ۋحان قالاسى دامۋدىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىن، جاڭا باسىمدىعىن كۇش سالا سومدادى

5 - ايدىڭ 22 - كۇنى، حۋبەيدىڭ ۋحانىنداعى جۇڭگو گۋاڭگۋ تومەن كەڭىستىك ەكونوميكالىق كاسىپ سالاسى باقشاسىنا بارعانىمىزدا، تولىق وتكەلەكتى، تونناجدىق ۇشۋ جابدىعىنىڭ كوككە كوتەرىلىپ، كەڭىستىكتە توقتاۋ، پاراللەل جىلجۋ جانە تومەن كەڭىستىككە قۇلدىرۋ سىناعىن جۇرگىزىپ جاتقانىن كوردىك. بۇل تۇردەگى ديانيىڭ عىلىم - تەحنيكا توبى شەكتى سەرىكتەستىگى زەرتتەپ جاساعان ەلەكترلى تىك ۇشىپ - قوناتىن ۇشۋ جابدىعى تەك 30 شارشى مەتردەن استام جەردە ۇشىپ - قونا الادى ەكەن. بيىل 4 - ايعا دەيىن گۋاڭگۋداعى جوعارى، جاڭا تەحنيكا كاسىپورنى 6014 كە جەتتى، مۇنىڭ ىشىندە مەملەكەت دارەجەلى جاساۋ كاسىبىنىڭ جەكە تۇرىندە اعا جۇلدەگەر بولعان كاسىپورىن 19 عا، مەملەكەت دارەجەلى ارنايى، كەمەلدى، ەرەكشە، جاڭا ”شاعىن قۋاتتى“ كاسىپورىن 196 عا جەتكەن.

”ۋحان قالاسىنىڭ ورتالىق شەڭبەرىن نەگىز ەتىپ، چاڭجياڭ وزەنىنىڭ ورتا اعارىنداعى قالالار شوعىرىنىڭ ىقپالداسىپ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك“، ”عىلىم - تەحنيكادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدە اناعۇرلىم زور ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋ كەرەك“، ”ءسوز جوق، جاڭالىق اشۋعا سۇيەنۋ كەرەك“، ”باياندى دامۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولۋ كەرەك“ ... پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى باس شۋجي شي جينپيڭ ۋحاندا تالاي رەت قىزمەت تەكسەرىپ، ۋحاننىڭ دامۋىنا تامىر ۇستاپ، باعدار بەلگىلەدى. ”15 - بەسجىلدىق“ جوباسىندا چاڭجياڭ وزەنىنىڭ ورتا اعارىنداعى قالالار شوعىرى سياقتىلاردىڭ جەدەل دامۋىن ىلگەرىلەتۋ ورتاعا قويىلدى.

باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن جانە پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، ورنالاستىرۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرعان ۋحان مەملەكەتتىڭ ورتالىق قالاسىن جەدەل قۇرۋدا جاپپاي وسىزاماندانعان ءىرى ۋحان قۇرىپ، دامۋدىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىن، جاڭا باسىمدىعىن كۇش سالا سومداپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جاڭا كارتيناسىن سالدى.

عىلىم - تەحنيكا، وقۋ - اعارتۋ دارىندىلارىنىڭ باسىمدىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، كۇش - قۋاتتى شوعىرلاندىرىپ، بۇكىل ەلدە ىقپالعا يە عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىن قۇردى.

الاقاننىڭ ۇلكەندىگىندەي، 2 ميلليمەتر قالىڭدىقتاعى دوڭگەلەك اينەك تاباقشاعا نازاريالىق جاقتان ەڭ جوعارى بولعاندا 25 مىڭ دانا جوعارى تۇنىقتىقتاعى كينونىڭ ساندى مالىمەتى سيادى، سونداي - اق ينفورماتسيانى 100 مىڭ جىلدان استام ۋاقىت ورنىقتى ساقتاۋعا بولادى. ورتا جۇڭگو عىلىم - تەحنيكا داشۋەسى ۋحان فوتو ەلەكتر مەملەكەتتىك زەرتتەۋ ورتالىعى، حۋبەي گۋاڭگۋ تاجىريبەحاناسى جاعىنان بىردەي ۇسىنىس ەتىلگەن زەرتتەۋشى جاڭ جيڭيۇي مەن ونىڭ ۇجىمى اينەكتى كوپ ولشەمدى وپتيكالىق ساقتاۋ تەحنيكاسىنان ۇزدىكسىز قامال الىپ، زەرتتەپ جاساعان ”اينەك تاباقشانى“ شاعىن كولەمدە ءوندىرۋ جۇزەگە اسىرىلدى.

”ۋحان كاسىپ سالاسىنىڭ جاڭالىق اشا دامۋىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ ’وتكەرمەلەپ جارناعا اينالدىرۋ‘ قارجىلاي قولداۋىنىڭ، گۋاڭگۋ تاجىريبەحاناسى سياقتى ۇعىمدىق دالەلدەۋ ورتالىقتارىنىڭ قۋات ۇستەۋىنىڭ ارقاسىندا، وسى الدىڭعى لەكتىك تەحنيكا تاجىريبەحانادان كاسىپ سالالانۋعا قاراي جەدەل قادام تاستادى“. شەتەلدە وقىپ دوكتورلىق اتاق العاننان كەيىن جاڭ جيڭيۇي اتا مەكەنى ۋحانعا قايتىپ كەلدى دە، ءدال وسى ارادا جاس دارىندىلاردىڭ ۇلكەن تىرەك، باس كەيىپكەر بولۋىن قولدايتىن جاڭالىق اشۋ جۇيەسى بار ەكەنىنە كوز جەتكىزدى. قازىر 91 اكادەميك، 41 مەملەكەتتىك ءتۇيىندى تاجىريبەحاناسى بار ۋحان ”ستراتەگيالىق دارىندىلاردى، كاسىپتىك دارىندىلاردى، جاس دارىندىلاردى، مەكتەپتەس دارىندىلاردى توپتاۋ ينجەنەرياسىن“ ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، دارىندىلاردى دامىتۋدىڭ تۇعىر دانەكەرىن كۇشەيتۋگە، ويداعىداي پايدالانۋعا ءمان بەردى. 2025 - جىلى ۋحان جيىنى داشۋە بىتىرگەن 314 مىڭ ستۋدەنتتى جۇمىستانىپ جاڭالىق اشۋعا باۋرادى.

جوعارى دەڭگەيلى تاجىريبەحانا جۇيەسىن، كەلەلى عىلىم - تەحنيكا نەگىزدىك قۇرىلعىلار شوعىرىن، وتە قۋاتتى جاڭالىق اشۋ تۇعىرىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋدەن جاڭالىق اشۋ، شارۋاشىلىق قۇرۋ ەكولوگيالىق ورتاسىن ساپالىلاندىرۋعا دەيىن، ۋحان دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىن اۋىستىرۋدى جەدەلدەتتى. بيىل 1 - توقساندا بۇكىل قالاداعى كولەمدەنگەن جوعارى تەحنيكالى جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %45.4 ارتتى.

ەسىك اشۋ تورابى فۋنكتسياسىن جۇيەلى جوعارىلاتىپ، ىشكى قۇرلىقتى اشىق ۇستاۋ بيىگىن قالىپتاستىردى.

زات 10 مينۋتتا كەمەدەن جاعاعا شىعىپ، 10 كۇندە وزبەكستاننىڭ شۇكۇرسايىنا جەتەدى. جۇڭيۋان تەڭىز تاسىمالى پورتىنىڭ ۋحان كەمەجايى چاڭجياڭ تەڭىز تاسىمالى مەن تەمىر جول تاسىمالىنىڭ ساڭلاۋسىز ۇشتاسۋىن جۇزەگە اسىرىپ، زات اينالىمىنىڭ وزىندىك قۇنىن ورتا ەسەپپەن %20 تومەندەتتى.

شىعىس پەن باتىستى تۇتاستىراتىن، وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتى جالعاستىراتىن قاتىناس وڭىرلىك ابزالدىعىن ساۋلەلەندىرگەن ۋحان وتە قۋاتتى اشىق ارنا قالىپتاستىردى _

جۇڭگو - ەۆروپا كەزەكشى پويەزىنىڭ ورتا جۇڭگو وڭىرلىك شوعىرلاندىرۋ ورتالىعى قۇرىلىسىنىڭ قارقىنىن تەزدەتۋگە كۇش سالعان ۋحان زات تاسىمالىنىڭ ”وتكەل تۇيىنىنەن“ ورتا جۇڭگو وڭىرىندەگى زات قاينارىن ۇيىمداستىرۋ، لەنيانى شوعىرلاندىرۋ، كەدەننەن وتۋگە قىزمەت وتەۋ جانە حالىقارالىق ءبولىپ جونەلتۋ سىندى ماڭىزدى تۇعىرعا قاراي دارەجەسىن جوعارىلاتتى. بيىل الدىڭعى 4 ايدا جۇڭگو - ەۆروپا كەزەكشى پويەزدەرىنىڭ (ۋحان) قاتىناۋ مولشەرى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %27 ارتتى؛ چاڭجياڭ وزەنىنىڭ ورتا اعارىنداعى تەڭىز تاسىمالى ورتالىعى قۇرىلىسى تەزدەتىلدى، وزەن - تەڭىز بىرلەسكەن تاسىمالى، سۋ - تەمىر جول بىرلەسكەن تاسىمالى، وزەندەردىڭ تىكە تاسىمالى، وزەن جاعالاۋىنداعى جولشىباي ۇلاسپالى تاسىمال جاعدايى قالىپتاستىرىلدى؛ بىرلەسىپ قۇرىلعان تيانحى اۋەجايى، ىجوۋ حۋاحۋ اۋەجايى حالىقارالىق اۆياتسياسى جولاۋشى، جۇك تاسىمال ”قوس تورابىن“ قالىپتاستىردى، تيانحى اۋەجايىنىڭ حالىقارالىق جولاۋشى تاسىمال مولشەرى تاياۋ جىلداردان بەرگى ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتسە، حۋاحۋ اۋەجايىنىڭ جۇك، پوچتا قابىلداۋ - جونەلتۋ مولشەرى بۇكىل ەلدىڭ الدىڭعى قاتارىنان ورىن الدى.

ارنا اشىپ، تەكشە قۇرعان، ورتانى ساپالىلاندىرعان ۋحان ەل ءىشى مەن حالىقارانىڭ قوس اينالىسىمەن ىشكەرىلەي توعىستى. بيىل الدىڭعى 4 ايدا بۇكىل قالانىڭ يمپورت - ەكسپورت جالپى سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %15.5 ارتتى.

چاڭجياڭ وزەنىن جاپپاي قورعاۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، دۇنيە جۇزىندەگى تۇنىق سۋلى ەكولوگيالىق ايگىلى قالانى قۇردى.

ۋحاننىڭ جاسىل تاۋى مەن سازدىق شۇراتتارى جاسىل جەلەك جامىلدى. ”بۇرىن وسىمدىك جامىلعىسى ويراندالىپ، سازدىقتىڭ ەكولوگياسى بۇلىنگەن بولاتىن، قازىر ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرىپ، كورىنىستىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتتى، تۇزدە تۇنەۋ، قۇستاردى تاماشالاۋ سياقتى مادەنيەت - ساياحات نىساندارى ىركەس - تىركەس ىسكە قوسىلدى“ دەدى ۋحان قالاسى چيڭچىڭ مادەنيەت، دەنە تاربيەنى دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس مەڭگەرۋشىسى شۇي شي.

2025 - جىلى ۋحانداعى 100 شاقىرىمدىق چاڭجياڭ ەكولوگيالىق ءدالىزىنىڭ 16 نىسانى جاپپاي سالىنىپ بولىپ، ۋحان 3 - اينالما جەلىسىندەگى چاڭجياڭ، حانجياڭ سىندى 2 وزەن، 4 وزەن قايراڭى تۇتاس لەنيا بويىنشا تۇتاستى. 80 كيلومەتردەن استام ۇزىندىقتاعى چاڭجياڭ ەكولوگيالىق ءدالىزى حۋاڭحىلوۋ، گۋچينتاي سياقتى مادەنيەت - ساياحات بايلىقتارىن تۇتاستىردى.

ەكولوگيانى الدىمەن ەسكەرۋگە، جاسىل دامۋعا تاباندى بولىپ، قالانىڭ ەكولوگيالىق بايلىق ابزالدىعىن ىشكەرىلەي اشتى. قازىر چاڭجياڭ وزەنىنىڭ نەگىزگى اعارىنىڭ ۋحان بولەگىندەگى سۋ ساپاسى ورنىقتى بولدى ءارى Ⅱ تۇردەگى سۋ ساپاسى ولشەمىنە جەتتى.

”ۋحان باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، ’باتىلدىقپەن الدا ءجۇرۋ، ۇزدىك بولۋعا تالپىنۋ‘ سىندى قالا رۋحىن زور كۇشپەن اسقاقتاتىپ، ىستەۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ، ىستەۋ ارقىلى ورلەۋدى جەبەپ، قيىندىقتان تايسالماي العا ۇمتىلىپ، وسىزاماندانعان ءىرى ۋحان قۇرۋ قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، حۋبەيدىڭ ورتا بولىك وڭىرلەردىڭ كوركەيۋىن جەدەلدەتۋىندەگى ماڭىزدى ستراتەگيالىق تىرەكتە جاقسى باستاماشى بولىپ، الدىڭعى لەكتە جۇرەدى“ دەدى حۋبەي ولكەلىك پارتكومنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، ۋحان قالالىق پارتكومنىڭ شۋجيى شىڭ يۋەچۇن.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى