«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى ۋاڭ دۇڭحۇي، ۋاڭ كى
2026.08.07 16:10 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋ — ستراتەگيالىق شارا، تۇتىنۋدى سەرپىلتۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى ءتۇيىنى.
بيىلعى ەكونوميكالىق قىزمەتتە ويداعىداي يگەرۋگە ءتيىستى 8 ءتۇرلى ءتۇيىندى مىندەتتىڭ ىشىندە ”ىشكى سۇرانىستى جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، قۋاتتى ەل ءىشى بازارىن قۇرۋ“ ماڭداي الدى ورىندا تۇرادى. 7 - ايدىڭ 30 - كۇنى اشىلعان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ ماجىلىسىندە بىلاي دەپ اتاپ كورسەتىلدى: ”ىشكى سۇرانىستى ارتتىرۋعا كۇش سالىپ، قامداۋدى ساپالىلاندىرۋ كەرەك“.
باس شۋجي شي جينپيڭ ىشكى سۇرانىستى ۇلعايتۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ، ”ەل ىشىندەگى ءىرى اينالىمدى نەگىزگى تۇلعا ەتۋگە تاباندى بولىپ، تۇتىنۋ مەن قارجى قوسۋدىڭ، قاجەتسىنۋ مەن قامداۋدىڭ قاتىناسىن دۇرىس ءبىر جاقتى ەتۋدى“، ”ىشكى سۇرانىستى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدىرۋدى“ باسا دارىپتەدى.
شىن نيەتىمەن كىرىسىپ، دايەكتى اتقاردى. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى باس شۋجي شي جينپيڭ ”ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋ سىندى ستراتەگيالىق نەگىزگى ءتۇيىندى مىقتاپ يگەرۋدى“ قايتا - قايتا باسا دارىپتەپ، ىشكى سۇرانىستى ەكونوميكانىڭ ارتۋىن جەبەيتىن نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشكە جانە ورنىقتى ياكورعا اينالدىرۋعا جەتەكشىلىك ەتتى.
ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋ ءارى ەكونوميكانىڭ ورنىقتىلىعىنا، ءارى ەكونوميكانىڭ حاۋىپسىزدىگىنە سايادى، ۋاقىتتىق شارا ەمەس، قايتا ستراتەگيالىق شارا.
دۇڭحاي تەڭىزىنىڭ جاعاسىندا جىجياڭ ولكەسى نيڭبو قالاسى جوۋشان پورتىنداعى اۆتوموبيلدەر مەن كەمەلەر ارلى - بەرلى ءجۇرىپ جاتىر. 2025 - جىلى بۇل ارا دۇنيە جۇزىندەگى جىلدىق زات قابىلداۋ - جونەلتۋ مولشەرى ءبىر ميلليارد 400 ميلليون توننادان اساتىن تۇڭعىش ءىرى پورتقا اينالدى.
2020 - جىلى كوكتەمدە باس شۋجي شي جينپيڭ جاڭبىرعا قاراماي وسى اراعا كەلىپ قىزمەت تەكسەردى.
”قازىرگى جاعداي مۇلدە باسقاشا، قاۋىرت ىلگەرىلەۋ، قاۋىرت شىعارۋ سىندى ورتا شارت - جاعدايى وزگەردى، ءسوز جوق، جاڭا جاعدايعا ساي دامۋعا جەتەكشىلىك ەتەتىن جاڭا وي جەلىسىن العا قويۋ كەرەك“. وتكەنگە، قازىرگىگە جانە بولاشاققا تەرەڭ وي جۇگىرتىپ، بەيجيڭگە قايتىپ كەلگەننەن كەيىن كوپ وتپەي، باس شۋجي شي جينپيڭ جاڭا دامۋ جاعدايىن ورناتۋدى ايقىن العا قويدى. سول جىلى 10 - ايدا پارتيا 19 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەسىنشى جالپى ءماجىلىسى جاڭا دامۋ جاعدايىن قالىپتاستىرۋ جونىندە جاپپاي ورنالاستىرۋ جاسادى.
”جاڭا دامۋ ارناسىن قالىپتاستىرۋدا ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋ سىندى ستراتەگيالىق نەگىزگى تۇيىنگە تاباندى بولىپ، ءوندىرىستىڭ، ءبولىستىڭ، اينالىمنىڭ، تۇتىنۋدىڭ ەل ءىشى بازارىنا كوبىرەك سۇيەنۋىنە مۇمكىندىك جاساپ، حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ تاماشا اينالىمىن قالىپتاستىرۋ كەرەك“. باس شۋجي شي جينپيڭ وسىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى.
ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋ ۇزدىكسىز جوعارىلاپ، ناتيجەسى جۇرتقا ايان بولدى. بيىل الدىڭعى جارتى جىلدا ەڭ سوڭعى تۇتىنۋ شىعىسى ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنىن 2.1 پايىز ارتتىردى، كاپيتالدىڭ قالىپتاسۋ جالپى سوماسى ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنىن 1.7 پايىز ارتتىردى.
عىلمي شارا قولدانىپ، ىشكى سۇرانىستى ۇلعايتۋعا تاباندى بولىپ، ەل ىشىندەگى ءىرى اينالىمنىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشى مەن سەنىمدىلىگىن كۇشەيتۋ كەرەك.
باس شۋجي شي جينپيڭ پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءتورتىنشى جالپى ماجىلىسىندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋ سىندى ستراتەگيالىق نەگىزگى تۇيىنگە تاباندى بولىپ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ مەن تۇتىنۋدى جەبەۋدى، زاتقا قارجى قوسۋ مەن ادامعا قارجى قوسۋدى تىعىز ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولۋ كەرەك“.
سۇرانىسقا كوز جىبەرسەك، حالىقتىڭ سۇرانىسى ”بار ما، جوق پا - دان“ ”جاقسى ما، جوق پا - عا“ قاراي جەدەل جوعارىلاۋدا؛ قامداۋعا كوز جىبەرسەك، دامۋدىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋى ماسەلەسى ءالى دە كورنەكتى، حالىق كوڭىل ءبولىپ وتىرعان ولقىلىقتاردى جەدەل تولىقتاۋ — ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋدىڭ تىكە تۇتقاسى.
تاياۋ جىلداردان بەرى ”تۇتىنۋدى كەڭەيتۋدىڭ <15 - بەسجىلدىق> جوباسى“ سياقتى ءبىر قىدىرۋ ساياساتتىق قۇجاتتار ىركەس - تىركەس جاريالاندى، تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ كونەسىن جاڭاسىنا اۋىستىرۋ ساياساتى كۇش ۇستىنە كۇش قوسىپ، قورشاۋدى كەڭەيتتى، جەر - جەر تۇتىنۋدىڭ قىزۋ تۇيىندەرىمەن ۇشتاستىرىپ، تۇتىنۋدى جەبەۋ قيمىلىن وتكىزدى... ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋ حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىس قاجەتىنە تامىر تارتىپ، ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا سارقىلماس قاينار كۇش قوستى.
2023 - جىلى 5 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ 20 - كەزەكتى ورتالىق قازىنا - ەكونوميكا كوميتەتىنىڭ 1 - ماجىلىسىندە ”’زاتقا قارجى قوسۋ‘ مەن ’ادامعا قارجى قوسۋدى‘ تىعىز ۇشتاستىرۋدى“ جاسامپازدىقپەن ورتاعا قويدى.
”حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ تەبىنىن ارتتىرۋدى كوزدە ۇستاپ، قارجى قوسۋدىڭ قۇلدىراۋدان ارىلىپ، ورنىقتىلىققا قايتا ورالۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك“. 2025 - جىلى 12 - ايدا ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ماجىلىسىندە باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ تاپسىردى: ”قارجى قوسۋدىڭ قۇلدىراۋىنا ايرىقشا ءمان بەرۋمەن بىرگە، بايسالدى دا سابىرلى بولۋ كەرەك. سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋ تالابىنان قاراعاندا، مەيلى زاتقا قارجى قوسسىن، الدە ادامعا قارجى قوسسىن، ءبارىنىڭ دە كەڭ ءورىسى بار“.
قازىر ەلىمىزدىڭ ءونىمدى قارجى قوسۋ كەڭىستىگى ءالى دە كەڭ. شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكا سالاسىنداعى ولقىلىقتاردى تولىقتاۋ قارجى قوسۋدى ۇزدىكسىز ارتتىرۋدى قاجەت ەتەدى، ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىن جاڭالاۋ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىن دامىتۋ، زورايتۋ، بولاشاقتاعى كاسىپ سالالارىن كورەگەندىكپەن ورنالاستىرۋ قارجى قوسىپ دامۋدىڭ سارقىلماس جاڭا قوزعاۋشى كۇشىن قالىپتاستىرادى.
ەلىمىز بازارىنىڭ كومەسكى كۇشى زور، سەرپىمدىلىگى كۇشتى، ومىرشەڭدىك كۇشى جەتكىلىكتى، ەكونوميكانىڭ ۇزاق ۋاقىت جاقسارۋىنىڭ تىرەكتىك شارت - جاعدايى مەن نەگىزگى بەتالىسى وزگەرگەن جوق، ەكونوميكانىڭ ارتۋىنداعى ىشكى سۇرانىمنىڭ كومەسكى كۇشى ۇزدىكسىز اشىلۋدا.
ىشكى سۇرانىمدى ۇلعايتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ — ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاق ۋاقىت باياندى، اقاۋسىز دامۋىن ساقتاۋدىڭ قاجەتى ءارى حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا تۇرمىسىن قاناعاتتاندىرۋدىڭ قاجەتى.
حالىقتىڭ ىرىس - قۇتىن ارتتىرۋ — دامۋدىڭ ءتۇبىرلى ماقساتى.
قالالاردىڭ جاڭالانۋى — قارجى قوسۋدى ورنىقتىرۋدىڭ، تۇتىنۋدى جەبەۋدىڭ شەشۋشى دانەكەرى ءارى حالىق بۇقاراسىنىڭ تاماشا تۇرمىسقا دەگەن تالپىنىسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ كوكەيتەستى قاجەتى.
بيىل 7 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ شاڭحاي حۋاڭپۋ رايونى بانسۇڭيۋان جولى ءمالى باسقارماسى شىمين جاڭا قىستاعى تۇرعىندار رايونىنا باردى. بۇل ارادا وتكەن عاسىردىڭ 50 - جىلدارىندا سالىنعان 4 عيمارات وزگەرتىپ سالۋ، جاڭالاۋ ارقىلى دەربەس اس ءۇي جوبالادى، ليفت ورناتتى، بۇنىمەن تۇرعىنداردىڭ باسپانا ورتاسى كورنەكتى جاقساردى.
”’كىشكەنە نارسەگە دەيىن كوڭىل ءبولدى‘، بۇقارانىڭ تۇرمىسى _ وتباسى ءىسى، ونان دا ماڭىزدىسى، مەملەكەت ءىسى “. كونە، شاعىن رايونداردى جاڭالاۋ — حالىق ارمانداعان ءىس ءارى باس شۋجي باستان - اياق كوڭىل ءبولىپ كەلە جاتقان شارۋا، ”پارتيا ورتالىق كوميتەتى قالا قىزمەتىنە ايرىقشا ءمان بەرىپ، جاڭاشىل، جانعا جايلى، كوركەم، سەرپىمدى، وركەنيەتتى، پاراساتتى وسىزاماندانعان حالىق قالاسىن قۇرۋدى ايقىن العا قويىپ، قالالاردىڭ كونە، شاعىن رايوندارىن جاڭالاۋدى ماڭىزدى بۋىن سانادى“.
اۋىل - قىستاق قۇرىلىسى — قالا مەن اۋىلدىڭ دامۋىنداعى بىركەلكىسىزدىك قايشىلىعىن شەشۋدىڭ كۇش سالۋ ءتۇيىنى، سونداي - اق ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتىپ، ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەۋدىڭ وراسان زور كومەسكى كۇشى.
بيىل 6 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ شاندۇڭنىڭ دىجوۋ قالاسىنا كەلىپ قىزمەت تەكسەرىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ۇيىنە بارىپ: ”سىزدەردىڭ جاقسى تۇرمىس كەشىرگەندەرىڭىزدى كورىپ قاتتى قۋاندىم“ دەدى. ءاربىر وتباسى، ءاربىر قىستاق - قالاشىققا دەيىن، باس شۋجي جانارىن الىسقا جىبەرىپ، بىردە - بىرەۋىن قاعىس قالدىرمادى، ”قالا مەن اۋىلدىڭ توعىسپالى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ دامۋ پارقىن بىرتىندەپ ازايتۋدى ءبىز باستان - اياق ىستەپ كەلەمىز، تاباندىلىقپەن جالعاستىرا بەرۋىمىز كەرەك“ دەپ وتىردى.
جاڭا جورىقتا ىشكى سۇرانىمدى جان - جاقتى كەڭەيتۋدىڭ ساياساتتىق شارالارىن تياناقتاندىرۋ ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋ ارناسىندا نىق قاداممەن العا باسۋىن ىلگەرىلەتەدى.
كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى