2026.09.10 15:30 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
دىحۇي جالپىلىق دەنساۋلىق (ازىق – تۇلىك) كاسىپ باقشاسىنداعى جيلين دالي ازىق – تۇلىك شەكتى سەرىكتەستىگىنە قادام تاستاساڭىز، اۋادان ءتاتتى ءيىس اڭقىپ تۇرادى. ەكسكۋرسيالاۋ ءدالىزىنىڭ اينەگىنەن قاراساڭىز، ميكروبسىز ءوندىرىس تىزبەگىندە، ءبىر قاتارلى كۋكي پراندىكتەرى تاسىمالداۋ تاسپاسىمەن باياۋ العا جىلجىپ، سۇرىپتاۋ، سۋىتۋ، قوراپتاۋ باسقىشتارىنان وتكىزىلىپ، زاۆودتان شىعارۋعا دايىن بولادى.

جيلين دالي ازىق – تۇلىك شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ازىق – تۇلىك ءوندىرۋ سەحى. حالىق تورابىنىڭ ءتىلشىسى لي ياڭ تارتقان فوتو
سەرىكتەستىكتىڭ تۇراقتى ىستەرگە جاۋاپتى زاۋود باستىعى حۋاڭ جينبين ءتىلشىنى كورگەندە: ”ءدال كەزىندە كەلدىڭىز، بۇگىن زاۆودىمىزدىڭ جىلدىق قۇتتىقتاۋ كۇنى“، – دەپ كۇلىمسىرەدى. ”ءبىز 2004 – جىلى دىحۇيگە ورنالاسقانبىز، ءوندىرىس جەلىسى باستاپقى 8 جەلىدەن 26 عا كوبەيدى، جىلدىق ءوندىرىس قۇنى باستاپقى 500 ميلليون يۋاننان استامنان ءبىر ميلليارد 200 ميلليون يۋانعا ارتتى“.
شىعىس - وڭتۇستىكتەن كەلگەن ءبىر كاسىپورىن، ”بار ىنتا – پەيىلىمەن“ شىعىس - سولتۇستىكتە 22 جىل تامىر تارتتى، حۋاڭ جينبين: باستى سەبەبى، دىحۇي ”ىشپەك - جەمەك“ سالاسىن اۋدان رايونى ەكونوميكاسىنىڭ ءىرى تىرەگىنە اينالدىرعانىمەن قاتىستى، - دەدى.
”ورىندى قاتە تاڭداماپپىز“. حۋاڭ جينبين بۇلتاققا سالماستان بىلاي دەدى: سول جىلدارداعى ورىن تاڭداۋ جايلى ايتقاندا، زاۆودىمىزدان وڭتۇستىككە قاراي لياۋنيڭعا، سولتۇستىككە قاراي حيلۇڭجياڭعا، باتىسقا قاراي ىشكى موڭعۇلعا زات تاسىمالداۋى تۇگەلدەي قولايلى؛ دىحۇي اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ءىرى قالا، شيكىزات مولشەرى جەتكىلىكتى. ”تەك جۇمىرتقانىڭ وزىنەن ءبىز جىلىنا كەم دەگەندە 8000 تونناسىن ىستەتەمىز، شيكىزات ساپاسى وتە جوعارى!“ - دەيدى ول.
ءبىر قالانىڭ ءبىر كاسىپورىندى ىرگە تەبۋگە باۋراۋى تەك ورىن جانە شيكىزاتقا عانا بايلانىستى ەمەس. حۋاڭ جينبيننىڭ ەسىندە مىناداي ءبىر ناقتى ءىس قالىپتى: ”زاۆود رايونىنىڭ ارت جاعىنا تال- تەرەك ەگىلگەن، ءار جىلى سايكەستى ماۋسىم كەلگەندە تەرەك ماقتاسى كوككە ۇشادى، ازىق – تۇلىك زاۆودىنىڭ ەڭ الاڭدايتىنى وسى“.
”بۇلاي بولسا بولمايدى!“ دەپ كۇبىرلەيدى دە حۋاڭ جينبين، سونىمەن كوركەيتۋ رايونىنا تەلەفون سوعادى. قارىس جاق: ”زاۆود جولىققان ماسەلەنى، ءسوزسىز، شەشىپ بەرەمىز!“ - دەپ جاۋاپ بەرەدى. كوپ وتپەي، بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ ءادىسى تابىلدى.
حۋاڭ جينبين: ”بۇل ءىس جۇزىندە ءبىر كىشى - گىرىم ءىس، ءبىراق وسىدان ساۋدا ورتاسىنىڭ جايلى بولۋىنا دەگەن ىستىق ىقىلاستى شىنايى سەزىنۋگە بولادى“، - دەپ سۇيىنىشىن ءبىلدىردى. 22 جىلدان بەرى، دالي ءوندىرىس جەلىسىن ۇزدىكسىز كەڭەيتتى، مىنە، بۇل، دىحۇيدىڭ ساۋدا ورتاسىنا دەگەن ەڭ قاراپايىم ءارى ەڭ زور ريزالىق ءبىلدىرۋ بولىپ تابىلادى.
كاسىپورىندارعا شىن جۇرەكتەن ويداعىداي قىزمەت وتەۋ ءۇشىن، كاسىپ باقشاسىنا قاراستى دىحۇي جۋچىڭزى قالاشىعى قاراستى ورىننىڭ قىزمەت مىندەتىنە سۇيەنىپ، ”ءبىر – بىرلەپ“ جاۋاپتى بولۋ مەحانيزمىن اتقاردى: قالاشىق، قىستاق كادرلارى كاسىپورىندارعا ۇنەمى بارىپ، ”ساياسات جەتكىزۋشىسىنە“ اينالدى؛ كاسىپورىندارعا ءتيىمدى ساياساتتاردى دالمە – ءدال جەتكىزىپ،”ماسەلە ۇعىسۋشى“ بولىپ، كاسىپورىنداردىڭ تالاپتارىن بارىنشا ءونىمدى تۇردە جينادى. اڭگىمە ءماجىلىسىن وتكىزۋ، تەلەفون ارقىلى سۇراۋ قاتارلى كوپ ءتۇرلى تاسىلدەرمەن بايلانىس ارناسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ ءاربىر تالابىنا جاۋاپ قايتارىپ، ءاربىر ءىسىنىڭ ورىندالۋىنا كەپىلدىك ەتتى.
”مۇنان سىرت، ءبىز تەك ساۋدالىق كەڭەس ارقىلى ورنالاسقان كاسىپورىندارعا ارناۋلى قىزمەتكەرلەر ارقىلى ساياساتتى ءتۇسىندىرۋ، جالپى بارىس بويىنشا جۇمىستى ۋاكىلدىكپەن ءبىتىرۋ جاقتارىندا قىزمەت وتەپ، ’ءبىر بەكەت بويىنشا‘ قىزمەت وتەۋدى شىنايى تياناقتاندىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ تابىس سەزىمى مەن ريزالىق دارەجەسىن شىنايى جوعارىلاتتىق“، - دەپ تانىستىردى جيلين دىحۇي ەكونوميكالىق كوركەيتۋ رايونى قارجىلاندىرۋدى جەبەۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى جيا يپىڭ.
جوعارى ساپالى ساۋدا ورتاسى ءبىر توپ باستاماشى كاسىپورىنداردى جەتىلدىرىپ، دىحۇيدىڭ ازىق – تۇلىك ونەركاسىبىنىڭ بەرىك نەگىزىنە اينالدى. قازىر دىحۇيدا قالالىق دارەجەدەگى جانە ودان جوعارى دارەجەلى باستاماشى كاسىپورىندار سانى 80 نەشەگە جەتتى. جيلين دىشياڭ توبىن مىسالعا الساق، كاسىپورىن اسىل تۇقىمدى تاۋىق بالاپانى، جوعارى ساپالى جەم – ءشوپ جانە تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەمدى باعۋ تاسىلدەرىن قولدانۋ ارقىلى جاسىل تيپتى ”ازىقتىق تاۋىق“ جەتىلدىردى، جەلىلەس ونىمدەرى ءارقايسى جەرلەردە كۇسەت ساتىلدى؛ ءبىر عانا ”داليدىڭ“ ءوزى تۇتاس تىزبەكتى جەتىلدىردى: شيكىزاتپەن قامداۋ، قوراپتاۋ، زات تاسىمالى قاتارلى جوعارعى – تومەنگى تىزبەكتەگى كاسىپورىندار باستاماشى كاسىپورىننىڭ توڭىرەگىنە شوعىرلانىپ، بۇكىل قالاداعى ازىق – تۇلىك ونەركاسىبى ”شاشىرامالى“ فورمادان ”تىزبەكتى“ فورماعا، ”شوعىرلانۋدان“ ”كاسىپ سالاسى شەڭبەرىنە“ اينالۋعا بۇرىلىس جاسادى.

جيلين دىحۇي جاڭا تيپتەگى قالانىڭ ورتالىق اسحانا ينجەنەرياسى. سۋرەتتى دىحۇي قالالىق پارتكوم ۇگىت ءبولىمى بەرگەن
”بۇرىن مالدى سويۋدىڭ ۇتىمسىز تاسىلدەرى كوپ قولدانىلاتىن، ەتتى ونان ارى مانەرلەۋ كەمشىل بولاتىن، شيكىزات تيپىندەگى شىعارىلىمنىڭ وزىندىك قۇنى جوعارى، قوسىمشا قۇنى تومەن بولاتىن. قازىر ءبىزدىڭ ماقساتىمىز شيكىزاتتىڭ ’ورتالىق اسحاناسىن‘ سالۋعا كۇش سالۋ“ دەپ تانىستىردى جيا يپىڭ، دىحۇي جالپىلىق دەنساۋلىق (ازىق – تۇلىك) كاسىپ باقشاسىنا سۇيەنىپ، بۇكىل قالا ازىق – تۇلىك جاساۋدى، اۋىل شارۋاشىلىعى قوسىمشا ازىق – تۇلىكتەرىن مانەرلەۋدى توڭىرەكتەي وتىرىپ، نىسانداردى ورتاعا قويىپ، باستاماشى كاسىپورىنداردى جەتىلدىرىپ، تىزبەكتى ۇزارتىپ، ماركا تىكتەپ، بازار اشىپ، بار كۇشپەن ”استىق ەگۋ مەن ازىق – تۇلىك مانەرلەۋ“، ”اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپتى توعىستىرۋ“، ”مال باعۋ مەن ەتتى مانەرلەۋ“ سىندى قۇندى ارتتىرۋعا قاتىستى ءۇش ءتۇرلى ءتۇيىندى مىقتى ۇستادى.
بۇل ارانىڭ ازىق – تۇلىك سالاسىندا داڭقتى قالا دەپ اتالۋىنىڭ سىرى ايگىلى ماركا جاراتۋىندا عانا ەمەس، كاسىپ سالاسىنىڭ تىزبەگىن قالىپتاستىرۋىندا. ”التىن قامبادان“ ”جاسىل اسحاناعا“ دەيىن، دىحۇي ”ىشپەك – جەمەك“ سىندى وسى ءتۇيىندى بارعان سايىن مىقتى ۇستادى. قارا توپىراققا ىرگە تەپەن ”ورتالىق اسحانانىڭ“ ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشىپ، اناعۇرلىم كوپ ”داليلار“ بارعان سايىن تەرەڭ تامىر تارتتى. (ءتىلشى لي ياڭ)
كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى
حالىق تورابىنىڭ 2026 – جىلعى ”دامىپ جاتقان جۇڭگو“ كولەمدى توعىسپالى مەديالى جەلىلەس تەكسەرۋ – زەرتتەۋ ساپارىنىڭ ارناۋلى پاراقشاسى