عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، جوعارى قۇندى تاپقىرلىق ارقىلى جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەتىلدىرۋگە دەم بەردى (كوكتەم مەرەكەسىندە نەگىزگى ساتىنى ارالاۋ)

بەتاشار

بيىل _ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 105 جىلدىعى، ”15 - بەسجىلدىق“ باستالعان جىل. جاڭا جىل، جاڭا كۇرەس، جاڭا جورىق باستالدى. ”ارمان ءۇشىن، باقىت ءۇشىن بىرگە كۇرەسىپ، ۇلى ارماندى تاماشا رەالدىققا اينالدىرۋ“ سىندى شىنايى ءۇمىت ادامدى العا باسۋعا جەبەيدى.

گازەتىمىز بۇگىننەن باستاپ ”كوكتەم مەرەكەسىندە نەگىزگى ساتىنى ارالاۋ“ ارناۋلى ايدارىن اشىپ، رەداكتور، تىلشىلەر ”ءتورت قابىلەتتى“ امالياتتا ايگىلەپ، نەگىزگى ساتىنىڭ ءبىرىنشى شەبىنە بارىپ تىلشىلىك ىستەپ، تاۋ - وزەندەرى كوركەم، بايتاق دالاسى شۇلەن ءىرى ەلدىك بەينەنى كورىپ، كوڭىل جەلپىنتەتىن اڭگىمەلەرگە دەن قويىپ، كاسىپتە تابىسقا جەتكەن بۇقارانىڭ اڭگىمەلەرىن تىڭداپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ايبىندى داستانىن ايگىلەيدى.

كوكتەم مەرەكەسى جاقىنداپ قالدى، تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ كونەسىن جاڭاسىنا اۋىستىرۋ ساياساتىنىڭ تۇرتكىسىندە، جەر - جەردىڭ ساۋدا سارايلارىنداعى قول تەلەفون دۇكەندەرى قىرۋار ساياحاتشىلاردى باۋرادى، جاڭا ونىمدەر قاۋىرت ساتىلدى.

حۋبەيدىڭ ۋحان قالاسى چۋحىحان كوشەسىندەگى ءبىر قول تەلەفون دۇكەنىندە تۇتىنۋشى جاڭ مىرزا بۇكتەمەلى ەكراندى قولفوندى كورىپ جاتىپ، ”الىپ جۇرۋگە قولايلى بولۋمەن بىرگە، ’جاڭا يقۋاتى‘ دا بار ەكەن“ دەدى.

دۇكەن قىزمەتشىلەرىنىڭ تانىستىرۋىنشا، بۇكتەمەلى ەكران سياقتى جاڭالىق جاراتۋ نۇسقاسىنىڭ قول تەلەفون بازارىنا كىرۋىنە ىلەسىپ، ونىڭ ۇستىنە جاساندى زەردە دىبىس كومەكشىسى سياقتى يقۋاتتار جاڭالانىپ، تۇتىنۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋ قىزعىندىلىعى جوعارىلاعان. 2025 - جىلى ەلىمىزدىڭ قول تەلەفون بازارىنىڭ كولەمى ءبىر تريلليون يۋاننان استى. بۇكتەمەلى ەكراندى قول تەلەفون بازارىنىڭ زات شىعارۋ مولشەرى 10 ميلليوننان اسىپ، سايكەس مەزگىلىندەگىدەن %9.2 ارتقان.

”بۇكتەمەلى ەكراندى قول تەلەفوننىڭ ماتەريال عىلىمى، وزىق جاساۋ جانە جۇمساق بولشەك ەكولوگياسىندا جاڭالىق اشۋدا ءبىزدىڭ وسى سالادا ۇزدىكسىز زەرتتەپ اشقانىمىزعا 8 جىلدان استى، جيىنى 3500 دەن استام قاتىستى پاتەنتكە يە بولدىق. بيىل ءبىز تاعى جاڭا بۋىن ونىمدەرىن شىعارامىز“. OPPO - نىڭ باس ءبىلىم مەنشىك ۇقىعى ءمانساپتىسى فىڭ يىڭ تانىستىرىپ بىلاي دەدى: 2025 - جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن OPPO نىڭ دۇنيە جۇزىلىك پاتەنت ءوتىنىش ەتۋ مولشەرى 118 مىڭ دانادان، دۇنيە جۇزىلىك پاتەنت ۇقىق بەرۋ مولشەرى 66 مىڭنان استى. مۇنىڭ ىشىندە تاپقىرلىق پاتەنتىنە ءوتىنىش بەرۋ مولشەرى %92 تى ۇستادى.

مەملەكەتتىك ءبىلىم مەنشىك ۇقىعى مەكەمەسى جاريالاعان ساندى مالىمەتتە كورسەتىلۋىنشە، 2025 - جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدىڭ ەل ىشىندەگى جوعارى قۇندى تاپقىرلىق پاتەنتىنىڭ مولشەرى 2 ميلليون 292 مىڭعا جەتىپ، ەل ىشىندەگى ءونىمدى تاپقىرلىق پاتەنتىنىڭ سالىستىرماسى %43.1 كە جەتكەن. جوعارى قۇندى پاتەنتتى ۋاكىل ەتكەن ءونىمدى تاپقىرلىق پاتەنتى عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەتىلدىرۋدى، زورايتۋدى جەبەۋدە ەكەن.

قىسقى ۋاقىتتا بوس جۇرگەن ادامداردىڭ ەكى قولىنا ءبىر جۇمىس تابىلىپ، جەر - جەردىڭ اتىز باسقارۋى ءتارتىپتى ورىستەتىلدى، كاسىپورىندار مەن تاجىريبەحانالاردىڭ ءوندىرۋ، وقىتۋ، زەرتتەۋ توعىسپالى جاڭالىق اشۋى دا جەدەل ىلگەرىلەتىلدى.

”كۇردەلى جۇمىس جاعدايىندا ەگىس داقىلدارىن ماشينامەن ورۋدىڭ زيانى زور، بۇل اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارى سالاسى ءدوپ كەلگەن باستى سايىس“. جياڭسۋ داشۋەسى زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارى اسپاپتارى نازارياسى جانە تەحنيكاسى ءتۇيىندى تاجىريبەحاناسىنىڭ جەتەكشىسى، پروفەسسور شۇ ليجاڭ وسىلاي دەدى، ماشينامەن ورۋ ۇنەمى داقىلداردىڭ جاپىرىلۋى، اتىزداردىڭ دىمدانۋى سياقتى كۇردەلى جۇمىس جاعدايىنا ۇشىراتىپ، داقىلداردىڭ زيانىن ارتتىرادى. ءىس جۇزىندىك جۇمىس جۇرگىزگەندە، تاجىريبە ارقىلى ماشينانىڭ جۇمىس قارقىنى مەن جۇمىس پارامەترىن رەتتەۋى كەرەك.

بازاردىڭ ءبىرىنشى شەبىندە تۇرعان جياڭسۋ ۋودى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارى شەكتى جارنا سەرىكتەستىگى بازاردىڭ اۋىرسىنۋ ءتۇيىنىن سەزگىرلىكپەن سەزدى ءارى سۇرىپتاۋ قۋاتىن دەر كەزىندە باقىلاۋ، جۇمىس پارامەترىن اۆتوماتتى تىزگىندەۋ سياقتى تەحنيكالىق سۇرانىستى العا قويدى. كاسىپورىن شۇي ليجاڭ ۇيىرمەسىمەن اۋىس - كۇيىس جاساعاننان كەيىن، ەكى جاق ءتىل تابىسىپ تىزە قوستى.

”قامال الۋ بارىسىندا، ءبىز ءداندى داقىلداردى بىرلەسىپ جيناۋ ماشيناسىنىڭ وزەكتى قىزمەت بولشەگىن، ياعني سۇرىپتاۋ قۇرىلعىسىن كوزدە ۇستاي وتىرىپ، ءبىر تۇرلى بىرلەسىپ جيناۋ ماشيناسىنىڭ ءوزى سۇرىپتاۋدى مەڭگەرۋ قۇرىلعىسىن جانە ءوزى سۇرىپتاۋ ءادىسىن تاپقىرلادىق. بۇل پاتەنت تەحنيكاسى اتقارۋ ساپاسىنا نەگىزدەلىپ تازالاۋ ءتۇزىلىسىنىڭ قىزمەت پارامەترىن اۆتوماتتى رەتتەپ، تازالاۋ ءونىمىن جوعارىلاتتى، بۇنىمەن سۋبيەكتيۆ تاجىريبەگە يەك سۇيەۋدەن نەگىزىنەن قۇتىلىپ، ماشينانىڭ ءونىم الۋ ۇيلەسىمدىلىگى جوعارىلاتىلدى“ دەدى شۇي ليجاڭ، پاتەنت تەحنيكاسى كۇرىش، ءبيداي، قىشى، سويا بۇرشاق سياقتى داقىلداردى سۇرىپتاۋ قوندىرعىسىنا قولدانىلىپ، جەكە پاتەنت رۇحساتى توقتام سوماسى 10 ميلليون يۋاننان استى.

”ءوندىرۋ، وقىتۋ، زەرتتەۋدىڭ تىعىز سەلبەسۋى بارىسىندا، ءبىز بىرلەسىپ اشقان ينجەنەريا ۇلگىسى تەز ارادا اتىزدا سىناق رەتىندە دالەلدەنىپ، كاسىپورىننىڭ كىرىسىن ءبىر ميلليارد يۋاننان اسىرۋعا تىكەلەي مۇرىندىق بولدى“ دەدى شۇي ليجاڭ.

ەلىمىز كاسىپورىندارىنىڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق جاراتۋداعى نەگىزگى تۇلعالىق ورنى ۇزدىكسىز بەكەمدەلدى. 280 مىڭ كاسىپورىن ءبىر ميلليون 764 مىڭ دانا جوعارى قۇندى تاپقىرلىق پاتەنتىنە يە بولىپ، سالىستىرماسى 4/3 تەن اسىپ، جوعارى قۇندى تاپقىرلىق پاتەنتىن جاراتۋداعى ”نەگىزگى كۇشكە“ اينالدى. ”14 - بەسجىلدىقتان“ بەرى ەلىمىز كاسىپورىندارىنىڭ تاپقىرلىق پاتەنتىنىڭ كاسىپ مولشەرى %44.9 تەن %54 كە جوعارىلادى.

ەلىمىز ءوندىرۋ، وقىتۋ، زەرتتەۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن زور كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ، ”عىلمي زەرتتەۋدەن قامال الۋ - پاتەنتتى جەتىلدىرۋ - كاسىپ سالاسىن قولدانۋ“ سىندى تۇتاس تىزبەكتى جاڭالىق اشۋ ۇلگىسىن جەدەل قالىپتاستىردى. ”عىلمي زەرتتەۋ جەتىستىكتەرى ءبىلىم مەنشىك ۇقىعى ارقىلى كاسىپ جۇيەسىنە كىرگەننەن كەيىن، كاسىپورىن تۇلعالارىنىڭ بازارداعى شىنايى اڭىسى تەحنيكالىق كەدەرگىلەردى، ينجەنەريالىق قيىن تۇيىندەردى جانە ۇزدىكسىز جاڭالىق اشۋ قاجەتىن كورنەكتىلەندىرىپ، بۇرىنعى بىتىراڭقى، قيان - كەسكى عىلمي زەرتتەۋ ىزدەنىستەرىن ايقىن نىسانا مەن رەال تەجەمگە يە تەحنيكالىق قاجەتكە اينالدىردى“ دەدى بەيجيڭ داشۋەسى زاڭ شۋەيۋانىنىڭ پروفەسسورى ي جيميڭ.

تاياۋدا اۋىر جارالانعان ءبىر ناۋقاسقا جينان داشۋەسىنە قاراستى 1 - شيپاحانادا ميشىقتىڭ تۇيىستىرگىشى ارقىلى ساۋىقتىرۋ قۇلتەمىرى قالپىنا كەلتىرۋ جاتتىعۋىن جۇرگىزدى. ”ناۋقاستا بۋىن زاقىمدالۋى جانە مي زاقىمدالۋى دا بار بولىپ، ميشىق دەنساۋلىقتى قالپىنا كەلتىرەتىن قۇلتەمىرمەن جالعانىپ، ناۋقاس ادامنىڭ دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ونىمىنە يە بولدى“. حۋانان جاراتىلىستىق عىلىمدار داشۋەسىنىڭ پروفەسسورى شيە لۇڭحان بىلاي دەپ تانىستىردى: بۇل تەحنيكا ۇجىم دەربەس زەرتتەپ جاساعان سۇعاناقتىققا جاتپايتىن ميشىقتاردىڭ تۇيىستىرگىشى نەگىزىندە، جاساندى زەردە يقۋاتى مەن ساۋىقتىرۋ قۇلتەمىرىن ۇشتاستىرىپ، ميشىق، بۇلشىق ەت ەلەكترى، دەنە كۇيى سياقتى كوپ قاينارلى سيگنالداردى توعىستىرۋ ارقىلى ”ىرىقسىز تاسىمالداۋدان“ ”ىرىقتىلىقپەن ات سالىسۋعا“ دەيىنگى ساۋىقتىرۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن قالىپتاستىردى.

ميشىق جالعاۋ سالاسىندا شيە لۇڭحان توبى 100 دەن استام پاتەنت جەتىستىگىنە يە بولدى. ”ءبىز ’سەزىنۋ - شەشىم جاساۋ - اتقارۋ‘ سىندى تۇتاس تىزبەكتى تەحنيكالىق ورنالاستىرۋدى قالىپتاستىرىپ، پاتەنتتى ساتىپ الۋ، الدىمەن پايدالانۋ، ونان سوڭ ساتىپ الۋ، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن باعاعا سىندىرىپ جارناعا قوسۋ سياقتى تاسىلدەر ارقىلى كادەگە جاراتىپ، جالپى سوماسى 30 ميلليون يۋان كىرىس تاپتىق“ دەدى شيە لۇڭحان.

جوعارى قۇندى پاتەنت توپتاۋ ەلىمىزدىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنيكانىڭ ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋىن جەدەل جۇزەگە اسىرۋىنا پارمەندى تىرەك بولدى. ەل ىشىندەگى 5 ميلليوننان استام ءونىمدى تاپقىرلىق پاتەنتىنىڭ ىشىندە 800 مىڭعا جۋىق تاپقىرلىق پاتەنتىنىڭ ساقتالۋ جىل شەگى 10 جىلدان اسىپ، ساپاسى جوعارى، قۇنى زور ءبىر توپ پاتەنت جەتىستىكتەرى ەكونوميكالىق ونىمدىلىك پەن قوعامدىق قۇندى ۇزدىكسىز تۋدىرىپ، ەلىمىز جاساندى زەردە، وزىق جاساۋ، بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك، جاڭا ەنەرگيا سياقتى ءتۇيىندى سالالاردا ءبىر توپ ءتول جاسامپازدىق، جەتەكشىلىك سيپاتتى جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرى جارىققا شىقتى.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى