جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتتى (باس شۋجي ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان ىستەر، تياناقتاندىرۋدىڭ قايتىمدى اڭىسى)

”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىنا نەمقۇرايدى قاراۋ، ودان بەزۋ دەگەندىك ەمەس، دۇرمەككە ىلەسپەۋ، كوپىرمەلىككە سالىنباۋ، تەك ءبىر ءتۇرلى جالاڭ ۇلگىمەن عانا شۇعىلدانباۋ كەرەك. جەر - جەر ءىس جۇزىندىكتى شىعار ءتۇيىن ەتۋگە تاباندى بولىپ، الدىمەن ورناتىپ، سوڭىنان كۇشىنەن قالدىرۋى، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، تۇرلەر بويىنشا جەتەكشىلىك ەتۋى كەرەك“.

− باس شۋجي شي جينپيڭ 14 - كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ 2 - ماجىلىسىندە جياڭسۋ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باياندامانى قاراۋىنا قاتىناسقاندا وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى

چيڭحايدىڭ چارحان تۇزدى كولىنىڭ ورتالىق كەمەجايىنان شىققان ”كاليلى تىڭايتقىش 10 - ءنومىرلى“ تۇز قازۋ كەمەسى جاپ - جاسىل تۇزدى كولگە كەلىپ جۇمىس ىستەدى.

چيڭحاي تۇزدى كول ونەركاسىپ شەكتى جارنا سەرىكتەستىگى كاليلى تىڭايتقىش بولىمشە سەرىكتەستىگىنىڭ ءوندىرىس سەحىندا كەن قويمالجىڭى كوپتەگەن جۇمىس ءتارتىبى ارقىلى تۇيىرشىك ديامەترى 0.3 ميلليمەتر، كالي قۇرامى %95 كە جەتكەن كاليلى تىڭايتقىش ەتىپ ازىرلەنەدى. كەن قالدىعى ليتي الۋدىڭ ماڭىزدى شيكىزاتىنا اينالادى.

2024 - جىلى 6 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ چيڭحايدا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىن جاڭالاپ، دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىن دامىتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەتىلدىرۋ كەرەك“.

گۋاڭدۇڭ شىنجىن گۋاڭميڭ عىلىم قالاسىندا سينتەزدىك بيولوگيانى زەرتتەۋدەگى كەلەلى عىلىم - تەحنيكا نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنىڭ ”الدىن الا كەلىسۋ تىزىمدىگى“ تولىپ تۇر. ”وسى ’عىلمي زەرتتەۋ وتكىر قارۋىن‘ پايدالانعاندا، قىرۋار ۇسىنىلىمدى ۇنەمدەپ قالماستان، ’تاپسىرىستى قىزمەت وتەۋدەن‘ يگىلىكتەنىپ، زەرتتەۋ - اشۋ مەرزىمىن قىسقارتىپ، ونىمدىلىكتى جوعارىلاتۋعا بولادى“ دەدى سىنرۇيسى بيو عىلىم - تەحنيكا (شىنجىن) شەكتى سەرىكتەستىگى زەرتتەۋ - اشۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لي ياڭ.

تاياۋ جىلداردان بەرى شىنجىن كەمەلدى سينتەزدىك بيولوگيالىق كاسىپ سالاسى ەكولوگياسىن قالىپتاستىردى، 3 جىلدان بەرى ەل ىشىندە جاڭادان قۇرىلعان سينتەزدىك بيولوگيالىق كاسىپورىنداردىڭ شامامەن %40 ى شىنجىنگە ىرگە تەپتى.

2025 - جىلى 11 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ گۋاڭدۇڭدا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدى كوزدە ۇستاپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن كۇشەيتۋ كەرەك“.

باس شۋجي شي جينپيڭ جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدىڭ مەتودولوگياسىن تەرەڭ بايىمدادى _

”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىنا نەمقۇرايدى قاراۋ، ودان بەزۋ دەگەندىك ەمەس، دۇرمەككە ىلەسپەۋ، كوپىرمەلىككە سالىنباۋ، تەك ءبىر ءتۇرلى جالاڭ ۇلگىمەن عانا شۇعىلدانباۋ كەرەك. جەر - جەر ءىس جۇزىندىكتى شىعار ءتۇيىن ەتۋگە تاباندى بولىپ، الدىمەن ورناتىپ، سوڭىنان كۇشىنەن قالدىرۋى، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، تۇرلەر بويىنشا جەتەكشىلىك ەتۋى كەرەك“، ”ءوز جەرىنىڭ بايلىق قاسيەتى، كاسىپ سالاسى نەگىزى، عىلمي زەرتتەۋ شارت - جاعدايى سياقتىلارعا نەگىزدەلىپ، جاڭا كاسىپ سالاسىنىڭ، جاڭا ۇلگىنىڭ، جاڭا قوزعاۋشى كۇشتىڭ دامۋىن تالعامپازدىقپەن ىلگەرىلەتۋ كەرەك“.

”15 - بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسىندا ”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ“ ورتاعا قويىلدى.

”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەۋ“ دەگەن سوزدە جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدا، ءسوز جوق، ويداعىداي شەشۋگە ءتيىستى ەكى ءتۇرلى ماڭىزدى ديالەكتيكالىق قاتىناس تەرەڭ قامتىلعان.

ءبىر جاعىنان، ”ءداستۇرلى“ جانە ”جاڭادان گۇلدەنگەن“، ”بولاشاقتاعى“ كاسىپ سالالارى اراسىندا قاراما - قارسىلىق بولمايدى، قايتا ءبىرىن - ءبىرى جەبەيدى. جاڭا قوزعاۋشى كۇشتى جەتىلدىرۋ مەن كونە قوزعاۋشى كۇشتى جاڭالاۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋ _ جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدىڭ ىشكى تالابى.

شاڭحايدا باۋگاڭ جارناسى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى حۋاۋەي سەرىكتەستىگىمەن سەلبەسىپ، سيفرلى تەحنيكا ارقىلى قىزۋى 2000 سەلتسي گرادۋستان اساتىن تەمىر قورىتۋ دومنا پەشىنىڭ كۇردەلى تەحنولوگيالىق بارىسىن انىقتادى.

”ءبىز 400 مىڭنان استام ساندى مالىمەت جيناپ، ’دومنا پەشتىڭ ۇلكەن مودەلىن‘ اشتىق“. باۋشان بولات - تەمىر شەكتى جارنا سەرىكتەستىگى ساندى مالىمەت AI ءبولىمىنىڭ باستىعى شياۋ سۋ بىلاي دەپ تانىستىردى: ۇلكەن مودەل پەشتىڭ جىلۋىن مەڭگەرۋ دالدىگىن جوعارىلاتىپ، كرەمني قۇرامى سياقتى كورسەتكىشتەردى ۇزدىكسىز جاقسارتتى.

قازىر ۇلكەن مودەل باۋگاڭ سەرىكتەستىگىنىڭ 105 تيپتىك جۇمىس ورتاسىندا ىشكەرىلەي قولدانىلىپ، شەشۋشى جۇمىس ءتارتىبىنىڭ قامتۋ شاماسى %85 تەن اسىپ، سان - سيفر، زەردە ارقىلى قۋات ۇستەۋ بيىل جىل باسىنان بەرگى كاسىپورىن ونىمدىلىگىنىڭ باياندى ارتۋىنىڭ شەشۋشى تۇيىنىنە اينالدى.

ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىنىڭ تەرەڭ تاريحي قورى مەن كەمەلدى تەحنولوگيالىق جۇيەسى بار، ول _ كاسىپ سالاسى جۇيەسىنىڭ نەگىزدىك تىرەگى. ”نەمقۇرايدى قاراۋ، ۋاز كەشۋ دەگەندىك ەمەس“، وسى ءسوز باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىن نازار اۋدارۋى مەن ءمان بەرۋىن، ”ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىنىڭ زورايۋىن، بولاشاق كاسىپ سالالارىن جەتىلدىرۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋدى“ بەينەلەپ، ”ءداستۇرلى“ جانە ”جاڭادان گۇلدەنگەن“، ”بولاشاقتاعى“ كاسىپ سالالارى اراسىندا دۇرىس جولدان جازباي، جاڭالىق جاراتۋدىڭ ديالەكتيكالىق دامۋ وي جەلىسىن ايگىلەدى.

ەندى ءبىر جاعىنان، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدا ءىس جۇزىندىكتى شىعار ءتۇيىن ەتىپ، شىندىقتى ءىس جۇزىنەن ىزدەۋگە تاباندى بولۋ كەرەك. ىستەۋگە تيىستىلەرىن ىستەۋگە، ىستەمەۋگە تيىستىلەرىن ىستەمەۋگە تاباندى بولعاندا عانا، شىنايى ىستەپ، ناقتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە بولادى.

”شىعىستىڭ ساندى مالىمەتىن باتىستا ەسەپتەۋ“ ينجەنەرياسى قازىر بۇكىل ەل بويىنشا 8 ءىرى مەملەكەتتىك ەسەپتەۋ قۋاتى توراپ ءتۇيىنى مەن 10 مەملەكەتتىك ساندى مالىمەت ورتالىعى شوعىرىن ورنالاستىردى، جەر - جەر ءوز بايلىق قاينارىنا سۇيەنىپ، ەسەپتەۋ قۋاتى قاجەتىن قابىلداۋ، سيفرلى ەكونوميكانىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ جاعىندا پارىقتى ابزالدىقتى ايگىلەپ، تاماشا ونىمدىلىككە قول جەتكىزدى.

ىشكى موڭعۇل ”سۋىق بايلىقتى“ ”دۋماندى ارەكەت كۇشىنە“ اينالدىرىپ، ءىرى مودەل جاتتىعۋى، اۋا رايىن مەجەلەۋ سياقتى جوعارى كۇشەمەلىلىكتەگى مىندەتتەردى جەبەدى؛ گۇيجوۋ بۇكىل ەلدەگى تۇڭعىش ءىرى ساندى مالىمەت جالپىلىق سىناق رايونىنا اينالدى؛ گانسۋ جاسىل ەلەكتردى شوعىرلاندىرۋ، قالدىق جىلۋدى جيناپ الۋ سياقتى نىساندارعا سۇيەنىپ، ەلەكتر قۋاتىنىڭ وزىندىك قۇنىن ازايتىپ، ساندى مالىمەت ورتالىعى شوعىرىن قۇرۋعا بەرىك نەگىز قالادى؛ نيڭشيا وڭىرلىك ابزالدىقتان ويداعىداي پايدالانىپ، ميللي سەكۋند دارەجەسىندەگى ”ۋاقىت ۇزارتۋ شەڭبەرىن“ قالىپتاستىردى... قاتىستى ولكەلەر ەنەرگيا، وڭىرلىك ورىن سياقتى ابزالدىقتاردان پايدالانىپ، ەسەپتەۋ قۋاتى نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن جەدەل قۇردى.

”ساندى مالىمەتتى باتىسقا باعىتتاۋ، ەسەپتەۋ قۋاتىن شىعىسقا باعىتتاۋ“، ”شىعىستىڭ ساندى مالىمەتىن باتىستا ەسەپتەۋ“ ينجەنەرياسى شىعىس، ورتا، باتىس بولەكتەگى 14 ولكەنى قامتىپ، قوعامدىق قارجىنىڭ ءبىر تريلليون يۋاننان اسۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، سان سالالى كاسىپكە قۋات بەرىپ، دامۋ ورايىن جاراتتى.

ەلىمىزدىڭ جەرى كەڭ، بايلىعى مول، جەر - جەردىڭ بايلىق قاسيەتى، كاسىپ سالاسى شارت - جاعدايى جانە دامۋ ورەسى پارىقتى بولادى. جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋى بارىسىندا، ”مەزەت“ پەن ”جاعدايعا“ قاراي ساقتاپ قالۋ، باس تارتۋدى بەلگىلەۋ كەرەك. ءوز جەرىنىڭ دامۋ امالياتىنا ۇيلەسەتىن كاسىپ سالاسى مەن تۇرلەردى دەرەۋ، لەزدە ءبىتىرۋ، مىقتى يگەرىپ ىستەۋ كەرەك؛ شارت - جاعداي پىسىپ - جەتىلمەگەن، ءسات ساعاتى كەلمەگەن بولسا، ىستەۋگە اسىقپاۋ، كوزسىزدىكپەن ىلگەرىلەتپەۋ كەرەك. جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ دۇرىس ساياسي ناتيجە كوزقاراسىن ورناتۋدى جانە امالياتتا ايگىلەۋدى قاجەت ەتەدى.

لياۋنيڭنىڭ قۇلتەمىرى، شاڭحايدىڭ كارديوگرامما اپپارات تۇيىستىرگىشى، جياڭسۋدىڭ فوتوۆولتى، شانشيدىڭ كومىر حيميا ونەركاسىبى... ”15 - بەسجىلدىققا“ قادام تاستاۋ ساتىندە، جەر - جەر، تاراۋلار جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدىڭ ”جول كارتاسىن“ جەدەل سىزىپ جاتىر. ”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەۋ“ مەتودولوگياسىنان ويداعىداي پايدالانعاندا، ەلىمىزدىڭ جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەرى، ءسوز جوق، قامال الۋدى جەدەلدەتە الادى، جوعارى ساپالى دامۋ، ءسوز جوق، ورنىقتى، باياندى بولادى.