بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ
| حات ساندىعى
| حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى
«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى حى يۇڭ، ارداق
2026.02.06 15:55 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
قاقاعان ايازدا، تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىكتىگى 5100 مەتر كەلەتىن حونجىراپ شەكارا وتكەلى مۇلگىپ تۇر.
تاڭ سارىدە دۇنيە جۇزىندەگى تەڭىز دەڭگەيىنەن ەڭ بيىك مەملەكەت قاقپاسى باياۋ اشىلدى. تەمپەراتۋرا نولدەن تومەن 25 سەلتسي گرادۋسقا ءتۇسىپ، وتتەگى مولشەرى جازىق ءوڭىردىڭ جارىمىنا جەتپەيتىن ەدى.
”بۇگىنگى 47 - اۆتوموبيل، تالوندى سالىستىردىق، قاتەلىك جوق، قويا بەرىڭدەر!“ ءۇرىمجى كەدەنىنە قاراستى حونجىراپ كەدەنىنىڭ قىزمەتكەرى جۋ يان سۇيەكتەن وتەتىن جەلدىڭ وتىندە باياۋ جاقىنداپ كەلە جاتقان جۇك اۆتوموبيلىنە قاراي ءجۇردى.
كوكتەم مەرەكەسى تاياپ قالدى، جۇڭگو مەن پاكيستان اراسىنداعى بىردەن - ءبىر قۇرلىق جولى ارناسى ءبىر جىلداعى ەڭ قاربالاس ۋاقىتقا ءوتتى.
حونجىراپ وتكەلى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونى قاشقار ايماعى تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋدانىندا. ”قازىر قاتىنايتىن اۆتوكولىكتەر كوبەيدى، تەكسەرىلەتىن ءاربىر بۋىن حاۋىپسىز، جوعارى ءونىمدى بولۋ كەرەك“ دەدى جۋ يان. قاقاعان ايازدا ونىڭ قوس قولى الدەقاشان قىزارىپ كەتىپتى.
”بۇرىن حونجىراپقا ءبىر رەت بارىپ، كەدەننەن ءوتۋ ءۇشىن ءبىر - ەكى كۇن توسۋعا تۋرا كەلەتىن، قىستا اۆتوموبيلدىڭ كابيكاسىندا تۇنەيتىنبىز، قانشالىقتى قالىڭ كورپە جامىلىپ الساق تا توڭىپ كەتەتىنبىز“. ۇزاق جىلدار بويى جۇڭگو مەن پاكيستان اراسىندا قاتىنايتىن جۇك اۆتوموبيلىنىڭ شوفەرى چين حى - يان توتەسىن ايتتى، ”قازىر ۇقسامايدى، جۇكتەردى تيەپ قاشقاردان حونجىراپقا كەلىپ بولعانشا، شەكارادان شىعۋ رەسمياتى ءبىتىپ بولادى، جالپى بارىسقا 6 ساعاتتان استام ۋاقىت كەتىپ، ۋاقىت ۇنەمدەلەدى“.
چين حى - يان تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان وزگەرىس ءۇرىمجى كەدەنى العا قويعان ”تاس جول شەكارا وتكەلى + قاراستى جەردەن توتە ءوتۋ“ باقىلاۋ - باسقارۋ ۇلگىسىنەن باستاۋ العان.
حونجىراپ وتكەلىنىڭ تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىكتىگى جوعارى، كليماتى ناشار، بۇرىن جاعراپيالىق شارت - جاعداي، باقىلاۋ - باسقارۋ ءتارتىبى سياقتى كوپ ءتۇرلى فاكتورلاردىڭ شەكتەمەسىنە ۇشىراپ، شەكارا اتتاعان اۆتوكولىكتەردىڭ كەدەننەن ءوتۋ بۋىندارى كۇردەلى، ۋاقىتى ۇزاق ەدى. ”وسى قيىن ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن، ءبىز كەدەننەن ءوتۋ ءتارتىبى رەفورماسىن زور كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ، كەدەننەن ءوتۋ بۋىندارىن رەتتەپ، بىرىكتىرىپ، بۇرىنعى كۇردەلى 16 ءتۇرلى كەدەننەن ءوتۋ بارىسىن 7 تۇرگە ازايتىپ، قاجەتسىز تەكسەرۋ بۋىندارىن كۇشىنەن قالدىردىق“ دەدى حونجىراپ كەدەنىنىڭ باستىعى لي جو تانىستىرىپ، ”الدىن الا مالىمدەۋ، زاتتى تەكسەرتىپ وتكىزۋ“، ”زەردەلى كارتا قاراۋ، جاعدايعا قاراي تەكسەرۋدى“ جولعا قويۋ ارقىلى، جۇمىس ءتارتىبىن ىقشامداپ، ونىمدىلىكتى جوعارىلاتۋ جۇزەگە اسىرىلعان.
حونجىراپ شەكارا وتكەلىنىڭ كەدەننەن ءوتۋ ناق مايدانىنان ءتىلشى H986 ءىرى تيەۋىش قوراپتى تەكسەرۋ جۇيەسىنىڭ بەينە ”زەردەلى كوز“ ىسپەتتى، كەدەننەن ءوتۋ ءدالىزىنىڭ جانىندا قاسقايىپ تۇرعانىن كوردى. جۇك اۆتوموبيلى ايالداماي - اق جان - جاقتىلى جايمالاۋدى ورىندايدى ەكەن، جۇيە تاۋارلاردىڭ ينفورماتسياسىن اۆتوماتتى پارىقتاپ، مالىمدەۋ تالونىمەن سالىستىرادى ەكەن، وسى جالپى بارىسقا تەك 30 سەكۋند كەتەدى ەكەن.
”بۇل جۇيە ءارى زاتتاردى دالمە - ءدال پارىقتاي الادى، ءارى تەكسەرۋ ۋاقىتىن ۇنەمدەپ، كەدەننەن ءوتۋ ونىمدىلىگىن بارىنشا جوعارىلاتادى“ دەدى جۋ يان تانىستىرىپ، بۇرىن ءبىر جۇك اۆتوموبيلىن ادام قولىمەن تەكسەرۋگە كەمىندە 40 مينۋت ۋاقىت كەتەدى ەكەن، كۇردەلى تاۋارلار كەلگەندە تەكسەرۋ ۋاقىتى سوزىلىپ كەتەدى ەكەن، قازىر زەردەلى جۇيە قوسىلىپ، تەكسەرۋ ونىمدىلىگى بارىنشا جوعارىلاپتى.
ونىمدىلىكتىڭ جوعارىلاۋى سايكەسۋ، ىقپالداستىقتىڭ كۇش سالۋىنان ءتىپتى دە بەينەلەندى.
حونجىراپ كەدەنى مەن قاشقار كەشەندى قورعامالى باجى رايونى بىرلەسىپ ارەكەتتەنۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، ”قورعامالى باجى رايونىنىڭ زات دايىنداۋ، شەكارا وتكەلىنەن تەز ءوتۋ“ ۇلگىسىن جالپىلاستىردى، كاسىپورىندار زاتتاردى قاشقار كەشەندى قورعامالى باجى رايونىنا الدىن الا جەتكىزىپ، مالىمدەۋ، تەكسەرۋ سياقتى الدىڭعى مەرزىمدىك رەسمياتتاردى ورىندادى. زات تاسىمالدانعاننان كەيىن، تەك حونجىراپ وتكەلىندە شەكارادان شىعىپ انىقتاپ ەسەپتەن شىعارسا بولعانى، كەدەننەن تەز وتۋگە بولادى. بۇدان سىرت، كەدەن تاعى ەلەكتروندىق مالىمدەۋ، جەلىدە تەكسەرۋ سياقتى قىزمەت وتەۋدى جولعا قويدى. شوفەر ناق مايداندا قاعاز تالونىن تاپسىرماي - اق قول تەلەفون قولدانىلمالى ءتارتىبى ارقىلى مالىمدەۋ، سۇراستىرۋ سياقتى جۇمىستاردى ورىنداي الادى.
ىمىرت ۇيىرىلگەندە، سول كۇنى ەڭ سوڭعى شەكارادان شىعاتىن جۇك اۆتوموبيلى مەملەكەت قاقپاسىنان باياۋ شىقتى. جۋ يان مەن قىزمەتتەستەرى ساندى مالىمەتتەردى رەتتەپ، ءبىر كۇندىك قىزمەتتەردى قورىتىندىلاپ، كەلەسى كۇنگى جوباعا دايىندالدى.
باقىلاۋ - مەڭگەرۋ ەكرانىندا جۇڭگو - پاكيستان دوستىق تاس جولى جىبەك لەنتاعا ۇقساپ، قاراقۇرىم شىڭدارىنىڭ اراسىندا تاسپاداي سوزىلىپ جاتتى.
”بيىل وسى ارادا 4 - رەتكى كوكتەم مەرەكەسىن وتكىزەمىن“ دەدى جۋ يان تەرەزە سىرتىنا قاراپ، مەملەكەت قاقپاسىنداعى بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋ قارلى تاۋدىڭ نۇرلاندىرۋىندا جەلبىرەپ تۇر، ”ۇيگە قايتىپ باس قوسا الماعانىمىزبەن، ’اسپان جولىن‘ ويداعىداي قورعاپ، اناعۇرلىم كوپ زاتتىق ماتەريالداردىڭ، اناعۇرلىم كوپ ادامداردىڭ ىركىلىسسىز بارىس - كەلىس جاساۋىنا مۇمكىندىك جاسادىق، تاباندىلىعىمىز تەككە كەتكەن جوق“.
كەلۋ قاينارى: حالىق تورابى
