«حالىق گازەتىنىڭ» ءتىلشىسى ليۋ ليڭليڭ
2026.08.17 16:14 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
”حالىقارالىق سەلبەستىكتى كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى ەلدەردىڭ قابىلەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋىنە كومەكتەسىپ، جاساندى زەردەدەگى پارىقتى ازايتىپ، باياندى دامۋدى جەبەپ، جاساندى زەردە سالاسىندا جاڭا تاريحي ادىلەتسىزدىكتىڭ تۋىلۋىنان ساقتانۋ كەرەك“.
_ 2026 - جىلى 7 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ 2026 - جىلعى دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە جينالىسى مەن جاساندى زەردەنى دۇنيە جۇزىلىك جونگە سالۋ جونىندەگى جوعارى دارەجەلى ءماجىلىسىتىڭ اشىلۋ سالتىندا وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى.
8 - ايدىڭ 5 - كۇنى ”دۇڭفاڭ حۇييان جوعارى جارىق سپەكترى AI قوس جۇلدىزى“ ءساتتى ۇشىرىلىپ، وزبەكستان مەن يندونەزيانى جاساندى سەرىك ارقىلى الىستان اڭعارۋ قىزمەت وتەۋىمەن قامداپ، اۋىل شارۋاشىلىق ءوندىرىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا دەم بەردى. تاياۋدا ”مازۋ“ فىڭيۇن جاساندى سەرىگىنىڭ جاساندى زەردە جابدىقتارى جارىققا شىعىپ، كوپتەگەن ەلدەردە قولدانىلعان ”مازۋ“ دۇنيە جۇزىندەگى وڭتۇستىك ەلدەرگە قىزمەت وتەيتىن ساپالى حالىقارالىق الەۋمەتتىك ونىمگە اينالدى. بۇل جۇڭگونىڭ جاساندى زەردەسىنە دەم بەرىپ، جاساندى زەردەنىڭ جالپىعا ءتيىمدى، كەڭ كولەمدە دامۋىن ىلگەرىلەتۋدەگى ناقتى ارەكەتىنىڭ مىسالى.
باس شۋجي شي جينپيڭ 2025 - جىلعى دۇنيە جۇزىلىك زەردەلى كاسىپ سالاسى كورمەسىنە قۇتتىقتاۋ حاتىن جولداعاندا بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”جاساندى زەردە بۇكىل ادامزاتقا باقىت جاراتاتىن حالىقارالىق الەۋمەتتىك ءونىم بولۋى كەرەك. جۇڭگو دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەلمەن جاساندى زەردە سالاسىنداعى حالىقارالىق سەلبەستىكتى كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، دامۋ ستراتەگياسى، جونگە سالۋ ەرەجەسى، تەحنيكالىق ولشەم سياقتى جاقتارداعى ۇشتاسۋدى، سايكەسۋدى كۇشەيتىپ، زەردەلى كاسىپتەردىڭ اقاۋسىز، قارىشتاپ دامۋىن جەبەپ، زەردەلى جەتىستىكتەردىڭ ءار ەل حالقىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگىلىككە كەنەلتۋىنە مۇمكىندىك جاساۋىن قالايدى“.
بۇكىل ادامزاتتىڭ ورتاق باقىتىن كوزدە ۇستاي وتىرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ جاساندى زەردەنى بىرگە گۇلدەنۋدى جەبەۋدىڭ، بىرگە حاۋىپسىزدىكتى قورعاۋدىڭ ماڭىزدى قوزعاۋشى كۇش قاينارىنا اينالدىرۋدى دارىپتەپ، جۇڭگونى جاساندى زەردەنىڭ جالپىعا ءتيىمدى، كەڭ كولەمدى دامۋىنا ۇزدىكسىز ۇلەس قوسۋعا جەتەكتەدى.
2018 - جىلعا قايىرىلا قاراساق، تۇڭعىش كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە جينالىسى شاڭحايدا وتكىزىلدى، باس شۋجي شي جينپيڭ حات جولداپ قۇتتىقتاپ، ”جۇڭگو جاساندى زەردە سالاسىندا ءار ەلمەن بىرگە دامۋدى ىلگەرىلەتۋدى، حاۋىپسىزدىكتى بىرگە قورعاۋدى، تابىستان بىرگە يگىلىكتەنۋدى قالايدى“ دەپ اتاپ كورسەتتى.
العا باسۋ بەتالىسىن ايقىن كورسەتىپ، ”بۇكىل ادامزاتتىڭ باقىتىن ماقسات ەتۋدى، جاساندى زەردەنىڭ پايدالى، حاۋىپسىز، ءادىل باعىتقا قاراي اقاۋسىز، ءتارتىپتى دامۋىن ىلگەرىلەتۋدى“ باسا دارىپتەدى؛ ”حالىقارالىق سەلبەستىكتى كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، دۇنيە جۇزىندەگى وڭتۇستىك ەلدەردىڭ قابىلەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋىنە كومەكتەسىپ، سان - ساناقسىز جاساندى زەردە پارقىن ازايتىپ، باياندى دامۋدى جەبەپ، جاساندى زەردە سالاسىندا جاڭا تاريحي ادىلەتسىزدىكتىڭ تۋىلۋىنان ساقتانۋ كەرەك“ دەپ ايقىندادى... باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ءبىر قىدىرۋ ماڭىزدى بايىمداۋلارى جاساندى زەردەنىڭ دۇنيە جۇزىلىك جونگە سالۋ جۇيەسىن بىرگە قۇرۋعا، جۇڭگونىڭ اقىل - پاراساتىنا ارنالدى.
ۋادەدە ءۇن بار، تياناقتانۋدا ءىز بار. 2023 - جىلى «دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردەنى جونگە سالۋ باستاماسى» جاريالاندى، 2025 - جىلى ”جاساندى زەردە +“ حالىقارالىق سەلبەستىك باستاماسى ورتاعا قويىلىپ، دۇنيە ءجۇزىن جۇڭگو جوباسىمەن ۇزدىكسىز قامدادى. تاياۋدا دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە سەلبەستىك ۇيىمى شاڭحايدا قۇرىلدى، بۇل جۇڭگونىڭ دۇنيە ءجۇزىنىڭ وڭتۇستىگىنە ءۇن قوسىپ، حالىقارالىق قوعامدى ىنتىماقتاستىرىپ، جاساندى زەردەنىڭ دامۋى مەن جونگە سالۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋدەگى كەلەلى شارا بولدى.
دۇنيە جۇزىنە نازار سالايىق. برازيليادا جۇڭگونىڭ جاساندى زەردە تەحنيكاسى جەرگىلىكتى ەلەكتر تورابىنىڭ جوعارى ءونىمدى اينالىمىنا دەم بەردى؛ مالايزيادا شاعىن مودەل الگوريتمى حۋانشين“ كاۋچۇك ءوندىرىس جەلىسى ءداستۇرلى جاساۋ كاسىبىنىڭ زەردەلى تۇرلەنۋىن ىلگەرىلەتتى... جۇڭگونىڭ جاساندى زەردە تەحنيكاسى كوپ نەگىزدى ورتادا قولدانىلىپ، دۇنيە ءجۇزىن زەردەلى ءداۋىردىڭ شەكسىز مۇمكىندىگىنەن بىرگە يگىلىكتەندىردى.
بالىقتى بەرگەننەن گورى اۋلاۋدى ۇيرەتكەن دۇرىس. تاياۋدا جۇڭگو كومەككە بەرگەن تۋنيس جوعارى دارەجەلى وقۋ - اعارتۋ جانە عىلمي زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ اسقىن كومپيۋتەر ورتالىعى نىسانى پايدالانۋعا بەرىلىپ، وسى ەلدىڭ سيفرلانۋعا بۇرىلىس جاساۋىنا دەم بەردى، تۋنيس جاق ونى ”تۋنيس مەملەكەتىنىڭ بولاشاعىنا قارجى قوسۋ“ دەپ باعالادى.
جۇڭگو - شىعىس ازيا ەلدەرى وداعى جاساندى زەردەدە جاڭالىق اشۋ سەلبەستىك ورتالىعىن قۇرۋدان افريكا ەلدەرىمەن بىرگە «جۇڭگو - افريكا سيفرلى جاڭالىق اشۋ سەرىكتەستىك جوسپارىن» جاساۋعا، اتقارۋعا دەيىن، ونان حالىقارالىق اۋىس - كۇيىستى، باۋلۋدى ۇدايىلاندىرۋعا دەيىن... جۇڭگو ناقتى سەلبەستىك ارقىلى كوپتەگەن دامۋ ۇستىندەگى ەلدەردىڭ تەحنيكا، دارىندى، جونگە سالۋ جاعىنداعى ولقىلىقتاردى تولىقتاۋىنا دەم بەردى.
ۇزاق ۋاقىت ۇلەس قوسىپ، نىق قاداممەن الىسقا جول الدى. جۇڭگو بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى جينالىسىنىڭ جاساندى زەردە قابىلەتى قۇرىلىسىنىڭ حالىقارالىق سەلبەستىگىن كۇشەيتۋ قاۋلىسىن ماقۇلداۋدى ىلگەرىلەتىپ، جاساندى زەردە قابىلەتى قۇرىلىسىنىڭ جالپىعا ءتيىمدى جوسپارىن العا قويدى جانە اتقاردى. دۇنيە جۇزىلىك دامۋ باستاماسى جۇلگەسىندە، جۇڭگو ”سيفرلى وڭتۇستىك“ ماركاسىن ورتاعا قويىپ، دۇنيە ءجۇزى وڭتۇستىگىنىڭ سيفرلى ءداۋىردىڭ دامۋ ورايىنان بىرگە يگىلىكتەنۋىنە دەم بەردى.
دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردەنىڭ دامۋىن ونان ارى قولداۋ، دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردە قابىلەتى قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن، باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ سالتاناتپەن جاريالادى: ”الداعى 5 جىلدا جۇڭگو دامۋ ۇستىندەگى ەلدەرگە جاساندى زەردەنى ارناۋلى زەرتتەۋ - جوندەۋ بويىنشا 5000 باۋلۋ كۋرسىن اشادى؛ شىعىس ازيا ەلدەرى وداعىنا، اراب ەلدەرى وداعىنا، افريكا وداعىنا، لاتىن امەريكاسى ورتاق تۇلعاسىنا، شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمىنا، بريكس ەلدەرىنە باعىتتاي وتىرىپ، حالىقارالىق جاساندى زەردەنى قولدانۋ سەلبەستىك ورتالىعىن قۇرادى؛ ’مازۋ‘ اتتى اۋا رايىنان زەردەلى ساقتاندىرۋ جوباسى 30 مەملەكەتتە تياناقتانىپ، قولدانىلۋى ىلگەرىلەتىلەدى“. جۇڭگو ۇزدىكسىز اناعۇرلىم اشىق بەينەمەن، اناعۇرلىم ناقتى ارەكەتپەن، اناعۇرلىم ۇزاق بولاشاقتىق نازارمەن ”زەردەلى جەتىستىك ارقىلى ءار ەل حالقىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگىلىككە كەنەلتۋ“ ۋادەسىن امالياتتا ايگىلەدى.
كامبودجانىڭ باس ءۋازىرى حۇڭماناي بىلاي دەدى: جۇڭگو العا قويعان سىندارلى دارىپتەمە دامۋ ۇستىندەگى ەلدەر مەن دۇنيە جۇزىندەگى وڭتۇستىك ەلدەرگە پايدالى دەدى. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى سيفرلى جانە جاڭادان گۇلدەنگەن تەحنيكا كەڭسەسى نىسانىنىڭ مەڭگەرۋشىسى مايحدي سنان مىنالاردى ءبىلدىردى: جۇڭگو العا قويعان ناقتى شارالار ءار ەلدىڭ جاساندى زەردەنىڭ دامۋى مەن جونگە سالۋى جونىندەگى تانىم دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا ءتيىمدى، سونىمەن بىرگە، دۇنيە جۇزىندەگى وڭتۇستىك ەلدەردىڭ جاساندى زەردەنى زەرتتەۋ - اشۋ قابىلەتىن دە كۇشەيتەدى.
قول ۇستاسا بىرگە ءجۇرىپ، دارىندى، ءبىلىم، تەحنيكا جوعارى ءونىمدى اينالىمعا ءتۇسىپ، سەلبەستىك جەتىستىكتەرى جالپىعا ءتيىمدى، ناقتى بولدى. جۇڭگو ادامدى نەگىز ەتۋ، العا باسۋ، ىزگىلىككە ۇمتىلۋ ۇستانىمىنان جازباي، دۇنيە جۇزىلىك جاساندى زەردەنىڭ كەڭ كولەمدى، جالپىعا ءتيىمدى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاساندى زەردەنىڭ بىرگە گۇلدەنۋىن جەبەپ، بۇكىل ادامزاتقا باقىت جاراتادى.
كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى