شي جينپيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى

10 - ايدىڭ 13 - كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭدەگى مەملەكەتتىك ءماجىلىس ورتالىعىندا دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى شىن حۇڭ تۇسىرگەن

10 - ايدىڭ 13 - كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭدەگى مەملەكەتتىك ءماجىلىس ورتالىعىندا دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى. سۋرەتتە: شي جينپيڭ مەن حانىمى پىڭ لييۋان ماجىلىسكە قاتىناسقان ءار ەلدىڭ جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەلەرىنىڭ باستىقتارىمەن جانە ولاردىڭ جۇبايلارىمەن توپتىق ەستەلىك سۋرەتكە تۇسۋدە.

سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى حۋاڭ جيڭۋىن تۇسىرگەن

«حالىق گازەتى»، 10 - ايدىڭ 13 - كۇنى، بەيجيڭ (تىلشىلەر حۋ زىشي، چۇي پەي). 10 - ايدىڭ 13 - كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭدەگى مەملەكەتتىك ءماجىلىس ورتالىعىندا دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

التىن كۇز، اسپان شايداي اشىق. مەملەكەتتىك ءماجىلىس ورتالىعىنىڭ ءماجىلىس الاڭىندا ءار ەلدىڭ مەملەكەت تۋلارى مەن بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ تۋى ايبىندى تۋ شەبىن قالىپتاستىردى.

شي جينپيڭ مەن حانىمى پىڭ لييۋان ماجىلىسكە قاتىناسقان ءار ەلدىڭ جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەلەرىنىڭ باستىقتارىمەن جانە ولاردىڭ جۇبايلارىمەن ىقىلاسپەن قول الىستى ءارى توپتىق ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇستى.

شاتىرلاعان قول شاپالاق ءۇنى ىشىندە شي جينپيڭ «بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر جينالىسىنىڭ رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، ايەلدەر ىستەرىنىڭ جان - جاقتى دامۋىنىڭ جاڭا اياق الىسىن جەدەلدەتەيىك» دەگەن تاقىرىپتا ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ايەلدەر − ادامزات وركەنيەتىنىڭ ماڭىزدى جاراتۋشىسى، ىلگەرىلەتۋشىسى، جالعاستىرۋشىسى. ايەلدەر ىستەرىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ − حالىقارالىق قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى. 30 جىلدىڭ الدىندا بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر جينالىسىندا ”ارەكەت ارقىلى تەڭدىككە، دامۋعا جانە بەيبىتشىلىككە تالپىنۋ“ سىندى وسكەلەڭ نىسانا تۇراقتاندىرىلىپ، بەلەستىك مانگە يە «بەيجيڭ جارناماسى» جانە «ارەكەت باعدارلاماسى» ماقۇلدانىپ، ەر - ايەل تەڭدىگى ءداۋىردىڭ كەڭەس تارتىبىنە ەنگىزىلىپ، بۇكىل دۇنيە جۇزىندەگى ادامدار وسى نىسانانى ىسكە اسىرۋ جولىندا ۇزدىكسىز كۇرەس جاساۋعا شابىتتاندىرىلدى. 30 جىلدان بەرى بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر جينالىسى رۋحىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، دۇنيە جۇزىندەگى ايەلدەر ىستەرى قارىشتاپ دامىپ، ادامزات وركەنيەتىنىڭ العا باسۋىنا كورىك قوستى. ەر - ايەل تەڭدىگىنە تالپىنۋ حالىقارالىق قوعامنىڭ جالپى بەتتىك ورتاق تانىمىنا اينالىپ، ايەلدەر ۇقىعى ىستەرى العا باسىپ، ايەلدەردىڭ ءبىلىم الۋ ورەسى ۇزدىكسىز جوعارىلاپ، ەكونوميكا، ساياسي، مادەنيەت، قوعامدىق ومىردە اناعۇرلىم ماڭىزدى رول اتقاردى. ءبىر توپ ۇزدىك ايەل حالىقارالىق ساحناعا كوتەرىلىپ، تارتىمدى ءومىردى ايگىلەپ، اقىل پاراساتىن، كۇش قۋاتىن ارنادى.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: قازىر ايەلدەر ىستەرىنىڭ جان جاقتى دامۋى ءالى دە كۇردەلى سىن سايىسقا ءدوپ كەلىپ وتىر، ەر ايەل تەڭدىگىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ مىندەتى اۋىر، جولى ۇزاق. بولاشاققا كوز جىبەرگەندە، ءار قايسى جاق بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر جينالىسىنىڭ اۋەلگى ماقساتىن قايتادان ەسكە الىپ، ايەلدەر ىستەرىنىڭ جان جاقتى دامۋىنىڭ جاڭا اياق الىسىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن اناعۇرلىم كەڭ ورتاق تانىم ۇيىستىرىپ، اناعۇرلىم كەڭ جول اشىپ، اناعۇرلىم ناقتى ارەكەت قولدانۋى كەرەك. شي جينپيڭ مىناداي 4 ءتۇرلى ۇسىنىستى ورتاعا قويدى:

ءبىرىنشى، ايەلدەردىڭ جەتىلۋىنە، دامۋىنا ءتيىمدى تاماشا ورتانى بىرگە قالىپتاستىرۋ. ورتاق، جالپىلىق، سەلبەستىك، باياندى حاۋىپسىزدىك كوزقاراسىن ۇستانىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگىن قورعاۋ كەرەك. سوعىس الاساپىراندىعى جانە قاقتىعىستار، كەدەيلىك اپاتى تۋىلعان رايوندارداعى ايەلدەر مەن قىز بالالاردى قورعاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. زورلىقتى كۇشكە قارسى تۇرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ايەلدەرگە باعىتتالعان ءارقانداي فورماداعى زورلىقتى ارەكەتتەرگە باتىل سوققى بەرۋ كەرەك.

ەكىنشى، ايەلدەر ىستەرىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتەتىن قۋاتتى قوزعاۋشى كۇشتى بىرگە جەتىلدىرۋ. دۇنيە جۇزىندەگى ايەلدەر ىستەرىنىڭ دامۋىنىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋى ماسەلەسىن كۇش سالا شەشىپ، جالپى ايەلدەر قاۋىمىن ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋ جەتىستىكتەرىنەن ورتاق يگىلىكتەندىرۋ كەرەك. عىلىم تەحنيكادا جاڭالىق جاراتۋ ارقىلى ايەلدەر ىستەرىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا دەم بەرىپ، قالىڭ ايەلدەر قاۋىمىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ وسىزاماندانۋ ۇلى تولقىنىندا ءوز ونەرلەرىن ايگىلەپ ارماندى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا قۇلشىنا كۇرەس جاساۋعا جۇمىلدىرۋ كەرەك.

ءۇشىنشى، ايەلدەردىڭ ۇقىق - مۇددەسىن قامتاماسىزداندىراتىن باسقارۋ جاعدايىن بىرگە ورناتۋ. ءتۇزىم مەن زاڭدى كەمەلدەندىرىپ، اناعۇرلىم كوپ ساپالى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە وقۋ اعارتۋ بايلىعىنان بارلىق ايەلدى يگىلىكتەندىرىپ، قالىڭ ايەلدەر قاۋىمىن ءتۇرلى ۇقىقتاردان اناعۇرلىم جان جاقتى، ءادىل يگىلىكتەندىرۋ كەرەك. سيىسىمدى، جاراسىمدى قوعامدىق ورتا جاراتىپ، ايەلدەردىڭ ۇكىمەت ىسىنە ارالاسۋ، كەڭەس بەرۋ ارناسىن كەڭەيتىپ، ايەلدەردىڭ مەملەكەت پەن قوعامدى باسقارۋعا كەڭ كولەمدە ات سالىسۋىن قولداپ، ەر - ايەل تەڭدىگىن شىن مانىندە تۇتاس قوعامنىڭ وركەنيەت ورتاق تانىمى مەن ارەكەت ولشەمىنە اينالدىرۋ كەرەك.

ءتورتىنشى، دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر سەلبەستىگىن جەبەۋدىڭ شىت جاڭا داستانىن بىرگە جازۋ. ايەلدەردىڭ ءداۋىر جاۋاپكەرشىلىگىن ارقالاپ، دۇنيە جۇزىلىك باسقارۋعا ىشكەرىلەي ات سالىسىپ، باسقارۋ جەتىستىكتەرىنەن ورتاق يگىلىكتەنۋىن قولداۋ كەرەك. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ ۇيىتقىلىق رولىن ساۋلەلەندىرۋىن قولداپ، وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردەگى ايەلدەردىڭ قاجەتىنە اناعۇرلىم كوبىرەك نازار اۋدارىپ، ءار ەلدەگى ايەلدەرگە كەڭ سەلبەستىك تۇعىرىن ورناتىپ، كوركەم، ورتاق جاندى جاعدايدىڭ قالىپتاسۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: جۇڭگو ايەلدەر ىستەرىن جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ايبىندى امالياتىمەن توعىستىرۋعا تاباندى بولدى، ايەلدەر ىستەرىندە تاريحي تابىستارعا قول جەتىپ، تاريحي وزگەرىستەر تۋىلدى، جۇڭگو ايەلدەرى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدا ”جارتى دۇنيە جۇزىلىك“ رولىن شىنايى ساۋلەلەندىردى. جۇڭگو ءوزىنىڭ دامۋى ارقىلى دۇنيە ءجۇزىنىڭ ايەلدەر ىستەرىنە وراي جانە كەپىل ازىرلەپ، حالىقارالىق ايەلدەر اۋىس - كۇيىسىن، سەلبەستىگىن بەلسەنە ىلگەرىلەتەدى. الداعى 5 جىلدا جۇڭگو بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ ايەلدەر مەكەمەسىنە تاعى دا 10 ميلليون امەريكا دوللارى جىلۋ اتايدى؛ دۇنيە جۇزىلىك دامۋ جانە وڭتۇستىك - وڭتۇستىك سەلبەستىك قورىنا 100 ميلليون امەريكا دوللارىن بەرەدى، حالىقارالىق ۇيىمدارمەن سەلبەسىپ، ايەلدەر مەن قىز بالالاردىڭ دامۋىن جەبەۋ سەلبەستىك نىسانىن اتقارادى؛ حالىق تۇرمىسىن دامىتۋ سالاسىندا ”شاعىن ءارى كوركەم“ مىڭ نىسانعا كومەكتەسەدى؛ 50 مىڭ ايەلدى جۇڭگوعا كەلىپ اۋىس - كۇيىس جاساۋعا، ءبىلىم تولىقتاۋعا ۇسىنىس ەتەدى؛ ”دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر قابىلەتى قۇرىلىسى ورتالىعىن“ قۇرىپ، اناعۇرلىم كوپ ايەل ۇزدىك دارىندىلاردى سەلبەسىپ تاربيەلەيدى.

شي جينپيڭ سوڭىندا بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: جاڭا تاريحي باستامادا جۇڭگو جاق ءار جاقپەن بىرگە بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر جينالىسىنىڭ رۋحىنا مۇراگەرلىك ەتىپ جانە ونى ساۋلەلەندىرىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ نىساناسىنا قاراي ايەلدەر ىستەرىنىڭ جان - جاقتى دامۋىنىڭ جاڭا اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، ادامزاتتىڭ اناعۇرلىم كوركەم بولاشاعىن بىرگە جاراتۋدى قالايدى (ءسوزدىڭ تولىق مازمۇنىن «حالىق گازەتىنىڭ» 2 - بەتىنەن وقي الاسىزدار).

يسلانديانىڭ زۇڭتۇڭى توماسدوتير، دومينيكانىڭ زۇڭتۇڭى بورتون، گانانىڭ زۇڭتۇڭى ماحاما، موزامبيكتىڭ زۇڭليى لەۆي، شريلانكانىڭ زۇڭليى اماراسۋريا، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسارى اميڭنا، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى، ايەلدەر مەكەمەسىنىڭ اتقارۋشى مەڭگەرۋشىسى باحۋس جەكە - جەكە ءسوز سويلەدى. ولار ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىن جوعارى باعالاپ، جۇڭگونىڭ وسى رەتكى باسشىلار ءماجىلىسىن وتكىزگەندىگىنە العىس ايتىپ، جۇڭگو العا قويعان دارىپتەمەلەر مەن شارالاردى قۇپتادى. ءار جاق مىنالاردى باسا دارىپتەدى: 30 جىلدىڭ الدىندا بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر جينالىسى ماقۇلداعان «بەيجيڭ جارناماسى» مەن «ارەكەت باعدارلاماسى» ماڭىزدى مانگە يە، حالىقارالىق قوعامنىڭ جاپپاي مويىنداۋىنا يە بولعان، بۇلار − ايەلدەر ىستەرىنىڭ العا باسۋىن ىلگەرىلەتۋدىڭ جول كارتاسى. جۇڭگو كەدەيلىكتەن ارىلتۋ، ەر - ايەل تەڭدىگىن ىلگەرىلەتۋ، ايەلدەردىڭ ۇقىق - مۇددەسىن جەبەۋ سياقتى جاقتاردا ەرەكشە تابىستارعا قول جەتكىزىپ، مول تاجىريبەلەر توپتاپ، ءوزىنىڭ ايەلدەر ىستەرىنىڭ دامۋىن ءساتتى جۇزەگە اسىرۋمەن بىرگە، ايقىن جاۋاپكەرشىلىك جانە قۇدىرەتتى باسشىلىق قۋاتى ارقىلى دۇنيە ءجۇزىنىڭ ايەلدەر ىستەرىنە پارمەندى قوزعاۋشى كۇش قوستى. ايەلدەر ادامزات وركەنيەتى مەن قوعامنىڭ العا باسۋىندا ورنىن وگەيسىتۋگە بولمايتىن رول اتقارادى، ەر - ايەل تەڭدىگى مەن ايەلدەر ىستەرىنىڭ دامۋى − ادامزات قوعامىنىڭ باياندى دامۋىنداعى شەشۋشى فاكتور. حالىقارالىق قوعام وسى رەتكى باسشىلار ءماجىلىسىن تىڭ باستاما ەتىپ، بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر جينالىسىنىڭ رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، ىنتىماقتى كۇشەيتىپ، سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، ءوزارا ۇيرەنىپ، ءوزارا ۇلگى الىپ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى باياندى دامۋ كەڭەس ءتارتىبىنىڭ جۇزەگە اسۋىن جەبەپ، دۇنيە جۇزىندەگى ايەلدەر ىستەرىنىڭ تىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋى كەرەك.

سول كۇنى تۇستە شي جينپيڭ مەن پىڭ لييۋان حالىقارالىق سيلى قوناقتارعا ارناپ قارسى الۋ قوناعاسىن وتكىزدى.

ساي چي، ۋاڭ ي، يىن لي، تيە نيڭ، شىن يۋەيۋە قاتارلىلار جوعارىداعى قيمىلدارعا قاتىناستى.

شىن ي - چين اشىلۋ سالتىن باسقاردى.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى