”تۇرعىندار ءۇشىن ناقتى ىستەر تىندىرۋعا سەنىمىمىز كامىل“ (دۇرىس ناتيجە كوزقاراسىن ورناتۋ جانە امالياتتا ايگىلەۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىنەن كورگەن - بىلگەندەرىمىز)

ۋەي گۇيشيا دارەت شەلەگىنىڭ كىنوپكاسىن باسىسىمەن سۋدىڭ ”سار ەتكەن“ داۋىسى ەستىلىپ، شەلەك ءىشىن تازالاپ جىبەردى. ول بۇرىلىپ اس ۇيگە كىردى دە، تۇستە ىدىس - اياق جۋعاندا ىركىلمەي قالعان جۋىندى سۋدىڭ دا تاپ - تازا ىعىستىرىلىپ كەتكەنىن كوردى.

”ىركىلىسسىز بولدى!“ قۋانىشى قوينىنا سيماعان ۋەي گۇيشيا ءۇيىنىڭ تەرەزەسىن اشىپ، عيماراتتىڭ استىنداعى قۇدىق جانىندا قۇرىلىس جۇرگىزىپ جاتقان الەۋمەتتىك اۋماق پارتكومىنىڭ شۋجيى، تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ليۋ فاڭعا جوعارىداعى ءسوزىن ايتتى.

ۋەي گۇيشيا تيانجين قالاسى حىدۇڭ رايونى جۇڭشانمىن ءمالى باسقارماسى حۋجۋشيلي الەۋمەتتىك اۋماعىندا 10 نەشە جىل تۇردى. ”بۇرىن سۋ قايناتساق بولدى كوبىكتەنىپ جاعىمسىز ءيىس شىعاتىن، جازداعى ءيىسىن سۇراماي - اق قويىڭىز...“ دەدى ۋەي گۇيشيا، سۋ ىعىستىرۋ قۇبىرىنىڭ توسىلعانىنا بىرنەشە جىل بولسا، ونىڭ جۇرەگى ورنىنا تۇسپەگەنىنە دە بىرنەشە جىل بولىپتى.

الەۋمەتتىك اۋماق تالاي رەت ادام ۇسىنىس ەتىپ قۇبىر تازالاۋ جۇمىسىن جۇرگىزسە دە، ءونىمى جاقسى بولماپتى: قۇبىر تازالاۋ جۇمىسىنىڭ جيىلىگى كەرىسىنشە جارىم جىلدا ءبىر رەتتەن 3 ايدا ءبىر رەتكە، ونان ءبىر ايدا ءبىر رەتكە جەتكەن... ”ءبىراق ءار جولى قۇبىر تازالانعاننان كەيىن، سۋ سۋ مولشەرى ازايىپ، ۋاقىت وتە كەلە تازالانعان قۇبىر تاعى بىتەلىپ قالاتىن بولدى“ دەدى ۋەي گۇيشيا.

باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”ءبىزدىڭ بارلىق قىزمەتىمىزدىڭ ناتيجەسىن تەكسەرۋدە، ەڭ سوڭىندا حالىقتىڭ شىنايى يگىلىككە كەنەلگەن - كەنەلمەگەندىگىنە، حالىق تۇرمىسى شىن مانىندە جاقساردى ما، جوق پا، حالىقتىڭ ۇقىق - مۇددەسى شىن مانىندە قامتاماسىز ەتىلدى مە، جوق پا وسىعان قاراۋ كەرەك“.

حۋجۋشيلي الەۋمەتتىك اۋماعى وتكەن عاسىردىڭ 90 - جىلدارىندا قۇرىلعان، قازىر ولشەمدى قوجالىق باسقارۋ ۇلگىسى بويىنشا ىسكە قوسىلاتىن، قۇبىر تورابى كونەرىپ، قاريتاسى دا جوق بولعان ەدى، ”ەكى ولشەپ ءبىر كەسۋ“ ارقىلى اۋرۋدىڭ تامىرىن تابۋدا، تەك الەۋمەتتىك اۋماققا عانا سۇيەنۋ وتە قيىن بولاتۇعىن.

وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا، حىدۇڭ رايونى بۇكىل رايون كولەمىندە حالىق تۇرمىسى ماسەلەسىن ءبىر - بىرلەپ تەكسەرۋدى ورىستەتتى − 3 - جاق قۇرىلىمى تۇراقتى حالىقتىڭ نەگىزگى جاعدايىنان ۇلگى الىپ، ءبىر - بىرلەپ تەلەفون بەرىپ احۋال ۇعىسىپ، سەميا ارالاپ پىكىرلەسىپ، تۇرعىنداردى الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ قىزمەت وتەۋىنە باعا بەرۋگە ۇسىنىس ەتتى. ناتيجەدە جۇڭشانمىن ءمالى باسقارماسىنا قاراستى الەۋمەتتىك اۋماقتاردىڭ جالپى تۇلعالىق جاقتان ارتتا قالعانى ءمالىم بولدى.

”بۇقارانىڭ كوكەيتەستى قيىن، كۇردەلى ماسەلەلەرىنە ءمالى باسقارمالارىنىڭ، تاراۋلاردىڭ ءۇن قوسۋى تەز بە، جوق پا، ماسەلەنىڭ شەشىلۋى تۇبەگەيلى مە، جوق پا؟ بۇعان بۇقارانىڭ كوڭىلىندە ولشەم بار ەكەنى ءشۇباسىز“ دەدى جۇڭشانمىن ءمالى باسقارماسى پارتيا قىزمەتى كوميتەتى شۋجيىنىڭ ورىنباسارى جاڭ گۇيشۋان تەرەڭ تولعانىپ.

دۇرىس ناتيجە كوزقاراسىن ورناتۋ جانە امالياتتا ايگىلەۋ ۇيرەنۋ تاربيەسى ورىستەتىلگەننەن بەرى، حىدۇڭ رايونى بۇكىل رايونداعى 13 ءمالى باسقارماسىنا قاراستى الەۋمەتتىك اۋماقتارعا جالپىلىق باعالاۋ رەفورماسىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، الەۋمەتتىك اۋماق ءمالى باسقارماسىن، ءمالى باسقارماسى تاراۋلاردى باعالاۋ سىندى ”كەرى باعىتتى“ باعالاۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، قاتىستى ىستەرگە ءۇن قوسۋ رەت سانى مەن ءبىر جاقتى ەتۋ مولشەرى جاعدايىن، ”ءتورتتى نەگىزگى ساتىعا ءتۇسىرۋ“ تۇزىمىنە تاباندى بولۋدى نەگىزگى ساتىنىڭ مۇڭ - مۇقتاجىن شەشۋ جاعدايى سياقتى كوپتەگەن ماڭىزدى كورسەتكىشتەردى باعالاۋ جۇيەسىنە ەنگىزدى.

”الەۋمەتتىك اۋماق ءمالى باسقارمالارىن باعالاعاندا، ءمالى باسقارمالارىنىڭ نەگىزگى ساتىداعى قيىن ماسەلەلەردى سايكەستىرۋ، الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋ سياقتى ءتۇيىندى قىزمەتتەردەگى مىندەت اتقارۋىنىڭ ناقتى ونىمدىلىگىن تەكسەرىپ، قاتىستى تاراۋلاردىڭ بەلسەندىلىگىن ونان ارى جۇمىلدىرا بولادى“ جاڭا باعالاۋ مەحانيزمىن قۇرۋ ليۋ فاڭعا سەنىم جانە جىگەر بەردى.

تاياۋدا الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ سۋ ىعىستىرۋ قۇبىرىندا تاعى دا سۋ جەتكىزۋ باياۋ بولۋ ماسەلەسى جارىققا شىقتى، ليۋ فاڭ جاعدايدى دەرەۋ ءمالى باسقارماسى الەۋمەتتىك باسقارۋ كەڭسەسىنە مالىمدەدى، جۇڭشانمىن ءمالى باسقارماسى الەۋمەتتىك باسقارۋ كەڭسەسىنىڭ 2 - دارەجەلى مەڭگەرۋشى قىزمەتكەرى حان سۇڭ اڭىستى تاپسىرىپ العاننان كەيىن، دەرەۋ ءمالى باسقارماسىنىڭ قاتىستى تاراۋلارىن تالداۋ جاساۋعا، تۇجىرىم جاساۋعا، جوندەۋ قارجىسىن توپتاۋعا ۇيىمداستىردى ءارى رايوندىق تۇرعىن ءۇي جانە قۇرىلىس كوميتەتىن سايكەستىرىپ، تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەردى ناق مايدانعا بارىپ تەكسەرۋگە جىبەردى.

كاسىپتىك اسپاپتاردى ءبىر - بىرلەپ ىستەتىپ، سۋ قىسىمىنىڭ قالىپسىز ورنىن بويلاپ قايتا - قايتا سالىستىردى... تەحنيكتەر ەڭ سوڭىندا كۇمانىن عيماراتتىڭ الدىنداعى گۇل تەكشەسىنە تۇراقتاندىردى. ورنىن تۇراقتاندىرۋ، قازۋ بارىسىندا − ايتقانداي - اق، 5 لاس سۋ ىعىستىرۋ قۇدىعى توپىراققا كومىلىپ قالعان ەكەن، ورتاسىنداعى بىرنەشە جەرى لاس سۋدى ىعىستىرىپ تا شىعارمايدى ەكەن. قۇبىردى ىركىلىسسىزدەندىرىپ، قۇدىقتى قايتادان جاساپ، ودان اۋەلى بەينەسىن قالپىنا كەلتىرۋ سىندى جۇمىس تارتىپتەرىن كەيىن، تۇرعىنداردى نەشە جىلدان بەرى مازالاپ كەلگەن جايت شەشىمىن تابادى.

”جاڭا باعالاۋ ءتاسىلى ءمالى باسقارمالارىن قىزمەت وتەۋ شارالارىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرۋعا ماجبۇرلەپ، بۇقارانىڭ مۇڭ - مۇقتاجىن شەشتى“ دەدى جاڭ گۇيشۋان تەرەڭ اسەرلەنىپ.

ناق مايداندا تەكسەرىپ باعالاعاندا، ليۋ فاڭ بايىپتىلىقپەن باعالاۋ كەستەسىنىڭ 4 - دارەجەلى تۇرىندەگى ”جاقسى“ دەگەن باعانى تاڭدادى، ”نەگىزگى ساتىنىڭ اتاعىن باعالاۋ ولشەمىندە، ءمالى باسقارماسى مەن الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ ۇقىق - جاۋاپكەرشىلىك قاتىناسىن بارعان سايىن جونگە سالدىق، بۇنىمەن ءبىزدىڭ تۇرعىندار ءۇشىن ناقتى ىستەر ىستەۋ سەنىمىمىز ارتا ءتۇستى“ دەدى.

باعالاۋ مەحانيزمىن جونگە سالۋدا، ناتيجە ولشەمىن دۇرىستادى. بيىل جىل باسىنان بەرى، حىدۇڭ رايونى توراپ كەڭەس شوعىرى، قوجالىق باسقارۋ بىرىككەن ءماجىلىسى سياقتى ارنالار ارقىلى، بۇقارانىڭ 987 ۇسىنىس - پىكىرىن جيناپ، سۋ قۇبىرى تورابىن اشۋ، اۆتوكولىكتى توقتاتۋ ورنىن كوبەيتۋ، ليفت ورناتۋ سياقتى حالىق تۇرمىسىنداعى 925 قيىن ماسەلەنى شەشۋدى ىلگەرىلەتتى.

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى