بولا - مولانىڭ كوكتەمى | نيما ۋاڭجيۋ: بارابان ءبيى ۇرپاقتارعا جاڭالانىپ جەتتى

شيزاڭنىڭ وڭتۇستىگىندەگى چيۇڭجيە اۋدانى، تاۋ قويناۋىنداعى شاعىن اۋلا، سيىر تەرىسىنەن جاسالعان باراباننىڭ جانىندا، ءبىر توپ بالا 80 جاستاعى قاريا نيما ۋاڭجيۋدى قاۋمالاپ تۇر، بالعىن جۇزدەر ۇمىتكە تولعان.

بارابان بالعاسى ەكپىندەي ۇرىلىپ، ايبىندى ءۇنى دالانى جاڭعىرتتى. مەملەكەت دارەجەلى بەيزاتتىق مادەني مۇرا شيزاڭنىڭ جيۋحى ءبيىنىڭ ۋاكىلدىك مۇراگەرى، قىرۋار جىلدى ارتقا تاستاعان نيما ۋاڭجيۋدىڭ دەنە ءبىتىمى ءالى دە تىك تۇر، كەڭ زاڭزۋ شاپانىنىڭ استىندا ورنىقتى دا جايلى ءبي قادامى باياۋ جىلجيدى.

مىڭ جىلدان استام تاريحقا يە جيۋحى بارابان ءبيى ءاسىلى ۇستىرتتەگى ۇلتتىق سالت - سانانىڭ، اۋەلگى ەكولوگيالىق مادەنيەتىنىڭ جاندى كورىنىسى ەدى، ءبىراق قاراڭعىلىق تورلاعان كونە شيزاڭدا كوركەمونەر بيشىلەردىكى ەمەس، تەك مارتەبەلىلەردىڭ كوڭىلىن كوتەرەتىن قوسىمشا بۇيىمى عانا ەدى، ال باسىبايلى شارۋلار ءبيى بەتالدى ىعىستىرىلىپ، باجى تاپسىرۋدىڭ قۇرالى بولعان.

سول كەزدە بالا نيماۋاڭجيۋ شونجارلاردىڭ قالاعانىنشا جۇمىسقا سالعان باسىبايلى شارۋاسى ەدى، بارابان ءبيى المان-سالىققا بالامالاناتىن اقىسىز اۋىر ەڭبەك بولدى. ”بۇرىن بۇتحاناعا بارىپ ءبي بيلەيتىنبىز، باجىدەن قالعانىن كوجە قاتىققا ايىرباستايمىز، جوعارىدا شونجارلار قادالا تاماشالايدى، ءان ايتىپ، ءبي بيلەۋدەن كىشكەنە اعاتتىق كەتسە، تاماق جەگەنىڭ بىلاي تۇرسىن، تاياق جەپ، جازاعا تارتىلامىز“ دەدى وتكەنگە قايىرىلا قاراعان قارتتىڭ كوڭىلى جايلانىپ.

ۇزاق جىل ونەر كورسەتۋگە ماجبۇلەنگەندە ول كۇن بويى مازاسىزدانادى. اسقاق بارابان ءۇنى جۇرەك تۇكپىرىندەگى اۋىر جۇككە اينالادى. سەرگەك ءبي قادامى باس بوستاندىعىن شىرماعان بۇعاۋعا اينالدى.

جەر مەن كوكتەي وزگەرىس دەموكراتيالىق رەفورمادان باستالادى. سول جىلى كوممۋنيستىك پارتيا نيماۋاڭجيۋدىڭ ۇيىنە استىق، اتىز جانە ءۇي ءبولىپ بەرەدى، ۇرپاقتار بويى شونجارلارعا يەك سۇيەگەن ازاپ اقىرى اياقتالادى. مىڭ جىلدىق بارابان ءبيى دە ميلليونداعان باسىبايلى شارۋلاردىڭ جاڭا ومىرىنە ىلەسە قايتا تىرىلەدى.

وسىدان كەيىن نيماۋاڭجيۋ ادەبيەت - كوركەمونەر ۇيىرمەسىنە كىرىپ، تۇڭعىش رەت ءبي بيلەۋ ارقىلى ادىلەتتى تۇردە تۇرمىسىن قامدايدى. ول: ”بۇرىن بارابان ءبيىن بيلەۋ شونجارلارعا جۇمىس ىستەۋ بولسا، قازىر اۋىلداستارعا قويىلعان قويىلىم بولدى، سول ساتتە عانا ءبي بيلەۋدىڭ سالاۋاتتى ءىس ەكەنىن شىنايى سەزىندىم“ دەدى.

2014 - جىلى جيۋحى بارابان ءبيى مەملەكەت دارەجەلى بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالارىنىڭ ۋاكىلدىك نىساندارىنىڭ تىزىمدىگىنە ءساتتى ەنگىزىلىپ، جۇيەلى قورعالدى، جالپى حالىق ورتاق يگىلىكتەنەتىن ۇلتتىق مادەنيەت جاۋھارىنا اينالدى. كوپ جىلدان بەرى، قارت 80 نەشە جاس ءبي مۇراگەرلەرىن دەن قويا جەتىلدىرىپ، بەيزاتتىق مادەني مۇرالاردى مەكتەپ اۋلاسىنا، نەگىزگى ساتىنىڭ الەۋمەتتىك يگىلىك كونسەرتىنە ەنگىزۋدى ۇدايىلادنىرىپ، ۇستىرتكە جاسىرىنعان بايىرعى ءبيدى تاۋ قويناۋىنان شىعارىپ، بۇكىل مەملەكەت ساحناسىنا بەت الدىردى.

”بۇگىنگى تاڭدا بيلەۋ - تۇرمىستىڭ باقىتتىلىعى، كوڭىلدىڭ شاتتىعى، شىن جۇرەكتەن شىققان سۇيىسپەنشىلىك“. جانىنداعى بەرىلە ونەر ۇيرەنگەن بالالار مەن شاكىرتتەرىنە قاراپ تۇرعان نيماۋاڭجيۋدىڭ جانارىندا ءۇمىت وتى ۇشقىندانىپ: ”سەندەر ەڭ جاقسى داۋىردە دۇنيەگە كەلدىڭدەر، وسىنداي تاماشا شارت - جاعدايدى، قازىرگى باقىت پەن ورايدى قاستەرلەڭدەر!“ دەدى.

2025 - جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن شيزاڭنىڭ مەملەكەت دارەجەلى بەيزاتتىق مادەني مۇرالارىنىڭ ۋاكىلدىك نىسانى 106 عا جەتتى. مىڭ جىلدىق بارابان ءبيىنىڭ وزگەرىسى شيزاڭ مادەنيەتى دامۋىنىڭ شىنايى ىقشام كورىنىسى: مادەنيەت ەندىگارى ۇقىق پەن قۇننىڭ ارناۋلى تاۋەلدىلىگى ەمەس، قايتا حالىق بىرگە قۇرىپ، بىرگە يگىلىكتەنەتىن رۋحاني بايلىق، بايىرعى مادەنيەت جۇلگەسى جاڭا داۋىردە ماڭگى وشپەيدى، ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاسادى.

(بولا - مولا دەگەن ءسوز زاڭزۋ تىلىندە اتا - اجە دەگەن ماعىنادا)