«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى ۋ يان، جي جۋەسۋ
2026.04.17 15:38 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
”پۋدۇڭ ورايدى مىقتى يگەرىپ، اۋقىمعا قاراي العا باسۋى كەرەك“، ”اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ اتويشىسى، جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋدىڭ سەركەسى، ’ءتورت سەنىمدى‘ ايگىلەۋدىڭ امالياتتىق ۇلگىسى بولۋعا قۇلشىنۋى كەرەك“.
− 2020 - جىلى 11 - ايدىڭ 12 - كۇنى، باس شۋجي شي جينپيڭ پۋدۇڭدى يگەرۋ، اشىق ۇستاۋدىڭ 30 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى
شىعىس تورابى حالىقارالىق ساۋدا سەلبەستىك رايونى تۇڭعىش كولەمدى كورمەنى قارسى الدى، حىلي - اڭ 600 ميلليون يۋانعا جۋىق قارجى قوسىپ، كەمەجايدا اۋىز قۋىسى اقاۋسىزدىعى ونىمدەرىن تۇتىنۋ بازاسىن قۇردى، اسليكاڭ جاڭجياڭ عىلىم قالاسىندا كلەتكامەن ەمدەۋ ادىسىندە جاڭالىق اشۋ ورتالىعىن قۇردى ... ”15 - بەسجىلدىق“ جوسپاردىڭ العاشقى مەزگىلىندە، شاڭحاي پۇدۋڭ جالعاستى اشۋ سالماعىن زورايتىپ، فۋنكتسيانى جوعارىلاتۋ ارەكەتىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، قۋانىشتى حابارلار تولاستامادى.
2020 - جىلى پارتيا ورتالىق كوميتەتى پۋدۇڭعا سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ جەتەكشى رايونىن قۇرۋ سىندى جاڭا كەلەلى بورىش جۇكتەدى.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”پۋدۇڭ ورايدى مىقتى يگەرىپ، قولايلى ساتتەن پايدالانىپ العا ۇمتىلۋى كەرەك“، ”ەڭ اۋىر جۇكتى باتىلدىقپەن ارقالاپ، ەڭ ماشاقاتتى تۇيىندەردى شەشۋى كەرەك“.
پۋدۇڭ تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاپ، ارەكەت جانە ناقتى ناتيجە ارقىلى جاۋاپ قايتاردى.
جەتەكشىلىك ەتۋ شەشۋشى ورىندا تياناقتاندىرىلدى.
جاڭجياڭ عىلىم قالاسىندا، شاڭحاي جارىق كوزى جوعارى قارقىنمەن اينالىمعا ءتۇستى، 34 شوق سىزىق، 46 تاجىريبە پۋنكتى ءبىر جىلدا تۇتىنۋشىلاردى 4 - 5 مىڭ ساعات جارىقپەن قامدادى... 11 مىڭنان استام ديسسەرتاتسيا جاريالاندى، مۇنىڭ 200 دەن استامى «عىلىم»، «تابيعات»، «كلەتكا» سياقتى مەرزىمدى باسىلىمداردا جارىق كوردى.
بيىلعى مەملەكەتتىك ەكى ءماجىلىس كەزىندە، باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”العاشقى جاڭالىق اشۋدى جانە شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردان قامال الۋدى كۇشەيتۋ، عىلىم - تەحنيكانىڭ بيىك تۇرعىسىن يەلەۋ جاعىندا تىڭ قامال الۋعا كۇش سالۋىمىز كەرەك“.
3 - ايدىڭ 28 - كۇنى جىيۋان قۇلتەمىرى 10 مىڭ دانا ءونىم مولشەرىن جۇزەگە اسىردى، قىسقا عانا 3 ايدان استام ۋاقىتتا 5000 نان 10 مىڭ داناعا جەتىپ، تەز قارقىنمەن ارتتى. جىيۋان بىرلەستىگىنىڭ نەگىزىن سالۋشى پىڭ جىحۇي قۋانىشتى تۇردە بىلاي دەدى: ”پۋدۇڭ جەتەكشىلىك ەتكەن رايوننىڭ ستراتەگيالىق قۋاتى جىيۋاننىڭ جاڭالىق اشۋىن تەزدەتتى. ءبىز كاسىپ تىزبەگىندەگى سەرىكتەرىمىزبەن بىرگە جۇڭگونىڭ اقىل - پاراساتىن دۇنيە جۇزىلىك باسەكەنىڭ الدىڭعى لەگىنە جەتكىزۋگە قۇلشىنۋدامىز“.
”عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ قاينار كوزى فۋنكتسياسىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋدە“. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پۋدۇڭ جاڭا رايونى قازىناسىنىڭ عىلىم - تەحنيكا ۇسىنىلىمىنىڭ ادەتتەگى الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ شىعىسىنداعى سالىستىرماسى 2020 - جىلعى %3.9 تەن 2025 - جىلى %9.3 كە جٶعارىلاپ، زەرتتەۋ جانە سىناق رەتىندە دامىتۋ قاراجاتى جىلىنا ورتا ەسەپپەن %11.2 ارتتى.
جاڭجياڭ عىلىم قالاسىنا 24 مىڭ عىلىم - تەحنيكا كاسىپورنى، 550 مىڭ دارىندى جينالىپ، تيجارات كىرىسى جىلىنا ورتا ەسەپپەن %10.5 ارتتى. 2025 - جىلى 3 ۇلكەن جەتەكشى كاسىپتىڭ كولەمى 970 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %8.3 ارتقان. ەلىمىزدە وندىرىلگەن 1 - تۇردەگى 8 جاڭا ءدارى، 3 - تۇردەگى 6 جاڭا ەمدەۋ جابدىعى بەكىتىلىپ بازارعا شىعارىلدى، جالپى 44 ۇلكەن مودەل ەستەلىككە الىندى... بۇنىمەن پۋدۇڭنىڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ اياق الىسى بەكەمدەلدى.
جەتەكشىلىك ەتۋ جۇيەدە تۇتاستى.
جاڭجياڭ عىلىم قالاسىنىڭ ءبىر توپ جاڭادان سالىنعان نىساندارىنا ءداستۇرلى ونەركاسىپكە پايدالانىلاتىن جەر ەمەس، قايتا پۋدۇڭ تۇڭعىش رەت جاراتقان كاسىپ سالاسىنا جالپىلىق پايدالانىلاتىن جەر كاسىپورىنداردىڭ پايدالانۋىنا مايعا بەرىلدى، ءبىراق وتكەرمەلەۋدى شەكتەپ، ناق اقشاعا اينالدىرىپ، تەكسەرىپ بەكىتكەندە عانا پايدالانۋعا بولادى. عىلىم - تەحنيكا كاسىپورىندارى جونىنەن العاندا، ەكىنىڭ - بىرىندە، ”ءبىر كۇن تەز بولسا، دامۋعا دا يكەمدى بولادى“. عىلمي زەرتتەۋ ريتىمىندە ەڭ وڭاي كىبىرتىكتەيتىن قادامدى الدىن الا اشىپ، جەردەن پايدالانۋ مەن عىلمي زەرتتەۋدىڭ قاجەتى ”ساڭلاۋسىز ءتۇيىلىسۋدى“ جۇزەگە اسىردى.
”پۋدۇڭ رەفورمانىڭ جۇيەلى، شوعىرلى، سايكەستى، جوعارى ءونىمدى بولۋى جاعىندا الدىمەن سىناق جۇرگىزىپ، تاجىريبە شىعارۋى كەرەك“. سوڭعى 6 جىلدان بەرى، ”ءبىر كاسىپ، ءبىر كۋالىك“ رەفورماسىن جۇرگىزۋدەن كاسىپورىن ءبىر ۋادە حاتىنا قول قويسا بولعانى تيجارات جۇرگىزە الاتىن بولدى، ”ەمدەۋ مەن ءوندىرىستى توعىستىرۋ“ رەفورماسىن اتقارۋعا دەيىن، بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك ەرەكشە بۇيىمدارىنىڭ شەكارادان كىرىپ - شىعۋىن بىرلەسىپ باقىلاۋ - باسقارۋ مەحانيزمىن تۇيىندە سىناق ەتۋدى ورىستەتتى؛ كاسىپورىندارعا ساياتىن ”تەكسەرۋ ءنومىرىن“ جالپىلاستىرۋدان، قولدانۋدان ”پۋدۇڭداعى كاسىپورىندارعا تيىمدىلىك جاساۋ“ ساياساتىنان قىزمەت وتەۋ تۇعىرىن قۇرۋعا دەيىن... ءبىر توپ رەفورما شارالارى ناقتى ورتادا ۇزدىكسىز وڭدەلىپ، ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاسىپ كەلەدى.
جەتەكشىلىك ەتىپ، ەسىك اشۋ بارىسىندا جول قاراستىردى.
شاڭحاي شانچي ەلەكتر جولى تاقتاسى شەكتى سەرىكتەستىگى 2023 - جىلدان باستاپ تايلاندتا جاڭا زاۆود قۇردى، سەرىكتەستىك قازىنا ءبولىمىنىڭ باستىعى ۋ جيڭچي ەسكە الىپ بىلاي دەدى: ەڭ قيىن وتكەل ”شەكارا سىرتىندا تىكەلەي قارجى قوسۋ“ ءراسمياتىن وتەۋ بولدى.
2025 - جىلى 3 - ايدا پۋدۇڭ جاڭا رايونىندا كاسىپورىنداردىڭ سىرتقا شىعۋ جالپىلىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى ءارى قىزمەت رايونى ىسكە قوسىلدى. ۋ جيڭچي قىزمەتكە تۇڭعىش كەلگەندە، ورتالىق ونىڭ تايلاندتاعى كاسىپتەرگە قانىق كاسىپتىك ۇيىرمەمەن ۇشتاسۋىنا دەرەۋ كومەكتەستى. ”ءىس ءبىتىرۋ ءريتىمى كورنەكتى تەز بولدى“ دەدى ۋ جيڭچي تەبىرەنە. قازىر سەرىكتىكتىڭ قاتىستى ءراسمياتتارى ءبىتىپ بولدى، جاڭا كاسىپتى باستاۋعا دايىندالىپ جاتىر.
شاڭحاي التىن ساۋدا ورنى شياڭگاڭدا تۇڭعىش جاعالاۋدان قول ۇزگەن التىن ەسەپ جابۋ قامباسىن قۇرىپ، بۇكىل ەل بويىنشا تۇڭعىش ءتۇيىندى كاسىپ سالاسىندا قايتالاي جاسالعان ونىمدەردى يمپورت ەتۋدى تۇيىندە سىناق ەتتى؛ 2025 - جىلى ياڭشان پورتىنداعى تيەۋىش قوراپتىڭ قابىلداۋ - جونەلتۋ مولشەرى ءۇرتىس 16 جىل دۇنيە ءجۇزى بويىنشا 1 - ورىندى يەلەدى، پۋدۇڭ حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ جۇك - پوچتا قابىلداۋ - جونەلتۋ مولشەرى 2024 - جىلى تۇڭعىش رەت دۇنيە ءجۇزى بويىنشا 2 - ورىندى يەلەگەننەن كەيىن، 2025 - جىلى دا وسى رەتتى ساقتادى ...
”اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ اتويشىسى، جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋدىڭ اتويشىسى، ’ءتورت سەنىمدى‘ ايگىلەۋدىڭ امالياتتىق ۇلگىسى بولۋعا قۇلشىنىپ، دۇنيە جۇزىنە جۇڭگو ۇستانىمىن، جۇڭگو رۋحىن، جۇڭگو جولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ايگىلەۋىمىز كەرەك“. باس شۋجي شي جينپيڭ نۇسقاعان بەتالىستى بويلاپ، ”15 - بەسجىلدىق“ كەزىندە شاڭحاي جاڭا باستامادا پۋدۇڭنىڭ جەتەكشى رايونى قۇرىلىسىن تەرەڭدەتىپ، تاجىريبە اتىزى مەن ماڭىزدى ارتۋ ۇيەگىنىڭ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، جوعارى دەڭگەيدەگى رەفورما جاساۋدى، ەسىك اشۋدى ىلگەرىلەتۋدە جول باستاۋشى اتويشى بولادى.
(«حالىق گازەتىنىڭ» ءتىلشىسى حۋاڭ شياۋحۇي جازۋعا قاتىناستى)
كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى