اۋىل - قىستاقتىڭ بەت - بەينەسىن جاقسارتىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ قۇنىن ارتتىرۋعا جەتەكشىلىك ەتتى (ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىستىڭ رۋحىن دايەكتىلەندىرۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىنەن كورگەندەرىمىز)

مەرەكەدەن بۇرىن ەسەپ اداقتاپ، 2025 - جىلى الدىڭعى جىلداعىدان 40 مىڭ يۋان ارتىق اقشا تاپقانىن ءبىلدى. نە ءۇشىن بۇلاي بولادى؟ ۋاڭ ليپيڭنىڭ ”كوڭىلى جاي“ تاپتى.

ۋاڭ ليپيڭنىڭ اۋىلى گانسۋ ولكەسى ۋييۋان اۋدانى ۋيحىيۋان قىستاعىندا، حۋاڭحى وزەنىنىڭ ءبىرىنشى ۇلكەن تارماعى ۋيحى وزەنىنىڭ قاينار كوزى سانالادى ءارى اتى ايگىلى ساياحات رايونى. ۋاڭ ليپيڭ ءبىر شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشادى، العاشىندا ساۋداسى جاقسى بولاتىن، كەيىن كەلە بىرتىندەپ ناشارلاي بەردى. ”اسحاناداعى قوقىر - قوقسىقتاردى تازالاۋ، تاسۋ دەركەزىندە بولماي، ورتاعا دا، ساۋداعا دا ىقپال جاسادى“ دەدى ۋاڭ ليپيڭ.

بۇرىن ۋييۋان اۋدانىنىڭ كوپ ساندى قىستاقتارىنداعى قوقىسقتاردى تازالاۋ قىزمەتى ”ءۇش كەمشىل بولۋ، ءۇش قيىن بولۋ“ قيىنشىلىعىنا ۇشىراپ كەلگەن ەدى: ياعني تازالىق جۇمىسشىسى كەمشىل بولىپ، تازالاۋ قيىن بولۋ؛ قوقىسق ساندىعى كەمشىل بولىپ، جيناۋ قيىن بولۋ؛ قوقسىق تاسىمالدايتىن اۆتوموبيل كەمشىل بولىپ، تاسىپ شىعارۋ قيىن بولۋ سىندى ماسەلەلەر ورىن تەپكەن - دى. بۇل جاعدايلار قىستاق كەلبەتىنە كەسىرىن كەلتىرىپ قالماستان، ونىڭ ۇستىنە كاسىپتەنىپ اۋقاتتانۋعا دا بۇعاۋ بولىپ كەلگەن بولاتىن.

باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”ەكولوگيالىق ورتانى جاقسارتۋدىڭ ءوزى وندىرگىش كۇشتى دامىتۋ دەگەندىك“. ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسىندا ”قونىستانۋعا، كاسىپكە قولايلى جانە كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ“، ”اۋىل - قىستاقتىڭ قونىستانۋ ورتاسىن ۇزدىكسىز وڭاۋ، جوعارىلاتۋ“ ورتاعا قويىلدى. كۇش سالۋ تۇيىنىنە قاراتا، ۋييۋان اۋدانى اۋىل - قىستاق قوقىر - قوقسىقتارىن ءبىر جاقتى ەتۋدىڭ ”تۇتاس اۋدان ءوڭىرىن قامتۋىن، جالپى بارىستى باسقارۋ - مەڭگەرۋىن“ كۇش سالا ىلگەرىلەتتى.

بۇرىن ءار جىلى ساياحاتتىڭ قاۋىرت مەزگىلىندە، ساياحاتشىلاردىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى، اسحانادان شىعارىلاتىن قوقىر - قوقسىقتار تاسىپ شىعارىلعانىمەن، ءبىراق قوقىر - قوقسىق تاسىمالداۋ - تازالاۋ اۆتوموبيلدەرى قۋزاۋ تۇسپەي كەلمەيتىن. قازىر بۇعان ۇقسامايدى، قۋزاۋدىڭ قاجەتى جوق، قوقسىق تاسىمالدايتىن اۆتوموبيلدەر اسحانا - دۇكەندەردىڭ الدىنا دەيىن كەلەتىن بولىپتى.

”بۇل كەزدەيسوقتىق ەمەس، يكەمدىلىككە يە ’ۇلكەن ميدىڭ‘ سەپتىگى“ دەدى ۋاڭ ليپيڭ تەبىرەنە، ”تەك شارۋالار شاتتىعى ساياجايلارىنا تاماقتانۋعا كەلەتىن ادام كوپ بولسا بولعانى، تازالاۋ - تاسىمالداۋ اۆتوموبيلدەرىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرى ورنالاستىرۋ تەلەفونىن تاپسىرىپ الىسىمەن، دەر كەزىندە كەلىپ قوقىر - قوقسىقتى جينايدى، تاسيدى“.

وندا ”ۇلكەن مي“ دەگەنىمىز قايدا؟ ۋييۋان اۋدانىنىڭ اۋىل - قىستاق ەكولوگياسىن بىرگە جونگە سالۋعا قولباسشىلىق ەتۋ ورتالىعىنا بارساڭىز، مۇنىڭ جاۋابى ۇلكەن ەكراننان شىعا كەلەدى ەكەن: قوقىر - قوقسىقتىڭ ساقتالۋ جاعدايى، قوقسىق تاسىمالدايتىن اۆتوموبيلدەردىڭ اينالىم جەلىسى، قوقىر - قوقسىقتى جيناۋ - تاسۋ جاعدايى سياقتىلار دەر كەزىندە جاڭالانىپ، ءبىر كورىپ - اق بىلۋگە بولادى ەكەن.

”ءبىز ’ۇكىمەت جەتەكشىلىك ەتۋ + بازارلانعان اينالىم‘ ۇلگىسىن قولداندىق“ دەدى ۋييۋان اۋدانىنىڭ اكىمى كاڭ جيانگو، اۋدان فۋجوۋ قار ونىمدەرى قورشاعان ورتا عىلىم - تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگىن ەنگىزىپ، اۋىل - قىستاق ەكولوگياسىن بىرگە جونگە سالۋعا قولباسشىلىق ەتۋ ورتالىعىن قۇرىپ، دارەجەگە ءبولىپ توركوزدەندىرىپ باسقارۋدى اتقارىپ، تۇتاس اۋدانداعى 218 اكىمشىلىك قىستاققا، 1583 تابيعي قىستاققا 26 مىڭ 800 قوقىر - قوقسىق ساندىعىن، 165 ءتۇرلى قوقىر - قوقسىقتى تازالاۋ - تاسىمالداۋ اۆتوموبيلىن ازىرلەگەن.

”ءاربىر تازالاۋ - تاسۋ اۆتوموبيلىنە بەيدوۋ جول نۇسقاۋ جۇيەسى ورناتىلعان“ دەدى ۋييۋان قار ونىمدەرى قورشاعان ورتا عىلىم - تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ تاسىمالداۋدى قورعاۋ جاۋاپتىسى لان پەيچيڭ، جاساندى زەردەنى ورنالاستىرۋ ارقىلى ادامداردىڭ اعىس مولشەرىنە قاراي قوقىر - قوقسىق ساندىعىن عىلمي ورنالاستىرۋعا ءارى جيناۋ، تاسۋ جولىن يكەمدى ساپالىلاندىرىپ، تازالاۋ، تاسۋ اياق الىسىن دەر كەزىندە قاداعالاعاندا، دالمە - ءدال، جوعارى ءونىمدى بولۋعا بولادى.

ۋاڭ ليپيڭ شارۋالار شاتتىعى ساياجايىنىڭ تەرەزەسىن جارقىراتا ءسۇرتىپ جاتىپ بىلاي دەدى: ”تاماقتانۋ ورتاسى جاقسارىپ ەدى ساۋدامىز كۇسەتتەنە باستادى“.

ۋيحىيۋان قىستاعى ۋيحى وزەنى قاينارى كورىنىس رايونىنا جاقىن، قونىستانۋ ورتاسىنىڭ دارەجەسى جوعارىلاتىلعاننان كەيىن، كورىنىس رايونىنىڭ توڭىرەگىندەگى ورتا دا ءتىپتى دە جانعا جايلى بولدى. ”بەت - بەينەسى“ جوعارىلاپ، ”ءونىم قۇنى“ ارتتى. 2025 - جىلى كورىنىس ءوڭىرى قابىلداعان ساياحاتشى 300 مىڭ ادام - رەتتەن اسىپ، وتكەن جىلعى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %217 ارتتى.

ۋييۋان اۋدانى جانە قوقىر - قوقسىقتى ءبىر جاقتىلى ەتۋ كاسىپورىندارىن كىرگىزىپ، قوقىر - قوقسىقتى جيناۋ، وتكەرمەلەپ تاسۋ، ءبىر جاقتىلى ەتۋ، پايدالانۋ سىندى جابىق باسقارۋدى جۇزەگە اسىردى.

”پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، ’15 - بەسجىلدىق‘ باستالعان جىلدا، ءبىز اۋىل - قىستاقتىڭ قونىستانۋ ورتاسىن ۇزدىكسىز رەتتەپ - وڭاپ، جوعارىلاتىپ، توركوزدەندىرىپ جايعاستىرۋدى، جۇيەلى جيناۋدى، تاسۋدى، سيفرلاندىرىپ ەنەرگيا بەرۋدى، تۇزىمدەندىرىپ قامتاماسىز ەتۋدى اتقارىپ، قونىستانۋعا، كاسىپكە قولايلى جانە كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ بەت - بەينەسىنىڭ ءتىپتى دە ارتا تۇسۋىنە مۇمكىندىك جاسايمىز“ دەدى ۋييۋان اۋداندىق پارتكومنىڭ شۋجيى لەي ليشىن.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى