بيىل ەل – نينو قۇبىلىسى تاريحتاعى رەكوردتى جاڭالاۋى مۇمكىن! ەلىمىزگە قانداي ىقپال جاسايدى؟ 

ءتىلشىنىڭ جاراتىلىستىق بايلىق مينيسترلىگى مەملەكەتتىك تەڭىز –مۇحيت ورتاسى جونىندە بولجام جاساۋ ورتالىعىنان ۇعىسۋىنشا، بيىل ەكۆاتوردىڭ ورتا - شىعىسىنداعى تىنىق مۇحيتتا ەل – نينو قۇبىلىسى تاريحتاعى باقىلاۋ ەستەلىگىنىڭ رەكوردىن جاڭالاۋى مۇمكىن. وسى كليماتتىق العى شارتتىڭ ىقپالىنا بايلانىستى، ەلىمىزدىڭ تەڭىز جاعالاۋى تايفىڭ داۋىلى، جويقىن تولقىن جانە داۋىلدى تولقىن سەبەبىنەن تۋىندايتىن كۇردەلى تەڭىز - مۇحيت اپاتىنىڭ سىناعىنا ۇزدىكسىز ءدوپ كەلىپ وتىر.

بيىل 5 – ايدا ەكۆاتوردىڭ ورتا - شىعىسىنداعى تىنىق مۇحيت ەل – نينو كۇيىنە وتكەن ءارى بۇل قۇبىلىس جەدەل ۇلعايۋ اۋقىمىن ساقتاعان. قازىرگە دەيىن وسى رەتكى قۇبىلىستىڭ ۇقساس مەزگىلدەگى ۇلعايۋ دارەجەسى 1982 — 1983 - جىلدار، 1997 — 1998 - جىلدار جانە 2015 — 2016 – جىلدار ارالىعىنداعى تاريحتاعى اسا قۋاتتى ەل – نينو قۇبىلىستارىنان اسىپ تۇسكەن. مودەلدىك بولجاۋ ناتيجەلەرى ۇزدىكسىز جوعارىلاۋدا، وسى رەتكى ەل – نينو قۇبىلىسى بيىل كۇزدىڭ سوڭى مەن قىس ماۋسىمىندا ەڭ جوعارى شەگىنە جەتەدى جانە تاريحتا باقىلانعان ەڭ قۋاتتى ەل – نينو قۇبىلىستارىنىڭ ءبىرى بولۋى مۇمكىن.

مەملەكەتتىك تەڭىز – مۇحيت ورتاسى جونىندە بولجام جاساۋ ورتالىعىنىڭ جوعارى دارەجەلى ينجەنەرى تان جين بىلاي دەدى: ادەتتە ەلىمىزگە ىقپال جاسايتىنى باتىس - سولتۇستىك تىنىق مۇحيت پەن نانحاي تەڭىزىندە قالىپتاساتىن تايفىڭ داۋىلى. بيىل ەل – نينونىڭ ىقپالىنا بايلانىستى، باتىس - سولتۇستىك تىنىق مۇحيتتاعى تايفىڭ داۋىلىنىڭ قالىپتاساتىن ورنى ازداپ شىعىسقا قاراي ويىسادى، قۋاتتى تايفىڭ داۋىلىنىڭ قالىپتاسۋ ىقتيمالدىعى ارتادى، قالىپتاساتىن ورنىنىڭ شىعىسقا قاراي ويىسۋى تايفىڭ داۋىلىنىڭ تەڭىز ايدىنىنداعى ۋاقىتىنىڭ ۇزاق بولاتىنىن، جىلۋ مەن سۋ بۋىن ءسىمىرىپ، ەنەرگيا جينايتىن اناعۇرلىم كوبىرەك ۋاقىت پەن كەڭىستىككە يە بولاتىنىن كورسەتەدى، وسىعان بايلانىستى ول ەڭ سوڭىندا جاعالاۋعا جەتكەندە تىپتەن قۋاتتى بولۋى، ەلىمىزدىڭ تاياۋ تەڭىز جاعالاۋىنا تيگىزەتىن زالالى تىپتەن زور بولۋى مۇمكىن.

قۋاتتى تايفىڭ داۋىلى جاعالاۋعا جەتكەندە، ادەتتە قاتتى جەل، دۇلەي تولقىن جانە داۋىلدى تولقىن قوسانجارلاپ، تەڭىز جاعالاۋىنداعى وڭىرلەردىڭ قورعانۋ قىسىمىن ۇلعايادى. تەڭىز – مۇحيت جونىندە بولجام جاساۋ تاراۋلارىنىڭ باقىلاۋىنشا، بيىل تەڭىز تولقىنى اپاتى جونىندە الدىن الا دابىل قاعۋ بارىسىندا قالىپسىز ەرەكشەلىكتەر ايقىن بايقالعان.

تەڭى - مۇحيتتاعى سۇركەيلى جاعدايدىڭ ءجيى تۋىلۋى سەبەبىنەن تەڭىز –مۇحيت جاعالاۋىنداعى باعىمشىلىق الاڭدارى، كەمەجايلار، تەڭىز جاعالاۋىنداعى توسپالار، تەڭىزدەگى جۇمىس تەكشەلەرى قاتارلىلار سىناققا ءدوپ كەلەدى. دابىل قاعۋ مەرزىمىنىڭ اناعۇرلىم ۇزاق بولۋى، جويقىن داۋىلدىڭ تەڭىز جاعالاۋىنا اناعۇرلىم جاقىن كەلۋى سەبەبىنەن اپاتتان ساقتانۋ كەزەڭىنىڭ ۋاقىتى ۇزارادى، تەڭىزدەگى باعىمشىلىق، تەڭىز تاسىمالى ءوندىرىسى سالالارىندا اناعۇرلىم ەرتەرەك حاۋىپتەن ساقتانۋ، زاتتار مەن قۇرىلعىلاردى اناعۇرلىم بۇرىنىراق جوتكەۋ قاجەت بولادى. (ورتالىق تەلەۆيزيا اقپارات كليەنتى)

كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى