ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسى: بىلتىر تاربيەلەۋگە جەتەكشىلىك ەتۋ بۇيرىعىنان 23 مىڭنان استام بۇيرىق شىعارۋ ارقىلى ”زاڭ بويىنشا بالا تەربيەلەۋگە“ قۋزاۋ سالىندى 

ورتالىق تەلەۆيزيا تورابىنىڭ حابارى: ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ 3 – ايدىڭ 11 – كۇنى جاريالاۋىنشا، بىلتىر بۇكىل ەلىمىزدەگى ءار دارەجەلى حالىق سوتى مەكەمەلەرى وتباسىلىق بالا تاربيەلەۋگە جەتەكشىلىك ەتۋ بۇيرىعىنان 23 مىڭنان استام بۇيرىق شىعارىپ، وتباسىلار مەن اتا – انالاردىڭ ”ءبىرىنشى ساباقحانا“ جانە ”ءبىرىنشى مۇعالىمدىق“ رولىن ويداعىداي اتقارۋىنا قۋزاۋ سالعان.

وتباسىلىق بالا تاربيەلەۋگە جەتەكشىلىك ەتۋ بۇيرىعى — حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ «وتباسىلىق ءتالىم - تاربيەنى ىلگەرىلەتۋ زاڭىنىڭ» قاتىستى بەلگىلەمەلەرىنە ساي، بورىشىن اتقارماعان اتا – انالاردى ”بالا تاربيەلەۋدەگى جاۋاپكەرشىلىگىن تولىقتىرۋعا“ بۇيىراتىن زاڭدى قۇجاتى.

ۇعىسۋعا قاراعاندا، وتباسىلىق بالا تاربيەلەۋگە جەتەكشىلىك ەتۋ بۇيرىعىن شىعارۋ نەگىزىنەن بورىشىن اتقارماعان ەكى ءتۇرلى اتا – انالارعا باعىتتالادى. ءبىرىنشى تۇردەگىسى، وتباسىلىق ءتالىم – تاربيەنى دۇرىس جۇرگىزبەي، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ زاڭدى ۇقىق – مۇددەسىنە قول سۇققان اتا – انالار؛ ەكىنشى تۇردەگىسى، دەلوعا قاتىستى ازامات جاسىنا تولماعاندار اۋىر دارەجەدە ناشار ارەكەتتەر ىستەگەن نەمەسە قىلمىس وتكىزگەن جاعدايعا بايلانىستى بولادى، بۇل جاعداي، كوبىنەسە، اتا – انالاردىڭ بورىشىن اتقارماۋى، بالانى جاقسى تاربيەلەمەۋى سەبەبىنەن تۋىلادى. مىسالى، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ ينتەرنەتكە قۇمارتۋى، توبەلەسۋى، وقۋدان قالۋى قاتارلىلار. ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ قىلمىس وتكىزۋىنىڭ استارىنا جاسىرىنعان وتباسىلىق قامقورشىلىقتىڭ جەتەرسىز بولۋى، ينتەرنەتكە قۇمارتۋ جانە ناشار اقپاراتتاردىڭ ىقپالى كورنەكتى بولۋ قاتارلى ماسەلەلەرگە باعىتتاي وتىرىپ، بۇكىل ەلىمىزدەگى ءار دارەجەلى حالىق سوتى مەكەمەلەرى ازامات جاسىنا تولماعاندارعا قاتىستى ازاماتتىق ىستەر، اكىمشىلىك ىستەر، قىلمىستىق ىستەر جونىندە تەرگەۋ جۇرگىزۋ مەن ۇكىم شىعارۋدى توعىستىرا دامىتۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ ناشار ارەكەت ىستەۋى مەن زاڭعا قايشى قىلمىس وتكىزۋىنە سەبەپشى بولاتىن وتباسىنداعى، قوعامداعى، ينتەرنەتتەگى ءتيىمسىز فاكتورلاردى دەر كەزىندە بايقاعان ءارى جويعان، قامقورشىلىق بورىشىن اتقارماعان اتا – انالارعا وتباسىلىق ءتالىم – تاربيەگە قاتىستى جەتەكشىلىك ەتكەن؛ سوندا دا اۋىر دارەجەدە جاۋاپكەرسىزدىك ىستەگەندەردىڭ، ءتىپتى ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ زاڭدى ۇقىق – مۇددەسىنە قول سۇققانداردىڭ قامقورشىلىق تولىمدىلىعىن زاڭ بويىنشا كۇشىنەن قالدىرىپ، قامقورشىلاردىڭ قامقورشىلىق جاۋاپكەرشىلىگىن تياناقتاندىرۋىن كۇشەيتكەن. بىلتىر بۇكىل ەلىمىزدەگى حالىق سوتى مەكەمەلەرى وتباسىلىق بالا تاربيەلەۋگە جەتەكشىلىك ەتۋ بۇيرىعىنان 23 مىڭنان استام بۇيرىق شىعارعان، بۇل سايكەستى مەزگىلدەگىمەن سالىستىرعاندا %23 ارتقان. سونىمەن قاتار، تولىمسىز بولعان 997 اتا – انانىڭ قامقورشىلىق تولىمدىلىعىن زاڭ بويىنشا كۇشىنەن قالدىرعان، قامقورشىلاردىڭ قامقورشىلىق تولىمدىلىعىن كۇشىنەن قالدىرعان سوڭ، قامقورلىققا الىنۋشىنىڭ قامقورشىسىز قالۋىنان ساقتانۋ ءۇشىن، حالىق سوتى مەكەمەسى قامقورلىققا الىنۋشىلارعا دەر كەزىندە باسقا قامقورشى بەلگىلەگەن.

مۇنان سىرت، ۇعىسۋعا قاراعاندا، جۋىردا «‎حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ ازامات جاسىنا تولماعاندارعا قاتىستى ازاماتتىق ىستەر دەلولارىن تەرگەۋ قىزمەتىنىڭ باعدارناماسى» ورتاعا قويىلىپ، ”ازامات جاسىنا تولماعاندارعا ەڭ ءتيىمدى بولۋ“ پرينسيبىن، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ زاڭعا قايشى قىلمىس وتكىزۋىنەن ءونىمدى ساقتانۋ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعى مەن ورنىقتىلىعىن ساقتاۋ پرينسيبىن دايەكتىلەندىرىپ، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ ازاماتتىق ىستەرگە ساياتىن ۇقىق – مۇددەسىن قورعاۋدى جوعارىلاتۋعا زاڭدىق نەگىز ازىرلەيدى.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى