2026.08.20 16:17 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
7 - ايدىڭ 30 - كۇنى اشىلعان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ ماجىلىسىندە بىلاي دەپ اتاپ كورسەتىلدى: ”حالىقارالىق ەكونوميكا - ساۋدانىڭ ءوزارا ءتيىمدى سەلبەستىك ءورىسىن كەڭەيتىپ، قىزمەت وتەۋ ساۋداسىن زور كۇشپەن دامىتىپ، ساۋدانىڭ بىركەلكى دامۋىن جەبەۋ كەرەك. شەتەلگە قارجى قوسۋدى باسقارۋ ءتۇزىمى مەن شەتەلدەرگە جالپىلىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، شەتەل قارجىسىن بەلسەنە باۋراۋ جانە ودان پايدالانۋ كەرەك“. ”15 - بەسجىلدىق“ جوبادا مىنالار العا قويىلدى: ”ەركىن ساۋدا سىناق رايونىن جوعارىلاتۋ ستراتەگياسىن اتقارىپ، ءتۇزىم سيپاتىندىق ەسىك اشۋ سىناعىن اناعۇرلىم زور تەبىنمەن ورىستەتىپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ كەرەك“.
ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ − جوعارى دەڭگەيدە سىرتقا ەسىك اشۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ ماڭىزدى شاراسى. گازەتىمىز بۇگىننەن باستاپ ”ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ستراتەگياسى ىشكەرىلەي اتقارىلۋدا“ ايدارىن اشىپ، نازاردى جەر - جەردىڭ جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قۇرىلىسىن ورنىقتى، ءتارتىپتى ىلگەرىلەتۋدەگى امالياتتىق ىزدەنىسىنە شوعىرلاندىرىپ، ەسىك اشۋ ارقىلى رەفورمانى، دامۋدى جەبەۋدەگى ەڭ جاڭا جەتىستىكتەرىنە نازار اۋدارىپ، جۇڭگونىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى سىرتقا ەسىك اشۋدى تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتۋ سەنىمى مەن بەكىمىن ايگىلەيدى.
− رەداكتوردان
تاياۋدا شەكارا اتتاعان زات اينالىمىنىڭ كورۋگە ىڭعايلانعان كاسىبىنە دەن قويعان شاڭحايداعى شەتەل كاپيتالىمەن قۇرىلعان كاسىپورىن پۋليان سىتۇڭ سەرىكتەستىگى جۇڭگو (شاڭحاي) ەركىن ساۋدا سىناق رايونى لينگاڭ جاڭا بولىمشە رايونى باسقارۋ كوميتەتى تاياۋدا بەكىتكەن زات اينالىمىن تۇيىندە سىناق ەتۋ كورىنىسى شەكارا اتتاعان ساندى مالىمەتتەردى ەستەلىككە الۋ قاعازىن تاپسىرىپ الدى، ەستەلىككە الۋ قاعازىنىڭ كۇشكە يە ۋاقىتى ءبىر جىلدان 3 جىلعا ۇزارتىلدى.
”بۇل ءبىزدىڭ جۇڭگودا قارجى قوسۋ سەنىمىمىزدى بەكەمدەدى، سونداي - اق زات اينالىمىن تۇيىندە سىناق ەتۋ جاعدايىنداعى ساندى مالىمەتتەردىڭ شەكارا اتتاپ اعىلۋ ونىمدىلىگىن دە ايگىلەدى“ دەدى پۋليان سىتۇڭ سەرىكتەستىگىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسى تان شۋاي.
پۋليان سىتۇڭ سەرىكتەستىگىنىڭ نەگىزى زات اينالىمى ساندى مالىمەتىنىڭ شەكارا اتتاپ اعىلۋىندا. ”حالىقارالىق ساۋدادا ەگەر ساندى مالىمەتتەردىڭ حاۋىپسىز، سەنىمدى شەكارا اتتاپ اعىلۋى بولماسا، كاسىپورىننىڭ شەشىم جاساۋى سوقىرلاردىڭ ءپىلدى سيپاعانىنا ۇقساپ قالار ەدى“ دەدى تان شۋاي.
پۋليان سىتۇڭ سەرىكتەستىگى عانا ەمەس، شاڭحايدا 80 مىڭعا جۋىق شەتەل كاپيتالىمەن قۇرىلعان كاسىپورىن، شامامەن 1700 ەل ارالىق سەرىكتەستىكتىڭ وڭىرلىك باس شتابى مەن زەرتتەۋ ورتالىعى بار. دۇنيە ءجۇزى كاسىپ سالاسىنىڭ سيفرلانا دامۋ اۋقىمىنا سايكەسىپ، ساندى مالىمەت فاكتورلارىنىڭ شەكارا اتتاپ حاۋىپسىز، ءتارتىپتى اعىلۋىن جەبەۋ جانە ارناعا ءتۇسىرۋ، ءسوزسىز، جاۋاپ بەرۋگە ءتيىستى ماسەلە سانالادى.
«جۇڭگو (شاڭحاي) ەركىن ساۋدا سىناق رايونى لينگاڭ جاڭا بولىمشە رايونىنىڭ جالپى تۇلعالىق جوباسىندا»: ”حالىقارالىق ينتەرنەت ساندى مالىمەتتەرىنىڭ شەكارا اتتاپ حاۋىپسىز، ءتارتىپتى اعىلۋىن اتقارۋ“ ورتاعا قويىلدى.
2022 - جىلى پۋليان ستۇڭ شاڭحايعا ىرگە تەپتى. ”قانداي ساندى مالىمەتتەر جەتكىزىلەدى؟ ەرەجەگە ۇيلەسىمدى بولۋدىڭ قىزىل سىزىعى قايدا؟ ساندى مالىمەتتىڭ شەكارا اتتاپ جىلجۋى بارىسىندا وزگەرمەۋىنە نەمەسە ۇرلانباۋىنا قالاي كەپىلدىك ەتۋگە بولادى؟ وسىدان بۇرىن ەل ىشىندە بويسۇناتىن ۇلگى از بولعان ەدى“. لينگاڭ جاڭا باسقارۋ كوميتەتى ساندى مالىمەت باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرى جياڭ شياۋتۇڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: قىزمەتكەرلەر كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە باعالاۋ، كورسەتۋ، تالقى جۇرگىزىپ، ەڭ سوڭىندا پۋليان ستۇڭ ەل ىشىندەگى تۇڭعىش قامداۋ تىزبەگىندەگى زات اينالىمى كورىنىسىنىڭ ساندى مالىمەتىن شەكارا اتتاپ كورىنىس تۇيىنىنە اينالدىرۋدى تۇيىندە سىناق ەتىپ، ەستەلىككە الدىردى.
شاڭحاي ياڭشان پورتىنىڭ كەمەجايىندا كراندار توقتاۋسىز كوتەرىلىپ - ءتۇسىپ تۇردى. شالعاي مۇحيت جۇك كەمەسىنەن ەندى عانا تۇسىرىلگەن تيەۋىش قوراپتار جۇك ماشينالارىنىڭ تاسىمالداۋىن كۇتۋدە. مۇحيتتىڭ ارعى جاعاسىندا زات يەسىنىڭ قول تەلەفونىنان ءبىر ۋاقىتتا ەسكەرتۋ بەرىلدى: ”زات پورتقا جەتتى، قۇرلىق تاسىمال بولىگى مەجەمەن 12 ساعات ىشىندە قامباعا كىرگىزەدى“. زات تاسىمالداۋمەن بىرگە، پۋليان ستۇڭ جۇيەسىندە زات ءتۇيىنى، قالىپسىز ساقتىق دابىلى سياقتى ينفورماتسيالار دا دەر كەزىندە جەتكىزىلەدى.
ساندى مالىمەت تۇتاسىپ، كاسىپ جاندانادى. ”سىرتقى ساۋدا قاريدارلارىنىڭ جۇڭگوداعى زات اينالىمى جاعدايىن يگەرۋى اناعۇرلىم قولايلى بولدى، ءبىز تاعى ساندى مالىمەتكە سۇيەنىپ جاساندى زەردەگە تالداۋ جاساپ، ەڭ تاماشا زات اينالىمى جولىن اۆتوماتتى ەسەپتەپ، حاۋىپ - قاتەردەن الدىن الا ساقتاندىردىق“. تان شۋاي بىلاي دەدى: ”ساندى مالىمەتكە يە بولۋ قولايلى بولدى، شەتەل كاپيتالىمەن قۇرىلعان كاسىپورىنداردىڭ جۇڭگو بازارىنا دەگەن سەنىمى اناعۇرلىم كۇشەيدى“.
ەستەلىككە الىنعان سول جىلى پۋليان ستۇڭ 7 ميلليون امەريكا دوللارىنان استام قارجى قوسىپ، لينگاڭ جاڭا رايونىندا قۇرىلىم قۇردى. قازىر بۇل ارانىڭ ساندى مالىمەتى بۇكىل جەر شارىمەن تۇتاسىپ، 1000 نان استام يمپورت - ەكسپورت ساۋدا كاسىپورنىنا قىزمەت وتەۋدە.
وسىدان كەيىن لينگاڭ جاڭا اۋماعى شاعىن كولەمدى كورىنىستىك سىناق ءتۇيىنى نەگىزىندە ساندى مالىمەتتىڭ شەكارادان شىعۋىنداعى شەكتەلگەن سالالار ءتىزىمى ۇلگىسىن ىشكەرىلەي تۇيىندە سىناق ەتىپ، ساندى مالىمەتتىڭ شەكارادان شىعۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ جانە اتقارىپ، كاسىپورىندار ساندى مالىمەتىنىڭ شەكارا اتتاۋىنداعى ىستەن بۇرىن ەستەلىككە الۋ، ءىس بارىسىندا كۋالىك ساقتاۋ، ىستەن كەيىن باقىلاۋ ءتارتىبىن بىرتىندەپ كەمەلدەندىردى.
بيىل 4 - ايدا شاڭحاي ساندى مالىمەتتىڭ شەكارادان شىعۋىنداعى شەكتەلگەن سالالار تىزىمدىگىنىڭ قامتۋ كولەمىن ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنان بۇكىل قالاعا كەڭەيتىپ، شەكتەلگەن سالالار تىزىمدىگىنىڭ مازمۇنىن ساپالىلاندىرىپ، ساندى مالىمەتتىڭ شەكارا اتتاپ جىلجۋ شارت - جاعدايىن لايىقتى كەڭەيتىپ، كاسىپورىنداردىڭ ەرەجەگە ۇيلەسىمدى وزىندىك قۇنىن ونان ارى تومەندەتتى. قازىر شاڭحايدا ورىندالعان ساندى مالىمەتتەردىڭ شەكارادان شىعۋ حاۋىپسىزدىگىن باعالاۋ مولشەرى بۇكىل ەل جالپى مولشەرىنىڭ شامامەن %40 ىن ۇستايدى.
تۇزىمدە جاڭالىق اشۋ جاڭا كاسىپ كۇيىن تۋىنداتتى.
ءتىنتۋىردى باسساڭىز، ەكرانداعى بەدەرلى ناقىشتاردىڭ نازىك بۋىندارى تولىق كورىنەدى ... ساندى مالىمەتتىڭ شەكارا اتتاپ جىلجۋىنا سۇيەنگەن شاڭحاي لينشۋ مادەنيەت عىلىم - تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگى كامبودجا ۇكىمەتىمەن سەلبەستىك جاساسىپ، انگكور ۇڭگىرىن سيفرلاندىردى.
”انگكور ۇڭگىرى − دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇراسى، ساندى مالىمەت وزگەشە سيپاتقا يە“. سەرىكتەستىكتىڭ جاۋاپتىسى لياۋ چيڭحۋا بىلاي دەدى: ساندى مالىمەت شەكارادان كىرمەۋ العى شارتىندا قالاي سەلبەستىك جاساسۋ ءبىزدى ءبىر مەزەت مازالادى.
”ءبىز شەكارا اتتاعان ساندى مالىمەت ارناۋلى جەلىسىن جاڭادان سالىپ، شەكارا سىرتىنداعى تەڭىز استى وپتيكالىق كابەلىن تىكە جالعاپ، ساندى مالىمەتتەردى جاعادان شىعارىپ وڭدەپ، تىكەلەي تەڭىزگە شىعاردىق“. جياڭ شياۋتۇڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: لينگاڭ جاڭا اۋماعى الەۋمەتتىك ەسەپتەۋ قۋاتىنا قىزمەت وتەۋ تەكشەسىن سايكەستى قۇردى، ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ ءوزى قىزمەت وتەۋ اسپابىن سالۋىنىڭ قاجەتى جوق، قاجەتكە قاراي ەسەپتەۋ قۋاتى بايلىعىن جوتكەپ پايدالانۋى؛ سىناق ماشينالارى ءۇيىن قۇرىپ، كاسىپورىنداردىڭ جابىق ورتادا الدىمەن جاڭا كاسىپتەردى سىناۋىنا، ونان سوڭ بازارعا جالپىلاستىرۋىنا قولداۋ كورسەتۋى كەرەك.
تاياۋ جىلداردان بەرى لينگاڭ جاڭا اۋماعى حالىقارالىق ساندى مالىمەت مانەرلەۋ تورابى مەن شەكارا اتتاعان ساندى مالىمەت ارناسىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، ”كەلگەن ساندى مالىمەتتى وڭدەۋ“، سيفرلى مادەنيەتتى تەڭىزگە شىعارۋ سياقتى كاسىپ سالالارىن كۇش سالا دامىتىپ، 100 دەن استام قاتىستى كاسىپورىندى شوعىرلاندىردى.
”بولاشاقتا ءبىز ساندى مالىمەتتىڭ شەكارا اتتاعان جوعارى ءونىمدى، قولايلى، حاۋىپسىز اينالىمىن ۇزدىكسىز ارقاۋ ەتىپ، حالىقارالىق ساندى مالىمەتتەردى وڭدەۋ تورابىن جوعارى دەڭگەيدە قۇرىپ، ساندى مالىمەتكە قىزمەت وتەۋ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتەمىز“ دەدى لينگاڭ جاڭا اۋماعى پارتيا قىزمەتى كوميتەتى شۋجيىنىڭ ورىنباسارى ۋ شياۋحۋا.