”جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدان ايرىلا المايدى“ (باس شۋجيدىڭ حالىقشىلدىق سۇيىسپەنشىلىگى)

قازىر كوكتەمگى ەگىس جۇمىسىنىڭ قاربالاس مەزگىلى. كوكتەمگى ەگىس ءوندىرىسىنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولىپ، كۇزدىك ءبيدايدىڭ ءوسۋ اياق الىسى نەگىزىنەن بۇرىنعى جىلدارداعىمەن قارايلاس بولدى، كۇزدىك قىشى كولەمى ورنىقتى، ءوسۋى ءبىرشاما جاقسى بولدى. بيىل 1 - توقساندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ بەتالىسى جاقسى بولىپ، ءبىرىنشى كاسىپتە تۇراقتى مۇلىككە قوسىلعان قارجى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %15.9 ارتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن اۋىل - قىستاق نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنا قارجى قوسۋ تەبىنى ۇزدىكسىز ارتتى.

”2026 - جىل _ ’15 - بەسجىلدىق‘ جوبانىڭ باستالعان جىلى، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ توتەنشە ماڭىزدى“. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا باس شۋجي شي جينپيڭ اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، ”اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدى وزەك ەتىپ، اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ توعىسپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋدى“ تالاپ ەتتى.

جاڭا جورىقتا اۋىل شارۋاشىلىعىندا قۋاتتى ەل قۇرۋدى قالاي جەدەلدەتۋدى كوزدە ۇستاي وتىرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ اماليات بارىسىندا جۇڭگو ۇلگىسىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ جولىنا ۇزدىكسىز وي جۇگىرتتى ءارى ونى سىزىپ شىقتى.

”ەگەر وسىزامانداندىرۋ بارىسىندا اۋىل - قىستاقتاعى 400 ميلليوننان ارتىق ادام قاتاردان قالىپ، ’ءبىر جاقتا گۇلدەنگەن قالا، ەندى ءبىر جاقتا توقىراعان اۋىل - قىستاق تۇرسا‘، بۇل پارتيامىزدىڭ بيلىك جۇرگىزۋ ماقساتىنا سايكەس كەلمەيدى، سوتسياليزمنىڭ ماندىك تالابىنا دا ۇيلەسپەيدى“.

2025 - جىلى 9 - ايدا 8 - رەتكى ”جۇڭگو شارۋالار مول ءونىم مەرەكەسى“ كەلۋ قارساڭىندا، باس شۋجي شي جينپيڭ بۇكىل ەلدەگى قالىڭ شارۋالارعا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار شەبىندە قىزمەت ىستەپ جاتقان جولداستارعا مەرەكەلىك سالەم جولداپ جانە ىقىلاستى تىلەك ارناپ، ”جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدان ايرىلا المايدى“ دەپ باسا دارىپتەدى.

”ءىرى ەلدەگى شارۋاشىلىق كولەمى شاعىن اۋىل شارۋاشىلىعى ماسەلەسى“ مەملەكەتتىڭ نەگىزگى جاعدايى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى جاعدايىن بىلدىرەدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار ماسەلەسىنە ۇلى تاريحي كوزقاراسپەن قاراۋعا تاباندى بولۋ كەرەك، باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدا قالانىڭ وسىزاماندانۋى دا، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، اۋىل - قىستاقتىڭ وسىزاماندانۋى دا بولۋى كەرەك“.

جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ ەڭ جاپالى، ەڭ اۋىر مىندەتى اۋىل - قىستاقتا، ەڭ كەڭ كولەمدى، ەڭ تەرەڭ نەگىزى دە اۋىل - قىستاقتا.

قالا مەن اۋىلدىڭ دامۋى بىركەلكى بولماۋ، اۋىل - قىستاقتىڭ دامۋى تولىق بولماۋ ماسەلەسىن شەشۋدە اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ سىندى كەلەلى ءىستى قايتكەندە ويداعىداي تىڭعىلىقتى ىستەپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ اناعۇرلىم نىعايۋىن، اۋىل - قىستاقتىڭ اناعۇرلىم كوركەم بولۋىن، شارۋالاردىڭ اناعۇرلىم بايۋىن جۇزەگە اسىرۋعا بولادى؟

جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جوبا جاساپ، اۋقىمعا قاراي ىستەۋ كەرەك.

قىپ - قىزىل الما وسىزامانداندىرۋ جولىنداعى ارمانعا قۇلاش سەرمەۋدەن ارماندى جۇزەگە اسىرۋعا دەيىنگى ساپارعا كۋا بولدى. شانشي يان - ان انساي رايونى نانگوۋ قىستاعى الما باقشاسىندا، اۋىلداستاردىڭ توسپا سالۋ، تامشىلاتىپ سۋارۋ جانە جىنتىكتەي باسقارۋ ارقىلى الما ”التىن اپكىشىمەن“ تاماشا تۇرمىس جاراتقاندىعىن ەستىگەندە، باس شۋجي شي جينپيڭ ”مىنە بۇل اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋ دەلىنەدى، سىزدەر ۇيلەسىمدى كاسىپ سالاسىن دامىتۋ بەتالىسىن تاپتىڭىزدار!“ دەپ القادى.

”بەيداساڭ“ بۇرىن ”بەيداحۋاڭ“ دەپ اتالعان، قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدىڭ قۇنارلى توپىراعى بولدى. ۇزاق بولاشاقتىق ستراتەگيالىق حاۋىپسىزدىكتى ويلاسقان باس شۋجي شي جينپيڭ جاڭا داۋىردە شىعىس سولتۇستىكتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى اڭگىمە ماجىلىسىندە بىلاي دەپ ورنالاستىرۋ جاسادى: ”وسىزاماندانعان ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى نەگىزگى قامال الۋ باعىتى ەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك“.

بايلىق فاكتورى ۇقسامايدى، كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋى وزىندىك ەرەكشەلىككە يە، ”اۋىل - قىستاقتىڭ پارىقتىلىعىن عىلمي يگەرىپ، قىستاقتاردىڭ جاعدايىنا قاراي دالمە - ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋدە كاسىپ سالاسىنا سۇيەنۋ، جەر - جەر ءوز ارتىقشىلىقتارىن ساۋلەلەندىرىپ، وزىنە ۇيلەسەتىن گۇلدەندىرۋ جولىمەن ءجۇرۋى كەرەك“... ”ءبىر كىلت ءبىر قۇلىپتى اشادى“، وندا اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ جوعارى دەڭگەيلى جوباسى مەن امالياتتىق ىزدەنىسىنىڭ ديالەكتيكالىق بىرلىگى قامتىلعان.

قالا مەن اۋىلدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، توعىسپالى دامۋ كەرەك.

تەز قارقىنمەن ىلگەرىلەيتىن ونەركاسىپتەنۋ، قالا - قالاشىقتانۋمەن سالىستىرعاندا، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، اۋىل - قىستاقتىڭ دامۋىندا ءالى دە پارىق بار. اناعۇرلىم ۇزاق بولاشاقتىق، اناعۇرلىم كەڭ كوز ايامەن وي جۇگىرتكەن باس شۋجي شي جينپيڭ تەرەڭ تولعانىپ بىلاي دەدى: ”وسىزامانداندىرۋ بارىسىندا ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، قالا مەن اۋىلدىڭ قاتىناسىن قالاي ويداعىداي ءبىر جاقتى ەتۋ بەلگىلى دارەجەدە وسىزامانداندىرۋدىڭ ءساتتى - ءساتسىز بولۋىن بەلگىلەيدى“.

اۋىل - قىستاقتىڭ قونىستانۋ ورتاسىن جاقسارتىپ، قونىستانۋعا، كاسىپكە قولايلى جانە كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرىپ، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ − اۋىل شارۋاشىلىعىندا قۋاتتى ەل قۇرۋدىڭ ىشكى تالابى جانە قاجەتتى شارتى سانالادى.

”مىڭ قىستاقتا ۇلگى كورسەتۋ، 10 مىڭ قىستاقتى رەتتەۋ - وڭاۋ ينجەنەرياسى“ سان مىڭداعان كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرىپ، سان مىڭداعان شارۋا قاۋىمىنا يگىلىك جەتكىزدى. ”اۋىل - قىستاق نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنىڭ كەمەلدىلىگىن، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ قولايلىلىعىن، قونىس ورتاسىنىڭ جايلىلىعىن جوعارىلاتۋ“، ”ءداستۇرلى قىستاقتاردىڭ بەت - بەينەسىن وسى زامانعى فاكتورلارمەن ۇشتاستىرىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ەستەتيكالىق اۋەسىنە تاباندى بولىپ، اۋىل - قىستاقتى اناعۇرلىم كورىكتەندىرۋ“، ”اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن مىقتى يگەرىپ، تىڭعىلىقتى ىستەپ، ۇزاق ۋاقىت ۇلەس قوسۋ كەرەك“... ”ءبىر جوبانى سوڭىنا دەيىن جاساۋ“ اۋىلداستاردىڭ سول جەردىڭ وزىندە وسى زامانعى وركەنيەتتى تۇرمىس كەشىرۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.

اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ ءتىپتى دە كوپ اۋىلداستاردىڭ جاقسى تۇرمىس كەشىرۋىنە مۇمكىندىك جاساۋدى سۇيەنىش ەتەدى.

”شارۋالاردى مۇلدە ەستەن شىعارۋعا بولمايدى، شارۋالاردىڭ ناقتى يگىلىككە كەنەلۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك“ دەگەندى باس شۋجي شي جينپيڭ باستان - اياق ەسىنەن شىعارمادى.

گۇيجوۋدىڭ ليپيڭ اۋدانى جاۋشيڭ دۇڭزۋ قىستاعىندا كەمەلدى تەحنولوگيا مەن ءتۇرلى بالاۋىز بوياۋ مادەنيەت جاسامپازدىعىنا زەر سالا قاراپ، ”ءونىمنىڭ قارسى الۋعا يە بولعان - بولماعانىن“، ”سەلبەستىك كووپەراتيۆىندە قانشا گۇڭشى مۇشەسى بار ەكەندىگىن“، ”ءوز ماركاسى بار - جوقتىعىن“ دەن قويا سۇرادى؛ حۋبەي ولكەسى جيايۇي اۋدانىنىڭ 10 شاقىرىمدىق كوكونىس دالىزىندە اتىز قىرىن بويلاپ كوكونىس اتىزىنىڭ شەتتەرىنە دەيىن بارىپ، كوكونىستىڭ ءوسۋ مەزگىلىن، ورۋ، ساقتاۋ، ساتىلۋ باعاسىن ەگجەي - تەگجەيلى سۇرادى.

حۋناندا كۇرىش اتىزىنا باردى؛ گانسۋعا بارىپ، جەمىس ورمانىنىڭ ءونىمىن ۇعىستى؛ فۋجيانعا بارىپ، بالىقشىلار كەمەسىنىڭ جاعدايىن ءبىلدى ... العا باسۋ بارىسىندا وي جۇگىرتىپ، جالپى جاعداي جاعىندا جوبا جاساپ، نازىك بۋىنداردا ىلگەرىلەتىپ، بايتاق مەكەندى كوكەيىندە ساقتادى.

2025 - جىلى ەلىمىزدىڭ جىلدىق استىق ءونىمى ءبىر تريلليون 429 ميلليارد 800 ميلليون جىڭعا جەتتى؛ اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكا العاباسارلىعىنىڭ قوسقان ۇلەسى %64 تەن استى. بيىل 1 - توقساندا اۋىل - قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىنا تۋرا كەلەتىن يگەرىلمەلى كىرىسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %5.4 ارتتى. تاس جينالسا، تاۋ بولادى دەگەندەي، اۋىل - قىستاقتا حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ كاسىبى كۇن سايىن كوركەيىپ، كورىكتى ەكولوگيا، كورىكتى ەكونوميكا، تاماشا تۇرمىس ءبىر - بىرىنە ساي كەلىپ، شارۋالاردىڭ تابىس سەزىمى، باقىت سەزىمى، حاۋىپسىزدىك سەزىمى ۇزدىكسىز كۇشەيدى.

”قالىڭ شارۋالار بۇقاراسىنىڭ ىرىقتىلىعىن، جاسامپازدىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، قوعامداعى ءار سالانىڭ بەلسەنە قولداپ، ات سالىسىپ، قونىستانۋعا جايلى، كاسىپكە قولايلى ءارى كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرۋعا قۇلشىنىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ كوركەم بولاشاعىنا بىرگە قادام تاستاۋىن ءۇمىت ەتەمىن“. باس شۋجي شي جينپيڭ تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىكپەن وسىلاي دەپ تاپسىرما بەردى.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى