«حالىق گازەتىنىڭ» ءتىلشىسى ۋ يۋەحۇي
2025.12.29 16:11 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
”ءسوز جوق، ماسەلەنى باعدار ەتۋگە تاباندى بولىپ، جاڭا ۇلگىدەگى بۇكىل ەل بولىپ جۇمىلۋ ءتۇزىلىسىنىڭ باسىمدىعىن ساۋلەلەندىرىپ، ەرلىكپەن العا ۇمتىلىپ، عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋ كەرەك“.
_ 2022 - جىلى 6 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ حۋبەيدىڭ ۋحان قالاسىندا قىزمەت تەكسەرگەندە وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى.
لياۋنيڭنىڭ يىڭكوۋىندا، اشىق اسپان استىندا اق ءتۇستى جەل ەلەكتر مۇناراسى ەڭسە كوتەرىپ تۇر، ۇزىندىعى 126 مەتر كەلەتىن پاراقشالار ءبىر اينالىپ شىقسا 44 كيلوۆات ساعات توك شىعارادى، گەنەراتور اگراگاتتارى جىلىنا 74 ميلليون كيلوۆات ساعات تازا ەلەكتر ەنەرگياسىن شىعارادى. بۇل جۇڭچۋان تەڭىز جەل ەلەكتر شەكتى سەرىكتەستىگى دەربەس زەرتتەپ جاساعان 18 مەگاۋاتتىق تەڭىزدەگى جەل ەلەكتر اگراگاتى.
2024 - جىلى 4 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ چۇڭچيڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق جاراتۋ جانە كاسىپ سالاسىن دامىتۋ جەتىستىكتەرى كورمە زالىنا كىردى، جۇڭچۋان سەرىكتەستىگى زەرتتەپ جاساعان تەڭىزدەگى جەل ەلەكتر گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ تۇتاس گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ ەلىمىزدە ءوندىرىلۋ مولشەرى %99 كە جەتكەنىن ەستىپ قاتتى اسەرلەنىپ: ”سول جىلدارى مەن فۋجياندا قىزمەت ىستەگەن كەزىمدە جۇڭگودا تەڭىز جەل ەلەكترى جوق ەدى“ دەدى.
قازىر جەل ەلەكتر گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ ەلىمىزدە ءوندىرىلۋ مولشەرى بارعان سايىن جوعارىلاپ قانا قالماستان، جەل ەلەكترىنىڭ جەكە ماشينا سيىمدىلىعى مەن سەنىمدىلىگى دە دۇنيە ءجۇزى بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇرادى.
عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋ باستان - اياق باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كوكەيىندەگى ”مەملەكەتتىڭ زور ءىسى“ بولىپ كەلدى. باس شۋجي بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”ءسوز جوق، عىلىم - تەحنيكانىڭ ستراتەگيالىق جەتەكشىلىك ورنى مەن ءتۇبىرلى تىرەكتىك رولىن تولىق تانىپ، 2035 - جىلى عىلىم - تەحنيكادا قۋاتتى ەل قۇرۋ ستراتەگيالىق نىساناسىن كوزدەپ، جوعارى دەڭگەيلى جوبالاۋ مەن ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى كۇشەيتىپ، جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋ كەرەك“. ”جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدە عىلىم - تەحنيكادا الدا ءجۇرۋ كەرەك، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ _ ءسوزسىز باسىپ وتەتىن جول“.
ايرىقشا ءمان بەرىپ، قايتا - قايتا دارىپتەۋدە ”ۋاقىت“ پەن ”جاعدايدى“ تەرەڭ اڭعارۋدى، نىسانا مەن جولدى ايقىن تانۋدى، جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋداعى بەرىك بەكىم بەينەلەندى.
”كاسىپورىندى دامىتۋدا، كاسىپ سالاسى دارەجەسىن جوعارىلاتۋدا، ەكونوميكانى جوعارى ساپالى دامىتۋدا تۇگەلدەي دەربەس جاڭالىق اشۋعا سۇيەنۋ كەرەك، قازىر ءبىز 100 جىلدا بولماعان زور وزگەرىستەردى باستان كەشىرىپ جاتىرمىز، باسەكە مەن ءتۇرلى سىن - سايىسقا ءدوپ كەلىپ وتىرمىز، مۇنداي جاعدايدا ءبىز ءوز كۇشىمىزگە سۇيەنىپ ءومىر ءسۇرۋدىڭ اناعۇرلىم جوعارى ورەدەگى جولىمەن ءجۇرۋىمىز كەرەك“. باس شۋجيدىڭ ويى تەرەڭ.
جالپى جاعداي جاعىندا اۋقىمدى جوسپارلاۋدىڭ تەتىگى تياناقتانۋدا.
جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋدا ىرگە تاستى ونان ارى بەكەمدەۋ كەرەك.
2022 - جىلى 6 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ حۋبەيدىڭ ۋحان حۋاگۇڭ لازەر نۇرى ينجەنەرياسى شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنە كەلىپ، چيپ كاسىپ سالاسىنىڭ جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرى كورمەسىن زەر سالا كوردى، ”ەلىمىزدىڭ دامىپ زورايۋىنا ىلەسە، قول بايلاپ وتىرعان شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردان قامال الۋ كەزەك كۇتتىرمەيدى، ءسوز جوق، ماسەلەنى باعدار ەتۋگە تاباندى بولۋ كەرەك، جاڭا ۇلگىدەگى بۇكىل ەل بولىپ جۇمىلۋ ءتۇزىلىسىنىڭ باسىمدىعىن ساۋلەلەندىرىپ، ەرلىكپەن العا ۇمتىلىپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك“.
تاپسىرىقتى ەستە بەرىك ساقتاپ، قامال الۋدان قول ۇزبەدى. ارت - ارتىنان قورشاۋدى بۇزىپ شىعۋ بارىسىندا، حۋاگۇڭ لازەر نۇرى ينجەنەرياسى شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنىڭ باس سەرىكتەستىگى حۋاگۇڭ عىلىم - تەحنيكا سەرىكتەستىگىندە ىلگەرىندى - كەيىندى كوپتەگەن ”جۇڭگو بىرىنشىلەرى“ دۇنيەگە كەلدى.
جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋدا قوزعاۋشى كۇشتى ونان ارى كۇشەيتۋ كەرەك.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋ _ جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدىڭ نەگىزدىك جولى“.
30 ميكرومەترلىك يىلگىش بۇكتەمەلى اينەكتى دەربەس زەرتتەپ جاسادى، بۇل جۇڭگودا ءبىرىنشى، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا الدىڭعى قاتارداعى عىلمي زەرتتەۋ جەتىستىگى عانا ەمەس، ونان دا ماڭىزدىسى، بۇكىل ەل بويىنشا وندىرىلگەن ەرەكشە جۇقا اينەك كاسىپ سالاسى تىزبەگىن قالىپتاستىردى.
عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋى جۇڭگو قۇرىلىس ماتەريالدارى اينەك جاڭا ماتەريالدارىن زەرتتەۋ باس مەكەمەسىنىڭ جول باستاپ، جاڭادان گۇلدەنگەن سالالاردا ءوز ونەرىن ايگىلەۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
جوعارى ورەلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرىپ، ومىرشەڭدىك كۇشتى ونان ارى تاسقىنداتۋ كەرەك.
”ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا قوسىنىندا وراسان زور جاڭالىق اشۋ كومەسكى قۋاتى بار، مۇنداعى شەشۋشى ءتۇيىن − عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىس رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ ارقىلى وسى كومەسكى قۋاتتى ءونىمدى تۇردە ىسكە قوسۋ“. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ءسوزى اسقاق تا پارمەندى بولدى.
جاس عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارى _ جاڭالىق اشا دامۋدىڭ جالىندى كۇشى. ”14 - بەسجىلدىق“ كەزىندە ەلىمىز قاراجاتقا قارجىلاي كومەك بەرۋ، تاڭداپ ءوسىرۋ، مىندەتكە قويۋ سياقتى جاقتارداعى رەفورما اياق الىسىن جەدەلدەتتى، جاس دارىندىلاردىڭ ۇلكەن مىندەت ارقالاۋىنا، باس كەيىپكەر بولۋىنا قولداۋ كورسەتتى.
بيىل 6 - ايدا 2025 - جىلعى مەملەكەتتىك جاراتىلىستىق عىلىم قورىندا جاڭالىق اشۋدى زەرتتەۋ شوعىرى نىسانى شىت جاڭا بەينەگە ەنىپ، تۇڭعىش رەت 40 جاستان تومەن جاس عىلمي زەرتتەۋ ۇجىمدارىنا جەكە جارىس جولىن اشىپ، ءتىپتى دە كوپ تاڭداۋلى جاس عالىمداردىڭ توپ جارىپ شىعۋىنا دەم بەردى.
دەربەس جاڭالىق جاراتۋ ەسىكتى تارس جاۋىپ الىپ ماشينا جاساۋ ەمەس، جەكە - دارا بەلدەسۋ دە ەمەس، مۇنداعى شەشۋشى ءتۇيىن بىرىككەن كۇش قالىپتاستىرۋدا.
”بەيجيڭ - تيانجين - حىبەي بۇكىل ەلدىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتەتىن 3 ۇلكەن ماڭىزدى قوزعاۋشى كۇش قاينارىنىڭ ءبىرى رەتىندە، سانى كوپ بىرەگەي مەكتەپتەر مەن جوعارى دەڭگەيلى زەرتتەۋ دارىندىلارىنا يە بولىپ، جاڭالىق اشۋ نەگىزى بەرىك، ناقتى قۋاتى مىعىم، سەلبەسىپ جاڭالىق اشۋدى جانە كاسىپ سالاسى سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ۇلگىلىك، باستاماشىلدىق رولىن ساۋلەلەندىرۋى كەرەك“. 2023 - جىلى 5 - ايدا بەيجيڭ - تيانجين - حىبەيدى سايكەستىرە دامىتۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ اڭگىمە ءماجىلىسىن باسقارىپ اشقاندا، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ءسوزى تالماۋ جەردى ءداپ باسىپ تاپتى.
2025 - جىلى 8 - ايعا دەيىن، بەيجيڭ - تيانجين - حىبەي مەملەكەتتىك تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا تۇڭعىش رەت نەمەسە الدىڭعى قاتارداعى 50 دەي جەتىستىكتى جارىققا شىعىپ، تۋ باستان تەحنيكالىق قامداۋ قۋاتى ۇزدىكسىز كۇشەيدى...
ۋاقىتپەن جارىسىپ، قاجىرلىلىقپەن ىستەپ، ۇزاق ۋاقىت ۇلەس قوسىپ، ”14 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە، عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋ دەڭگەيى تاعى دا تىڭ ساتىعا كوتەرىلدى، مەملەكەتتىڭ جالپىلىق جاڭالىق اشۋ قابىلەتى 2020 - جىلعى 14 - ورىننان 2024 - جىلى 10 - ورىنعا كوتەرىلدى.
”اماليات ەلىمىزدىڭ دەربەس جاڭالىق اشۋ ىستەرىنىڭ بولاشاعى زور ەكەندىگىن دالەلدەدى! ەلىمىزدەگى قالىڭ عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بولاشاعى زور!“ باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ شابىتتاندىرۋى جۇرتتى جەلپىندىردى.
جوعارى ورەلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرعان جۇڭگونىڭ جاڭالىق اشۋشىلارى ەرلىكپەن العا باسۋدا.
كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى