2026.07.07 15:04 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
عىلىم - تەحنيكا ارقىلى دامۋعا جەتەكشىلىك ەتىپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى بولاشاققا قول جەتكىزدى.
بيىل 2 - ايدا ”15 - بەسجىلدىق“ جوبانىڭ باستالۋ جىلىندا تۇڭعىش رەت جەرگىلىكتى ورىندا قىزمەت تەكسەرگەندە، باس شۋجي شي جينپيڭ بەيجيڭ ي - جۋاڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ باقشا رايونىنا كەلىپ، ”سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەل قۇرۋدىڭ تەتىگى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدە“ دەپ تاعى ءبىر رەت باسا دارىپتەدى.
جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋدا ”ءوز ءىسىن تاباندىلىقپەن ويداعىداي ىستەۋ“ ستراتەگيالىق تاباندىلىعىن ساقتاۋ كەرەك.
100 جىلدىق وزگەرىس بۇكىل جەر شارى جاعدايىن قايتا سومداۋدا، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ شەشۋشى ءتۇيىنى اينىمالى شامادا. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋ − مەملەكەتتىڭ قۇدىرەتتەنۋىنىڭ نەگىزى، حاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدى ءتۇيىنى“، ”شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردى سۇراپ الۋ، ساتىپ الۋ، ءوتىنىپ الۋ مۇمكىن ەمەس“. عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى يگەرۋ دەگەنىمىز ەلىمىزدىڭ دامۋ، العا باسۋ تاعدىرىن ءوز قولىندا مىقتى ۇستاۋ دەگەن ءسوز.
2023 - جىلى 2 - ايدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ساياسي بيۋروسى نەگىزدىك زەرتتەۋدى كۇشەيتۋ جونىندە 3 - رەتكى توپتىق ۇيرەنۋىن وتكىزدى، باس شۋجي شي جينپيڭ مىنالاردى تالاپ ەتتى: ”ساياساتتىق قولداۋدى كۇشەيتىپ، نەگىزدىك زەرتتەۋدىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جۇزەگە اسىرۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك“.
بيىل 4 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ نەگىزدىك زەرتتەۋدى كۇشەيتۋ جونىندەگى اڭگىمە ماجىلىسىندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”اناعۇرلىم زور تەبىنمەن، اناعۇرلىم ناقتى شارالارمەن نەگىزدىك زەرتتەۋدى كۇشەيتىپ، ەلىمىزدىڭ العاشقى جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، عىلىم - تەحنيكادا قۇدىرەتتى ەل قۇرۋدىڭ نەگىزىن اناعۇرلىم بەكەمدەۋ كەرەك“.
”نەگىزدىك زەرتتەۋ − تۇتاس عىلىم جۇيەسىنىڭ قاينار كوزى، بارلىق تەحنيكالىق ماسەلەلەردىڭ باس ورگانى“، ”نەگىزدىك زەرتتەۋدى كۇشەيتۋ − جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ كوكەيتەستى تالابى، دۇنيە جۇزىندەگى عىلىم - تەحنيكادا قۇدىرەتتى ەل قۇرۋدا، ءسوز جوق، باسىپ وتەتىن جول“.
جاڭا داۋىردەن بەرى باس شۋجي شي جينپيڭ جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋ توڭىرەگىندە ءبىرسىپىرا كەلەلى ورنالاستىرۋ جاسادى. ەلىمىز دۇنيە ءجۇزى بويىنشا جاڭالىق جاراتۋدىڭ ماڭىزدى ۇيەگىنە اينالىپ، ”دۇنيە جۇزىلىك زاۆودتان“ دۇنيە ءجۇزى كوز تىككەن ”جاڭالىق جاراتۋ تاجىريبەحاناسىنا“ اينالدى.
جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرىپ، جاڭا دامۋ جاعدايىن ورناتۋدىڭ عىلىم - تەحنيكالىق نەگىزىن بەكەمدەۋ كەرەك.
2020 - جىلى كوكتەمدە دۇنيە جۇزىلىك كاسىپ سالاسى تىزبەگىندە، قامداۋ تىزبەگىندە ءىشىنارا ءۇزىلىس تۋىلىپ، ەلىمىزدىڭ ىشكى ەكونوميكالىق اينالىمىنا تىكەلەي ىقپال جاسادى.
شەشۋشى ساتتە شەشۋشى تالعام جاسالدى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”قاۋىرت ىلگەرىلەۋدىڭ، قاۋىرت شىعارۋدىڭ ورتا شارت - جاعدايى وزگەردى، ءسوز جوق، جاڭا جاعدايعا ساي دامۋعا جەتەكشىلىك ەتەتىن جاڭا وي جەلىسىن العا قويۋ كەرەك“. سونىمەن ”قوس اينالىم“ سىندى جاڭا دامۋ جاعدايى قالىپتاستى.
”جاڭا دامۋ ارناسىن قالىپتاستىرۋدىڭ ەڭ ماندىك ەرەكشەلىگى − جوعارى دەڭگەيلى ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ“. باس شۋجي شي جينپيڭ ۇزاق بولاشاقتى ويلادى: ”ءبىز دەربەس جاڭالىق اشۋ قابىلەتىمىزدى ءتىپتى دە زور كۇشپەن جوعارىلاتىپ، شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردان تەزىرەك قامال الۋىمىز كەرەك. بۇل − ەلىمىز دامۋىنىڭ جالپى جاعدايىنا ساياتىن كەلەلى ماسەلە ءارى ەل ىشىندەگى ۇلكەن اينالىمدى نەگىزگى تۇلعا ەتۋدىڭ تەتىگى“.
ەلىمىزدە وندىرىلگەن چيپ ەكولوگياسىنىڭ جاڭالانۋى تەزدەدى، قالقان ماشيناسىن جاساۋدا ديامەترى ۇلكەن نەگىزگى قازانشىق بولدى، لازەر اسپابىنىڭ شەشۋشى بولشەكتەرىندە قامال الىندى... قايراتتانا العا ۇمتىلدىق، ”القىمداۋ“ تىزىمدىگى قامال الۋ تىزىمدىگىنە اينالدى.
سىرتقى سوققىنىڭ ىقپالى كۇشەيگەن جاعدايدا، ەلىمىزدىڭ سالىستىرمالى ابزالدىعىنىڭ وزگەرىسىنە نەگىزدەلىپ، دەربەس جاڭالىق جاراتۋ ارقىلى ءونىمدى قامداۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، اينالىمداعى بوگەتتەردى كەسىپ ءوتىپ، كەدەرگىلەردى الاستاپ، جاڭا دامۋ جاعدايىن ورناتۋ سىندى كەلەلى شەشىمنىڭ جالپى جاعداي ءمانى مەن ستراتەگيالىق دەڭگەيى بارعان سايىن كورنەكتىلەندى.
جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋدا جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەر دامۋىنىڭ تاسقىنداعان قوزعاۋشى كۇشىن جانداندىرۋ كەرەك.
بيىل 1 - ايدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ساياسي بيۋروسى بولاشاق كاسىپ سالالارىن كورەگەندىكپەن ورنالاستىرۋ جانە دامىتۋ جونىندە 24 - رەتكى توپتىق ۇيرەنۋ وتكىزدى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”عىلىم - تەحنيكادا قامال الۋ دەڭگەيى بولاشاقتاعى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋ قارقىنىن، كەڭدىگىن، تەرەڭدىگىن اسا زور دارەجەدە بەلگىلەيدى“.
سەرگەكتىكپەن تۇجىرىم جاساۋ تەرەڭ وي جۇگىرتۋدەن كەلەدى. ”عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ جاڭا كاسىپ سالاسىن، جاڭا ۇلگىنى، جاڭا قوزعاۋشى كۇشتى تۋىنداتا الادى، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدىڭ وزەكتى فاكتورى سانالادى“.
عىلمي زەرتتەۋ ورىندارىنان كاسىپورىن سەحتارىنا دەيىن، تاجىريبەحانالاردان ءوندىرىستىڭ ءبىرىنشى شەبىنە دەيىن باس شۋجي عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ ەڭ الدىڭعى شەبىنە بارىپ، ىقىلاستى تاپسىرما بەرىپ، بەتالىس نۇسقاپ، جولدى ايقىندادى.
2020 - جىلى 5 - ايدا سانشي تايگاڭ تاتتانبايتىن بولات نازىك تاسپالى بولات شەكتى سەرىكتەستىگىندە تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، ”قولمەن جىرتۋعا بولاتىن بولاتتى“ القاپ، ”جاسالۋ تەحنولوگياسى شىنىمەن جاقسى ەكەن، قابىرشاق قاعازداي جۇقا، سان وڭدەۋدەن ءوتىپ ساۋساققا وراپ الارداي جۇمسارىپتى“ دەدى؛
2025 - جىلى 5 - ايدا حىنان لوياڭ قازانشىق توبى شەكتى جارنا سەرىكتەستىگىندە قىزمەت تەكسەرگەندە، ”وسى زامانعى جاساۋ كاسىبى عىلىم - تەحنيكالىق قۋاتتان ايرىلا المايدى، تەحنيكالىق قامال الۋدى بارىنشا كۇشەيتىپ، دەربەس جاڭالىق اشا دامۋ جولىمەن ءجۇرۋ كەرەك“ دەپ اتاپ كورسەتتى؛
بيىل 3 - ايدا مەملەكەتتىك ەكى ماجىلىستە ”وقۋ - اعارتۋ، عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىنىڭ دامۋىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋدى“، ”جاڭالىق اشۋ تىزبەگىنىڭ، كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ، قارجى تىزبەگىنىڭ، دارىندىلار تىزبەگىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن جەبەۋ، عىلىم - تەحنيكا جەتىستىكتەرىن جوعارى ونىمدىلىكپەن كادەگە جاراتۋدى، قولدانۋدى ىلگەرىلەتۋ جاعىندا جاڭا جول قاراستىرۋدى“ باسا دارىپتەدى؛
...
جاڭا داۋىردەن بەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، ءار رەتكى ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋ بولاشاق دامۋدىڭ ۇتىمدى ورايىن يەلەپ، ءداۋىردىڭ دابىلىن قاعىپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ ادىرنادان اتىلۋ كەزەڭىنە وتۋىنە جەتەكشىلىك ەتتى −
بولات - تەمىر، توقىماشىلىق، كەن اشۋ سياقتى ءداستۇرلى كاسىپ سالالارى ”شىت جاڭا تۇسكە ەندى“، جاڭا ەنەرگيالى اۆتوموبيل، فوتوۆولت، ليتي باتەرياسى سياقتى جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارى ”باستاماشى بولدى“، زەردەلى جاساۋ، كۆانتتىق ەسەپتەۋ، بيولوگيالىق جاساۋ سياقتى بولاشاق كاسىپ سالالارى ”تامىر تارتتى“، كاسىپ سالاسى ”جاڭالىققا“ قاراي سەرپىلدى.
جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋ − جوعارى ساپالى دامۋدىڭ ستراتەگيالىق تىرەگى. ”جۇڭگو قۇدىرەتتەنۋى ءۇشىن، جۇڭگو حالقىنىڭ تۇرمىسى جاقسارۋى ءۇشىن، ءسوزجوق، قۇدىرەتتى عىلىم - تەحنيكا بولۋى كەرەك“. سەنىمدى بەكەمدەپ، ۇزدىكسىز كۇرەس جۇرگىزۋ جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەل قۇرۋعا تىڭ دا شۇعىلالى تابىستار سيلايدى.