە سومدايىق“ نەگىزگى تاقىرىبىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، بۇقارالىق سيپاتتى مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىنىڭ تەرەڭدەۋىن، ناقتىلانۋىن ىلگەرىلەتتى. قىزىل كونە جۇرتتان شەكارا قورعانىس قاراۋىلىنا دەيىن، ورگان، مەكتەپتەردەن زاۆود سەحتارىنا دەيىن، الەۋمەتتىك اۋماق كوشەلەرىنەن اۋىل - قىستاق اتىزدارىنا دەيىن... مەيىرلى، تەرەڭ، كۇشتى مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى قيمىلدارى ىشكەرىلەي ورىستەتىلدى.

قىزىل قان تامىردى جالعاستىرىپ، ەكپىندەي ىلگەرىلەيتىن كۇش - قۋات قابىلدادى

بەيبىت جىلدار وڭاي - وسپاق قولعا كەلمەگەن، ءبىز كەلگەن جولىمىزدى ەستە بەرىك ساقتاۋىمىز كەرەك. 9 - ايدىڭ 9 - كۇنىنەن 11 - كۇنىنە دەيىن، 3 - كەزەكتى جاڭا داۋىردەگى جاستاردىڭ ”ۇزاق جورىق جولىمەن قايتا ءجۇرۋ“ قيمىلى گۇيجوۋ ولكەسىنىڭ زۇن - ي قالاسىندا وتكىزىلدى. جاس ۋاكىلدەر لوۋشانگۋانعا شىقتى، وقۋلىقتاعى ايبىندى «جي چين – ى . لوۋشانگۋان» تۋىندىسى كوز الدىمىزعا ەلەستەيدى.

”اسقار تاۋلارعا كوز سالساڭىز، قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرىنىڭ كەزىندە جاپالى ورتادا، تالاي - تالاي قاتەرلى شايقاستارعا قاتىناسقانىن كورگەندەي بولاسىز“. جاستار ۋاكىلى ليۋ كى - رۋ: ”ارنايى ورتادا سەزىندىم، مەنى قاتتى تاڭ قالدىردى. ءبىز اۋەلگى ماقساتتان اينىماي، جاڭا داۋىردەگى ۇزاق جورىقتى تاباندىلىقپەن، ويداعىداي باسۋىمىز كەرەك“ دەدى.

ۇزاق جىلدار جوڭكىلسە دە داريا ارىنى قايتپايدى، ۇزاق جورىق رۋحى تاريح ۇزارعان سايىن جاڭالانادى.

بيىل _ جۇڭگو جۇمىسشى - شارۋا قىزىل ارمياسى ۇزاق جورىعى جەڭىسكە جەتكەندىگىنىڭ 90 جىلدىعى. جەر - جەر قىزىل بايلىقتى ىشكەرىلەي اشىپ، ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ بىرگە قۇرۋىن ىلگەرىلەتتى، تاربيە امالياتىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، تاريحقا قايىرىلا قاراۋ بارىسىندا ەكپىندەي ىلگەرىلەيتىن كۇش - قۋات قابىلداپ، رۋحقا مۇراگەرلىك ەتۋ بارىسىندا مەملەكەت قورعانىسى نەگىزىن بەكەمدەدى.

وتانىمىزدىڭ سولتۇستىگى، حيلۇڭجياڭ ولكەسى حيحى قالاسىنىڭ كوپ جەرى ۇگىت لەكسيا ۇيىرمەسىن قۇردى، مۇشەلەرى ساقا جاۋىنگەرلەر، ساقا ماماندار، ساقا وقىتۋشىلار سياقتىلاردى قامتىدى، ولار الەۋمەتتىك اۋماقتارعا، قىستاقتارعا، مەكتەپتەرگە بارىپ، قىزىل ارميا حيكايالارىن بايانداپ، ۇزاق جورىق رۋحىن ساۋلەلەندىردى. تيەشي ءمالى باسقارماسى جين - ان الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ ۇگىت لەكسيا قيمىلىندا ۇگىتشى حان جيانچۇن كوپشىلىكتى باستاپ قىزىل ارميا ۇزاق جورىعىنىڭ شۇعىلالى بارىسىن قايتا ەسكە الىپ، قۇلاشىن كەڭ جايعان توڭكەرىستىك جىلداردى جاندى باياندادى.

ۇزاق جورىق رۋحى _ ۋاقىت پەن كەڭىستىكتەن اتتاپ وتكەن وشپەيتىن ەسكەرتكىش، ونان دا ماڭىزدىسى، جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىنىڭ جاندى وقۋلىعى.

9 - ايدىڭ باسىندا جياڭشي ولكەسى رۇيجين قالاسى شاجوۋبا قىزىل قۇدىعى توڭكەرىستىك بايىرعى جۇرتىندا قىزىل كازەكەي كيگەن ءبىر توپ بالا ەرەكشە كوز تارتادى، ولار وسى اراداعى ”قىزىل بالالاردىڭ“ مىندەتتى ءتۇسىندىرۋشىسى.

”مەنىڭ اۋىلىم رۇيجين قىزىل بايىرعى مەكەنى، مەن وسى قىزىل حيكايالاردى ءتىپتى دە كوپ ادامعا ايتىپ، كوپشىلىككە اۋىلىمنىڭ تاريحىن ۇعىندىرعىم كەلەدى“. رۇيجين قالاسى جيندۋ باستاۋىش مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى زىڭ ي - جيا ساياحاتشىلارعا سول ءبىر شۇعىلالى ساتتەردى بايانداپ بەردى. 1 - جىلدىقتان باستاپ، ول ۇنەمى مەرەكە، دەمالىس كۇندەرى وسى اراعا كەلىپ مىندەتتى تۇردە تۇسىندىرمە جاسايدى.

تاياۋ جىلداردان بەرى رۇيجين قالاسىندا نەشە مىڭ ”قىزىل بالا“ مىندەتتى ءتۇسىندىرۋشى تاربيەلەندى. ولار جەرگىلىكتى توڭكەرىستىك بايىرعى جۇرتتار مەن قىزىل سارايلاردا بالالار ءۇنى ارقىلى قىزىل حيكايالاردى بايانداپ، توڭكەرىستىك رۋحقا مۇراگەرلىك ەتتى.

بارلىق جەردە بايىرعى جۇرت، مادەني مۇرالار، حيكايالار... جەر - جەردىڭ قىزىل بايلىعى _ تاريحتىڭ مول تارتۋى، ولار ”مەملەكەت قورعانىسى“ دەگەن ءسوزدى سەزىنۋگە بولاتىن جاۋاپكەرشىلىككە جانە داڭققا اينالدىردى.

ءادىس - امالداردى جاڭالاپ، تاربيەنىڭ ناقتى ونىمدىلىگىن كۇشەيتتى

ءبىر نەگىزگى تاقىرىپتىق ساباقحانادا بىرنەشە ورتا مەكتەپ وقۋشىسى VR (ۆيرتۋالدى شىندىق) جابدىعىن تاعىپ وتىر، كوز الدىنداعى كورىنىس لەزدە لۋديڭ كوپىرىنە وزگەردى، سىم ارقاننىڭ جەلمەن تەڭسەلگەنى، وزەن سۋى بۋىرقانعانى، قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرى زەڭبىرەك وعىنا قاراماي قارسى جاعاعا قاراي اتوي سالعاندارى كورىنەدى.

ءدال ”جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى ايى“، ءبىر رەتكى تارتىمدى مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى امالياتتىق ساباعى تيانجين حالىقارالىق جاستار - ورەندەر اۋىس - كۇيىس ورتالىعىندا جاندى باستالدى، VR ەنۋ فورماسىنداعى سەزىنۋ سونىڭ ىشىندەگى ءبىر كورىنەۋ تۇيىنگە اينالدى.

”كورمە تاقتاسىن ءتىزۋ، بەينە ەكران قويۋ، VR ەنۋ فورماسىنداعى سەزىنۋ سياقتى كوپ نەگىزدى فورمالار پارتيا تاريحىن ۇيرەنۋدى، ءتۇسىنۋدى ءونىمدى وڭتايلاندىردى، جاستار مەن ورەندەردىڭ جان دۇنيەسىنە تىكە اسەر ەتىپ، سەزىمدىك ۇندەستىك تۋدىردى“ دەدى حالىقارالىق جاستار - ورەندەر اۋىس - كۇيىس ورتالىعى زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ وقىتۋشىسى چىن شي.

تەحنيكانىڭ قۋات ۇستەۋىنە، فورمادا جاڭالىق جاراتۋعا ىلەسە، مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىنىڭ قامتۋ كولەمى ۇزدىكسىز كەڭەيىپ، جاڭا شەپ ۇزدىكسىز زورايدى.

بيىل 1 - تامىز ارميا مەرەكەسىندە قۇرلىق ارميا قاھارمانى ياڭ گىنسى كوزى تىرىسىندە تۇرعان اسكەري ءبولىم اسكەري لاگەردى اشىق ۇستاۋ قيمىلىن ۇيىمداستىرىپ، ”جاس اسكەرلەر اسكەري ورىندا ارميا حيكاياسىن بايانداۋ“ اتىندا مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى تىكە تاراتىلىمدىق ساباعىن سايكەستى تاراتتى، سول كۇنى تىكە تاراتىلىمنىڭ جالپى كورىلىم مولشەرى 9 ميلليون 400 مىڭنان استى. تىكە تاراتىلىم ناق مايداندا كورسەتۋ، ەنۋ فورماسىنداعى سەزىنۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى فورما ارقىلى توراپتاستاردى قۇرلىق ارمياسىنىڭ اسكەري لاگەرىنە باستاپ بارىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ كەلبەتىن جاقىن ارالىقتان سەزىندىردى.

جاڭا تۇعىر، جاڭا تەحنيكانىڭ كەڭ كولەمدە قولدانىلۋى مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن ”كورەگەندىككە“ يە ەتتى، رۋحاني جاقتان ءۇنسىز نارلەندىرىپ، مەملەكەت قورعانىسى كوزقاراسىن ”تامىر تارتتىردى“.

تاياۋ جىلداردان بەرى جىجياڭ ولكەسى حاڭجوۋ قالاسى مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى ۇلگىسىندە جاڭالىق اشىپ، ”مەملەكەت قورعانىسى قويانى“ ەرەكشە ماركاسىن دەن قويا جاراتتى، ول وبرازدى كارتون فيلم كورمەسى، الەۋمەتتىك قاتىناس، مەترو، مادەنيەت جاسامپازدىعى ورتاسى سياقتى كورىنىستەرگە ەنگىزىپ، مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن كۇندەلىكتى تۇرمىستىڭ نازىك بولشەكتەرىمەن توعىستىردى.

”جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى ايى“ كەزىندە، توعىسپالى اقپارات قۇرالدارىنىڭ ”مەملەكەت قورعانىسىن ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكپەن سومداۋ“ اتىنداعى ەرەكشە باعدارلاماسى رەسمي قويىلدى. قويىلىم تاريح پەن رەالدىقتى ساباقتاستىردى، كورىنىس ولەڭ، اۋەن، سۋرەتتەر توعىسقان تۋىندى «ەگەر ءبىز سوعىسپاساق»، تەاتر «تاباندىلىق»، قىسقا فيلم «مەملەكەت شەكاراسى تابان استىمدا»، كورىنىستى وقىلىم «پامير ۇستىرتىندە قالعان وتباسىلىق كىتاپ» سياقتى بۋىندار ارقىلى سوعىس ورتىنەن بەيبىتشىلىك جىلدارىنا دەيىنگى مەملەكەت قورعانىسى ەستەمەلەرىن ۇلاستىرىپ، كورەرمەندەرگە مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى جونىندە اشىق ساباق بەردى.

كورمە تاقتاسىنان ەكرانعا دەيىن، ساباقحانادان تىكە تاراتۋ بولمەسىنە دەيىن، كىتاپتان ەنۋ ۇلگىسىندەگى الاڭ - سارايلارعا دەيىن، جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى اناعۇرلىم جاندى بەينەلەۋ ارقىلى كۇندەلىكتى تۇرمىسپەن توعىسىپ، اناعۇرلىم جىلى كۇش - قۋات ارقىلى جۇرت جۇرەگىنە ۇيالادى.

جالپى حالىقتىڭ ورتاق تانىمىن ۇيىستىرىپ، مەملەكەت قورعانىسىنىڭ نەگىزىن بەكەمدەدى

پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى قىزمەتىنە ايرىقشا ءمان بەرىپ، ءبىرقىدىرۋ ماڭىزدى شەشىم، ورنالاستىرۋ جاساپ، جاڭا داۋىردەگى جالپى حالىقتىق قورعانىس تاربيەسىنە باسشىلىق ەتۋ ءتۇزىلىس، مەحانيزمى رەفورماسىن ىلگەرىلەتىپ، قۇربانداردى ەسكە ءتۇسىرۋ كۇنىن، مەملەكەتتىك ازا ءبىلدىرۋ كۇنىن بەلگىلەپ، پارتيا مەن مەملەكەتكە ەلەۋلى ەڭبەك ءسىڭىرىپ، داڭققا يە بولعانداردى ماداقتاۋ - سيلاۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ، ءبىرقىدىرۋ كەلەلى قۇتتىقتاۋ، ەسكە ءتۇسىرۋ قيمىلىن وتكىزۋدى جوسپارلادى. پارتيا تىلەگىن، ارميا تىلەگىن، حالىق تىلەگىن بارىنشا سەرپىلتىپ، جالپى حالىقتىڭ مەملەكەت قورعانىسى تانىمىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى.

جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن تەرەڭدەتۋدە ءارى قوعامداعى ءار سالانىڭ بەلسەندىلىگىن جۇمىلدىرۋ، تۇتاس قوعامنىڭ جاپپاي ات سالىسۋىن ىلگەرىلەتۋ، ءارى ءتۇيىندى وبيەكتىلەردى كورنەكتى تۇردە مىقتى يگەرىپ، تۇرگە ءبولىپ شارا قولدانىپ، دالمە - ءدال كۇش سالۋ كەرەك. جاستار مەن ورەندەر _ وتاننىڭ ءۇمىتى جانە بولاشاعى، مەكتەپتەردىڭ مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى _ جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىنىڭ ەڭ ماڭىزدى ءتۇيىنى.

9 - ايدان باستاپ، قالىڭ جاس وقۋشىلار ”وقۋ باستاۋدىڭ ءبىرىنشى ساباعىن“ قارسى الدى، كوپ جەر فورمالىق دانەكەرگە جاڭالىق ەنگىزىپ، مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن وقۋ باستاۋ ماۋسىمىمەن توعىستىرىپ، مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن ساباقحاناعا ەنگىزىپ، جۇرەكتەردى نارلەندىردى.

تاڭەرتەڭگى ءسات، گۇيجوۋ ولكەسى گۇيياڭ قالاسى شىڭفۋلۋ باستاۋىش مەكتەبىنىڭ الاڭىندا بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋ جەلبىرەپ باياۋ كوتەرىلدى. بۇل تۋ شيزاڭنىڭ الي شەكارا قورعانىس ليان - دۇيىنەن كەلگەن، تەڭىز دەڭگەيىنەن نەشە مىڭ مەتر بيىكتىكتەگى قارلى ۇستىرتتە جەلبىرەگەن.

سول كۇنى 1 - دارەجەلى سوعىس قاھارمانى چين گوفۋ ناق مايدانعا كەلىپ، قاراپايىم تىلمەن، شىنايى سۇيىسپەنشىلىكپەن سول مايدانداعى وقىتۋشى - وقۋشىلارعا ءوزىنىڭ ارمياعا قاتىناسۋ كەشىرمەلەرى مەن سوعىس حيكايالارىن باياندادى، اڭگىمە ارقاۋى بولعان اسكەريلەردىڭ ولىمنەن تايىنبايتىن، وتباسىن، وتاندى قورعايتىن ادال جاۋاپكەرشىلىگى جۇرت جۇرەگىنە ۇيالادى، كورەرمەن وقىتۋشى - وقۋشىلار قاتتى اسەرلەندى.

باسشى كادرلار سىندى ”شەشۋشى ازشىلىقتى“ ويداعىداي يگەرۋ _ جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن تەرەڭدەتۋدى، ناقتىلاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى ماڭىزدى بۋىن. تاياۋدا كوپ جەردەگى كادرلاردىڭ ءبىلىم تولىقتاۋ كلاسى نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيە فيلمىن كورۋ، ساپقا تۇرىپ جاتتىعۋعا ۇيىمداستىرۋ سياقتى تاسىلدەر ارقىلى مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن ورىستەتىپ، جاتتىعۋعا قاتىناسقان كادرلاردى ماشاقات تانىمىن كۇشەيتىپ، مەملەكەت قورعانىسى قۇرىلىسىنا كوڭىل ءبولىپ، قولداۋ كورسەتىپ، ات سالىسۋعا جەتەكتەدى.

جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىنىڭ ۇدايىلانۋى، باياندى ونىمدىلىككە بەت الۋى قاتىستى ساياساتتاردىڭ پارمەندى تىرەگىنەن ايرىلا المايدى.

2024 - جىلى وزگەرىس ەنگىزىلگەن «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسى زاڭى» مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جوعارى دەڭگەيدە جوسپارلاۋدى، جوبالاۋدى كۇشەيتىپ، جاڭا داۋىردەگى جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىنىڭ نەگىزگى مازمۇنى، ءادىس - امالى، قاتىستى قامتاماسىزداندىرىلۋى سياقتىلاردى اناعۇرلىم ايقىنداپ، جاڭا داۋىردە جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن كۇشەيتۋدى پارمەندى زاڭدىق كەپىلمەن قامدادى.

مەملەكەت قورعانىسىنا كوڭىل ءبولۋ، مەملەكەت قورعانىسىن قىزۋ ءسۇيۋ، مەملەكەت قورعانىسىن قۇرۋ، مەملەكەت قورعانىسىن قورعاۋ تۇتاس قوعامنىڭ يدەيالىق ورتاق تانىمىنا جانە سانالى ارەكەتىنە اينالدى، وتباسى مەن وتان سۇيىسپەنشىلىگى كوڭىلدەرگە ۇيالاپ، كوكتەم لەبىمەن تامىر تارتىپ، وركەن جايدى، ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاسا قاۋلاپ، تاۋ - وزەندەردى، شەكسىز القاپتاردى قورعاي بەرمەك.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى