شي جينپيڭ 2026 ـ جىلعى دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە جينالىسىنىڭ جانە جاساندى زەردەنى الەمدىك باسقارۋ جوعارى دارەجەلىلەر ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى

7 ـ ايدىڭ 17 ـ كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ شاڭحاي دۇنيە جۇزىلىك قوناق قابىلداۋ زالىندا 2026 ـ جىلعى دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە جينالىسىنىڭ جانە جاساندى زەردەنى الەمدىك باسقارۋ جوعارى دارەجەلىلەر ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى حۋاڭ جيڭۋىن تۇسىرگەن

7 ـ ايدىڭ 17 ـ كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ شاڭحاي دۇنيە جۇزىلىك قوناق قابىلداۋ زالىندا 2026 ـ جىلعى دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە جينالىسىنىڭ جانە جاساندى زەردەنى الەمدىك باسقارۋ جوعارى دارەجەلىلەر ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى. سۋرەتتە: شي جينپيڭ ماجىلىسكە قاتىناسقان مەملەكەت باسشىلارىمەن، ۇكىمەت باسشىلارىمەن، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جاۋاپتىلارىمەن جانە ءار ەل ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باستىقتارىمەن توپتىق سۋرەتكە تۇسۋدە.

□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى يىن بوگۋ تۇسىرگەن

شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 7 ـ ايدىڭ 17 ـ كۇنى شاڭحايدان بەرگەن حابارى (تىلشىلەر ۋاڭ يۇڭچيان، ياڭ يجۇن). 7 ـ ايدىڭ 17 ـ كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ شاڭحاي دۇنيە جۇزىلىك قوناق قابىلداۋ زالىندا 2026 ـ جىلعى دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە جينالىسىنىڭ جانە جاساندى زەردەنى الەمدىك باسقارۋ جوعارى دارەجەلىلەر ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

حۋاڭپۋجياڭ وزەنى جاعاسىندا تىڭ تولقىن كوتەرىلدى. دۇنيە جۇزىلىك قوناق قابىلداۋ زالىندا سيلى قوناقتار باس قوستى.

شي جينپيڭ ماجىلىسكە قاتىناسقان مەملەكەت باسشىلارىمەن، ۇكىمەت باسشىلارىمەن، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جاۋاپتىلارىمەن جانە ءار ەل ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باستىقتارىمەن توپتىق سۋرەتكە ءتۇستى.

قىزۋ شاپالاق ءۇنى ىشىندە شي جينپيڭ «الەمدىك جاساندى زەردەنى باسقارۋدىڭ ءادىل، ۇيلەسىمدى جۇيەسىن قول ۇستاسا قۇرايىق» دەگەن تاقىرىپتا ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: قازىر دۇنيە جۇزىندە 100 جىلدىق وزگەرىس جاعدايى جەدەل قۇبىلۋدا، جاڭا كەزەكتى عىلىم ـ تەحنولوگيا توڭكەرىسى مەن كاسىپ سالاسى وزگەرىسىندە جەدەل قامال الىنىپ، الەمدىك جاساندى زەردە تەحنولوگياسىندا جاڭالىق اشۋ بۇرىن بولماعان جاندانۋ كەزەڭىنە ءوتىپ، ءارى وراسان زور ورايدى قامتىدى، ءارى باسقارۋ سىن ـ سايىسىنا ءدوپ كەلدى. ادامزات ءداۋىر سۇراعىنا بەتپە ـ بەت كەلۋگە ءماجبۇر بولدى: ماشينا وي جۇگىرتە باستاعان كەزدە، ادامزات ونىمەن قالاي وتاسادى؟ ەسەپتەۋ امالى شەشىم جاساۋعا قاتىناسقاندا، حاۋىپسىزدىك قالاي قامتاماسىز ەتىلەدى؟ تەحنولوگيا ەتيكاعا سايىس جاريالاعاندا، باسقارۋ قالاي ىلەسىپ جۇرەدى؟ پارىق ۇزدىكسىز الشاقتاعاندا، جالپىعا ءتيىمدى بولۋ قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟ جۇڭگو جاق بىلاي دەپ قارادى: ءار ەل ادامدى نەگىز ەتۋ، العا باسۋ، ىزگىلىككە ۇمتىلۋ ۇستانىمىنان جازباي، جاساندى زەردەنى بىرگە گۇلدەنىپ ـ كوركەيۋدى جەبەۋدىڭ، ورتاق حاۋىپسىزدىكتى قورعاۋدىڭ ماڭىزدى قوزعاۋشى كۇش قاينارىنا اينالدىرىپ، الەمدىك جاساندى زەردەنى باسقارۋدىڭ ءادىل، ۇيلەسىمدى جۇيەسىن قول ۇستاسا قۇرۋى كەرەك.

شي جينپيڭ وسى جونىندە مىناداي 4 پىكىردى العا قويدى:

ءبىرىنشى، ەسىك اشىپ، تەڭ يگىلىككە كەنەلۋگە تاباندى بولىپ، جاڭالىق اشا دامۋعا دەم بەرۋ كەرەك. تاپتىرماس تاريحي ورايدى مىقتى يگەرىپ، اشىق قاينارلى كود بويىنشا اشىق ۇستاۋعا، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىكتەنۋگە جىگەرلەندىرىپ، جاساندى زەردە عىلىم ـ تەحنولوگياسىندا جاڭالىق اشۋدى، كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىن، جاعداياتتىق قولدانۋدى جاپپاي جەبەپ، ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىن جاڭالاۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىن جەتىلدىرۋدى، زورايتۋدى، بولاشاق كاسىپ سالالارىن كورەگەندىكپەن ورنالاستىرۋدى سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، جاساندى زەردەنىڭ سان مىڭداعان كاسىپكە قۋات ۇستەۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك.

ەكىنشى، حاۋىپ ـ قاتەر تانىمىن كۇشەيتىپ، حاۋىپسىزدىك مەڭگەرىمدىلىگىنە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. جاساندى زەردەدەن تۋىنداعان ءتۇرلى ىشكى جانە تۋىندامالى حاۋىپ ـ قاتەرلەرگە ايرىقشا ءمان بەرىپ، زاڭ، زاڭ ـ ەرەجە، تەحنولوگيالىق باقىلاۋ ـ ولشەۋ، حاۋىپ ـ قاتەردەن ساقتاندىرۋ، شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ بويىنشا اتتانىسقا كەلتىرۋ جۇيەسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتىپ، حاۋىپسىزدىك تومەنگى شەگىن بەكەمدەپ، بەتالدى پايدالانۋدان، بوتەن ويمەن پايدالانۋدان ساقتانىپ، جاساندى زەردەنىڭ باستان ـ اياق ادامزاتتىڭ مەڭگەرۋىندە بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. جاساندى زەردە سالاسىندا مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى ۇعىمىن جالپىلاندىرۋ، ءوز ەلىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن وزگە ەلدەر حاۋىپسىزدىگىنەن جوعارى قويۋ ىستەرىنە بىرگە قارسى تۇرۋ كەرەك.

ءۇشىنشى، سيىسىمدىلىقپەن ءبارىن قامتۋعا شابىتتاندىرىپ، وركەنيەتتەردىڭ ءوزارا ۇلگى الۋىن جەبەۋ كەرەك. بۇكىل ادامزاتتىڭ ورتاق قۇندىلىعى ارقىلى جاساندى زەردەنىڭ قۇن كوزقاراسىن سومداپ، جاساندى زەردە تەحنولوگياسىنان شەبەرلىكپەن پايدالانىپ، تۇرلىشە وركەنيەتتىڭ ءتۇسىنىسۋى مەن سيىسىمدىلىعىن كۇشەيتىپ، تۇرلىشە وركەنيەتتىڭ اۋىس ـ كۇيىسىن، ءوزارا ۇلگى الۋىن جەبەپ، ءوز كوركەمدىگىن ايگىلەيتىن، كوركەمدىكتەن بىرگە ءلاززات الاتىن وركەنيەت گۇلزارىن دەن قويا جەتىلدىرۋ كەرەك.

ءتورتىنشى، ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارۋدى دارىپتەپ، الەمدىك باسقارۋدى كەمەلدەندىرۋ كەرەك. ناعىز كوپ جاقتىلىقتى امالياتتا ايگىلەپ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ ماڭىزدى رولىن شىنايى ساۋلەلەندىرىپ، جاساندى زەردەنى دامىتۋ ستراتەگياسىن، باسقارۋ ەرەجەسىن، تەحنولوگيا ولشەمىن ۇشتاستىرۋدى، سايكەستىرۋدى كۇشەيتىپ، كەڭ كولەمدى ورتاق تانىمعا يە الەمدىك باسقارۋ جۇلگەسىن ەرتەرەك قالىپتاستىرىپ، وسى الدىڭعى لەكتىك تەحنولوگيانىڭ ادامزات قوعامىن اناعۇرلىم ويداعىداي باقىتقا كەنەلتۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك. جەر شارىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى ەلدەردىڭ قابىلەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋىنە كومەكتەسىپ، سيفرلى زەردە جاعىنداعى پارىقتى تولىقتاپ، باياندى دامۋدى جەبەپ، جاساندى زەردە سالاسىندا جاڭا تاريحي ادىلەتسىزدىكتىڭ تۋىنداۋىنان ساقتانۋ كەرەك.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: بيىل − جۇڭگونىڭ ”15 ـ بەسجىلدىعىنىڭ“ باستاما جىلى. ”15 ـ بەسجىلدىق“ جوبا جۇڭگونىڭ الداعى 5 جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىنا جوبا جاسادى ءارى حالىقارالىق قوعامدى وراي تىزىمىمەن قامدادى. تاياۋ جىلداردان بەرى، جۇڭگو ءونىمدى بازار مەن ىسكەر ۇكىمەتتى ءوزارا ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، جاساندى زەردە عىلىم ـ تەحنولوگياسىندا جاڭالىق اشۋدى كۇشەيتىپ، ”جاساندى زەردە +“ ارەكەتىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ءتۇرلى تۇلعالار بىرگە ءومىر ءسۇرىپ، بىرگە گۇلدەنەتىن اقاۋسىز ەكولوگيانى جەتىلدىردى، زەردە ەكونوميكاسى وزەكتى كاسىپ سالاسىنىڭ كولەمى تريلليون يۋان حالىق اقشاسىنان اسىپ، ”جۇڭگونىڭ زەردەلى جاساۋى“ جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ تاعى ءبىر تاماشا تانىسقىسىنا اينالدى، سونىمەن بىرگە جۇڭگو دامۋ مەن حاۋىپسىزدىككە تەڭ ءمان بەرۋگە تاباندى بولىپ، قاتىستى زاڭداردى، زاڭ ـ ەرەجەلەردى، ساياسات ـ تۇزىمدەردى، قولدانىلمالى ولشەمدەردى، ەتيكا ولشەمدەرىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، جاساندى زەردەنىڭ حاۋىپسىز، سەنىمدى، مەڭگەرىمدى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتتى. جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن ءىرى ەل رەتىندە، جۇڭگو جاساندى زەردە سالاسىندا باستان ـ اياق حالىقارالىق الەۋمەتتىك ونىمدەرمەن قامداۋشى بولۋعا كۇش سالىپ، جۇڭگو جوباسىن ۇزدىكسىز ارنادى.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: تاراپتاردىڭ بىرگە قۇلشىنۋىندا دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە سەلبەستىك ۇيىمى شاڭحايدا زامانعا قاراي دۇنيەگە كەلدى. بۇل جۇڭگو جاقتىڭ جەر شارىنىڭ وڭتۇستىگىنىڭ ۇندەۋىنە ءۇن قوسىپ، حالىقارالىق قوعامدى ىنتىماقتاستىرىپ، جاساندى زەردەنى دامىتۋ مەن باسقارۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋدەگى كەلەلى شاراسى، بۇل جاساندى زەردەنىڭ دامۋ تاريحىنداعى ماڭىزدى بەلەسكە اينالادى. الەمدىك جاساندى زەردەنىڭ دامۋىن ونان ارى قولداۋ، الەمدىك جاساندى زەردە قابىلەت قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن، الداعى 5 جىلدا جۇڭگو وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەرگە باعىتتاي جاساندى زەردە ارناۋلى تاقىرىپتىق ءبىلىم جەتىلدىرۋ كۋرسى بويىنشا 5000 سانمەن قامدايدى؛ شىعىس وڭتۇستىك ازيا ەلدەرى وداعى، اراب ەلدەرى وداعى، افريكا وداعى، لاتىن امەريكاسى جانە كارايب ەلدەرى ورتاق تۇلعاسى، شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمى، بريكس ەلدەرىنە باعىتتاي وتىرىپ، حالىقارالىق جاساندى زەردەنى قولدانۋ سەلبەستىك ورتالىعىن قۇرادى؛ اۋا رايى بويىنشا زەردەلى ساقتاندىرۋ جوباسى ”مازۋدىڭ“ 30 مەملەكەتتە تياناقتانىپ قولدانىلۋىن ىلگەرىلەتەدى. جۇڭگو اناعۇرلىم اشىق بەينەمەن، اناعۇرلىم ناقتى ارەكەتپەن، اناعۇرلىم ۇزاق بولاشاقتىق كوز ايامەن ءار جاقپەن بىرگە جاساندى زەردەنىڭ دامۋ ورايى مەن سىن ـ سايىسىن يگەرىپ جانە وعان توتەپ بەرىپ، ادامزات قوعامىنىڭ اناعۇرلىم كوركەم بولاشاعىن قول ۇستاسا بىرگە قۇرۋدى قالايدى.

قازاقستان زۇڭتۇڭى توقايەۆ، كامبودجانىڭ باس ءۋازىرى حۇڭماناي، تايلاند زۇڭليى انۋتين، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى گۋتەررەس جەكە ـ جەكە ارناۋ ءسوز سويلەدى. ولار دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە سەلبەستىك ۇيىمى كەلىسىمىنە قول قويۋ سالتىنىڭ شاڭحايدا وتكىزىلگەندىگىن قىزۋ قۇتتىقتادى، جۇڭگونىڭ جاساندى زەردەنى الەمدىك باسقارۋدى ىلگەرىلەتۋگە قوسقان ماڭىزدى ۇلەسىن جوعارى باعالاپ، ءتوراعا شي جينپيڭ العا قويعان باستاما مەن شارالارعا بەلسەنە ءۇن قوستى. ءار جاق مىنالاردى ءبىلدىردى: جاساندى زەردەنىڭ ادامزاتتىڭ ەڭ ۇلكەن دامۋ ورايىنا اينالۋىنان ءۇمىت بار، حاۋىپ ـ قاتەر دە جاسىرىنىپ جاتىر. جۇڭگو زەردەنىڭ ىزگىلىككە ۇمتىلۋىن، جالپىعا ءتيىمدى، سيىسىمدى، حاۋىپسىز، مەڭگەرىمدى بولۋىن دارىپتەپ، وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ قاتىستى قابىلەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋىنە بەلسەنە كومەكتەسىپ، جاساندى زەردە جاعىنداعى حالىقارالىق سەلبەستىكتى ىلگەرىلەتىپ، جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن ءىرى ەل جاۋاپكەرشىلىگىن ايگىلەدى. جاساندى زەردە تەحنولوگياسىن ءار ەل بىرگە يگىلىكتەنىپ، بىرگە باسقارىپ، ونىڭ بارلىق مەملەكەتكە ءادىل تيىمدىلىك جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك جاساپ، ونى بۇكىل ادامزاتتىڭ باياندى دامۋىنا قىزمەت ەتتىرىپ، الەمدىك سيفرلى زەردە پارقى مەن وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتىڭ دامۋ الشاقتىعىن جويۋى كەرەك. جاساندى زەردە اكەلگەن وراي مەن سىن ـ سايىستار مەملەكەت شەكاراسىنان اتتاپ ءوتتى، بۇل ءار جاقتىڭ قول ۇستاسا سەلبەسىپ يگەرۋىن جانە توتەپ بەرۋىن قاجەت ەتەدى. دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە سەلبەستىك ۇيىمىنىڭ وسى ءۇشىن ماڭىزدى رول اتقارىپ، اشىق، سيىسىمدى، تەڭ، ءوزارا ءتيىمدى سەلبەستىك ارقىلى حاۋىپسىز، گۇلدەنگەن، ءارقانداي ەلدى قاتاردان قالدىرمايتىن كوركەم بولاشاقتى بىرگە تۇلعالاۋىن ءۇمىت ەتەمىز جانە وعان سەنەمىز.

جينالىس «2026 ـ جىلعى دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە جينالىسىنىڭ جانە جاساندى زەردەنى الەمدىك باسقارۋ جوعارى دارەجەلىلەر ءماجىلىسىنىڭ ءتوراعا مالىمدەمەسىن» جاريالادى.

7 ـ ايدىڭ 16 ـ كۇنى كەشتە شي جينپيڭ مەن حانىمى پىڭ لييۋان دۇنيە جۇزىلىك قوناق قابىلداۋ زالىندا ماجىلىسكە قاتىناسقان حالىقارالىق سيلى قوناقتارعا ارناپ قارسى الۋ قوناعاسىن وتكىزدى.

ساي چي، ديڭ شۋەشياڭ، ۋاڭ ي قاتارلىلار جوعارىداعى قيمىلدارعا قاتىناستى.

چىن جينيڭ اشىلۋ سالتىن باسقاردى.