”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن جان - جاقتى، ىشكەرىلەي، دۇرىس تۇسىنەيىك جانە يگەرەيىك

”پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسى ’15 - بەسجىلدىق‘ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ جونىندە ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋ جاسادى، ونى جان - جاقتى، ىشكەرىلەي، دۇرىس ءتۇسىنۋ جانە يگەرۋىمىز كەرەك“. ولكە، مينيسترلىك دارەجەلى نەگىزگى باسشى كادرلاردىڭ پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق زەرتتەۋ - تالقى كۋرسىنىڭ ساباق باستاۋ سالتىندا، باس شۋجي شي جينپيڭ جالپى ءماجىلىستىڭ رۋحىن قالاي ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ جونىندە ايقىن تالاپ قويىپ، ەل ءىشى - سىرتىنداعى جاعدايدىڭ وزگەرىسىن يگەرۋ، وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن قۇرۋ، جاڭا دامۋ جاعدايىن قالىپتاستىرۋ، ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ سايكەستى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ سياقتى كەلەلى نازاريالىق جانە امالياتتىق ماسەلەلەردى تەرەڭ بايىمدادى.

وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسى _ جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ زاتتىق - تەحنيكالىق نەگىزى، ونى ”15 - بەسجىلدىق“ كەزىندەگى ءتۇرلى ستراتەگيالىق مىندەتتەردىڭ ءبىرىنشى تارماعىنا قويۋ _ پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ تەرەڭ تولعانۋدان وتكەن ستراتەگيالىق تولعانىسى. جالپى ءماجىلىستىڭ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن قايتكەندە جان - جاقتى، ىشكەرىلەي، دۇرىس تۇسىنۋگە جانە يگەرۋگە بولادى، تومەندەگىنى مىسالعا الىپ تۇسىنىك جاساۋعا بولادى.

دامۋدىڭ جالپى اۋقىمىنا كوز جىبەرسەك، ”14 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە، ەلىمىزدىڭ وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسى قۇرىلىسىندا نىق قادام تاستالدى. 2025 - جىلى ەلىمىزدىڭ جاساۋ كاسىبىنىڭ كولەمى ءۇرتىس 16 جىل دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋىنان ءۇمىت تۋىلدى، كولەمدەنگەن جابدىق جاساۋ كاسىبى، جوعارى تەحنيكالى جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنى سايكەس مەزگىلدەگىدەن جەكە - جەكە %9.2، %9.4 ارتىپ، جاساندى زەردە، بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك، قۇلتەمىر سياقتىلاردى زەرتتەپ اشۋ، قولدانۋ دۇنيە ءجۇزى بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇردى. اماليات مىنانى دالەلدەدى: ناقتى ەكونوميكانىڭ نىعايۋى - ەلىمىزدىڭ دامۋ ابزالدىعىنىڭ، نەگىزىنىڭ تياناعى. سوڭعى جىلدارى ەلىمىز ەكونوميكاسى تولقىن جارا العا ىلگەرىلەپ، پارمەندى توزىمدىلىك پەن ومىرشەڭدىك كۇشتى ساقتادى، مۇندا كەمەلدى كاسىپ سالاسى جۇيەسى ستراتەگيالىق سۇيەنىش بولدى.

دامۋدىڭ جالپى جاعدايىنا كوز جىبەرسەك، قازىر ەلىمىزدىڭ دامۋىندا ستراتەگيالىق وراي مەن حاۋىپ - قاتەر، سىن - سايىس قاتار ءومىر ءسۇرىپ، تۇراقسىز، مەجەلەۋ قيىن فاكتورلار كوبەيىپ، جاساندى زەردەنى ۋاكىل ەتكەن جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنيكا توڭكەرىسى مەن كاسىپ سالاسى وزگەرىسى جەدەل قامال الدى. جاعداي نەعۇرلىم كۇردەلى بولعان سايىن، ناقتى ەكونوميكا سىندى وسى نەگىزدى سولعۇرلىم بەكەمدەپ، وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن جەدەل قۇرۋ كەرەك. ”ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋعا پارمەندى زاتتىق تىرەك ازىرلەۋ“، ”كۇن سايىن شيەلەنىسكەن حالىقارالىق باسەكەدە ستراتەگيالىق ىرىقتىلىققا قول جەتكىزۋ“ سىندى جالپى جاعداي كوز اياسىنان ونىڭ ورنىنا وي جۇگىرتكەندە، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىم جاساۋ ماقساتىن، ورنالاستىرۋداعى العاشقى ماقساتىن تەرەڭ تۇسىنۋگە بولادى.

وسىدان الىپ قاراعاندا، ”جاپپاي“ دەگەنىمىز جالپى جاعداي كوز اياسىمەن جالپى ءماجىلىستىڭ رۋحىن ءتۇسىنىپ، ءتۇرلى ورنالاستىرۋلاردى ءبىر تۇتاس تۇلعا رەتىندە يگەرۋ بولىپ تابىلادى. ءبىز ”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ كەلەلى ءمانى، ءدوپ كەلگەن جاعداي، جەتەكشى يدەيا، ماڭىزدى پرينسيپ، نىسانا - مىندەت، ساياساتتىق شارالار سياقتىلاردى جان - جاقتى ءتۇسىنىپ، جالپى جاعداي كوزقاراسى جانە جۇيەلى وي جەلىسى ارقىلى ءتۇرلى قىزمەتتەردى جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك، بىرەۋىنە عانا ءمان بەرىپ، ەكىنشىسىن ەلەۋسىز قالدىرۋعا بولمايدى، ءار ءشوپتىڭ باسىن ءبىر شالۋعا ءتىپتى دە بولمايدى.

وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن قۇرۋدىڭ مازمۇنى نە؟ ونى قالاي كەمەلدەندىرۋ كەرەك؟ وسى ماسەلەلەردى ايقىن ويلاعاندا، تۇسىنگەندە عانا، تانىم جاعىندا اناعۇرلىم تياناقتى بولۋعا، ارەكەت جاعىندا اناعۇرلىم سانالى بولۋعا بولادى.

وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن قۇرۋ كاسىپ سالاسى جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق جاقتان جوعارىلاۋىن جۇزەگە اسىرۋ بولىپ تابىلادى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”وڭىرلەر، سالالار ورىندى ءدال تاۋىپ، زەردەلىلەندىرۋ، جاسىلداندىرۋ، توعىستىرۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، سالىستىرمالى ابزالدىلىقتى ساۋلەلەندىرىپ، جوعارعى، تومەنگى بۋىنداعى كاسىپ سالالارى ءوزارا ۇشتاسقان، ءارقايسىسى ارتىقشىلىقتارىن ايگىلەيتىن، ءبىر باعىتتا كۇش سالاتىن جاندى جاعداي قالىپتاستىرۋى كەرەك“. بۇل كاسىپ سالاسى جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق جاقتان جوعارىلاۋىن ىلگەرىلەتۋگە امالياتتىق جول كورسەتتى. وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىنىڭ تىرەگى _ وزىق جاساۋ كاسىبى. ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسىندا، ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ كۇش سالۋ ءتۇيىنىن ناقتى ەكونوميكاعا اۋدارۋعا تاباندى بولۋ كەرەكتىگى ورتاعا قويىلدى، مۇنداعى ماقسات جاساۋ كاسىبىنىڭ ۇيلەسىمدى سالىستىرماسىن ساقتاپ، وزىق جاساۋ كاسىبىن زور كۇشپەن دامىتۋ.

وسىدان الىپ قاراعاندا، ”تەرەڭ بولۋ“ دەگەنىمىز ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسىنداعى ءتۇرلى ورنالاستىرۋلاردىڭ سولاي ەكەندىگىن بىلۋمەن بىرگە، نە ءۇشىن سولاي بولاتىنىن ءبىلۋ، ءارى نە ەكەندىگىن ءتۇسىنۋ، ءارى نە ءۇشىن ەكەندىگىن، قالاي ىستەۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىنىپ، شىن مانىندە جەتە ۇعىنۋ بولىپ تابىلادى. ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسىندا جاسالعان كەلەلى تۇجىرىمدار، العا قويىلعان جاڭالىق اشۋ شارالارى تولىق دالەلدەۋدەن وتكەن. ءبىز شىن مانىندە جەتە تۇسىنبەي، قاربىتا جۇتا سالۋدان، شالا - شارپى تۇسىنۋدەن ساقتانۋىمىز كەرەك.

وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن قۇرىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ _ تابيعي تالاپ. باس شۋجي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدا ”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەۋدى“ تالاي رەت باسا دارىپتەدى، ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ماجىلىسىندە ”كەيبىر جەرلەردىڭ باسقالاردىڭ جاساعانىن كورىپ، ەلىكتەپ جاساپ كورگىسى كەلگەنىن، وزگەلەردىڭ ’جاڭا ءۇش زاتتى‘ ءوندىرىپ جاتقانىن ەستىپ، سەنەن مەن قالامىن با دەگەندىكتەرىن ءىس جۇزىندىكپەن ساناسپاي، كوزسىزدىكپەن قۇلاش سەرمەگەندىك“ دەپ سىنداعان بولاتىن.

”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدا ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىنا نەمقۇرايدى قاراۋ، ودان بەزۋ بولماستان، قايتا دۇرمەككە ىلەسۋدەن، كوپىرتۋدەن ساقتانىپ، ءبىر ءتۇرلى ۇلگىگە دە بوي ۇرماۋ كەرەك دەگەندى“ اتاپ كورسەتىپ، ”جەرگىلىكتى ورىننىڭ بايلىق قاسيەتى، كاسىپ سالاسى نەگىزى، عىلمي زەرتتەۋ شارت - جاعدايى سياقتىلارعا نەگىزدەلىپ، جاڭا كاسىپ سالاسىنىڭ، جاڭا ۇلگىنىڭ، جاڭا قوزعاۋشى كۇشتىڭ دامۋىن تالعامدى تۇردە ىلگەرىلەتۋ كەرەك“ دەپ باسا دارىپتەدى. باس شۋجيدىڭ تەرەڭ تولعانىسىندا باستان - اياق ”الدىمەن ورناتىپ، ونان سوڭ كۇشىنەن قالدىرۋ“ سىندى سەرگەكتىك، بايسالدىلىق، ”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەۋ“ سىندى شىندىقتى ءىس جۇزىنەن ىزدەۋ ءادىسى قامتىلىپ، ءبىزدى ءىس جۇزىندىكتى تياناق ەتىپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتۋگە جەتەكتەدى.

وسىدان الىپ قاراعاندا، ”دالمە - ءدال“ دەگەنىمىز ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسىنداعى ءتۇرلى ورنالاستىرۋلاردىڭ ساياساتتىق شەگى مەن ولشەمىن دالمە - ءدال يگەرىپ، ىستەۋگە تيىستىلەرىن، ءسوز جوق، ىستەۋ، ىستەۋگە بولاتىندارىن قۇلشىنا ىستەۋ، ىستەمەۋگە تيىستىلەرىن استە ىستەمەۋ بولىپ تابىلادى. پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارى بۇكىل ەلدىڭ دامۋ جالپى جاعدايىن تياناق ەتە وتىرىپ جاسالعان، جالپىلىق، جالپى جاعدايلىق، باعىتتىق سيپات الادى. تۇرلىشە شارالاردىڭ قولدانىلۋ كولەمى، قارقىن تالابى، اتقارۋ ءتاسىلى جاعىندا پارىق بولسا، ناقتى جاعدايعا قاراي ويداعىداي يگەرۋ كەرەك.

ۇيرەنۋ نەعۇرلىم تەرەڭدەگەن سايىن، ءبىلۋ سولعۇرلىم ايقىندالا تۇسەدى، اتقارۋ سولعۇرلىم تىڭعىلىقتى بولادى. ءبىز شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنان زاڭدىلىقتى تۇسىنۋگە، بەتالىستى ايقىنداۋعا، ءادىس - امالدى ۇيرەنۋگە، اقىل - پاراساتتى ارتتىرۋعا تاباندى بولىپ، پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن جان - جاقتى، تەرەڭ، دۇرىس ءتۇسىنىپ جانە يگەرىپ، جالپى جاعدايدى كوكەيدە ساقتاپ، بيىكتە تۇرىپ، الىسقا كوز جىبەرىپ، ۇيرەنگەندى قولدانىپ، ءبىلىم مەن ارەكەتتى ۇشتاستىرىپ، ستراتەگيالىق جاقتان تاباندىلىقتى ساقتاپ، تاكتيكالىق جاقتان دەن قويا جوسپارلاپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ جاڭا جاعدايىن قۇلشىنا اشۋىمىز كەرەك.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى