بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى

يۇننان ولكەسى بايلىق تيبىندەگى كاسىپ سالالارىن كۇشەيتتى، ساپالىلاندىردى، زورايتتى (”15 - بەسجىلدىقتا“ جاقسى باستاما اشىپ، جاقسى قادام باسايىق)

2026.05.22 16:26     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

جاز باسىندا يۇننان ولكەسى جاۋتۇڭ قالاسى جىنشيۇڭ فوسفور حيميا ونەركاسىپ باقشا رايونىندا قازۋ ماشينالارى جەدەل جۇمىس ىستەسە، شاعىل - توپىراق تاسىمالدايتىن اۆتوموبيلدەر ارلى - بەرلى قايشالىسىپ، الدىڭعى مەرزىمدىك سۋمەن قامداۋ ينجەنەرياسى، سايكەستى كاسىپ سالاسى جولى سياقتى نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىستارىن دۋمانعا بولەدى. كەلەسى ايدا جىنشيۇڭ فوسفور حيميا ونەركاسىبىنىڭ نەگىزدىك جاڭا ماتەريالى جاسىل، تومەن كومىرتەكتى اينالمالى ەكونوميكالىق كاسىپ سالاسى شوعىرى نىسانى رەسمي جۇمىس باستايدى.

بۇل كۇندە يۇنناندا ”فوسفور كەنى - ىلعالداتىلعان فوسفور قىشقىلى - تازارتىلعان فوسفور قىشقىلى - وڭ ەلەكترود ماتەريالى“ سياقتى كاسىپ سالاسى جۇيەسى قالىپتاسىپ، كۇنميڭ، چۇيجيڭدى ءتۇيىن ەتكەن، يۇيشي، دالي، جاۋتۇڭ سياقتى جەرلەر سايكەسكەن، ءبىرىن - ءبىرى تولىقتايتىن كاسىپ سالاسىن دامىتۋ جاعدايى قالىپتاستى.

بيىلعى مەملەكەتتىك ەكى ءماجىلىس كەزىندە باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىن ساپالىلاندىرۋ، جوعارىلاتۋ، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىن جەتىلدىرۋ، زورايتۋ ارقىلى بولاشاقتاعى كاسىپ سالالارىن الدىن الا ورنالاستىرۋ جاعىندا جاڭا جاعداي اشۋ كەرەك“. 2025 - جىلى 3 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ يۇنناندا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”يۇننان عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى جەتەكشى ەتىپ، بايلىق تيبىندەگى كاسىپ سالالارىن كۇشەيتىپ، ساپالىلاندىرىپ، زورايتىپ، ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارى مەن بولاشاق كاسىپ سالالارىن بەلسەنە دامىتۋى كەرەك“.

باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرعان يۇننان بايلىق باسىمدىعىنىڭ كاسىپ سالاسى باسىمدىعىنا اينالۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، بايلىق تيبىندەگى كاسىپ سالالارىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، ساپالىلاندىرىپ، زورايتتى، 2025 - جىلى ءتۇستى مەتال كاسىبى، جاسىل اليۋمين كاسىپ سالاسى، جاڭا ەنەرگيالى باتەريا كاسىپ سالاسىنىڭ ارتقان قۇنى جەكە - جەكە %14.2، %12.1 ، %75.9 ارتتى. ”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە يۇننان ولكەسى ءتۇستى مەتالداردى، سيرەك كەزدەسەتىن جاڭا مەتال ماتەريالدارىن جىنتىكتەي مانەرلەۋ سياقتى ءتۇيىندى ونەركاسىپ كاسىپ سالاسىنا ۇزدىكسىز نازار اۋدارىپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى ۇزدىكسىز جەتەكشىلىك ەتىپ، بايلىق تيبىندەگى كاسىپ سالالارىن الۋەتتەندىرۋدى، ساپالىلاندىرۋدى، زورايتۋدى بار كۇشپەن ىلگەرىلەتتى.

عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋعا جەتەكشىلىك ەتتى _

جۇڭلۇي اليۋمين جاپىراقشاسى (يۇننان) شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ءوندىرىس سەحىندا، بەزىلدەك قاناتىنا ۇقسايتىن اليۋمين جاپىراقشالارى ءوندىرىس لەنيالارىنان تىنباي ءوندىرىلىپ جاتتى. مىنە وسىنداي قۇيۋ، پىشىندەۋ ءتاسىلى ارقىلى دايىندالعان اليۋمين جاپىراقشاسىن ءوندىرۋ تەحنيكاسى حالىقارالىق وزىق ورەدە تۇر.

حۋانىڭ لانساڭجياڭ سەرىكتەستىگىنىڭ ميدا فوتوۆولتتىق ەلەكتر شىعارۋ نىسانىنىڭ ناق مايدانىندا، تۇتاسقان فوتوۆولتتىق تاقتالار كۇمىستەي جارقىراپ تۇر. ”ءبىز قامداعان تۇيىنشەك باتەريا بولشەكتەرىنىڭ %95 ى ەرەكشە جوعارى قوس بەتتىك ولشەم جانە ەرەكشە ءالسىز نۇر شىعارۋ قۋاتىنا يە بولىپ، نىساننىڭ ەلەكتر تاراتۋىنا دەم بەرەدى“ دەدى دالي حۋاشىڭ جاڭا ەنەرگيا عىلىم - تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس مەڭگەرۋشىسى چىن ماۋجۇن.

تاياۋ جىلداردان بەرى يۇننان ولكەسى كاسىپورىنداردى نەگىزگى تۇلعا ەتكەن، ءوندىرۋ، ۇيرەنۋ، زەرتتەۋ، قولدانۋ ىشكەرىلەي سايكەسەتىن جاڭالىق اشۋ جۇيەسىن ورناتىپ، مەملەكەت دارەجەلى 17 كاسىپورىننىڭ، ولكە دارەجەلى 505 كاسىپورىننىڭ تەحنيكا ورتالىعىنا سۇيەنىپ، كوپتەگەن ”قيىن“ تەحنيكالاردان قامال الدى. يۇننان ولكەسى باعالى مەتال تاجىريبەحاناسى، يۇننان قالايى - ينديۋم تاجىريبەحاناسى، سونداي - اق مىس - قورعاسىن - مىرىش كاسىبى، قالايى - ينديۋم كاسىپ سالاسى، جاڭا ەنەرگيا ماتەريالدارى سياقتى جاڭالىق اشۋ بىرىككەن تۇلعالارىنىڭ شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردان قامال الۋىنا ۇزدىكسىز دەن قويدى.

عىلىم - تەحنيكا جەتىستىكتەرى تاجىريبەحانادان ءوندىرىس جەلىسىنە قاراي جەدەل بەت الدى. يۇننان باعالى مەتال تاجىريبەحاناسى 10 نەشە ءتۇرلى جاڭا ماتەريال، جاڭا ءونىم اشتى؛ كۇنميڭ جاراتىلىستىق عىلىمدار داشۋەسىنىڭ جاراقسىز، كونە ليتي ەلەكترىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ تەحنيكاسى 10 نەشە كاسىپورىننىڭ جاڭادان ارتقان ءونىم قۇنىن 2 ميلليارد يۋاننان اسىرۋىنا باستاماشىلىق ەتتى ...

”يۇننان اليۋمين، كرەمني، فوسفور سياقتى بايلىق سيپاتتى كاسىپ سالالارىنا قاداعالاي نازار اۋدارىپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، ءتۇيىندى كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋ ارەكەتىن اتقارىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدى“ دەدى يۇننان ولكەلىك ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ مەڭگەرمەسىنىڭ باستىعى جوۋ يۇڭ.

ساياسات ارقىلى دەم بەردى _

قورشاعان ورتانى قورعايتىن اينالمالى اليۋمين قورىتپاسى ۇرشىق نىسانىن ىلگەرىلەتۋ، فوسفورلى يندي تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىن ورنالاستىرۋ ... يۇننان ولكەسىنىڭ 20 - كەزەكتى ”مەڭگەرمە - مەكەمە باستىقتارىنىڭ جاعداي ۇعىسىپ، تالاپ - تىلەك قابىلداۋ“ قيمىلىندا كاسىپورىن ۋاكىلدەرى ءسوز سويلەدى، يۇننان ولكەلىك ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ مەڭگەرمەسى سياقتى تاراۋلار جۇمىس باسىندا جاۋاپ قايتارىپ، بايلىق سيپاتتى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىنداعى بوگەتتەردى شەشۋدى ىلگەرىلەتتى.

بيىل جىل باسىنان بەرى يۇننان ولكەسى ساياساتتىق قۋات ۇستەۋدى كۇشەيتىپ، وبلىسپەن (قالا) سايكەسە بىرلەسىپ قيمىلدايتىن ءتۇيىندى كاسىپورىنداردى كوتەرمەگە الىپ قامسىزداندىرۋعا قىزمەت وتەۋ قىزمەت مەحانيزمىن ورناتىپ، 11 ءتۇيىندى كاسىپتىڭ ”ءبىر جولدا ءبىر شارا قولدانۋىن“ ىلگەرىلەتىپ، 5 ميلليارد يۋاندىق وزىق جاساۋ كاسىبى جارنا ۇقىعىنا قارجى قوسۋ جەتەكشى قورىن قۇرىپ، ساياساتتىڭ تىكەلەي، تەز يگىلىك جەتكىزۋىن ىلگەرىلەتتى.

جاسىل ەلەكتردى قابىلداۋ قىزمەت وتەۋى ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرىلىپ، يۇننان ”جاسىل ەلەكتر + جاساۋدىڭ“ توعىسپالى دامۋىنا كەپىلدىك ەتتى، 2025 - جىلدىڭ سوڭىندا تۇڭعىش توپتاعى 4 جاسىل ەلەكتردى تىكە جالعاۋ نىسانىن جاريالادى. ”يۇننان ولكەسى ىركىندى داعدىلى سۋ ەلەكترى جاسىل كۋالىگىن اقىسىز وتكەرمەلەۋدى الدىمەن اتقارىپ، جيىنى 300 ميلليوننان استام جاسىل كۋالىكتى اقىسىز وتكەرمەلەپ، 300 ميلليارد كيلوۆات - ساعاتتان استام جاسىل ەلەكترگە سىندىرىپ، جاڭا ەنەرگيا كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىنا ءونىمدى تىرەك بولدى“ دەدى كۇنميڭ ەلەكتر ساۋدا ورتالىعى جاسىل ەلەكتر جانە عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ءبولىمىنىڭ جاۋاپتىسى ديڭ ۋىنجياۋ.

تىزبەكتى ۇزارتۋ، تولىقتاۋ اۋقىمى جارىققا شىقتى _

ۋىنشان جۋاڭزۋ - مياۋزۋ اۆتونوميالى وبلىسى فۋنيڭ كاسىپ سالاسى باقشا رايونىندا يۇننان شىنحو اليۋمين كاسىبى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ اليۋمين سۋى ارناۋلى تاسىمال اۆتوموبيلى ارقىلى تومەنگى اعارداعى كاسىپورىن يۇننان فۋتاي اليۋمين كاسىبى جاڭا ماتەريال عىلىم - تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگىنە تىكە جەتكىزىلدى. شىنحو اليۋمين كاسىبى سەرىكتەستىگىنىڭ جىلىنا 900 مىڭ توننا ەلەكتروليزدىك اليۋمين نىسانى تومەنگى اعارداعى 14 كاسىپورىنعا باستاماشى بولىپ، اليۋمين كەنىنەن اۆتوموبيل بولشەكتەرىنە دەيىنگى كاسىپ سالاسى تىزبەگى قالىپتاستى.

”تاياۋدا ىركەس - تىركەس 1000 تونناعا جۋىق قۇيما ورام، 1500 توننا توڭازىتىپ شىڭاۋ ورامى تاپسىرىسىنا قول قويدىق، قازىر جەدەل ءونىم شىعارۋدامىز“. 5 - اي كىرىسىمەن بازاردا تاپسىرىس تولاستامادى، ءوندىرىس جاعدايى دۋماندى بولدى، فۋتاي اليۋمين كاسىبىنىڭ باس ديرەكتورى سۇڭ جىننىڭ سەنىمى نىعايدى.

اليۋمين، مىستى سول جەردىڭ وزىندە مانەرلەۋ، كادەگە جاراتۋ مولشەرىن جوعارىلاتىپ، قايتا تۋىندايتىن اليۋمين، قايتا تۋىندايتىن مىس كاسىبىن دامىتتى؛ سيرەك كەزدەسەتىن باعالى مەتال جاڭا ماتەريالدارىنىڭ زورايۋىن، كۇشەيۋىن جەبەپ، بايلىقتان جان - جاقتى پايدالانۋ، جىنتىكتەي مانەرلەۋ، تۇلعالىق بولشەكتەر سياقتىلاردىڭ شوعىرلى دامۋىن جەبەدى؛ فوسفور بايلىعىنان جوعارى ءونىمدى، جوعارى قۇندى پايدالانۋدى ىلگەرىلەتتى ... يۇننان ولكەسى وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن جەدەل قۇرىپ، كاسىپ سالاسى ارقىلى ولكە قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ ارەكەت جوسپارىن شىعارىپ، ءتۇستى مەتال كاسىبىنىڭ تىزبەكتى ۇزارتۋىن، تولىقتاۋىن، كۇشەيتۋىن ىلگەرىلەتىپ، كۇنميڭ، چۇيجيڭ، ۋىنشان سياقتى جەرلەردەگى كاسىپ سالاسى باقشا رايوندارىندا ەرەكشە بايلىق كاسىپ سالاسى شوعىرىن قالىپتاستىردى.

”يۇننان باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ۇزدىكسىز جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتىپ، بايلىق باسىمدىعىن ەكونوميكالىق باسىمدىققا اينالدىرۋعا قۇلشىنىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ تيبىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، يۇنناننىڭ ەرەكشە باسىمدىعىنا يە وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن جەدەل ورناتىپ، يۇنناننىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنىڭ جاڭا جاعدايىن ۇزدىكسىز اشادى“ دەدى يۇننان ولكەلىك پارتكومنىڭ شۋجيى ۋاڭ نيڭ.

جاۋاپتى رەداكتورى : مانەپ ەربول ۇلى