ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما

ۋاكىلدەر:

قازىر مەن مەملەكەتتىك كەڭەس اتىنان ماجىلىسكە ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما جاسايمىن، قاراپ شىعۋلارىڭىزدى ءارى مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ پىكىر ايتۋىن وتىنەمىن.

1 . 2025 - جىلعى قىزمەتتەرگە شولۋ

2025 - جىل اسا وزگەشە ءبىر جىل بولدى. پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسى جەڭىسپەن اشىلىپ، الداعى 5 جىلداعى ەلىمىز دامۋىنىڭ ايبىندى جوباسى جاسالدى. ءبىز جۇڭگو حالقىنىڭ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىسىنىڭ جانە فاشيزمگە قارسى دۇنيە جۇزىلىك سوعىس جەڭىسىنىڭ 80 جىلدىعىن سالتاناتپەن ەسكە ءتۇسىرىپ، تايۋان قايتارىپ الىنعاندىعىن ەسكە ءتۇسىرۋ كۇنىن بەلگىلەپ، ۇلت رۋحىن بارىنشا سەرپىلتىپ، وتانشىلدىق ىنتانى تاسقىنداتىپ، كۇرەسكەرلىك كۇشتى ۇيىستىردىق. ىشكى - سىرتقى جاعدايدىڭ تەرەڭ دە كۇردەلى وزگەرىستەرى الدىندا، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرىپ، باستاپ، قيىنشىلىقتان تايسالماي ەرلىكپەن كۇرەس جۇرگىزىپ، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، ەل ءىشى مەن حالىقارا سىندى ەكى كەلەلى جاعدايدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، تۇتاس جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ باستى نىسانا - مىندەتتەرىن ءساتتى ورىندادى، ”14 - بەسجىلدىق“ تابىسپەن اياقتالىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋعا تىڭ دا نىق قادام تاستالدى.

ءبىر جىلدان بەرى، ەلىمىز ەكونوميكاسى قىسىمعا توتەپ بەرىپ العا باسىپ، كۇشتى سەرپىمدىلىگىن ايگىلەدى. ەكونوميكالىق اينالىم جالپى تۇلعالىق جاقتان ورنىقتى بولىپ، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەدى، ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنى ％5 ارتىپ، جالپى مولشەرى 140 تريلليون 190 ميلليارد يۋانعا جەتتى. جۇمىستانۋ جالپى تۇلعالىق جاقتان ورنىقتى بولدى، قالا - قالاشىقتاردا 12 ميلليون 670 مىڭ ادام تىڭنان جۇمىستانىپ، قالا - قالاشىقتاردا انىقتالعان جۇمىسسىزدىق مولشەرى ورتا ەسەپپەن ％2. 5 بولدى. سىرتقى ساۋدا نەداۋىر تەز ارتىپ، ەكسپورتتىڭ كوپ نەگىزدەنۋ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولىپ، حالىقارالىق كىرىس - شىعىس نەگىزىنەن تەپە - تەڭ بولدى. حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋ اناعۇرلىم پارمەندى بولىپ، تۇرعىندار كىرىسىنىڭ ارتۋى مەن ەكونوميكانىڭ ارتۋى تەڭ قادامدا بولىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرى بەكەمدەلىپ، كەڭەيتىلىپ، مەكتەپكە دەيىنگى ءبىر جىلدىق تەگىن وقىتۋ ساياساتى اتقارىلىپ، 14 ميلليون بالا يگىلىككە كەنەلدى، بالا باعىپ - قاعۋ قوسىمشا قاراجاتى ءتۇزىمى جاپپاي اتقارىلىپ، 30 ميلليوننان استام نارەستە، ءسابي يگىلىككە كەنەلدى. استىق ءونىم مولشەرى ءبىر تريلليون 430 ميلليارد جىڭعا جەتتى. ءتۇيىندى سالالارداعى حاۋىپ - قاتەردى جويۋدا بەلسەندى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتىپ، قوعامدىق كەلەلى جاعداي ورنىقتىلىقتى ساقتادى.

ءبىر جىلدان بەرى، ەلىمىزدىڭ دامۋى جاڭالىققا، ساپالىلىققا بەتتەپ، جالىندى ومىرشەڭدىگىن ايگىلەدى. جاڭاشا وندىرگىش كۇش ورنىقتى دامىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرى مول بولدى، جاساندى زەردە، بيولوگيالىق ەمدەۋ جانە ءدارى - دارمەك، قۇلتەمىر، كۆانتتىق عىلىم - تەحنولوگيا سياقتىلارداعى زەرتتەۋ - اشۋ، قولدانۋ دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىڭعى لەگىنە ءوتتى، چيپ دەربەس زەرتتەپ اشۋدا تىڭ تابىستارعا قول جەتتى. تيان ۋىن − 2 ”جۇلدىز بارلاۋ“ ساپارىن باستادى، بەيدوۋدى كەڭ كولەمدە قولدانۋ جاپپاي كەڭەيدى، يارلۇڭزاڭبو وزەنىنىڭ تومەنگى اعارى سۋ ەلەكتر ينجەنەرياسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى، ەلىمىزدە وندىرىلگەن تۇڭعىش ەلەكتروماگنيتتى ىتقىتقىشتى اۋياماتكا فۋجيان كەمەسى رەسمي ىسكە قوسىلدى، ەلىمىزدە وندىرىلگەن ۇلكەن مودەل دۇنيە ءجۇزىنىڭ ءتۇپ كودتى اشىق ۇستاۋ ەكولوگياسىنا جەتەكشىلىك ەتتى. شارۋاشىلىق قۇرىلىمى ۇزدىكسىز ساپالىلاندى، جوعارى تەحنولوگيالى جاساۋ كاسىبىنىڭ، جابدىق جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنى جەكە - جەكە ％4. 9، ％2. 9 بولدى، ونەركاسىپ قۇلتەمىرى، توپتاستىرىلعان تىزبەك ءونىم مولشەرى جەكە - جەكە ％28، ％9. 10 ارتتى. جاڭا ەنەرگيالى اۆتوكولىك جىلدىق ءونىم مولشەرى 16 ميلليوننان اسىپ، ەلەكترلى اۆتوكولىك زاريادتاۋ قۇرىلعىلارى 20 ميلليوننان استى. ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنىنداعى ەنەرگيانىڭ بىرلىكتىك جۇمسالۋى ％1. 5 تومەندەپ، ەكولوگيالىق ورتانىڭ ساپاسى ءۇرتىس جاقساردى.

وتكەن جىلعى تابىستارعا وڭاي - وسپاق قول جەتكەن جوق. ءبىز كوپ جىلدان بەرى سيرەك كەزدەسەتىن سىرتقى سوققىلار مەن سىن - سايىستار جانە ەل ىشىندەگى ەكى جاقتى، كوپ جاقتى قيىن ماسەلەلەر قاباتتاسقان كۇردەلى دە قاتاڭ جاعدايعا ءدوپ كەلدىك. حالىقارالىق ەكونوميكا - ساۋدا ورتاسىندا شۇعىل وزگەرىس بولدى، سىڭار جاقتىلىق، قورعامپازدىق كۇرت اسقىندى، بازار مەجەسى ءجيى - ءجيى تولقىپ، سىرتقى ساۋدا كورنەكتى قىسىمعا تاپ بولدى. ىشكى ەكونوميكادا تەرەڭ بۇرىلىس بولىپ، تەرەڭ قاتپارلى قۇرىلىمدىق قايشىلىق ماسەلەسى ۇزدىكسىز اشىققا شىقتى، تۇتىنۋ، قارجى قوسۋدىڭ ارتۋ قوزعاۋشى كۇشى جەتكىلىكسىز بولدى. شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى ءبىزدى بايسالدىلىقپەن توتەپ بەرۋگە، ەرلىكپەن العا باسۋعا باستاپ، سىرتقا قاراتا ەكونوميكا - ساۋدا كۇرەسىن ورىندى، پارمەندى، ءونىمدى قانات جايدىرىپ، ەلىمىزدىڭ مۇددەسىن باتىل قورعادى، جۇڭگو مەن امەريكانىڭ 5 كەزەكتى ەكونوميكا - ساۋدا كەڭەسى بەلسەندى تابىستارعا قول جەتكىزدى، ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى فۋشان كەزدەسۋىندە ماڭىزدى ورتاق تانىمعا كەلىپ، ەكونوميكا - ساۋدا سەلبەستىگىنە اناعۇرلىم كوپ ورنىقتىلىق ۇستەدى؛ ىشكى جاقتا ساياساتتىق ”كەشەندى شارالاردى“ ويداعىداي اتقارىپ، ماكرولىق ساياساتتاعى كەرى پەريودتىق رەتتەۋدى كۇشەيتىپ، جۇمىستانۋدى ورنىقتىرۋعا، كاسىپورىندى ورنىقتىرۋعا، بازاردى ورنىقتىرۋعا، مەجەنى ورنىقتىرۋعا كۇش سالىپ، ءوز ءىسىمىزدى كۇشتى شوعىرلاندىرا وتىرىپ ويداعىداي ىستەدىك. ءبىز ءىستىڭ ەڭ جامان جاعىن ويلاستىرىپ، ەڭ جاقسى جاعىنا قۇلشىندىق، ماكرولىق ەكونوميكانىڭ جالپى جاعدايىن ورنىقتىرىپ قانا قالماستان، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋدە تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزدىك، ونىڭ ۇستىنە بۇكىل قوعامنىڭ ارىنى مەن سەنىمىن بارىنشا سەرپىلتتىك. وسى بارىستا ءبىز جاڭا جاعدايداعى ەكونوميكالىق قىزمەتتى ويداعىداي ىستەۋدە، ءسوز جوق، ەكونوميكالىق كومەسكى كۇشتى تولىق اشۋ كەرەكتىگىن، ءسوز جوق، ساياساتتىق قولداۋ مەن رەفورما جۇرگىزۋگە، جاڭالىق اشۋدى قاتار جۇرگىزۋگە تاباندى بولۋ كەرەكتىگىن، ءسوز جوق، ”ەرىك بەرۋدىڭ جاندى“ بولۋىن، ءارى ”باسقارۋدىڭ جاقسى “ بولۋىن ورىنداۋ كەرەكتىگىن، ءسوز جوق، مال - مۇلىككە قارجى قوسۋ مەن ادامعا قارجى قوسۋدى تىعىز ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولۋ كەرەكتىگىن، ءسوز جوق، ىشكى قابىلەتتى شىڭداۋ ارقىلى سىرتقى سىن - سايىستارعا توتەپ بەرۋ كەرەكتىگىن ىشكەرىلەي تانىپ جەتتىك. اماليات مىنانى تاعى ءبىر رەت دالەلدەدى: پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ورتالىقتانعان ءبىر تۇتاس باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ − قيىنشىلىق اتاۋلىعا توتەپ بەرۋدىڭ، ءتۇرلى قىزمەتتى ويداعىداي ىستەۋدىڭ ءتۇبىرلى كەپىلى، جۇڭگو حالقىنىڭ جاپا - ماشاقات، قيىنشىلىق، حاۋىپ - قاتەر، كەدەرگى اتاۋلىنى جەڭۋگە سەنىمى دە، اقىل - پاراساتى دا، كۇش - قۋاتى دا بار!

ءبىز شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جانە 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتتىڭ ءار رەتكى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارى بويىنشا، ءبىر جىلدان بەرى باستىسى مىناداي قىزمەتتەردى ىستەدىك.

بىرىنشىدەن، اناعۇرلىم بەلسەندى، ۇتىمدى ماكرولىق ساياسات اتقارىپ، ەكونوميكالىق اينالىمدى كۇش سالا ورنىقتىردىق. جىل باسىندا ءبىز كۇردەلى دە قۇبىلمالى جاعدايعا توتەپ بەرۋگە تولىق دايىندىق ىستەدىك، ءبىرىنشى ماۋسىمداعى ەكونوميكانىڭ ارىنى پارمەندى، باستاماسى جاقسى بولدى. ەكىنشى ماۋسىمنان كەيىن ەكونوميكالىق اينالىمداعى جاڭا احۋالدارعا، اسىرەسە، امەريكانىڭ كەدەن باجىسىن ۇستەمەلەۋ سوققىسىنا قاراتا، بۇرىننان بار ساياساتتاردىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىردىك، جۇمىستانۋدى ورنىقتىرۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ سياقتى ءبىر قىدىرۋ جاڭا شارانى كۇش سالا العا قويىپ، ەكونوميكانىڭ تومەندەۋ قىسىمىنا پارمەندى توتەپ بەرىپ، تۇتاس جىلداعى باستى نىسانالاردىڭ جۇزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتتىك. اناعۇرلىم بەلسەندى قازىنا ساياساتى مەن لايىقتى، كەڭ اقشا ساياساتىن اتقارىپ، قازىنالىق شىعىس كولەمىن كەڭەيتىپ، ءتۇيىندى سالالاردى قازىنالىق قۋاتپەن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، ساياساتتىق ءوسىم مولشەرى مەن امانات ساقتىق قورى مولشەرىن تومەندەتىپ، قوعامدىق جالپىلىق قارجى قۇراۋ نارقىن ۇزدىكسىز تومەندەتتىك. تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ كونەسىن جاڭاسىنا اۋىستىرۋدىڭ كولەمىن بارىنشا كەڭەيتىپ، اتقارىپ، تاۋارلاردىڭ ساتىلۋ سوماسىن 2 تريلليون 600 ميلليارد يۋاننان اسىرۋعا جەتەكتەدىك، مادەنيەت - ساياحات، دەنە تاربيە سياقتى قىزمەت وتەۋ تۇتىنۋىنىڭ كومەسكى كۇشىن جەدەل تاسقىنداتىپ، قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىن 50 تريلليون يۋاننان اسىردىق. ۇتىمدى قارجى قوسۋدى كەڭەيتۋدى وزەك ەتىپ، ”كەلەلى، ءتۇيىندى“ نىسان قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، جابدىقتاردى جاڭالاۋ قارجىسىن بوساتۋ - جۇمساۋدى جەدەلدەتىپ، جابدىق ساتىپ الۋعا قوسىلعان قارجىنى ％8. 11 ارتتىرىپ، جاڭاشا ساياساتتىق فينانس قۇرالدارىن تولىقتايتىن ءتۇيىندى نىسان كاپيتال قورىن قۇردىق. تۇرعىن ءۇي بازارىن ورنىقتىرۋعا ۇزدىكسىز كۇش سالىپ، جاڭادان ءۇي - جاي سالۋعا پايدالانىلاتىن جەرمەن قامداۋدى ۇيلەسىمدى تىزگىندەپ، قالا جاعدايىنا قاراي شارا قولدانىپ، شەكتەۋ سيپاتىنداعى شارالاردى ازايتىپ، جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي الەۋمەتتىك قورى قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىن تومەندەتىپ، ” ءۇيدى ۋادە بويىنشا تاپسىرىپ بەرۋگە كەپىلدىك ەتۋ“ مىندەتىن جاپپاي ورىندادىق. كەشەندى شارالار قولدانىپ، جارنا بازارىن ورنىقتىردىق، كاپيتال بازارى ورنىعىپ، قايتا سەرپىلدى، ساۋدا جانداندى. قارىزدى جويۋدىڭ ءبىر قىدىرۋ جوباسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ ىركىندى كومەسكى قارىزىن تارتىپپەن جاۋىپ، قارجى قۇراۋ تۇعىرىنىڭ سانىن ۇزدىكسىز ازايتىپ، جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ قارىز قۇرىلىمىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىردىق. جەرگىلىكتى ورتاشا، شاعىن فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ حاۋىپ - قاتەردى ءبىر جاقتى ەتۋى مەن تيبىن وزگەرتىپ دامۋى ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتىلىپ، حاۋىپ - قاتەرى جوعارى قۇرىلىمداردىڭ سانى زور مولشەردە تومەندەتىلىپ، حاۋىپ - قاتەردى جويۋ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى.

ەكىنشىدەن، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋگە تاباندى بولىپ، وسىزاماندانعان شارۋاشىلىق جۇيەسىن قۇردىق. عىلىم - تەحنولوگيا جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋ قۇرىلىسىنىڭ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنولوگيا قۋاتى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، وڭىرلىك عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، نەگىزدىك الدىڭعى لەكتىك سالالاردى جۇيەلىلەندىرىپ ورنالاستىرۋدى جانە شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيادان قامال الۋدى كۇشەيتتىك. تۇتاس قوعامنىڭ زەرتتەۋ - اشۋ قاراجاتى قوسىلىمىنىڭ كۇشەمەلىلىگى ％8. 2كە جەتىپ، تەحنولوگيا توقتامىنىڭ بىتىسكەن ساۋدا مولشەرى ％8. 10كە ارتتى. عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن شارۋاشىلىقتا جاڭالىق اشۋدىڭ توعىسۋى تەزدەپ، ءداستۇرلى شارۋاشىلىقتىڭ تيبىن وزگەرتىپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ ۇزدىكسىز تەرەڭدەدى، جاڭادان گۇلدەنگەن شارۋاشىلىق، بولاشاق شارۋاشىلىق قارىشتاپ دامىپ، وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبى تەز قارقىنمەن دامۋ ارىنىن ساقتادى. نازاردى ءتۇيىندى سالالارعا شوعىرلاندىرىپ، 583 ءتۇرلى مەملەكەتتىك ولشەمدى جاسادىق جانە وزگەرىس ەنگىزدىك. جاساۋ كاسىبىنىڭ سيفرلانۋعا قاراي تيبىن وزگەرتۋ جانە ”جاساندى زەردە +“ ارەكەتى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىلىپ، سالالارداعى قولدانىلۋى جەدەل تياناقتاندى، جاڭاشا زەردەلى تەرمينال ۇزدىكسىز جارىققا شىقتى. ساندى مالىمەت فاكتورىنىڭ كومەسكى كۇشى جەدەل ىسكە قوسىلىپ، سيفرلى ەكونوميكاداعى وزەكتى شارۋاشىلىقتىڭ ارتقان قۇنىنىڭ ىشكى ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنىنداعى ۇستايتىن سالىستىرماسى ％10.5تەن استام جوعارىلادى.

ۇشىنشىدەن، رەفورما جۇرگىزۋدى، ەسىك اشۋدى ونان ارى تەرەڭدەتىپ، حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ اينالىمىن ىركىلىسسىزدەندىردىك. پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءۇشىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رەفورما ورنالاستىرۋلارىن تىڭعىلىقتى تياناقتاندىردىق. بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسى جەتەكتەمەسىن اتقارىپ، بازارعا كىرۋدە رۇقسات ەتىلمەيتىندەر ءتىزىمىنىڭ جاڭا نۇسقاسىن شىعارىپ، مەردىگەر شاقىرۋ، مەردىگەرلىككە مالىمدەلۋ، ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋ سالالارىنداعى كورنەكتى ماسەلەلەردى جۇيەلى وڭاپ، ءتۇيىندى كاسىپ سالالارىنىڭ ءوندىرىس قۋاتىن باسقارۋدى ىلگەرىلەتتىك. ”ىشكى قاراتالاسا“ باسەكەلەسۋدى جان - جاقتى وڭاۋدىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى. ماڭىزدى فاكتورلاردى بازارلاندىرىپ ورنالاستىرۋ جالپىلىق رەفورماسىن تۇيىندە سىناق ەتۋدى ورىستەتتىك. مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىندە بەلسەندى ونىمدىلىككە قول جەتكىزدىك، حالىقتىق قارجىلاندىرۋدىڭ دامۋىن اناعۇرلىم جەبەۋ شارالارىن شىعاردىق. كاسىپورىنداردىڭ الاشاعىن كەشەۋىلدەتۋدى اداقتاۋدى كۇش سالا تەزدەتتىك. دەربەس ەسىك اشۋدى، ءبىر جاقتى ەسىك اشۋدى تارتىپپەن ىلگەرىلەتىپ، ءبىر جاقتى ۆيزاسىز ءوتۋ نەمەسە جاپپاي ءوزارا ۆيزاسىز ءوتۋدى ورنىقتى كەڭەيتتىك. سىرتقى ساۋدانى ورنىقتىرۋ تەبىنى كۇشەيىپ، يمپورت - ەكسپورت مولشەرى ورنىقتى ارتىپ، ەكسپورت ％1. 6 ارتتى. شەتەل قارجىسىن ورنىقتىرۋ ارەكەت جوباسى شىعارىلىپ، جاڭادان قۇرىلعان شەتەل قارجىلاندىرعان كاسىپورىنداردىڭ سانى ％1. 19 ارتتى. ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ستراتەگياسى اتقارىلىپ، حاينان ەركىن ساۋدا پورتى تۇتاس ارالدا كەدەن جۇمىسىن تۇيىق اينالىمدا جۇرگىزۋدى باستادى. ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى“ جوعارى ساپامەن بىرگە قۇرۋ تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەپ، ءار سالاداعى ناقتى سەلبەستىك دەڭگەيى ۇزدىكسىز جوعارىلادى.

تورتىنشىدەن، جاڭاشا قالا - قالاشىقتانۋ مەن اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ وڭىرلىك سايكەسە دامۋىن جەبەدىك. ورتالىقتىڭ قالا قىزمەتى ءماجىلىسىنىڭ ورنالاستىرۋىن دايەكتىلەندىرىپ، وسىزاماندانعان ءىرى قالا شەڭبەرىن جەتىلدىرىپ جانە دامىتىپ، قالا جوباسى قۇرىلىسىن باسقارۋدى كۇشەيتىپ، قالانى جاڭارتۋدى ۇزدىكسىز اتقارىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنان اۋىسقان حالىقتى قالا تۇرعىنىنا اينالدىرۋ ساياساتىن ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋدى ورىستەتتىك، تۇرعىلىقتى حالىقتىڭ قالا - قالاشىقتانۋ مولشەرى ％9. 67كە جەتتى. جەر اۋدانىن ورنىقتىرۋعا، بىرلىك ءونىمدى جوعارىلاتۋعا، اپاتقا قارسى تۇرۋعا كۇش سالىپ، استىقتان تاعى دا مول ءونىم الدىق. كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەۋدى، كەڭەيتۋدى اۋىل - قىستاقتاردى گۇلدەندىرۋمەن ءونىمدى تۇردە ۇشتاستىرۋدى تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، كەدەيلىكتەن ارىلعانداردىڭ جۇمىس ىستەۋ، جۇمىستانۋ كولەمى ورنىقتى تۇردە 30 ميلليون ادامنان استام بولدى. وڭىرلىك ستراتەگيانى اتقارۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، وڭىرلىك ىقپالداسا دامۋ دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتتىق.

بەسىنشىدەن، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋدى شىنايى مىقتى يگەرىپ، قوعامدىق ىستەردى بەلسەنە دامىتتىق. جۇمىستانۋدى ورنىقتىرۋعا قولداۋ كورسەتۋ ساياساتىن شىعارىپ، كاسىپتىك ونەردى جوعارىلاتۋ كۋرسىن اشۋ قيمىلىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، ءتۇيىندى قاۋىمنىڭ جۇمىستانۋ تۇراقتىلىعىن ساقتادىق. وقۋ - اعارتۋ جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋ قۇرىلىسىنىڭ 3 جىلدىق ارەكەت جوسپارىن ىلگەرىلەتىپ، جوعارى مەكتەپتەردىڭ ءپان - ماماندىقتارىن رەتتەۋدى ىلگەرىلەتىپ، اۋداندارداعى ادەتتەگى ورتا مەكتەپ قۇرىلىسىن كۇشەيتتىك. ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ نەگىزىن كۇشەيتۋ ينجەنەرياسىن اتقاردىق. بالالار ءبولىمى جانە رۋحاني دەنساۋلىق ساقتاۋعا قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىردىك، بۇكىل ەلدەگى 2 -، 3 - دارەجەلى ۇكىمەتتىك جالپىلىق شيپاحانالاردا بالالار ءبولىمى قىزمەت وتەۋى تولىق جالپىلاستى. چىكۋنگۇنيا قىزباسى سياقتى جۇقپالى اۋرۋلاردان ءونىمدى ساقتاندىق. نەگىزگى ەمدەلۋدى قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋدىڭ باياندى مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، ءدارى - دارمەكتى شوعىرلى ساتىپ الۋ شارالارىن ساپالىلاندىرىپ، ساۋدا سيپاتىندىق سالاماتتىقتى قامسىزداندىرۋداعى جاڭاشا ءدارى - دارمەك ءتىزىمىن شىعاردىق، ۇزاق ۋاقىت كۇتىمدەۋدى قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى 300 ميلليون ادامدى قامتىدى. زاڭدا بەلگىلەنگەن زەينەتكە شىعۋ جاسىن بىرتىندەپ ۇزارتۋ رەفورماسىن ورنىقتى، ۇيلەسىمدى اتقاردىق. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزدىك زەينەتاقىسىنىڭ ايلىق ەڭ تومەنگى ولشەمىن 20 يۋان جوعارىلاتىپ، بۇكىل ەل بويىنشا جەكەلەر زەينەتاقى ءتۇزىمىن اتقارىپ، قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ تۇتىنۋ قوسىمشا قاراجاتىن بەرۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋدى ورىستەتتىك. قوعامدىق قۇتقارۋ - كومەكتەسۋ كولەمىن كەڭەيتىپ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتتىك. اۋىر دارەجەدەگى مۇگەدەكتەردى اماناتپەن باعۋ، كۇتىمدەۋدى كۇشەيتىپ، قيىنشىلىق قىسپاعىندا قالعان بالالاردى يگىلىككە كەنەلتۋدى قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن كەمەلدەندىردىك. قامقورلىق جاساۋ ولشەمىن جوعارىلاتتىق. مادەنيەت ىستەرى مەن مادەنيەت شارۋاشىلىعىن دامىتىپ، ساياحات كاسىبىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورنەكتىلەندىردىك، ەل ىشىندەگى ساياحاتتاعان ادام (رەت) سانى ％2. 16، شەكارادان كىرىپ ساياحاتتاعان ادام (رەت) سانى ％1. 17 ارتتى. 9 - كەزەكتى ازيا قىسقى سپورت جارىسىن، 15 - كەزەكتى مەملەكەتتىك سپورت جارىسىن ءساتتى وتكىزدىك، بۇقارالىق سپورت جارىسى مەن جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ قيمىلدارى قارىشتاپ دامىدى.

التىنشىدان، كورىكتى جۇڭگو قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى دامۋدى ىلگەرىلەتتىك. اتموسفەرانىڭ لاستانۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى وڭاۋ، ساپاسىن جوعارىلاتىپ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارەكەتىن تىڭعىلىقتى ورىستەتتىك، ايماق دارەجەلى جانە ودان جوعارى قالالارداعى ۇساق توزاڭ زاتتاردىڭ (5. PM2) ورتاشا قويۋلىعى ％4. 4 تومەندەدى. وزەن - داريالار مەن ماڭىزدى كولدەردى، سۋ قويمالارىن قورعاۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتتىك، جەر ءۇستى سۋىنىڭ ساپالى سۋ قيما بەتىنىڭ سالىستىرماسى ％4. 91كە جەتتى. ورگانيزمدەردىڭ كوپ تۇرلىلىگىن قورعاۋ كەلەلى ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ەكولوگيا جۇيەسىنىڭ تۇتاس تۇلعالىق ساپاسى مەن ورنىقتىلىق سيپاتىن اناعۇرلىم جوعارىلاتتىق. كورىكتى جۇڭگو قۇرۋدى الدىمەن اتقاراتىن وڭىرلەر قۇرىلىسىن باستاپ اتقاردىق. ءتۇيىندى كاسىپ سالالارىنىڭ جاسىلدانۋعا، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋعا ويىسۋىن جەدەلدەتتىك. 1 - توپتاعى ”قۇمدى ءشول، قۇبا ءتۇز، قۋاڭ دالا“ جاڭا ەنەرگيا بازالارى نىسانىن نەگىزىنەن سالىپ ىسكە قوستىق، جاڭا تيپتەگى ەنەرگيا ساقتاۋ اگراگاتتارىنىڭ كولەمى 130 ميلليون كيلوۆاتتان اسىپ، بەيتۇنبا ەنەرگيانى تۇتىنۋ سالىستىرماسى ％7. 21كە جەتتى. كليمات وزگەرىسىنە توتەپ بەرۋدىڭ 2035 - جىلعا دەيىنگى مەملەكەتتىك دەربەس ۇلەس نىساناسىن جاريالاپ، جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن ءىرى ەلدىك جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى تولىق ايگىلەدىك.

جەتىنشىدەن، ۇكىمەت قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، قوعامدىق باسقارۋدا جاڭالىق اشتىق جانە ونى كەمەلدەندىردىك. پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، ورتالىقتىڭ سەگىز ءتۇرلى بەلگىلەمەسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرۋ ۇيرەنۋ تاربيەسىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسىن جانە شىرىكتەسۋگە قارسى كۇرەستى كۇشەيتىپ، فورماشىلدىقتى زور كۇشپەن تۇزەتىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتتىك. زاڭمەن باسقاراتىن ۇكىمەت قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنە 13 نۇسقا زاڭ جوباسىن قاراۋعا ۇسىندىق، 30 اكىمشىلىك زاڭدىق ەرەجە جاسادىق جانە وزگەرىس ەنگىزدىك. باقىلاۋدى سانالى تۇردە زاڭ بويىنشا قابىلدادىق. حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ كەڭەس جوبا، ۇسىنىستارى مەن ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇسىنىس جوبالارىن مۇقيات ءبىر جاقتى ەتتىك. كاسىپورىندارعا ساياتىن اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋدى ارناعا ءتۇسىرۋ ارناۋلى ارەكەتىن ورىستەتتىك. ”ءبىر ءىستى جوعارى ونىمدىلىكپەن تىندىرۋ“ سىندى ءتۇيىندى ىستەردى ۇدايىلاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىردىق. جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋگە جان - جاقتى باقىلاۋ - تەكسەرۋ ورىستەتتىك. قالا، اۋىل نەگىزگى ساتىلارىن باسقارۋدى كۇشەيتتىك. جاڭادان جۇمىستانعان قاۋىمعا قىزمەت وتەۋدى جانە باسقارۋدى ويداعىداي ىستەدىك. ارىز حاتتار مەن ارىزدانۋشىلار قىزمەتىن زاڭمەن باسقارۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتتىق. ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن تۇبىرىنەن وڭاۋدان قامال الۋدىڭ 3 جىلدىق ارەكەتىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى شىرعالاڭىنىڭ جالپى تۋىلۋ سانىن ％7. 8 تومەندەتتىك. ءىشىنارا وڭىرلەردەگى تاسقىن، قۋاڭشىلىق، تايفىڭ داۋىلى، جەر سىلكىنىسى سياقتى جاراتىلىستىق اپاتتارعا ءونىمدى توتەپ بەردىك. مەملەكەتتىڭ حاۋىپسىزدىگى مەن قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن بار كۇشپەن قورعاپ، زاڭعا قايشى ءتۇرلى قىلمىستىق ارەكەتتەن بەلسەنە ساقتانىپ، زاڭ بويىنشا سوققى بەرىپ، تىنىش جۇڭگو قۇرىلىسىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدىك.

وتكەن ءبىر جىلدا جۇڭگوشا ءىرى ەلدىك ديپلوماتيادا تىڭ تابىستارعا قول جەتتى. ءتوراعا شي جينپيڭ قاتارلى پارتيا مەن مەملەكەت باسشىلارى كوپ ەلگە ساپارلاي باردى، جۇڭگو − ورتا ازيا باسشىلار ءماجىلىسى، ازيا − تىنىق مۇحيت ەكونوميكالىق سەلبەستىك ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر باسشىلارىنىڭ بەيرەسمي ءماجىلىسى، بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ جەلىدەگى ءماجىلىسى، 20 ەل توبى باسشىلار ءماجىلىسى سياقتى كەلەلى، كوپ جاقتى، ەكى جاقتى قيمىلدارعا قاتىناستى. شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمى تيانجين باسشىلار ءماجىلىسى، دۇنيە جۇزىلىك ايەلدەر ىستەرى باسشىلار ءماجىلىسى، جۇڭگو − لاتىن امەريكاسى تالقى مىنبەرى 4 - كەزەكتى مينيستر دارەجەلىلەر ءماجىلىسى سياقتى كەلەلى وتاعاسىلىق ديپلوماتيالىق قيمىلدار ءساتتى ءوتتى. قورعامپازدىق پەن ءبىر جاقتى زورەكەرلىك ارەكەتتەرگە باتىل قارسى تۇرىپ، كوپ جاقتىلىق پەن ەسىك اشۋ سەلبەستىگىن باتىل قورعاپ، دۇنيە جۇزىلىك ەكىنشى سوعىس جەڭىسىنىڭ جەمىسىن باتىل قورعاپ، الەمدىك باسقارۋ باستاماسىن ورتاعا قويىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قالىپتاستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، الەمدىك سىن - سايىستارعا توتەپ بەرۋ جانە حالىقارالىق وڭىرلىك قولامتالى ماسەلەلەردى شەشۋ بارىسىندا بەلسەندى، سىندارلى رول اتقاردىق. جۇڭگو دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن دامۋىن جەبەۋگە ماڭىزدى ۇلەس قوستى.

2025 - جىل −”14 - بەسجىلدىق“ اياقتالعان جىل. وتكەن 5 جىلدا شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرىپ، باستاپ، عاسىرلىق ىندەت سياقتى ەرەكشە سوققىلارعا، سىن - سايىستارعا ءونىمدى تۇردە توتەپ بەرىپ، پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىندە تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتىپ، ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىنىڭ جاڭا جورىعىندا تاماشا باستاما باستادى. ەكونوميكانىڭ جالپى مولشەرى تىڭ ورلەۋدى جۇزەگە اسىردى، ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنى ءۇرتىس 110 تريلليون يۋاندىق، 120 تريلليون يۋاندىق، 130 تريلليون يۋاندىق، 140 تريلليون يۋاندىق بەلەستەن اسىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ％4. 5 ارتىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ ورتاشا ارتۋ قارقىنىنان كورنەكتى جوعارى بولدى. عىلىم - تەحنولوگيا مەن شارۋاشىلىقتا جاڭالىق اشۋدا تىڭ تابىستارعا قول جەتتى، تۇتاس قوعامنىڭ زەرتتەۋ - اشۋ قاراجاتى قوسىلىمى جىلىنا ورتا ەسەپپەن ％10 ارتىپ، ءار 10 مىڭ ادامنىڭ جوعارى قۇندى تاپقىرلىق پاتەنتىنە يە بولۋ مولشەرى 16 نۇسقاعا جەتتى، ءبىر قىدىرۋ كەلەلى شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيادان قامال الىنىپ، جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇن كولەمى ءۇرتىس 16 جىل دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندى ساقتاپ، شارۋاشىلىق تىزبەگىنىڭ، قامداۋ تىزبەگىنىڭ سەرپىمدىلىگى مەن حاۋىپسىزدىك دەڭگەيى ورنىقتى جوعارىلادى. رەفورما جۇرگىزىپ، ەسىك اشۋدا تىڭ قادام تاستالىپ، ءتۇيىندى سالالارداعى رەفورما تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەدى، بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار جەدەل قۇرىلىپ، جوعارى دەڭگەيدە سىرتقا ەسىك اشۋ ۇزدىكسىز كەڭەيىپ، جاساۋ كاسىبى سالاسىنداعى شەتەل قارجىسىنىڭ بازارعا كىرۋىنە رۇقسات ەتۋدى شەكتەۋ شارالارى تۇگەلدەي كۇشىنەن قالدىرىلىپ، زات ساۋداسىنداعى ءبىرىنشى ءىرى ەلدىك ورنىمىز اناعۇرلىم بەكەمدەلدى، ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى“ جوعارى ساپالى بىرگە قۇرۋ ىشكەرىلەي، تىڭعىلىقتى جۇرگىزىلدى. حالىق تۇرمىسىنىڭ قۇت - ىرىسى جاڭا دەڭگەيگە جەتىپ، تۇرعىنداردىڭ جان باسىندىق قولداعى تابىسى جىلىنا ورتا ەسەپپەن ％4. 5 ارتىپ، قالا - قالاشىقتاردا تىڭنان جۇمىستانعانداردىڭ جالپى سانى 60 ميلليوننان استى، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەۋدى، كەڭەيتۋدى اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋمەن ءونىمدى ۇشتاستىرۋدىڭ 5 جىلدىق وتپەلى كەزەڭدىك مىندەتى تابىسپەن ورىندالدى، كەدەيلىكتەن ارىلعان وڭىرلەردەگى اۋىل - قىستاق تۇرعىندارى كىرىسىنىڭ ارتۋ قارقىنى بۇكىل ەلدەگى اۋىل - قىستاقتاردىڭ ورتاشا دەڭگەيىنەن ءۇرتىس جوعارى بولدى، نەگىزگى زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىنىڭ مەملەكەت بويىنشا ءبىر تۇتاس جوسپارلانۋىن ورنىقتى اتقارىپ، ەڭبەك جاسىنداعىلاردىڭ ورتاشا ءبىلىم الۋ جىل شەگى 3. 11 جىلعا جوعارىلاپ، ادامداردىڭ ورتاشا مەجەلى عۇمىرى 25. 79 جاسقا جەتتى، حالىق بۇقاراسىنىڭ مادەني تۇرمىسى اناعۇرلىم باي مازمۇندى بولدى. ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتتى، ايماق دارەجەلى جانە ودان جوعارى قالالاردىڭ اۋا ساپاسىنىڭ تاماشا كۇن سانى سالىستىرماسى ％3. 89كە جوعارىلاپ، ورمانمەن كومكەرىلۋ مولشەرى ％25تەن اسىپ، دۇنيە جۇزىندەگى ورمان بايلىعىنىڭ ارتۋى ەڭ تەز، ەڭ كوپ بولعان مەملەكەتكە اينالىپ، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ەڭ ۇلكەن، دامۋى ەڭ تەز تۋىندامالى ەنەرگيا جۇيەسىن قالىپتاستىردى. حاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قابىلەتىندە تىڭ ورلەۋدى جۇزەگە اسىرىپ، استىق، ەنەرگيا بايلىعى، فينانس، ينتەرنەت قاتارلى ءتۇيىندى سالالارداعى حاۋىپسىزدىك قابىلەتى قۇرىلىسىن كورنەكتى كۇشەيتىپ، قوعامدىق كەلەلى جاعدايدىڭ ورنىقتىلىعىن ساقتاپ، جۇيەلىك حاۋىپ - قاتەر تۋىلماۋىنىڭ تومەنگى شەگىن بەرىك ساقتادىق. قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋ، تىنباي قۇلشىنۋ ارقىلى ”14 - بەسجىلدىق“ جوبا «باعدارلاما» بەلگىلەگەن 20 ءتۇرلى نەگىزگى كورسەتكىشتى، 17 جاقتاعى كەلەلى ستراتەگيالىق مىندەتتى، 102 ءتۇرلى كەلەلى ينجەنەريالىق نىساندى جەڭىسپەن ورىندادىق.

وسى كەلەلى تابىستارعا، تۇپتەپ كەلگەندە، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ جول باستاپ، تىزگىن ۇستاۋىنىڭ، شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنىڭ عىلمي جەتەكشىلىگىنىڭ، بۇكىل پارتيانىڭ، بۇكىل ارميانىڭ، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىنىڭ ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزدىك. مەن مەملەكەتتىك كەڭەس اتىنان بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىنا، دەموكراتيالىق پارتيا - توپتارعا، حالىقتىق ۇيىمدارعا جانە ءار سالا قايراتكەرلەرىنە شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىن! شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنداعى باۋىرلاستارعا، اۋمىن ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنداعى باۋىرلاستارعا، تايۋاندىق باۋىرلاستارعا جانە شەتەلدەگى چياۋمين باۋىرلاستارعا شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىن! جۇڭگونىڭ وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنا كوڭىل بولگەن جانە قولداۋ كورسەتكەن ءار ەل ۇكىمەتتەرىنە، حالىقارالىق ۇيىمدارعا جانە ءار ەلدەگى دوستارعا شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىن!

ناتيجەلەردى تۇراقتاندىرۋمەن بىرگە، ءدوپ كەلگەن قيىنشىلىقتار مەن سىن - سايىستاردى دا سەرگەكتىكپەن كورىپ وتىرمىز. سىرتقى ورتا وزگەرىسىنىڭ ىقپالى تەرەڭدەپ، وڭىرلىك ساياسي حاۋىپ - قاتەر ۇزدىكسىز ارتىپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى السىرەدى، كوپ جاقتىلىق، ەركىن ساۋدا اۋىر سوققىعا ۇشىرادى. ەل ىشىندە ەكونوميكانىڭ دامۋى مەن تيبىن وزگەرتۋ بارىسىندا ءدوپ كەلگەن كونە ماسەلەلەر، تىڭ سىن - سايىستار ءالى دە از ەمەس. جاڭا - كونە قوزعاۋشى كۇشتەردىڭ الماسۋ مىندەتى اۋىر، ۇسىنىم كۇشتى، سۇرانىم ءالسىز بولۋ قايشىلىعى كورنەكتى، بازار مەجەسى السىزدەۋ، ءتۇيىندى سالالاردا كومەسكى حاۋىپ - قاتەرلەر كوبىرەك. كەيبىر كاسىپورىنداردىڭ تيجارات جۇرگىزۋى قيىنداستى، بۇقارانىڭ جۇمىستانۋ جانە كىرىسىن ارتتىرۋ قيىندىعى ارتتى، ءىشىنارا جەرلەردىڭ قازىنالىق كىرىس - شىعىس قايشىلىعى كورنەكتىلەندى، ءۇي - جاي بازارى ءالى دە رەتتەلۋدە. الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدە ءالى دە كوپتەگەن ولقىلىقتار مەن السىزدىكتەر بار. ۇكىمەت قىزمەتىندە جەتەرسىزدىكتەر ساقتالىپ وتىر، كەيبىر ساياساتتاردىڭ اتقارىلۋ ونىمدىلىگىن ءالى دە جوعارىلاتۋعا تۋرا كەلەدى، كەيبىر كادرلاردىڭ جوعارى ساپالى دامۋدى يگەرۋ قابىلەتى جەتەرسىز، ادىستەرى از، كەيبىرەۋلەردىڭ ناتيجە كوزقاراسىندا اۋىتقۋلار ساقتالۋدا، كەيبىرەۋلەر ءىس تىندىرمايدى، ءىستى بەتالدى ىستەيدى، كوزبوياۋشىلىقپەن اينالىسادى، ىستەگەن سياقتى بولىپ كورىنەدى، كەيبىر سالالار مەن جەرگىلىكتى ورىنداردا شىرىكتەسۋ ماسەلەسى ءالى دە كوپ تۋىلۋدا. قيىنشىلىقتارعا نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى، سەنىم، ءسوز جوق، بەرىك بولۋ كەرەك. ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاق ۋاقىت جاقسارۋعا بەت العان تىرەكتىك شارت - جاعدايى مەن نەگىزگى بەتالىسى وزگەرگەن جوق، ءتۇزىم ارتىقشىلىعى مەن ءىرى ەل ارتىقشىلىعى ۇزدىكسىز ايگىلەنۋدە. بوران - شاشىننىڭ سىنىنان وتكەن سايىن، ەرىك - جىگەرىمىز ونان ارى كۇشەيىپ، قادامىمىز ونان ارى نىعايدى، تەك باسىمدىقتان تولىق، ويداعىداي پايدالاناتىن، سىن - سايىستارعا ۇيلەسىمدى توتەپ بەرەتىن بولساق، ەلىمىزدىڭ دامۋ بولاشاعىنان، ءسوزسىز، اناعۇرلىم زور ءۇمىت كۇتۋگە بولادى!

2. ”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى باستى نىسانالار مەن كەلەلى مىندەتتەر

«جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعى مەن قوعامدىق دامۋدىڭ 15 - بەسجىلدىق جوباسىن جاساۋ جونىندەگى ۇسىنىسىنا» ساي، مەملەكەتتىك كەڭەس «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعى مەن قوعامدىق دامۋدىڭ 15 - بەسجىلدىق جوبا باعدارلاماسىن (جوبا)» جاساپ، ءماجىلىستىڭ قاراپ تەكسەرۋىنە ۇسىندى. بۇل ارادا باستى نىسانا - كورسەتكىشتەردى، كەلەلى ستراتەگيالىق مىندەتتەردى، كەلەلى ينجەنەريالىق نىسانداردى قىسقاشا بايانداپ وتپەكشىمىن.

(1) باستى نىسانا - كورسەتكىشتەر جونىندە

پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ «ۇسىنىسىندا» ايقىندالعان باستى نىسانالاردى دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، «باعدارلامادا (جوبا)» 20 ءتۇرلى نەگىزگى كورسەتكىش ەگجەي - تەگجەيلى ورتاعا قويىلدى. ەكونوميكانى دامىتۋ جاعىندا، ارتۋدى، قۇرىلىمدى، ونىمدىلىكتى ارقاۋ ەتىپ 3 ءتۇرلى كورسەتكىش ورتاعا قويىلدى. مۇنىڭ ىشىندە ىشكى - سىرتقى جاعداي مەن ءار جاقتاعى فاكتورلاردى جان - جاقتى ويلاستىرىپ، قاجەتتىلىك پەن مۇمكىندىككە تەڭ ءمان بەرىپ، ىشكى ءوندىرىس جالپى قۇنىنىڭ ارتۋىن ۇيلەسىمدى ارالىقتا ساقتاپ، ءار جىلعى جاعدايعا قاراي العا قويىپ، 2035 - جىلعا بارعاندا جان باسىنا تۋرا كەلەتىن ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنىن 2020 - جىلداعىدان ەكى ەسەلەپ، ورتاشا دامىعان ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە جەتكىزۋ ءۇشىن جاقسى نەگىز قالاۋ ورتاعا قويىلدى. جاڭالىق اشۋ ارقىلى دەم بەرۋ جاعىندا، جاڭالىق اشۋ قوسىلىمىن جانە ونىڭ ونىمدىلىگىن ارقاۋ ەتىپ 3 ءتۇرلى كورسەتكىش ورتاعا قويىلدى. مۇنىڭ ىشىندە زەرتتەۋ - اشۋ قوسىلىمىنىڭ ارتۋ اۋقىمىن جانە كاسىپورىنداردىڭ قوسىلىم قابىلەتىن تولىق ويلاستىرىپ، تۇتاس قوعامنىڭ زەرتتەۋ - اشۋ قاراجاتى قوسىلىمىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن ％7تەن استام ارتتىرىپ، ”14 - بەسجىلدىق“ جوبا نىساناسىمەن ءبىر ىزدىلىكتى ساقتاپ، زەرتتەۋ - اشۋ قوسىلىم تەبىنىنىڭ كەمەيمەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ ورتاعا قويىلدى. حالىق تۇرمىسىنىڭ قۇت - ىرىسى جاعىندا، حالىق بۇقاراسىنىڭ شۇعىل، قيىن، ۋايىمداعان، ءزارۋ ماسەلەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي شەشۋ ءۇشىن، جۇمىستانۋ، كىرىس، وقۋ - اعارتۋ، ەمدەۋ، سالاماتتىق، ”قارتتار مەن بالالاردىڭ ەمدەلۋىن قامسىزداندىرۋ“ سياقتى 7 ءتۇرلى كورسەتكىش باعىتتامالى تۇردە العا قويىلدى. جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋ جاعىندا، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋ، لاستاۋشى زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن ازايتۋ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ سياقتىلاردى ارقاۋ ەتىپ 5 ءتۇرلى كورسەتكىش ورتاعا قويىلدى. مۇنىڭ ىشىندە مەملەكەتتىڭ دەربەس ۇلەس قوسۋ نىساناسىنا نەگىزدەلىپ، ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنىنداعى كومىر قىشقىل گازىنىڭ بىرلىكتىك شىعارىلۋ جيىنتىعىن ％17 تومەندەتىپ، ءتۇيىندى سالالاردىڭ جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋعا ويىسۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋ ورتاعا قويىلدى. حاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جاعىندا، استىق، ەنەرگيا ءوندىرىس قۋاتىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ 2 ءتۇرلى كورسەتكىش ورتاعا قويىلدى، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدى نەگىزىن قامتاماسىز ەتۋ كۇش سالا نىعايتىلدى.

(2) كەلەلى ستراتەگيالىق مىندەتتەر جونىندە

«باعدارلامادا (جوبا)» ”15 - بەسجىلدىق“ دامۋدىڭ ماڭىزدى ستراتەگيالىق مىندەتتەرى سالالار بويىنشا بايىمدالىپ، مىناداي ءتورت جاقتى كورنەكتى بەينەلەدى:

بىرىنشىدەن، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋدى كورنەكتىلەندىرۋ. جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ − جوعارى ساپالى دامۋدىڭ ىشكى تالابى. «باعدارلامادا (جوبا)» عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ جەتەكشىلىك رولى باسا دارىپتەلىپ، تۇلعالىق شارۋاشىلىقتىڭ نەگىزىن بەكەمدەۋ، زورايتۋ كوزدە ۇستالىپ، وزىق جاساۋ كاسىبىن تىرەك ەتكەن وسىزاماندانعان شارۋاشىلىق جۇيەسىن ورناتۋ ورتاعا قويىلدى. جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋ كوزدە ۇستالىپ، العاشقى جاڭالىق اشۋ مەن شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيادا قامال الۋدى كۇشەيتىپ، سيفرلى جۇڭگو قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، سيفرلى ەكونوميكاداعى وزەكتى شارۋاشىلىقتىڭ ارتقان قۇنىنىڭ ىشكى ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنىنداعى ۇستايتىن سالىستىرماسىن ％5. 12 كە جەتكىزۋ ورتاعا قويىلدى. كورىكتى جۇڭگو قۇرۋ كوزدە ۇستالىپ، لاستانۋدىڭ الدىن الۋدان جانە ونى وڭاۋدان قامال الۋدى جانە ەكولوگيالىق جۇيەنى ساپالىلاندىرۋدى ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، جاسىل ءوندىرىس - تۇرمىس ءتاسىلىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ەڭ جوعارعى مانگە جەتكىزۋ نىساناسىن ۋاعىندا جۇزەگە اسىرۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ ورتاعا قويىلدى.

ەكىنشىدەن، ىشكى ۇلكەن اينالىمدى كۇشەيتۋدى كورنەكتىلەندىرۋ. سىرتقى ورتا كۇردەلى دە قاتاڭ بولعان جاعدايدا ىشكى سۇرانىمدى ۇلعايتۋ سىندى وسى ستراتەگيالىق نەگىزگى تۇيىنگە، ءسوز جوق، تاباندى بولۋ كەرەك. «باعدارلامادا (جوبا)» ىشكى ۇلكەن اينالىمنىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشى مەن سەنىمدىلىگىن كۇشەيتۋ كوزدە ۇستالىپ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جەتكىزۋ مەن تۇتىنۋدى جەبەۋدى، مال - مۇلىككە قارجى قوسۋ مەن ادامعا قارجى قوسۋدى تىعىز ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، تۇتىنۋدى بارىنشا جانداندىرىپ، تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ مولشەرىنىڭ كورنەكتى جوعارىلاۋىن جەبەپ، ءونىمدى قارجى قوسۋدى كەڭەيتۋ ورتاعا قويىلدى. ەلىمىزدىڭ اسا زور كولەمدى بازار تيىمدىلىگىن تولىق اشۋ كوزدە ۇستالىپ، بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، جەرگىلىكتى قورعانىمپازدىق پەن بازاردىڭ ءبولىنۋىن جويۋ ورتاعا قويىلدى. جوعارى ساپالى دامۋ قوزعاۋشى كۇشىن كۇشەيتۋ كوزدە ۇستالىپ، ءتۇرلى تيجارات سۋبيەكتىلەرىنىڭ ومىرشەڭدىگىن تولىق تاسقىنداتىپ، ماڭىزدى فاكتورلاردى بازارلاندىرىپ ورنالاستىرۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن جەدەل كەمەلدەندىرۋ ورتاعا قويىلدى. ەل ءىشى جانە حالىقارا سىندى قوس اينالىمدى ىركىلىسسىزدەندىرۋ كوزدە ۇستالىپ، الەمدىك ماڭىزدى فاكتورلار مەن بازار بايلىعىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ويداعىداي پايدالانۋ ورتاعا قويىلدى.

ۇشىنشىدەن، جالپى حالىقتىڭ بىرگە بايۋىن ىلگەرىلەتۋدى كورنەكتىلەندىرۋ. جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ − بۇكىل حالىق بىرگە باييتىن وسىزامانداندىرۋ. «باعدارلامادا (جوبا)» حالىقتىڭ جوعارى ساپالى دامۋى كوزدە ۇستالىپ، بالالى بولۋعا، بالا تاربيەلەۋگە قۇلىقتى قوعام ورناتۋ، حالىققا قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ؛ وقۋ - اعارتۋدى حالىق رازى بولاتىنداي جاقسى باسقارىپ، ەڭبەك جاسىنداعىلاردىڭ ءبىلىم الۋ جىل شەگىن ورتا ەسەپپەن 7. 11 جىلعا جوعارىلاتۋ؛ سالاماتتى جۇڭگو جانە دەنە تاربيە جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، ادامداردىڭ مەجەلى عۇمىرىن 80 جاسقا جەتكىزۋ؛ حالىقتىڭ قارتتانۋىنا بەلسەنە سايكەسىپ، قارتتاردى كۇتىمگە الۋ قۇرىلىمدارىنىڭ كۇتىمدەۋ توسەك ورىن سالىستىرماسىن ％73كە جوعارىلاتۋ؛ جوعارى ساپالى، تولىق جۇمىستانۋدى جەبەپ، كىرىس ءبولىسى ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ ورتاعا قويىلدى. وڭىرلىك پارىق پەن قالا - اۋىل ايىرماشىلىعىن ازايتۋ كوزدە ۇستالىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدى جەدەلدەتىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ جانە كەڭەيتىپ، كەلەلى وندىرگىش كۇشتەردىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، ادامدى نەگىز ەتكەن جاڭاشا قالا، قالاشىقتانۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ ورتاعا قويىلدى. حالىقتىڭ رۋحاني تۇرمىسىن بىرگە بايىتۋدى جەبەۋ كوزدە ۇستالىپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن اسقاقتاتىپ جانە امالياتتا ايگىلەپ، مادەنيەت ىستەرىن زور كۇشپەن گۇلدەندىرىپ، مادەنيەت شارۋاشىلىعىن جەدەل دامىتىپ، جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ تارالۋ قۋاتىن، ىقپال كۇشىن جوعارىلاتۋ ورتاعا قويىلدى.

تورتىنشىدەن، دامۋ مەن حاۋىپسىزدىكتى ءبىر تۇتاس ەسكەرۋدى كورنەكتىلەندىرۋ. حاۋىپسىزدىك − دامۋدىڭ العى شارتى، دامۋ − حاۋىپسىزدىكتىڭ كەپىلى. «باعدارلامادا (جوبا)» جالپى تۇلعالىق مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى كوزقاراسى دايەكتىلەنىپ، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى جۇيەسى مەن قابىلەتىنىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتۋ كوزدە ۇستالىپ، كوپتەگەن مىندەت، شارا ورتاعا قويىلدى. استىق، ەنەرگيا بايلىعى سياقتىلاردىڭ ۇسىنىمىن قامتاماسىز ەتۋ قۋاتىن كۇشەيتۋ، استىق جالپىلىق ءوندىرىس قۋاتىن ءبىر تريلليون 450 ميلليارد جىڭ شاماسىنا جەتكىزۋ، ەنەرگيانىڭ جالپىلىق ءوندىرىس قۋاتىن 5 ميلليارد 800 ميلليون توننا ولشەمدى كومىر دەڭگەيىنە جەتكىزۋ ورتاعا قويىلدى. ءۇي - جاي شارۋاشىلىعى، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ قارىزى، جەرگىلىكتى ورتاشا، شاعىن فينانس قۇرىلىمدارى سياقتىلارداعى حاۋىپ - قاتەرلەردى تارتىپپەن جويۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋ ورتاعا قويىلدى. الەۋمەتتىك حاۋىپسىزدىكتى باسقارۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، قوعامنىڭ حاۋىپسىزدىگى مەن ورنىقتىلىعىن ۇتىمدى قورعاۋ ورتاعا قويىلدى.

(3) كەلەلى ينجەنەريا نىساندارى جونىندە

”15 - بەسجىلدىق“ نىسانا - مىندەتتەرىنىڭ تىڭعىلىقتى تياناقتانۋىن ىلگەرىلەتۋدى ارقاۋ ەتىپ، ستراتەگيالىق، جەتەكشىلىك جانە ۇلاسپالىلىق سيپاتتى ءبىر تۇتاس ويلاستىرىپ، «باعدارلامادا (جوبا)» 6 جاقتاعى 109 كەلەلى ينجەنەريا ورتاعا قويىلدى. جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ جاعىندا، شارۋاشىلىقتىڭ نەگىزدىك قۋاتى مەن باسەكەلىك قۋاتىن جوعارىلاتۋدى، جاڭا شارۋاشىلىقتىڭ جاڭا جارىس جولىن جەتىلدىرۋدى جانە دامىتۋدى، الدىڭعى لەكتىك عىلىم - تەحنولوگيادا قامال الۋدى، جاڭالىق اشۋ نەگىزدىك قابىلەتىن جوعارىلاتۋدى ارقاۋ ەتىپ 28 ءتۇرلى ينجەنەريا ورتاعا قويىلدى. وسىزاماندانعان نەگىزدىك قۇرىلعىلار جۇيەسىن ورناتۋ جاعىندا، مەملەكەتتىڭ جالپىلىق ستەرەولدى قاتىناس تورى، جاڭاشا ەنەرگيا جۇيەسى، جاڭاشا نەگىزدىك قۇرىلعىلارى، سىرتقا ەسىك اشۋ تۇعىرى سياقتىلاردى ارقاۋ ەتىپ 23 ءتۇرلى ينجەنەريا ورتاعا قويىلدى. قالا، اۋىلدىڭ توعىسا دامۋىن جەبەۋ جاعىندا، جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋ قۇرىلىسى، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىن ارقاۋ ەتىپ 9 ءتۇرلى ينجەنەريا ورتاعا قويىلدى. حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جاقسارتۋ جاعىندا، سوتسياليستىك مادەنيەتتىڭ گۇلدەنىپ - دامۋىن، جوعارى ساپالى وقۋ - اعارتۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن، سالاماتتى جۇڭگو قۇرىلىسىن، ”قارتتار مەن بالالاردىڭ ەمدەلۋىن قامسىزداندىرۋعا“ قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋدى، قوعامدىق قامقورلىق جاساۋ قىزمەت وتەۋىن ارقاۋ ەتىپ 25 ءتۇرلى ينجەنەريا ورتاعا قويىلدى. جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋعا ويىسۋدى ىلگەرىلەتۋ جاعىندا، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ەڭ جوعارى مانگە جەتكىزۋدى، كومىر قىشقىل گازىن بەيتاراپتاۋدى، ورتا ساپاسىن جوعارىلاتۋدى، ەكولوگيانى قورعاۋدى جانە قالپىنا كەلتىرۋدى ارقاۋ ەتىپ 18 ءتۇرلى ينجەنەريا ورتاعا قويىلدى. ءتۇيىندى سالالاردىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جاعىندا، استىق، ەنەرگيا حاۋىپسىزدىگى سياقتىلاردى ارقاۋ ەتىپ 6 ءتۇرلى ينجەنەريا ورتاعا قويىلدى. بۇل كەلەلى ينجەنەريالار قازىرگى مەن بولاشاقتى بىردەي ەسكەرىپ، ”قاتتى قارجىلاندىرۋدا“، ”جۇمساق قۇرىلىستا“ قامتىلدى. ءبىز ۇكىمەتتىڭ قارجى قوسۋى ارقىلى قوعامدىق كۇشتەردى ات سالىسۋعا جەتەكتەۋگە باسا ءمان بەرىپ، كەلەلى ينجەنەريا نىساندارىنىڭ نەگىزدى كۇشەيتۋ، ولقىلىقتى تولىقتاۋ، تەبىندى ارتتىرۋ سياقتى ماڭىزدى رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرەمىز.

بولاشاققا كوز جىبەرسەك، سەنىمىمىز كامىل. شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، بۇكىل ەل جوعارىدان تومەنگە دەيىن ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزسەك، ”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ ايبىندى جوباسىن، ءسوز جوق، تاماشا رەالدىققا اينالدىرا الامىز.

3. 2026 - جىلعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ جالپى تۇلعالىق تالابى جانە ساياساتتىق بەتالىسى

بيىل − ”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلى. ۇكىمەت قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ ءۇشىن، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جانە 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءار رەتكى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ جانە ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ ورنالاستىرۋلارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن تولىق، دالمە - ءدال، جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا دامۋ ارناسىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ قىزمەت جالپى ارناسىنان جازباي، ەل ءىشى جانە حالىقارا سىندى ەكى كەلەلى جاعدايدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، دامۋ مەن حاۋىپسىزدىكتى اناعۇرلىم ويداعىداي ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، اناعۇرلىم بەلسەندى، ۇتىمدى ماكرولىق ساياساتتاردى اتقارىپ، ساياساتتىڭ بولجامدىلىعىن، باعىتتامالىلىعىن، سايكەسىمدىلىگىن كۇشەيتىپ، ىشكى سۇرانىمدى ۇزدىكسىز ۇلعايتىپ، ۇسىنىمدى ساپالىلاندىرىپ، تىڭنان ارتۋ شاماسىن ساپالىلاندىرىپ، قولدا باردى ىسكە قوسىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتىپ، مەملەكەت بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، ءتۇيىندى سالالارداعى حاۋىپ - قاتەردەن ۇزدىكسىز ساقتانىپ جانە ونى جويىپ، جۇمىستانۋدى ورنىقتىرۋعا، كاسىپورىندى ورنىقتىرۋعا، بازاردى ورنىقتىرۋعا، مەجەنى ورنىقتىرۋعا كۇش سالىپ، ەكونوميكانىڭ ساپا جاعىندا ءونىمدى جوعارىلاۋىن جانە سان جاعىندا ۇيلەسىمدى ارتۋىن جۇزەگە اسىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن ساقتاپ، ” 15 - بەسجىلدىقتىڭ“ تاماشا باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك.

بيىلعى دامۋدىڭ باستى مەجەلى نىساناسى: ەكونوميكانى %5 − 5. 4 ارتتىرۋ، ءىس جۇزىندىك قىزمەت بارىسىندا اناعۇرلىم ويداعىداي ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە كۇش سالۋ؛ قالا - قالاشىقتاردا انىقتالعان جۇمىسسىزدىق مولشەرى ％5. 5 شاماسىندا بولۋ؛ قالا - قالاشىقتاردا تىڭنان جۇمىستانعانداردى 12 ميلليوننان اسىرۋ؛ تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋ مولشەرى ％2 شاماسىندا بولۋ؛ تۇرعىنداردىڭ كىرىسىنىڭ ارتۋى مەن ەكونوميكانىڭ ارتۋى تەڭ قادامدا بولۋ؛ حالىقارالىق كىرىس - شىعىس نەگىزىنەن تەپە - تەڭ بولۋ؛ استىق ءونىم مولشەرى ءبىر تريلليون 400 ميلليارد جىڭ اينالاسىندا بولۋ؛ ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنىنداعى كومىر قىشقىل گازىنىڭ بىرلىكتىك شىعارىلۋ مولشەرىن ％8. 3 شاماسىندا تومەندەتۋ.

وسى مەجەلى نىسانالاردى ورتاعا قويۋدا، باستىسى، باستاما جىلدا قۇرىلىمدى رەتتەۋگە، حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋعا، رەفورمانى جەبەۋگە مۇمكىندىك قالدىرىپ، سوڭعى مەزگىلدەگى اناعۇرلىم ويداعىداي دامۋعا بەرىك نەگىز قالاۋدى ويلاستىردىق. ەكونوميكانىڭ ارتۋ نىساناسى 2035 - جىلعى بولاشاقتىق نىسانامەن جالپى تۇلعالىق جاقتان ۇشتاستىرىلىپ، ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاق ۋاقىت ارتۋ كومەسكى كۇشىمەن نەگىزىنەن سايكەسەدى، بۇل نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىمدى شارت - جاعداي بار، وڭىرلەر ءىس جۇزىندىكپەن ۇشتاستىرىپ قىزمەتتى تىڭعىلىقتى ىستەۋ ارقىلى جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزۋى كەرەك. قالا - قالاشىقتاردا انىقتالعان جۇمىسسىزدىق مولشەرى ％5.5 شاماسىندا بولۋ، مۇندا جۇمىستانۋ جالپى مولشەرى مەن قۇرىلىمدىق قىسىم ءبىرشاما زور بولعان جاعدايدا، جۇمىستانۋدى الدىمەن ويلاستىرۋ ساياساتىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولۋ جانە جۇمىستانۋدى ورنىقتىرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ تالابى ايگىلەندى. تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋ مولشەرى ％2 شاماسىندا بولۋ، مۇندا مەجەنىڭ جەتەكشىلىگى مەن رەالدىق مۇمكىندىكتەردى ويلاستىردىق، ءبىز جالپى ۇسىنىم - سۇرانىم قاتىناسىن جاقسارتىپ، باعا جالپى دەڭگەيىنىڭ كەرى شەگىنۋدەن ارتۋعا بەت الۋىن، تۇتىنۋ باعاسىنىڭ ۇيلەسىمدى، ورنىقتى جوعارىلاۋىن ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ ۇتىمدى اينالىمىن جەبەيمىز. ىشكى ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنىنداعى كومىر قىشقىل گازىنىڭ بىرلىكتىك شىعارىلۋ مولشەرىن ％8. 3 شاماسىندا تومەندەتۋ، مۇندا ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ، جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋعا ويىسۋ جانە مەملەكەتتىڭ ەنەرگيا حاۋىپسىزدىگى سياقتى كوپ ءتۇرلى قاجەت جان - جاقتى ويلاستىرىلدى، بۇل 2030 - جىلدان بۇرىن كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن بەلگىلەنگەن وركەش مانگە جەتكىزۋ نىساناسىن تارتىپپەن جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىمدى.

ساياساتتىق بەتالىس جاعىندا، ءبىز ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋگە، ساپانى جوعارىلاتىپ ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا تاباندى بولىپ، بۇرىننان بار ساياساتتار مەن جاڭا شىعارىلعان ساياساتتاردىڭ شوعىرلى اسەرىن ساۋلەلەندىرىپ، كەرى پەريودتىق جانە پەريود ارالىق رەتتەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ماكرولىق ەكونوميكالىق باسقارۋ ونىمدىلىگىن شىن مانىندە جوعارىلاتامىز.

اناعۇرلىم بەلسەندى قازىنا ساياساتىن ۇزدىكسىز اتقارۋ. بيىل قىزىل سيفر مولشەرى ％4 شاماسىندا ورنالاستىرىلىپ، قىزىل سيفر كولەمى 5 تريلليون 890 ميلليارد يۋان بولىپ، الدىڭعى جىلداعىدان 230 ميلليارد يۋان ارتادى. جاي الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ شىعىس كولەمى تۇڭعىش رەت 30 تريلليون يۋانعا جەتكىزىلىپ، الدىڭعى جىلداعىدان شامامەن ءبىر تريلليون 270 ميلليارد يۋان ارتادى. ”كەلەلى، ءتۇيىندى“ قۇرىلىستى، ”ەكىنى جاڭالاۋ“ سياقتى قىزمەتتى ۇزدىكسىز قولداۋعا اسا ۇزاق مەرزىمدىك ەرەكشە مەملەكەت زايومىنان ءبىر تريلليون 300 ميلليارد يۋان تاراتىلماقشى. مەملەكەت مەنشىگىندەگى ءىرى ساۋدا بانكەلەرىنىڭ كاپيتال تولىقتاۋىن قولداۋ ءۇشىن، ەرەكشە مەملەكەت زايومىنان 300 ميلليارد يۋان تاراتىلادى. جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ ارناۋلى زايومىنا 4 تريلليون 400 ميلليارد يۋان ورنالاستىرىلىپ، ارناۋلى زايوم نىساندارىنا رۇقسات ەتىلمەيتىندەر ءتىزىمىن باسقارۋ مەن ءوزى تەكسەرىپ، ءوزى تاراتۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋ كەمەلدەندىرىلىپ، كەلەلى نىسان قۇرۋ، كومەسكى قارىزدى جابۋ، ۇكىمەتتىڭ كاسىپورىندار الاشاعىن كەشەۋىلدەتۋىن ءبىر جاقتى ەتۋ سياقتىلارعا ءتۇيىندى تۇردە قولداۋ كورسەتىلەدى. بيىل قازىنالىق شىعىستىڭ سايكەسىمدى كولەمىن ۇزدىكسىز ساقتاپ، شىعىس قۇرىلىمىن ۇزدىكسىز كۇش سالا ساپالىلاندىرىپ، تۇتىنۋدى جانداندىرۋدى، ادامعا قارجى قوسۋدى، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋدى قولداۋ سياقتى جاقتارعا اناعۇرلىم ءمان بەرىپ، قازىنالىق قارجىنى پايدالانۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋىمىز كەرەك. ورتالىق قازىنا جەرگىلىكتى ورىندارعا قازىنالىق اۋدارىپ تولەۋ كولەمىن ارتتىرىپ، اۋدارىپ تولەۋ قارجىسىن بىرىكتىرىپ ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ پايدالانۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋدى ورىستەتىپ، جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ دەربەس قازىنالىق قۋاتى مەن ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋ قۋاتىن كۇشەيتەدى. دارەجەگە ءبولىپ قامتاماسىز ەتۋدەگى تۇلعالىق جاۋاپكەرشىلىك قاتاڭ تياناقتاندىرىلىپ، نەگىزگى ساتىنى ”ۇشپەن قامتاماسىز ەتۋ“ سوڭعى شەگى مىقتاپ بەكەمدەلەدى. ءار دارەجەلى ۇكىمەتتەر ءتىپتى دە جاقسى ”قازىنا باسقارۋشى بولىپ“، كىرىستى ارتتىرۋ، شىعىستى تەجەۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە اقاۋسىزداندىرىپ، ىركىندى بايلىقتى، مال - مۇلىكتى بەلسەنە ىسكە قوسىپ جانە پايدالانىپ، قازىنا - ەكونوميكا ءتارتىبىن قاتايتىپ، مەجە ەسەپ تەجەمىن كۇشەيتىپ، جاي شىعىستاردى قاتاڭ تىزگىندەپ، ۇنەمشىلدىكپەن تۇرمىس كەشىرۋ تالابىن باتىل تياناقتاندىرىپ، ۇنەمدەلگەن ءاربىر تيىن اقشانى، ءسوز جوق، دامۋدىڭ شەشۋشى تۇيىنىنە، بۇقارانىڭ شۇعىل قاجەتىنە جۇمساۋ كەرەك.

لايىقتى كەڭ اقشا ساياساتىن ۇزدىكسىز اتقارۋ. ەكونوميكانىڭ ورنىقتى ارتۋىن، زات باعاسىنىڭ ۇيلەسىمدى قايتا ورلەۋىن جەبەۋدى اقشا ساياساتىنىڭ ماڭىزدى ولشەمى ەتىپ، امانات ساقتىق اقشا مولشەرىن تومەندەتۋ، نەگىزدىك ءوسىمدى تومەندەتۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى ساياسات قۇرالدارىنان يكەمدى، ءونىمدى پايدالانىپ، اينالىمنىڭ جەتكىلىكتى بولۋىن ساقتاپ، قوعامدىق قارجى قۇراۋ كولەمىنىڭ، اقشا ۇسىنىمى مولشەرىنىڭ ارتۋىن ەكونوميكانىڭ ارتۋىمەن، باعانىڭ جالپى دەڭگەيىنىڭ مەجەلى نىساناسىمەن سايكەستىرۋ. قۇرىلىمدىق اقشا ساياساتى قۇرالدارىن ساپالىلاندىرىپ جانە وندا جاڭالىق اشىپ، كولەمىن لايىقتى ارتتىرىپ، اتقارۋ ءتاسىلىن كەمەلدەندىرۋ. اقشا ساياساتىنىڭ جەتكىزۋ مەحانيزمىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ساندى مالىمەت فاكتورى، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعى سياقتى ءپىشىنسىز مال - مۇلىكتىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، تەكسەرۋ - باعالاۋ، قارجى قۇراۋ كەپىلدىگى، حاۋىپ - قاتەر تولەمى سياقتى قولداۋ شارالارىن كۇشەيتىپ، فينانس قۇرىلىمدارىن ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتۋ، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ، ورتاشا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىندار سياقتى ءتۇيىندى سالالاردى كۇش سالا قولداۋعا جەتەكتەۋ. امانات - قارىز بازارىنىڭ تيجارات ارەكەتىن ارناعا ءتۇسىرىپ، قارجى قۇراۋدىڭ ارالىق قاراجاتىن تومەندەتىپ، قوعامدىق جالپىلىق قارجى قۇراۋ وزىندىك قۇنىنىڭ تومەن دەڭگەيدە اينالىم جاساۋىن جەبەۋ. حالىق اقشاسى سىندىرىلىمىنىڭ ۇيلەسىمدى، بىركەلكى دەڭگەيدەگى نەگىزگى ورنىقتىلىعىن ساقتاۋ.

رەفورما شارالارىنىڭ ماكرولىق ساياساتپەن سايكەستىگىن كۇشەيتۋ. جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋدە ساياسات جاقتان كۇش بەرۋمەن بىرگە، رەفورما جاعىنان دا كۇش ۇستەۋ كەرەك. ەكونوميكالىق اينالىمعا تۇساۋ بولاتىن كەدەرگىلەردى، بوگەتتەردى رەفورما ادىسىمەن اشىپ، ساياسات ونىمدىلىگىن ەكونوميكانىڭ ىشكى ارتۋ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدىرۋ كەرەك. ماكرولىق ساياسات بەتالىسىنىڭ بىركەلكىلىگىن جانە ونىمدىلىگىن كۇشەيتىپ، ءتۇرلى ەكونوميكالىق ساياسات پەن ەكونوميكاعا جاتپايتىن ساياساتتى، بۇرىننان بار ساياسات پەن جاڭا شىعارىلعان ساياساتتى ماكرولىق ساياسات بەتالىسىنىڭ بىركەلكىلىگىن باعالاۋعا ەنگىزىپ، ءتۇرلى ساياسات - شارالاردىڭ ءبىر باعىتتا كۇش سالۋىنا، بىرىككەن كۇش قالىپتاستىرۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ. قازىنا، فينانس، جۇمىستانۋ، شارۋاشىلىق سياقتى جاقتارداعى ساياساتتاردىڭ سايكەسىمدىلىگىن كۇشەيتىپ، ساياساتتىڭ ۇشتاسۋ ءتۇيىنىن ىشكەرىلەي قاراستىرىپ، اتقارۋ قۇرالىندا جاڭالىق اشىپ، ”كەشەندى شارالاردىڭ“ اسەرىن ۇزدىكسىز زورايتۋ. مەجە باسقارۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، قوعامدىق سەنىمدى سەرپىلتۋ.

4. 2026 - جىلعى ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ مىندەتتەرى

پارتيا ورتالىق كوميتەتى بيىلعى قىزمەتتەر جونىندە جان - جاقتى ورنالاستىرۋلار جاسادى، ءبىز ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، ءتۇرلى قىزمەتتى تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەۋىمىز كەرەك.

(1) قۋاتتى ىشكى بازار قۇرۋعا كۇش سالۋ. ىشكى سۇرانىمدى جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، تۇتىنۋدى جەبەۋ مەن قارجى قوسۋدى كەڭەيتۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ىشكى سۇرانىمنىڭ ارتۋىنىڭ تىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ، ەلىمىزدىڭ اسا زور كولەمدى بازار باسىمدىعىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋ.

تۇتىنۋدى جانداندىرۋ ارناۋلى ارەكەتىن ىشكەرىلەي اتقارۋ. تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ ىشكى قوزعاۋشى كۇشىن تاسقىنداتۋ مەن تۇتىنۋدى جەبەۋ ساياساتىن قاتار جۇرگىزىپ، تۇتىنۋدىڭ باياندى ارتۋىن ىلگەرىلەتۋ. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ جوسپارىن جاساپ جانە اتقارىپ، تومەن كىرىستەگى قاۋىمنىڭ كىرىسىن ارتتىرۋىن جەبەۋ، تۇرعىنداردىڭ مال - مۇلىكتىك كىرىسىن ارتتىرۋ، ەڭبەكاقى جانە قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ سياقتى جاقتاردا ءبىر توپ ناقتى شارالاردى ورتاعا قويۋ. تاۋار تۇتىنۋدىڭ كولەمىن كەڭەيتۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جەبەپ، ەرەكشە ۇزاق مەرزىمدى زايومنان 250 ميلليارد يۋان ورنالاستىرىپ، تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ كونەسىن جاڭاسىنا اۋىستىرۋعا قولداۋ كورسەتىپ، ساياساتتى اتقارۋ مەحانيزمىن ساپالىلاندىرۋ. قازىنا - فينانس سەلبەسىپ ىشكى سۇرانىمدى جەبەۋ بويىنشا 100 ميلليارد يۋان ارناۋلى قارجى شىعارىپ، قارىز اقشا ءوسىمىن ەسەپتەن كوتەرۋ، قارجى قۇراۋ كەپىلدىگى، حاۋىپ - قاتەر تولىقتاما تولەمى سياقتى تاسىلدەردى بىرلەستىرە قولدانىپ، ىشكى سۇرانىمدى ۇلعايتۋعا قولداۋ كورسەتۋ. جەكەلەردىڭ تۇتىنۋ قارىز اقشاسى مەن قىزمەت وتەۋ كاسىبىندەگى تيجارات سۋبيەكتىنىڭ قارىز اقشا ءوسىمىنىڭ قازىنادان تولەنەتىن ساياساتتىق قولداۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، ءوسىمىن قازىنادان تولەۋدىڭ شەگىن جوعارىلاتىپ، اتقارۋ مەرزىم شەگىن ۇزارتۋ. سەنىمدىلىگىن ءبىر جولدا قالپىنا كەلتىرۋ ساياساتىن ويداعىداي اتقارۋ. قىزمەت وتەۋ تۇتىنۋىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ارەكەتىن اتقارىپ، باستاماشىلدىق كولەمى كەڭ، كورنەكتىلىگى جوعارى ءبىر توپ تىڭ تۇتىنۋ ورتاسىن قالىپتاستىرىپ، تۇتىنۋدىڭ تىڭ ارتۋ تۇيىندەرىن جەدەل جەتىلدىرۋ. جەلىدەن تىس تۇتىنۋدى جانداندىرىپ، تومەنگى بازارلاردىڭ تۇتىنۋ ومىرشەڭدىگىن تاسقىنداتۋ. تۇتىنۋ سالاسىنداعى ۇيلەسىمسىز شەكتەۋ شارالارىن اداقتاپ، مادەنيەت - ساياحات، جارىس ىستەرى، سالاماتتىق - كۇتىمدەۋ سياقتى سالالارداعى تۇتىنۋدىڭ كومەسكى كۇشىن قاۋلاتۋ. شارت - جاعدايى بار جەرلەردىڭ ورتا، باستاۋىش مەكتەپتەردىڭ كوكتەمگى، كۇزگى دەمالىسىن جالپىلاستىرۋىن قولداپ، جۇمىسشى - قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىلى كەزەكپەن دەمالىسىن الۋ ءتۇزىمىن تياناقتاندىرۋ. تۇتىنۋشىلاردىڭ ۇقىق - مۇددەسىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ. شەكارادان كىرىپ تۇتىنۋ ورتاسىن ساپالىلاندىرىپ، ”جۇڭگودا ساتىپ الۋ“ ايگىلى ماركاسىن قالىپتاستىرۋ.

ۇتىمدى قارجىلاندىرۋ كومەسكى كۇشىن تولىق اشۋ، تاسقىنداتۋ. نازاردى جاڭاشا وندىرگىش كۇش، جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋ، ادامنىڭ جان - جاقتى جەتىلۋى سياقتى ءتۇيىندى سالالارعا شوعىرلاندىرىپ، بازار جەتەكشىلىگىندەگى ۇتىمدى قارجى قوسۋدى ارتتىرۋ قوزعاۋشى كۇشىن كۇشەيتىپ، حالىق تۇرمىسى تۇرىندەگى ۇكىمەتتىك قارجىلاندىرۋدىڭ سالىستىرماسىن جوعارىلاتۋ. بيىل ورتالىقتىڭ مەجە ەسەبى كولەمىندە قارجىلاندىرۋعا 755 ميلليارد يۋان ورنالاستىرىلماقشى، اسا ۇزاق مەرزىمدىك ەرەكشە مەملەكەت زايومىنان 800 ميلليارد يۋاننان ارتىق قاراجاتتى ”كەلەلى، ءتۇيىندى“ قۇرىلىسقا پايدالانۋعا ورنالاستىرىپ، ورتالىقتىڭ قارجى قوسۋ قوسىمشا قاراجات ولشەمىن تۇرگە ايىرىپ جوعارىلاتۋ. نىسان قۇرىلىسىنا ىستەتىلەتىن جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ ارناۋلى زايوم سوماسىن بولەك ورنالاستىرىپ جانە جوعارىلاتىپ، ونى قارجى قوسۋ نىسان دايىندىعى تولىق، قارجىنى جاقسى جۇمساعان جەرگىلىكتى ورىندارعا ۇزدىكسىز بەيىمدەۋ. جاڭاشا ساياساتتىق فينانس قۇرالىنان 800 ميلليارد يۋان تاراتىپ، اناعۇرلىم كوپ قوعامدىق كاپيتالدىڭ قارجى قوسۋعا ات سالىسۋىنا باستاماشىلدىق ەتۋ. ۇكىمەتتىڭ ءتۇرلى قارجىلاندىرۋ قارجىسىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ويداعىداي پايدالانىپ، قىزمەت نەگىزى ءبىرشاما جاقسى جەرلەردىڭ ۇكىمەتتىڭ جالپى سالالىق قارجىلاندىرۋ جوسپارىن جاساۋ جونىندە ىزدەنىس جاساۋىن قولداپ، نىسان قارجىسىن باقىلاۋ - باسقارۋدى كۇشەيتىپ، تومەن ءونىمدى، ۇتىمسىز قارجىلاندىرۋدان باتىل ساقتانۋ. حالىقتىق قارجى قوسۋدى جەبەيتىن ساياسات - شارالاردى تياناقتاندىرىپ، حالىقتىق كاسىپورىنداردىڭ كەلەلى نىسان قۇرىلىسىنا ات سالىسۋىنىڭ باياندى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ، حالىقتىق قارجى قوسۋدىڭ جوعارى تەحنولوگيا، وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبى سياقتى جاڭا جارىس جولىن كەڭەيتۋىنە جەتەكشىلىك ەتىپ، حالىقتىق قارجى قوسۋدىڭ ومىرشەڭدىگىن ءونىمدى تاسقىنداتۋ.

(2) جاڭا قوزعاۋشى قۋاتتى جەدەل جەتىلدىرۋ جانە زورايتۋ. ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ كۇش سالۋ ءتۇيىنىن تۇلعالىق شارۋاشىلىققا قويۋعا تاباندى بولىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتىپ، وسىزاماندانعان شارۋاشىلىق جۇيەسىن قۇرۋ.

ءداستۇرلى شارۋاشىلىقتى ساپالىلاندىرۋ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. ءتۇيىندى شارۋاشىلىقتاردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋىن، دەڭگەيىن كوتەرۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، تەحنولوگيالىق جاڭالاۋ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ كەلەلى نىسانىنان ءبىر توبىن تىڭنان ورنالاستىرىپ، جابدىقتاردى كەڭ كولەمدى جاڭالاۋعا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن 200 ميلليارد يۋان اسا ۇزاق مەرزىمدىك ەرەكشە مەملەكەت زايوم قارجىسىن ورنالاستىرۋ. جاساۋ كاسىبىنىڭ جاڭا كەزەكتى ءتۇيىندى شارۋاشىلىق تىزبەگىن جوعارى ساپالى دامىتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، شارۋاشىلىق نەگىزىن قايتا جاڭالاۋ مەن كەلەلى تەحنولوگيالىق جابدىقتاردا قامال الۋدى كۇشەيتىپ، مەملەكەتتىڭ وزىق جاساۋ شارۋاشىلىق شوعىرىنان ءبىر توبىن قۇرۋ. جالپىعا ءتيىمدى ”بۇلت ەسەپتىك قىزمەت وتەۋ، ۇلكەن ساندى مالىمەتتەن پايدالانۋ، زەردە ۇستەۋ ارقىلى كاسىپورىندارعا قولداۋ كورسەتۋ“ قىزمەت وتەۋىن جالپىلاستىرىپ، ورتاشا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ سيفرلىلانۋ، زەردەلىلەنۋگە ويىسۋىنا قولداۋ كورسەتۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ. زەردەلى جاساۋ كاسىبىن ۇلعايتىپ، ءبىر توپ زەردەلى زاۆود پەن پاراساتتىق قامداۋ تىزبەگىن تىڭنان قۇرۋ. زەردەلى جاساۋدى دامىتىپ، وسىزاماندانعان قۇرىلىس شارۋاشىلىق تىزبەگىن جەتىلدىرۋ. ولشەمدى جوعارىلاتۋدى جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ساپانى باقىلاۋ مەن ايگىلى ماركا قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، كاسىپورىنداردىڭ اناعۇرلىم ساپالى، اناعۇرلىم ەرەكشەلىككە يە ونىمدەردى ۇسىنۋىنا قولداۋ كورسەتۋ.

جاڭادان گۇلدەنگەن شارۋاشىلىقتار مەن بولاشاق شارۋاشىلىقتاردى جەتىلدىرۋ جانە زورايتۋ. شارۋاشىلىقتا جاڭالىق اشۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ورتالىققا قاراستى كاسىپورىنداردىڭ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ قولدانىم ورتاسىن باستاماشىلدىقپەن اشىق ۇستاۋىنا دەم بەرىپ، ينتەگرالدى تىزبەك، اۆياتسيا، عارىش، بيولوگيالىق ەمدەۋ جانە ءدارى - دارمەك، تومەن كەڭىستىك ەكونوميكاسى سياقتى جاڭادان گۇلدەنگەن تىرەكتى شارۋاشىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ. بولاشاق شارۋاشىلىققا قوسىلىمدى ارتتىرۋ جانە حاۋىپ - قاتەردى ورتاق ارقالاۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، بولاشاق ەنەرگيا، كۆانتتىق عىلىم - تەحنولوگيا، بيولوگيالىق جاساۋ، بەينەلى زەردە، مي - كومپيۋتەر تۇيىسبەتى، 6G سياقتى بولاشاق شارۋاشىلىقتاردى جەتىلدىرۋ جانە دامىتۋ. ارنايىلانعان، سۇرىپتالعان، ەرەكشەلەنگەن، جاڭالانعان ورتاشا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ دامىپ زورايۋىن جەبەۋ مەحانيزمىن قالىپتاستىرىپ، سايگۇلىك كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ. مەملەكەتتىڭ شارۋاشىلىق قۇرۋدى قارجىلاندىرۋعا جەتەكتەۋ قورىن جوعارى ءونىمدى ويداعىداي پايدالانىپ، شارۋاشىلىق قۇرۋعا قارجى قوسۋدى، مەدەتتىك قارجى قوسۋدى زور كۇشپەن دامىتىپ، ۇكىمەتتىڭ قارجىلاندىرۋ قورى باس بولىپ ءتوزىمدى كاپيتال قۇراپ، العاش شارۋاشىلىق قۇرعان اناعۇرلىم كوپ كاسىپورىنداردىڭ عىلىم - تەحنولوگيالىق كوشباسشى كاسىپورىنعا جەدەل اينالۋىن ىلگەرىلەتۋ.

قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ ساپاسىن جوعارىلاتۋ. وزىق جاساۋ كاسىبى مەن وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ توعىسا دامۋىن تۇيىندە سىناق ەتۋدى تەرەڭدەتۋ. عىلىم - تەحنولوگيالىق قىزمەت وتەۋ بازارىن زورايتىپ، جۇمساق بولشەكتىك قىزمەت وتەۋ قۇنىن جوعارىلاتۋدى جەبەۋ. فينانس، ينفورماتسيا تەحنولوگياسى، وسى زامانعى زات اينالىمى، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعى، تەكسەرىپ سىناۋ، تەكسەرىپ ولشەۋ سياقتى وندىرىستىك قىزمەت وتەۋ كاسىبىن دامىتۋ. تۇرمىستىق قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى، الۋان ءتۇرلى، قولايلى بولۋعا قاراي دامۋىن جەبەۋ. قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ بازارعا كىرۋ رۇقسات شەكتەمەسىن تارتىپپەن جەڭىلدەتىپ، ءتۇيىندى سالالارداعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىنە قارجى قوسۋدى ۇلعايتۋ. قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ مەملەكەتتىك ولشەمىن اقاۋسىزداندىرىپ، ”جۇڭگو قىزمەت وتەۋ“ ايگىلى ماركاسىن جەتىلدىرۋ.

زەردەلى ەكونوميكانىڭ جاڭا فورماتسياسىن قالىپتاستىرۋ. ”جاساندى زەردە + “ ارناسىن تەرەڭدەتىپ، كەڭەيتىپ، جاڭا بۋىن زەردەلى تەرمينال مەن زەردەلى تۇلعالاردىڭ جەدەل تارالۋىن جەبەپ، ءتۇيىندى كاسىپ سالالارىنداعى جاساندى زەردەنى تاۋارلاندىرىپ، كولەمدەندىرىپ قولدانۋدى ىلگەرىلەتىپ، اۋەلگى زەردەلى جاڭا كاسىپ قالىبى مەن جاڭا ۇلگىنى جەتىلدىرۋ. جاساندى زەردەنىڭ ءتۇپ كودتى اشىق ۇستاۋ الەۋمەتتىك اۋماق قۇرىلىسىنا قولداۋ كورسەتىپ، ءتۇپ كودتى اشىق ۇستاۋ ەكولوگياسىنىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيۋىن جەبەۋ. اسا زور كولەمدى زەردەلى ەسەپتەۋ شوعىرى، ەسەپتەۋ مەن ەلەكتردى سايكەستىرۋ سياقتى نەگىزگى قۇرىلىس جاڭا ينجەنەرياسىن اتقارىپ، مەملەكەتتىڭ ءبىر تۇلعالانعان ەسەپتەۋ قۋاتىنىڭ باقىلاۋ - ولشەۋىن، ورنالاستىرۋىن كۇشەيتىپ، الەۋمەتتىك بۇلت ەسەپتى دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋ. جاساندى سەرىك ينتەرنەتىن جەدەل دامىتۋ. ”5G + ونەركاسىپ ينتەرنەتىنىڭ“ دەڭگەيى جوعارىلاعان نۇسقاسىن قۇرۋ. ساندى مالىمەت بايلىعىن اشۋدى جانە ودان پايدالانۋدى تەرەڭدەتىپ، ماڭىزدى ساندى مالىمەت فاكتورلارىنىڭ نەگىزدىك ءتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرىپ، جوعارى ساپالى ساندى مالىمەت قامباسىن قۇرۋ. جاساندى زەردەنى باسقارۋدى كەمەلدەندىرۋ.

(3) جوعارى دەڭگەيلى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنۋدى، ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەلدەتۋ. جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسى مەن شارۋاشىلىق وزگەرىسىنىڭ تاريحي ورايىن مىقتى يگەرىپ، دەربەس جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن جاپپاي كۇشەيتىپ، جوعارى ساپالى دامۋعا عىلىم - تەحنولوگيالىق تىرەك ازىرلەۋ.

العاشقى جاڭالىق اشۋ مەن شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيادا قامال الۋدى كۇشەيتۋ. بۇكىل مەملەكەت بويىنشا جۇمىلاتىن جاڭاشا ءتۇزىلىستىڭ ارتىقشىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيادا قامال الۋدى تۇتاس تىزبەكتە ىلگەرىلەتىپ، كەلەلى عىلىم - تەحنولوگيا نىساندارىن ويداعىداي ۇيىمداستىرىپ جانە اتقارىپ، ستراتەگيالىق الدىڭعى لەكتەگى سالالاردىڭ ورنالاسىمىن كۇشەيتىپ، اناعۇرلىم كوپ العاشقى جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرىن جارىققا شىعارۋ. نەگىزدىك زەرتتەۋ قوسىلىمىنىڭ سالىستىرماسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، ۇزاق ۋاقىت ورنىقتى قولداۋدى ارتتىرۋ. مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنولوگيا قۋاتى قۇرىلىسىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، عىلمي زەرتتەۋ اكادەمياسى مەن ورىندارىنىڭ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، مەملەكەتتىك تاجىريبەحانالار مەن كەلەلى عىلىم - تەحنولوگيا مىندەتتەرىن، كەلەلى عىلىم - تەحنولوگيا نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورنالاستىرۋدى كۇشەيتىپ، عىلىم - تەحنولوگيانىڭ نەگىزدىك شارت - جاعدايىن دەربەس قامتاماسىز ەتۋدى جاپپاي كۇشەيتۋ. عىلىم - تەحنولوگيانىڭ جالپىلاسۋىن كۇشەيتۋ، جالپى حالىقتىڭ عىلىم ساپاسىن جوعارىلاتۋ. عالىمدار رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيالىق باعالاۋ جۇيەسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، العاشقى جاڭالىق اشۋعا، توڭكەرىس سيپاتتى جاڭالىق اشۋعا ءتيىمدى ورتانى ساپالىلاندىرۋ.

عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن شارۋاشىلىقتا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتۋ. بەيجيڭ (بەيجيڭ − تيانجين − حىبەي)، شاڭحاي (چاڭجياڭ اتىراۋى)، گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونى حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىن قۇرىپ، دۇنيە جۇزىلىك عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ وشاعىن قالىپتاستىرۋ. كاسىپورىنداردىڭ جاڭالىق اشۋداعى نەگىزگى تۇلعالىق ورنىن كۇشەيتىپ، عىلىم - تەحنولوگيالىق كوشباسشى كاسىپورىنداردىڭ جاڭالىق اشۋ بىرلەسكەن تۇلعاسىن باستاماشىلدىقپەن قۇرۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، مەملەكەتتىڭ كەلەلى عىلىم - تەحنولوگيا نىساندارىن ۇستىنە الۋ سالىستىرماسىن جوعارىلاتۋ. ارالىق كەزەڭدەگى تاجىريبەلىك دالەلدەۋ تۇعىر قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، جاڭادان گۇلدەنگەن سالالارداعى ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن قورعاۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، كەلەلى عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن جوعارى ونىمدىلىكپەن وندىرگىش كۇشكە اينالدىرىپ پايدالانۋدى جەدەلدەتۋ. عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋعا تۇتاس تىزبەكتى، تۇتاس عۇمىر پەريودىندىق فينانستىق قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتىپ، شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيا سالاسىنداعى عىلىم - تەحنولوگيالىق كاسىپورىندارعا جارناسىن بازارعا شىعارىپ قارجى قۇراۋ، بىرىكتىرىپ ساتىپ الىپ قايتا قۇرۋ ”جاسىل ارنا“ مەحانيزمىن ۇدايىلاندىرىپ اتقارىپ، عىلىم - تەحنولوگيا فينانسى ارقىلى جاڭالىق اشۋعا، جاسامپازدىق جاراتۋعا قولداۋ كورسەتۋ.

وقۋ - اعارتۋدى، عىلىم - تەحنولوگيانى، دارىندىلاردى دامىتۋدى ءبىر تۇلعالاندىرىپ ىلگەرىلەتۋ. ءبىر تۇلعالاندىرىپ ىلگەرىلەتۋدى سايكەستىرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە اقاۋسىزداندىرىپ، جوبانى ۇشتاستىرۋدى، ساياساتتى سايكەستىرۋدى، بايلىقتى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى، باعالاۋدى، ىقپالداستىرۋدى كۇشەيتۋ. دارىندىلاردى جەتىلدىرۋدى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ قاجەتىمەن سايكەستىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، جوعارى مەكتەپتەر رەفورماسىن تۇرگە ءبولىپ ىلگەرىلەتىپ، ءپان - ماماندىقتارىن اۋقىمدىق رەتتەپ، جاڭا كەزەكتى ”قوس بىرەگەي“ قۇرىلىسىن باستاپ، مەملەكەتتىڭ توعىسپالى پاندەر ورتالىعىن قۇرىپ، جاڭالىق اشۋشى ۇزدىك دارىندىلاردى دەربەس جەتىلدىرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق دارىندىلار كۇشىن قۇرۋدى تەزدەتىپ، بىرەگەي عىلىم - تەحنولوگيا كوشباسشى دارىندىلارى مەن جاس دارىندىلاردى باۋراۋ - باۋلۋدى كۇشەيتىپ، ۇزدىك ينجەنەرلەردى، ءىرى ەل ۇستالارىن، جوعارى دەڭگەيلى شەبەر دارىندىلاردى جەتىلدىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. بىرەگەي كاسىپ سالاسىنىڭ تەحنولوگيالىق جۇمىسشى قوسىنىن قۇرۋ. دارىندىلاردىڭ بيىك ءورىسى مەن دارىندىلار تۇعىرى قۇرىلىسىن جوعارى ولشەممەن ىلگەرىلەتىپ، دارىندىلاردىڭ وڭىرلىك سايكەسە دامۋىن جەبەۋ. دارىندىلاردى دامىتۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن، ساپاسىن، ناقتى ونىمدىلىگىن، ۇلەسىن باعدار ەتكەن باعالاۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، دارىندىلار بارىس - كەلىس ارناسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ءتۇرلى دارىندىلاردىڭ جارىسا جەتىلۋىن، ءوز قابىلەتىن ايگىلەۋىن جەبەۋ.

(4) ءتۇيىندى سالالارداعى رەفورمانى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋ. جوعارى دەڭگەيدەگى سوتسياليستىك بازار ەكونوميكاسى ءتۇزىلىسىن قالىپتاستىرۋدى ارقاۋ ەتىپ، رەفورمادا قامال الۋدى كۇشەيتىپ، تۇزىلىستىك، مەحانيزمدىك كەدەرگىلەردى ىشكەرىلەي جويىپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى مەن ومىرشەڭدىگىن ارتتىرۋ.

بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسى ەرەجەسىن جاساۋ. ساناق، قازىنا - باجى، باعالاۋ قاتارلى تۇزىمدەردى كەمەلدەندىرىپ، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ ەكونوميكانى جەبەۋ ارەكەتىن ارناعا ءتۇسىرىپ، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋىنە دەم بەرىلەتىن جانە تيىم سالىناتىن ىستەر ءتىزىمىن شىعارىپ، باجىدا جەڭىلدىك بەرۋ، قازىنالىق قوسىمشا قاراجات ساياساتىن جۇيەگە ءتۇسىرۋ. مەردىگەر شاقىرۋ، مەردىگەرلىككە مالىمدەلۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ. مونوپوليالاۋعا، جوسىقسىز باسەكەگە قارسى تۇرۋدى كۇشەيتىپ، ءادىل باسەكەنى تەكسەرۋدىڭ بۇلجىماس تەجەمىن كۇشەيتىپ، ءوندىرىس قۋاتىن تىزگىندەۋ، ولشەم ارقىلى جەتەكتەۋ، باعا جونىنەن زاڭ اتقارۋ، ساپانى باقىلاۋ - باسقارۋ سياقتى تاسىلدەردى جان - جاقتى قولدانىپ، ”ىشكى قاراتالاسۋ“ باسەكەسىن ىشكەرىلەي رەتتەپ - جونگە سالىپ، تاماشا بازار ەكولوگياسىن قالىپتاستىرۋ. ماڭىزدى فاكتورلاردى بازارلاندىرىپ ورنالاستىرۋ جالپىلىق رەفورماسىن تۇيىندە سىناق ەتۋدى تەرەڭدەتىپ، شارتقا ۇيلەسەتىن اناعۇرلىم كوپ وڭىرلەردى تۇيىندە سىناق ەتۋ كولەمىنە ەنگىزۋ. جالپىلىق قاتىناس - تاسىمال جۇيەسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، تۇتاس قوعامنىڭ زات اينالىمى وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋ. الەۋمەتتىك ىستەر مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ باعا رەفورماسىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ.

قازىنا - باجى، فينانس ءتۇزىلىسى رەفورماسىن ىلگەرىلەتۋ. قازىنا بايلىعى مەن مەجە ەسەپتى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتالدىڭ پايداسىن الۋ سالىستىرماسىن جوعارىلاتۋ. قازىنانى عىلمي باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ءنول نەگىزدى مەجە ەسەپ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، ورتالىقتاعى تاراۋلاردىڭ تۇيىندە سىناق ەتۋ كولەمىن اناعۇرلىم كەڭەيتۋ. جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ باجى جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ باجى قاينارىن كەڭەيتۋ. تۇتىنۋ باجىسىن الۋ كولەمىن، باجى مولشەرىن رەتتەپ جانە ساپالىلاندىرىپ ءارى ءىشىنارا ءونىم تۇرلەرىنەن باجى الۋ بۋىندارىن كەيىنگە جىلجىتۋدى ىلگەرىلەتۋ. فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ باسەكە ءتارتىبىن ارناعا ءتۇسىرىپ، جەرگىلىكتى ورىنداعى ورتاشا، شاعىن فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ سانىن ازايتىپ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. كاپيتال بازارىنىڭ قارجى قوسۋ، قارجى قۇراۋ جالپىلىق رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، ورتا، ۇزاق مەرزىمدىك قارجىنى بازارعا سالۋ مەحانيزمىن ونان ارى اقاۋسىزداندىرىپ، قارجىگەرلەردى قورعاۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، جەكەلەر جيناعان جارنا ۇقىعى مەن شارۋاشىلىق قۇرۋعا قارجى قوسۋ قورىنان شەگىنىپ شىعۋ ارناسىن كەڭەيتىپ، تىكەلەي قارجى قۇراۋدىڭ، جارنا ۇقىعىمەن قارجى قۇراۋدىڭ سالىستىرماسىن جوعارىلاتۋ.

ءتۇرلى تيجارات سۋبيەكتىلەرىنىڭ ومىرشەڭدىگىن تولىق قاۋلاتۋ. ”ەكىدەن تيتتەي دە اۋىتقىماۋعا“ تاباندى بولۋ جانە ونى تياناقتاندىرۋ. مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتال مەن مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىن ونان ارى تەرەڭدەتۋ جوباسىن جاساپ جانە اتقارىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى شارۋاشىلىقتىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرۋدى جانە قۇرىلىمىن رەتتەۋدى ىلگەرىلەتۋ. حالىقتىق شارۋاشىلىقتى جەبەۋ زاڭىنىڭ سايكەستى زاڭدىق ەرەجەلەرى مەن ساياساتتارىن كەمەلدەندىرىپ، ماڭىزدى ءوندىرىس فاكتورلارىنان تەڭ پايدالانۋدى، بازار باسەكەسىنە ءادىل ات سالىسۋدى، زاڭدى ۇقىق - مۇددەنى ۇتىمدى قورعاۋدى زاڭ جانە ءتۇزىم جاعىنان قامتاماسىز ەتۋ. جۇڭگوشا وسى زامانعى كاسىپورىن ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ. كاسىپورىنشىلار رۋحىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، جاس بۋىن كاسىپورىنشىلاردىڭ اقاۋسىز جەتىلۋىن جەبەۋ. تۇعىر كاسىپورىندارى مەن تۇعىر تيجاراتشىلارىنىڭ، ەڭبەكشىلەرىنىڭ تەڭ يگىلىككە كەنەلىپ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. جەكە ونەركاسىپشىلەر مەن ساۋداگەرلەردىڭ دامۋىن تيپكە، تۇرگە ءبولىپ دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋ. كاسىپورىنداردىڭ الاشاعىن كەشەۋىلدەتۋ ماسەلەسىن بارىنشا كۇش سالىپ شەشىپ، باياندى مەحانيزمدى اقاۋسىزداندىرۋ. بىرەگەي تيجارات - ساۋدا ورتاسىن ۇزدىكسىز قالىپتاستىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ الاڭسىز تيجارات جۇرگىزۋىنە، جوعارى ساپالى دامۋىنا اناعۇرلىم ويداعىداي قولداۋ كورسەتۋ.

(5) سىرتقا جوعارى دەڭگەيدە اشىق ۇستاۋدى ونان ارى كەڭەيتۋ. سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋگە تاباندى بولىپ، تۇزىمدىك اشىق ۇستاۋدى ورنىقتى كەڭەيتىپ، حالىقارالىق اينالىمدى ۇلعايتىپ، اشىق ۇستاۋ ارقىلى رەفورمانى، دامۋدى جەبەۋ.

دەربەس اشىق ۇستاۋدى بەلسەندى كەڭەيتۋ. قىزمەت وتەۋ كاسىبىن ءتۇيىن ەتكەن بازارعا كىرۋ رۇقساتى مەن اشىق ۇستاۋ سالاسىن كەڭەيتۋ، ۇستەمە قۇندى تەلەگراف، بيولوگيالىق تەحنولوگيا، شەتەل ساۋداگەرلەرى دەربەس قارجى قوسقان شيپاحانا سياقتى سالالاردا اشىق ۇستاۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋدى ونان ارى كەڭەيتىپ، سيفرلى سالادا اشىق ۇستاۋدى تارتىپپەن كەڭەيتىپ، شەكارا ارالىق قىزمەت وتەۋ ساۋداسىندا رۇقسات ەتىلمەيتىندەر ءتىزىمىن ازايتۋ. مەملەكەتتىك قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ اشىق ۇستاۋىن كەڭەيتۋدەن جالپىلىق ۇلگى كورسەتۋ رايونىن ويداعىداي قۇرۋ. اناعۇرلىم كوپ وڭىرلىك جانە ەكى جاقتى ساۋداعا قارجى قوسۋ كەلىسىمىن اقىلداسىپ جاساۋدى ىلگەرىلەتىپ، «سيفرلى ەكونوميكا سەرىكتەستىك قارىم - قاتىناس كەلىسىمىنە» جانە «تىنىق مۇحيت ارالىق جان - جاقتى جانە العاباسار سەرىكتەستىك قارىم - قاتىناس كەلىسىمىنە» كىرۋ اياق الىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ. دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى رەفورماسىنا جاپپاي ىشكەرىلەي ات سالىسىپ، اشىق دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىن قورعاۋ جانە دامىتۋ. ەركىن ساۋدا سىناق رايوندارىنىڭ ورنالاسىم كولەمىن ساپالىلاندىرىپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا جەتەكشىلىك ەتۋ قابىلەت دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، حاينان ەركىن ساۋدا پورتى قۇرىلىسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ.

سىرتقى ساۋدانىڭ كولەمىن ورنىقتىرۋدى، قۇرىلىمىن ساپالىاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. امانات - قارىزىن، سەنىمدىلىك قامسىزداندىرۋىن قولداۋدى، حالىق اقشاسىنىڭ شەكارا ارالىق جۇمسالۋ كولەمىن كەڭەيتۋدى كۇشەيتۋ. كاسىپورىنداردى الەمدىك بازاردىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرۋعا جەتەكتەپ، ساۋدا مەن قارجى قوسۋدىڭ ءبىر تۇلعالانۋىن، ىشكى - سىرتقى ساۋدانىڭ ءبىر تۇلعالانىپ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. ساۋدا دامۋىنىڭ جاڭا قوزعاۋشى قۋاتىن جەتىلدىرىپ جانە زورايتىپ، شەكارا ارالىق ەلەكتروندىق ساۋداعا شەتەلدەگى قامبانى قوسۋ ۇلگىسىن كەڭەيتىپ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى، جۇيەلى، ءتارتىپتى دامىتۋدى ىلگەرىلەتىپ، حالىقارالىق جەدەل زات جەتكىزۋ اينالىمى جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ارالىق بۇيىمدار ساۋداسىن كەڭەيتۋ، سيفرلى ساۋدانى، جاسىل ساۋدانى دامىتىپ، شەكارا ساۋداسىن ارتتىرۋ. قىزمەت وتەۋ ەكسپورتىنا دەم بەرۋ جانە وعان قولداۋ كورسەتۋ. يمپورتتى بەلسەنە كەڭەيتىپ، ساۋدانىڭ تەڭگەرىمدى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. شەكارا ارالىق ساۋدانى قولايلىلاندىرۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ.

قوس باعىتتا قارجى قوسۋ سەلبەستىگىن كەڭەيتۋ. شەتەل ساۋداگەرلەرىن قارجى قوسۋعا جەبەيتىن ءتۇزىلىس - مەحانيزم رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، شەتەل قارجىلاندىرعان كاسىپورىنداردىڭ ازاماتتىق مامىلەسىن قامتاماسىز ەتىپ، شەتەل ساۋداگەرلەرىن قارجى قوسۋعا ىنتالاندىراتىن جاڭا نۇسقاداعى شارۋاشىلىق ءتىزىمىن اتقارىپ، شەتەل قارجىسىنىڭ شەكارا ىشىندە قايتا قارجى قوسۋىن، سول جەردىڭ وزىندە ءوندىرىستى كەڭەيتۋىن جەبەۋ. شەتەل قارجىلاندىرعان كاسىپورىندارعا قىزمەت وتەۋدى، قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، ”جۇڭگوعا قارجى قوسۋ“ تانىسقىسىن ايشىقتاۋ. ءتۇرلى اشۋ رايوندارىن، باقشا رايوندارىن ارناعا ءتۇسىرۋ جانە دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. شارۋاشىلىق تىزبەگى مەن قامداۋ تىزبەگىنىڭ شەكارا ارالىق ۇيلەسىمدى، ءتارتىپتى ورنالاسىمىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، شەتەلدەگى جالپىلىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، شەتەلگە قارجى قوسۋ حاۋىپ - قاتەرىنەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدى جانە شەتەلدەگى مۇددەنى قورعاۋدى كۇشەيتۋ.

”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى“ جوعارى ساپامەن بىرگە گۇلدەندىرۋ. بىرگە قۇراتىن مەملەكەتتەردىڭ ستراتەگياسىمەن ءتۇيىلىستىرۋدى كۇشەيتىپ، ”قاتتى ۇلاسۋ“، ”جۇمساق ۇلاسۋ“، ”جۇرەك ۇلاسۋ“ قىزمەتىن ناقتى، ەگجەي - تەگجەيلى ىستەۋ. بەلگى سيپاتتى كەلەلى ينجەنەريالار مەن ”شاعىن دا كوركەم“ حالىق تۇرمىسى نىساندارى قۇرىلىسىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋ. جۇڭگو − ەۆروپا − ورتا ازيا كەزەكشى پويەزدەرىنىڭ دامۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، باتىس بولىك قۇرلىق - تەڭىز جاڭا ارناسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. ”زەردەلى كەدەن“ سەلبەستىك سەرىكتەستىك جوسپارىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. جاڭادان گۇلدەنگەن سالالارداعى ناقتى سەلبەستىكتى كەڭەيتىپ، سەلبەستىك جەتىستىكتەرىنەن ءار ەل حالقىن اناعۇرلىم كوپ يگىلىكتەندىرۋ.

(6) اۋىل - قىستاقتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىن ەڭ ماڭىزدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ، مىڭ قىستاقتى ۇلگى ەتىپ، ون مىڭ قىستاقتى رەتتەپ باسقارۋ ينجەنەرياسىنىڭ تاجىريبەسىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ جانە ودان پايدالانىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ، اۋىل - قىستاققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ، شارۋالاردى بايىتۋ ساياساتىنىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، اۋىل - قىستاقتىڭ نەگىزىن ونان ارى بەكەمدەپ، دامۋدىڭ ساپاسىن، ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ.

استىق ءوندىرىسىن تيتتەي دە بوساڭسىتپاي ويداعىداي يگەرۋ. ءونىم مولشەرىن، ءوندىرىس قۋاتىن، ءوندىرىس ەكولوگياسىن، ءونىمدى ارتتىرۋدى، كىرىستى ارتتىرۋدى بىرگە يگەرۋگە تاباندى بولىپ، جاڭا كەزەكتى 100 ميلليارد جىڭ استىق ءوندىرىس قۋاتىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن كۇش سالا اتقارۋ. استىق، مايلى داقىل ءوندىرىسىن ورنىقتىرىپ، قۇنارلى اتىز، ساپالى تۇقىم، وزىق اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارى، ۇتىمدى ادىستەردى شوعىرلاندىرىپ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جەبەپ، كەڭ كولەمدە بىرلىك ءونىمدى جوعارىلاتۋدى، تۇقىم سورتىن ساپالى جەتىلدىرۋدى، ءونىم ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتۋ. سويا بۇرشاق ماي شيكىزاتى ءوندىرىس قۋاتىن بەكەمدەپ، دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ماقتا، قانت، كاۋچۇك سياقتىلاردىڭ ءونىمىن ورنىقتىرىپ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتۋ. ەگىن، ورمان، مال، بالىق شارۋاشىلىقتارىن قاتار جۇرگىزۋگە تاباندى بولىپ، ازىق - تۇلىكتىڭ كوپ نەگىزدى ۇسىنىمىن ارتتىرۋ. استىق ۇنەمدەۋدى، شىعىندى ازايتۋدى ىلگەرىلەتۋ. ەگىستىك جەر قىزىل سىزىعىن قاتاڭ ساقتاپ، ەگىستىك جەردى يەمدەنۋ مەن تولىقتاۋدى تەڭگەرىپ باسقارۋدى قاتايتىپ، جوعارى ولشەمدى ەگىنجاي قۇرىلىسىن جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتىپ، قارا توپىراقتى قورعاۋدى جانە سورتاڭ جەرلەردى جان - جاقتى پايدالانۋدى كۇشەيتۋ. اق قالعان جەرگە قايتالاي ەگىن ەگىپ پايدالانۋدى ويداعىداي ىستەۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىن قامسىزداندىرۋدىڭ دامۋىن جەبەۋ شارالارىن جاساۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ اپاتتان جان - جاقتى ساقتانۋ، اپات زيانىن ازايتۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. تۇقىم شارۋاشىلىعىن گۇلدەندىرۋ ارەكەتىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، قامال الۋ سيپاتتى سورتتى تۇقىم تۇرلەرىن سۇرىپتاپ جەتىلدىرۋدى، جالپىلاستىرۋدى جەدەلدەتىپ، وزىق قولدانبالى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارى جابدىقتارىن زەرتتەپ اشۋدى، قولدانۋدى ىلگەرىلەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنولوگياسىن جالپىلاستىرۋدىڭ ”سوڭعى ءبىر كيلومەترىن“ ىركىلىسسىزدەندىرۋ. ءوندىرۋ، جيناۋ، ساقتاۋ سياقتى ساياساتتاردى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، استىق سياقتى ماڭىزدى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى باعاسىنىڭ ۇيلەسىمدى دەڭگەيىن ساقتاۋدى جەبەپ، استىق ءوندىرۋ، ساتۋ رايوندارىنداعى ولكەلەر ارا مۇددەلىك ەندىك تولىقتاما تولەم بەرۋدى اتقارىپ، استىق وندىرەتىن نەگىزگى وڭىرلەر مەن شارۋالاردىڭ استىق ەگۋ بەلسەندىلىگىن جۇمىلدىرۋ. وڭىرلەر جاۋاپكەرشىلىكتى ورنىقتى ارقالاپ، جۇڭگولىقتاردىڭ ىشەر اسىن بىرگە مىقتى مەڭگەرۋ.

ۇدايىلانعان دالمە - ءدال كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى اتقارۋ. كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، كەڭەيتىپ، كەدەيلەرگە ۇدايى كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىنا ەنگىزىپ، ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ اتقارىپ، كولەمدى قايتا كەدەيلەسۋ، كەدەيلەسۋ تۋىلماۋ سوڭعى شەگىن بەرىك ساقتاۋ. كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ ساياساتىنىڭ جالپى تۇلعالىق ورنىقتىلىعىن ساقتاۋ. قايتا كەدەيلەسۋدەن، كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋ وبيەكتىسىن تۇراقتاندىرۋ ولشەمىن ۇيلەسىمدى بەلگىلەپ، باقىلاۋ - تەكسەرۋدى، پارىقتاۋدى ويداعىداي ىستەپ، ەرتە بايقاۋعا، ەرتە ارالاسۋعا، ەرتە كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋگە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ. شارۋاشىلىق، جۇمىستانۋ سياقتى وركەندەتۋ ۇلگىسىندەگى كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدىڭ ناقتى ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، قوعامدىق قۇتقارۋدىڭ ەڭ تومەنگى شەكتەن تۇسىرمەي قامتاماسىز ەتۋ رولىن ساۋلەلەندىرۋ. باسقا جەرگە كوشىرگەننەن كەيىنگى سۇيەمەلدەۋدى ۇزدىكسىز ويداعىداي ىستەۋ. شىعىس، باتىس بولىكتەردىڭ ىستەستىگى، ءتۇيىندى كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ، قىستاقتا تۇرىپ كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ جانە تۇتىنۋ جاعىنان كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ سياقتىلاردى كەمەلدەندىرۋ. دامۋى كەنجە قالعان وڭىرلەردى ساتىلار بويىنشا، تۇرلەر بويىنشا كومەكتەسىپ سۇيەمەلدەۋ، اۋىل - قىستاقتى كوركەيتۋدە ءتۇيىندى سۇيەمەلدەنەتىن اۋدانداردىڭ جەدەل دامۋىن قولداپ، ىشكى قوزعاۋشى كۇشىن ارتتىرۋ.

اۋىل - قىستاق رەفورماسى مەن دامۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋ. جەردى ەكىنشى كەزەكتى كوتەرمەگە الۋ ۋاقىتى تولعاننان كەيىن تاعى 30 جىل ۇزارتۋدى تۇتاس ولكە كولەمىندە تۇيىندە سىناق ەتۋدى ورىستەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ لايىقتى كولەمدەگى تيجاراتىن دامىتىپ، جاڭا تيپتەگى اۋىل شارۋاشىلىق تيجارات تۇلعالارىن دامىتىپ، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى تيجارات جۇيەسى مەن قوعامدانعان قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. جاڭاشا اۋىل - قىستاق كوللەكتيۆ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىن قولداۋ. كوللەكتيۆ مال - مۇلىك ۇقىعى، كوللەكتيۆ ورمان ۇقىعى، تىڭ يگەرۋ، قامداۋ - ساۋدا كووپەراتيۆى سياقتىلار جونىندەگى رەفورمالاردى تەرەڭدەتۋ. مەملەكەت بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعىن 4 - رەت جاپپاي تەكسەرۋدى ورىستەتۋ. قالا - اۋىل ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ قوس باعىتتا اۋىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق، مادەنيەت، ساياحات سياقتىلاردىڭ توعىسا دامۋىن تەرەڭدەتىپ، اۋىل - قىستاق ەرەكشە شارۋاشىلىقتارىن جەتىلدىرىپ جانە زورايتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن جىنتىكتەي وڭدەۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ورمان اراسى ەكونوميكاسىن دامىتىپ، شارۋالارمەن بىرلەسۋ، شارۋالاردى جەتەكتەۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، شارۋالار كىرىسىنىڭ ورنىقتى ارتۋىن جەبەۋ. اۋىل - قىستاق دارىندىلار قوسىنىن دامىتۋ جانە ۇلعايتۋ. اۋىل - قىستاقتىڭ ەسكى سالت - سانانى وزگەرتۋىن تەرەڭدەتىپ، اۋىل - قىستاقتى باسقارۋ جانە وركەنيەتتى اۋىل سالتى قۇرىلىسىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. اۋىل - قىستاقتىڭ قونىس ورتاسىن ۇزدىكسىز رەتتەپ - وڭاپ، اۋىل - قىستاق دارەتحاناسىن جاڭالاۋ، قىستاقتىڭ قوقىر - قوقسىق قورشاۋىندا قالۋى سياقتى ماسەلەلەرىن شەگە قاعۋ رۋحىمەن ويداعىداي شەشۋ. تۇتاس ءوڭىر بويىنشا جەردى جالپى بەتتىك رەتتەۋ - وڭاۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ. اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن اتقارۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ وسى زامانعى تۇرمىس شارت - جاعدايىنداعى ولقىلىقتاردى جەدەل تولىقتاپ، قونىسقا جايلى، كاسىپكە قولايلى، جاراسىمدى دا كورىكتى اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ.

(7) جاڭاشا قالا - قالاشىقتانۋ مەن وڭىرلىك سايكەستى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ. وڭىرلىك سايكەستى دامۋ ستراتەگياسىن، وڭىرلىك كەلەلى ستراتەگيانى، نەگىزگى تۇلعالىق فۋنكتسيالىق رايون ستراتەگياسىن جانە جاڭاشا قالا - قالاشىقتانۋ ستراتەگياسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، باسىمدىقتا ءوزارا تولىقتايتىن، جوعارى ساپالى داميتىن وڭىرلىك ەكونوميكالىق ورنالاستىرۋ مەن مەملەكەت جەر - كەڭىستىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ.

ادامدى نەگىز ەتكەن جاڭاشا قالا - قالاشىقتانۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنان اۋىسقان حالىقتىڭ قالا تۇرعىنىنا اينالۋىن عىلمي، ءتارتىپتى ىلگەرىلەتىپ، بارعان جەرىندە ورتا مەكتەپ ەمتيحانىنا قاتىناسۋعا تىزىمدەلۋ شارتىن جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جەڭىلدەتىپ، ”ادامدى، جەردى، اقشانى“ ۇشتاستىرۋ ساياساتىن ونان ارى كەمەلدەندىرۋ. اۋدان وڭىرىندەگى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى ورنالاستىرۋ مەن الەۋمەتتىك بايلىقتى ۇلەستىرۋدى ساپالىلاندىرىپ، اۋدان ءوڭىرى ەرەكشە شارۋاشىلىعىن دامىتىپ، اۋدان ءوڭىرى ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. قالانىڭ ماندىك دامۋىنا تاباندى بولىپ، وسىزاماندانعان قالا جۇيەسىن ساپالىلاندىرۋ. قالانىڭ جاڭالانۋىن جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتىپ، قالا - قالاشىقتارداعى ەسكى، كونە شاعىن اۋماق، قالا ىشىندەگى قىستاق سياقتىلاردى جاڭالاۋدى ورنىقتى اتقارۋ. قالدىق جەرلەر مەن بوس تۇرعان ۇيلەردى، قۇرىلعىلاردى ىسكە قوسىپ پايدالانۋ. قالالارداعى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردىڭ جارامدىلىعى مەن حاۋىپسىزدىگى ينجەنەرياسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ءزاۋلىم عيماراتتاردى ءورت اپاتىنان ساقتاندىرۋ جانە قۇتقارۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ. قارتتارعا ۇيلەستىرە جانە كەدەرگىسىز جاڭالاۋ جۇرگىزۋدى كۇشەيتۋ. جاڭالىق اشۋ تيبىندەگى شارۋاشىلىق الەۋمەتتىك اۋماعىن، ساۋدا الەۋمەتتىك اۋماعىن قۇرىپ، قالا باسقارۋدىڭ پاراساتتى، ەگجەي - تەگجەيلى بولۋىن ىلگەرىلەتىپ، وسىزاماندانعان حالىق قالاسىن قۇرۋ.

وڭىرلىك دامۋدىڭ سايكەسىمدىلىگىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ. نەگىزگى تۇلعالىق فۋنكتسيالىق وڭىرگە ايىرۋدى ساپالىلاندىرىپ، ءارقايسى وڭىرلەردىڭ نەگىزگى تۇلعالىق فۋنكتسيالىق ورنىن تۇراقتاندىرۋدى ارقاۋ ەتىپ، سالىستىرمالى ارتىقشىلىعىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋگە جەتەكتەۋ. باتىس بولىكتى قاۋىرت اشۋدا جاڭا جاعداي قالىپتاستىرۋدى، شىعىس سولتۇستىكتى جاپپاي گۇلدەندىرۋدە تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزۋدى، ورتا بولىكتەگى وڭىرلەردىڭ جەدەل كوركەيۋىن، شىعىس بولىكتەگى وڭىرلەردىڭ وسىزاماندانۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋىن تىڭعىلىقتى جەبەۋ. رەفورمادا قامال الۋدى، ساياساتتىق قۋات ۇستەۋدى جانە ماڭىزدى فاكتورلارمەن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، ەكونوميكاسى مىعىم ولكەلەر اۋىر جۇك ارقالايتىن تىرەك بولۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. بەيجيڭ − تيانجين − حىبەيدىڭ، چاڭجياڭ اتىراۋىنىڭ، گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىنىڭ دۇنيە جۇزىلىك دەڭگەيدەگى قالا شوعىرىن قۇرۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. شيۇڭ - ان جاڭا رايونى قۇرىلىسىن جوعارى ولشەممەن، جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتۋ. چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىن، حۋاڭحى الابىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ جانە جوعارى ساپالى دامۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋ. چىڭدۋ − چۇڭچيڭ ءوڭىرىنىڭ قوس قالا ەكونوميكالىق شەڭبەرىنىڭ دامۋ قابىلەت دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. چاڭجياڭنىڭ ورتا اعارىنداعى قالا شوعىرى سياقتىلاردىڭ جەدەل دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. ءتۇيىندى قالا شوعىرىنىڭ سايكەسۋىن، ىقپالداسۋىن كۇشەيتىپ، جوبانى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋ، شارۋاشىلىقتى سايكەستىرۋ، مۇددەدەن بىرگە يگىلىكتەنۋ سياقتى مەحانيزمدەردى اقاۋسىزداندىرىپ، مەملەكەتتىڭ شارۋاشىلىقتى كوشىرىپ دامىتۋ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، اكىمشىلىك رايون ارالىق سەلبەستىكتى تەرەڭدەتۋ. پارىقتى ساياساتتىق قولداۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، شەكارانى گۇلدەندىرىپ حالىقتى بايىتۋ ارەكەتىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، توڭكەرىستىك بايىرعى رايوندار، ۇلتتار وڭىرلەرى، شەكارا وڭىرلەر، بايلىعى سارقىلعان قالالار سياقتىلاردىڭ گۇلدەنۋى مەن دامۋىن جەبەۋ. نەگىزگى شىعاناق تۇتاس تۇلعالىق جوباسىن كۇشەيتىپ، تەڭىز - مۇحيت شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ، ساپالىلاندىرۋ، ۇلعايتۋ.

(8) حالىق تۇرمىسىن اناعۇرلىم زور تەبىنمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە جاقسارتۋ. حالىق تۇرمىسىن زور ساناۋعا تاباندى بولىپ، جالپىعا ءتيىمدى، نەگىزدىك، تۇبەسەلى حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، حالىق بۇقاراسى ءۇشىن ناقتى ىستەردى كوپ ىستەۋگە كۇش سالۋ.

جوعارى ساپالى، تولىق جۇمىستانۋدى جەبەۋ. ءتۇرلى ساياساتتاردىڭ جۇمىستانۋدى قولداۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، جۇمىستانۋدىڭ جاراسىمدى ۇلگىدە دامۋ ءتاسىلىن قالىپتاستىرۋ. جۇمىس ورنىن ورنىقتىرعاندارعا قامسىزداندىرۋ وتەمىنىڭ بەلگىلى مولشەرىن قايتارىپ بەرۋ، قوعامدىق قامسىزداندىرۋ جاردەم قاراجاتى، ارناۋلى قارىز بەرۋ سياقتى كەزەڭدىك شارالاردى ۇزدىكسىز اتقارىپ، جىلۋ اتاۋدىڭ ورنىنا جۇمىس بەرۋدىڭ قارجىلاندىرۋ كولەمىن ونان ارى ارتتىرۋ. جۇمىستانۋ كولەمىن ورنىقتىرىپ جانە كەڭەيتىپ، جۇمىستانۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، ەڭبەك شوعىرلانعان سالالاردىڭ، كاسىپورىنداردىڭ قىزمەت ورنىن ورنىقتىرۋىن قولداپ، جاڭادان گۇلدەنگەن شارۋاشىلىقتى، بولاشاق شارۋاشىلىقتى دامىتۋدى ارقاۋ ەتىپ، جاڭا كاسىپتەردى، جاڭا جۇمىس ورىندارىن جەتىلدىرىپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ جۇمىستانۋدى جەبەۋ قۋاتىن كۇشەيتۋ. جوعارى مەكتەپتەردەن وقۋ تاۋىسقان وقۋشىلار سياقتى جاستاردىڭ جۇمىستانۋىن قولداۋ ساياساتىن بەلگىلەپ، ديقان جۇمىسكەرلەردى جۇمىس ورنىن ورنىقتىرۋ جونىنەن سۇيەمەلدەۋدى كۇشەيتىپ، اسكەردەن بوساعان اسكەريلەردى ورنالاستىرۋعا جانە جۇمىستاندىرۋعا ويداعىداي قىزمەت وتەپ، قيىنشىلىعى بارلاردىڭ جۇمىستانۋىنا كومەكتەسۋدى كۇشەيتىپ، يكەمدى جۇمىستانۋشىلاردىڭ، جاڭا جۇمىستانۋ فورماتسياسىنداعىلاردىڭ جۇمىسشى - قىزمەتكەرلەر قامسىزداندىرۋىنا قاتىناسۋىن قولداۋ ساياساتىن شىعارۋ. شارۋاشىلىق قۇرۋ كەپىلدىك قارىز اقشا وسىمىنە ۇستەمە بەرۋ سياقتى ساياساتتاردىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، شارۋاشىلىق قۇرۋعا قولداۋ كورسەتۋدى، جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتۋ. جاساندى زەردە تەحنولوگياسىنىڭ دامۋىنا سايكەسىپ، جۇمىستانۋ، شارۋاشىلىق قۇرۋدى جەبەۋ شارالارىن كەمەلدەندىرۋ. ديقان جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءتۇزىمىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، جۇمىستانۋداعى كەمسىتۋشىلىكتى جونگە سالۋدى كۇشەيتىپ، ەڭبەكشىلەردىڭ زاڭدى ۇقىق - مۇددەسىن باتىل قورعاۋ. كاسىپتىك ونەردى جوعارىلاتۋ كۋرسىن كەڭ كولەمدە ۇزبەي ورىستەتىپ، اناعۇرلىم كوپ ەڭبەكشىنىڭ وزىندىك ونەر يگەرىپ، اناعۇرلىم ويداعىداي جۇمىستانىپ، كىرىستەرىن ارتتىرۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ.

وقۋ - اعارتۋدىڭ ادىلدىگى مەن ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتۋ. جاڭا داۋىردە ءمورالدى ادام تاربيەلەۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، يدەيا - ساياسي ساباقحاناسى مەن قوعامدىق ساباقحانانىڭ ءونىمدى توعىسۋىن جەبەۋ. وقۋ جاسىنداعى بالالار قۇرىلىمىنىڭ وزگەرىسىنە سايكەسىپ، وقۋ - اعارتۋ بايلىعىنىڭ ورنالاسىمىن، قۇرىلىمىن رەتكە سالۋدى ىلگەرىلەتۋ. نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋداعى ساپالى بايلىقتىڭ قامتۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، مىندەتتى وقۋ - اعارتۋدىڭ ساپالى، بىركەلكى دامۋىن، مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەنىڭ ساپالى، جالپىعا ءتيىمدى دامۋىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەنىڭ اقىسىز بولۋى ساياساتىن كەمەلدەندىرىپ، ادەتتەگى ورتا مەكتەپتەردىڭ وقۋ ورنىمەن قامداۋىن كوبەيتۋ. تاڭداۋلى تولىق كۋرس وقۋ - اعارتۋىنا وقۋشى قابىلداۋ كولەمىن ۇزدىكسىز كەڭەيتۋ. كاسىپتىك مەكتەپتەردىڭ مەكتەپ باسقارۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، ەرەكشەلىگى ايقىن جوعارى دارەجەلى كاسىپتىك مەكتەپتەر قۇرۋ. ەرەكشە وقۋ - اعارتۋدى، ارناۋلى وقۋ - اعارتۋدى ويداعىداي جۇرگىزىپ، ءومىر بويى ۇيرەنۋگە الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، حالىق باسقارۋىنداعى وقۋ - اعارتۋدىڭ دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ جانە ونى ارناعا ءتۇسىرۋ. پەداگوگتار رۋحىن اسقاقتاتىپ، جوعارى ساپالى ماماندانعان وقىتۋشىلار قوسىنىن قۇرىپ، وقىتۋشىلىق ءمورال، ۇستازدىق ستيل قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، وقىتۋشىلار مامىلەسىن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ. سالاماتتى مەكتەپ قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، دەنە تاربيە، ەستەتيكا تاربيەسى، ەڭبەك تاربيەسى جانە پسيحيكالىق سالاماتتىق تاربيەسىن كۇشەيتىپ، مەكتەپ، وتباسى، قوعام سايكەسىپ ۇرپاق تاربيەلەۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، وقۋشىلاردىڭ دەنساۋلىق اقاۋسىزدىعىن، جان - جاقتى جەتىلۋىن جەبەۋ.

نەگىزگى ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋىن كۇشەيتۋ. سالاماتتىقتى الدىمەن دامىتۋ ستراتەگياسىن اتقارىپ، سالاماتتىقتى جەبەۋ ساياسات - ءتۇزىم جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، سالاماتتىق بىلىمدەرىن جالپىلاستىرىپ، وتانشىلدىق تازالىق قوزعالىسىنىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ قۋاتىن كۇشەيتۋ. ەمدەۋدى، ەمدەلۋدى قامسىزداندىرۋدى، ءدارى - دارمەكتى سايكەستى دامىتۋ جانە باسقارۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتىن باعدار ەتكەن ۇكىمەتتىك شيپاحانالار رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، اۋدان، رايون، نەگىزگى ساتى ەمدەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ اينالىمىن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ. ارناۋلى ەمدەۋ بولىمدەرىنىڭ السىزدەرىن كۇشەيتىپ، سوزىلمالى اۋرۋلاردان، سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردان، جالپىلىق ساقتانۋدى، ونى ەمدەۋدى كۇشەيتىپ، شۇعىل دياگنوز قويۋ، شۇعىل قۇتقارۋ، قانمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە شۇعىل توتەپ بەرۋ قابىلەتىن جان - جاقتى جوعارىلاتۋ. ەمدەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ فۋنكتسيالىق ورنى مەن ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، نەگىزگى ساتىدا ءدارى - دارمەك ىستەتۋدىڭ ۇشتاسۋىن كۇشەيتىپ، وتباسى شيپاگەرلەرىنىڭ كەلىسىم بويىنشا قىزمەت وتەۋىن تياناقتاندىرىپ، ساتىلارعا ءبولىپ ەمدەۋدى جەبەۋ. جۇڭگوشا شيپاگەرلىك، ءدارى - دارمەكتى جالعاستىرۋ، جاڭالىق اشۋدى ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگوشا شيپاگەرلىك پەن باتىسشا شيپاگەرلىكتىڭ ۇشتاسۋىن جەبەۋ. تۇرعىنداردىڭ ەمدەلۋىن قامسىزداندىرۋعا جان باسىنا قازىنادان قوسىلاتىن كومەك قاراجات ولشەمىن 24 يۋان ارتتىرۋ. ەمدەلۋدى قامتاماسىز ەتۋ كوپ ساتىلى جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، نەگىزگى ەمدەلۋ قامسىزداندىرۋ قاراجاتىن ولكە دارەجەلى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ، ءدارى - دارمەكتى شوعىرلى ساتىپ الۋ مەن باعانى باسقارۋدى ساپالىلاندىرىپ، ەمدەلۋدى قامسىزداندىرۋدىڭ اقى تولەۋ ءتاسىلى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، قالدىق قارجىنى پايدالانۋ ساياساتىن كەمەلدەندىرۋ. قامسىزداندىرۋ قاراجاتى تولەمىن الداپ الۋ ارەكەتتەرىنە باتىل سوققى بەرۋ. ساۋدالىق سالاماتتىق قامسىزداندىرۋدى جەدەل دامىتىپ، جاڭاشا ءدارى - دارمەكتىڭ جانە ەمدەۋ جابدىقتارىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ كوپ نەگىزدى ەمدەلۋ، ءدارى - دارمەك ىستەتۋ قاجەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرۋ.

قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ مەن قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتۋ. قالا - اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزدىك زەينەتاقىسىنىڭ ەڭ تومەنگى ولشەمىن تاعى 20 يۋان جوعارىلاتۋ. نەگىزگى زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىن مەملەكەت بويىنشا ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ جانە تياناقتاندىرىپ، جۇمىسسىزدىقتى، جۇمىس ۇستىندە جارالانۋدى قامسىزداندىرۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، كاسىپتەن زاقىمدالۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋ كولەمىن كەڭەيتۋدى ورنىقتى، ءتارتىپتى ىلگەرىلەتىپ، قوعامدىق قامسىزداندىرۋ قاتىناسىن اۋىستىرۋ - جالعاۋ ساياساتىن اقاۋسىزداندىرۋ. حالىق سانىندا قارتتاردىڭ كوبەيۋىنە بەلسەندى سايكەسۋدىڭ مەملەكەتتىك ستراتەگياسىن اتقارىپ، جالپىعا ءتيىمدى قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ ۇسىنىلىمىن كەڭەيتىپ، قالالارداعى الەۋمەتتىك اۋماق قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋ تورىن اقاۋسىزداندىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردا قارتتاردى كۇتىمدەۋگە قىزمەت وتەۋدى بەلسەنە دامىتىپ، ارەكەت مۇمكىندىگىنەن ورتا دارەجەدەن جوعارى ايرىلعان قارتتاردى كۇتىمگە الۋ قىزمەت وتەۋىنە تۇتىنۋ قوسىمشا قاراجاتىن بەرۋ نىسانىن اتقارۋ. ەمدەلۋ مەن كۇتىمدەلۋدى ۇشتاستىرۋ قىزمەت وتەۋىن دامىتۋ. قارتتار ادام كۇشى بايلىعىن بەلسەنە اشىپ، قارتتار ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ شارالارىن بەلگىلەپ، قارتتار تۇتىنۋ بۇيىمدارى، قارتتار كۇتىمى فينانسى، قارتتاردىڭ ساياحاتتاي كۇتىمدەلۋ سياقتى قولداۋ ساياساتتارىن كەمەلدەندىرۋ. ساۋىقتىرۋ - كۇتۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. ۇزاق ۋاقىت باعىپ - كۇتۋدى قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن جۇرگىزۋ. جالعىز تۇراتىن قارتتار، ارەكەت مۇمكىندىگىنەن ايرىلعان، اقىل - ەسى كەمەيگەن، ت. ب قيىنشىلىعى بار قاۋىمعا ويداعىداي قامقورلىق جاساۋ، كومەكتەسۋ. بەلسەندى ۇيلەنۋ، بالالى بولۋ كوزقاراسىن دارىپتەپ، تۋىتقا قامقور قوعام قۇرۋ. العاش ۇيلەنگەن، العاش پەرزەنتتى بولعان وتباسىلارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، كوپ پەرزەنتتى وتباسىلاردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ سيپاتتى تۇرعىن ءۇي سۇرانىمىنا قولداۋ كورسەتۋ. تۋىتتى قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى مەن تۋىت دەمالىسى ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ. اماناتتاپ تاربيەلەۋ جونىندە قىزمەت وتەۋگە جاردەم قاراجات بەرۋدى تۇيىندە ىشكەرىلەي سىناق ەتىپ، جالپىعا ءتيىمدى اماناتتاپ تاربيەلەۋ مەن بوبەكجاي، بالاباقشا ءبىر تۇلعالانعان قىزمەت وتەۋىن دامىتۋ. مۇگەدەك بولۋدان ساقتانۋعا، ساۋىقتىرۋعا جانە اماناتپەن كۇتىمدەلۋگە قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتىپ، قارتتاردى كۇتىمدەۋ، مۇگەدەكتەرگە كومەكتەسۋ بايلىعىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ پايدالانۋدى ىلگەرىلەتۋ. قيىنشىلىق قىسپاعىندا قالعان بالالارعا ويداعىداي قامقورلىق جاساپ، قىزمەت وتەپ، ايەلدەر مەن بالالاردىڭ زاڭدى ۇقىق - مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋ. اسكەريلەر مەن اسكەريلەردىڭ وتباسىنداعىلارعا، اسكەردەن بوساعان اسكەريلەرگە جانە باسقا دا قامقورلىق جاسالاتىندارعا قىزمەت وتەۋدى جانە ونى قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ. نەگىزدىك جەرلەۋ قىزمەت وتەۋ ءتۇزىمىن ورناتۋ جانە اقاۋسىزداندىرۋ. قوعامدىق قۇتقارۋ - كومەك بەرۋ قىزمەتىن ساتىلار، تۇرلەر بويىنشا جاقسى ىستەپ، حالىق تۇرمىسىنىڭ تومەنگى شەگىن مىقتى يگەرۋ جانە بەرىك ساقتاۋ.

حالىق بۇقاراسىنىڭ رۋحاني مادەنيەت قاجەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرۋ. مادەنيەت قۇرىلىسىنا سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋ. فيلوسوفيا - قوعامدىق عىلىمدار ىستەرىن دامىتىپ، اقپارات، تاراتۋ، راديو، كينو - تەلەۆيزيا، ادەبيەت - كوركەمونەر سياقتى سالالاردا سارا تۋىندىلار جاراتۋدى ىلگەرىلەتىپ، باسپا ءسوز كاسىبىنىڭ گۇلدەنىپ - دامۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. ينتەرنەت مازمۇنى قۇرىلىسى مەن ونى باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ينتەرنەتتى جان - جاقتى باسقارۋدى تەرەڭدەتىپ، ازامات جاسىنا تولماعانداردى، قارتتاردى ينتەرنەت جاعىندا قورعاۋدى ىلگەرىلەتۋ. الەۋمەتتىك مادەنيەتتىك قىزمەت وتەۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارەكەتىن اتقارىپ، حالىققا ءتيىمدى الەۋمەتتىك كىتاپحانا، مۇراجاي، مادەنيەت سارايى، عىلىم - تەحنولوگيا سارايى سياقتىلاردى حالىققا ءتيىمدى ەتىپ اشىق ۇستاپ، جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى جالپىلاستىرۋعا قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ناقتى كىتاپ دۇكەندەرىنىڭ دامۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، بۇقارالىق مادەنيەت قيمىلدارىن كەڭىنەن ورىستەتىپ، ينتەرنەت شارت - جاعدايىنداعى بۇقارالىق جاڭا ادەبيەت - كوركەمونەردى گۇلدەندىرۋ. ارحيۆ ىستەرىن دامىتۋ. جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىن جالعاستىرۋ، دامىتۋ ينجەنەرياسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، مەملەكەتتىك مادەنيەت مۇرالارىن 4 - رەت جاپپاي تەكسەرۋدى ورىنداپ، مادەنيەت مۇرالارىن جۇيەلى قورعاۋ، باقىلاۋ جانە ۇيلەسىمدى پايدالانۋدى كۇشەيتۋ. مادەنيەت، ساياحات شارۋاشىلىعىن جوعارى ساپامەن دامىتىپ، مادەنيەت، ساياحات، دەنە تاربيە، ساۋدا سياقتى توعىسپالى كاسىپ قالىبىن مولايتۋ. اناعۇرلىم كوپ مادەنيەت كاسىپورىندارى مەن تاڭداۋلى مادەنيەت ونىمدەرىن دۇنيە جۇزىنە بەت الۋعا ىنتالاندىرىپ، نەگىزگى اعىمدىق مەديالاردىڭ حالىقارالىق تاراتۋ قۋاتىن ارتتىرۋ. 2026 - جىلعى ازيا سپورت جارىسىنا، ازيا مۇگەدەكتەر سپورت جارىسىنا دايىندالۋ، جارىسقا قاتىناسۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ. جاستاردى فۋتبول سپورتىنا جاتتىقتىرۋ جۇيەسىن قايتا سومداۋدى جەدەلدەتۋ. جارىس ىستەرى ەكونوميكاسىن، قار - مۇز ەكونوميكاسىن، دالالىق سپورتتى بەلسەنە دامىتىپ، بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى سپورت الاڭى قۇرىلعىلارىن ويداعىداي قۇرىپ جانە ودان ويداعىداي پايدالانىپ، اناعۇرلىم كوپ وزگەشە بۇقارالىق دەنە تاربيە جارىس قيمىلدارىن جەتىلدىرۋ.

(9) جاپپاي جاسىلدانۋعا ويىسۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋ. كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ەڭ جوعارى مانگە جەتكىزۋدى، كومىر قىشقىل گازىن بەيتاراپتاندىرۋدى جەتەكشى ەتىپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋدى، لاس زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن ازايتۋدى، جاسىلدانۋ اۋماعىن كەڭەيتۋدى، ەكونوميكانى ارتتىرۋدى سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، جاسىل دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىن ارتتىرۋ.

ەكولوگيالىق ورتانى جان - جاقتى وڭاۋدى كۇشەيتۋ. كوك اسپاندى، تۇنىق سۋدى، تازا توپىراقتى قورعاۋ شايقاسىن ىشكەرىلەي ويداعىداي جۇرگىزىپ، اۋا ساپاسىن ۇزدىكسىز جاقسارتۋ ارەكەت جوسپارىن جاساپ اتقارىپ، اۋدان قالاشىعى مەن اۋىل - قىستاقتاعى لاس، ساسىق سۋلاردى، اعىن، شايىلۋ ارقىلى لاستانعان سۋلاردى وڭاۋدى ىلگەرىلەتىپ، ءتۇيىندى سالالاردىڭ لاستانعان جەر بولىكتەرىنىڭ حاۋىپ - قاتەرىن باسقارۋ - تىزگىندەۋدى كۇشەيتۋ. جاڭا لاستاۋشى زاتتاردى وڭاۋدى كۇشەيتىپ، جاراقسىز قاتتى زاتتاردى جان - جاقتى وڭاۋ ارەكەتىن اتقارۋ. كوپ نەگىزدى ەكولوگيالىق تولىقتاما تولەم بەرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ەكولوگيالىق ونىمدەردىڭ قۇنىن جۇزەگە اسىرۋ ارناسىن كەڭەيتۋ. ورگانيزمدەردىڭ الۋان تۇرلىلىگىن قورعاۋدى كۇشەيتىپ، چاڭجياڭ دارياسىندا بالىق اۋلاۋعا 10 جىل تيىم سالۋدى ويداعىداي اتقارۋ. تاۋدى، سۋدى، ورماندى، اتىزدى، كولدى، جايلىمدى، قۇمدى ءبىر تۇلعالاندىرىپ قورعاۋ جانە جۇيەلى وڭاۋعا تاباندى بولىپ، جاراتىلىستىق قورعالاتىن جەرلەردى رەتتەپ جانە ساپالىلاندىرىپ، مەملەكەتتىك باقشا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، ”ءۇش تەرىستىك“ ينجەنەرياسىنان قامال الۋ شايقاسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ ماڭىنداعى تاۋدى اناعۇرلىم جاسىل، سۋدى اناعۇرلىم تۇنىق ەتۋ.

جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى ەكونوميكانى بار كۇشپەن دامىتۋ. جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى دامۋدى جەبەۋ ساياساتىن كەمەلدەندىرىپ، ءتۇيىندى سالالاردا ساپانى جوعارىلاتۋ، وزىندىك قۇندى تومەندەتۋ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، كومىر قىشقىل گازىن شىعارمايتىن ونەركاسىپ باقشا رايونى مەن زاۆود قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. مەملەكەتتىڭ تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋعا ويىسۋ قورىن قۇرىپ، سۋتەگى ەنەرگياسى، جاسىل جانار زات سياقتى تىڭ ارتۋ تۇيىندەرىن جەتىلدىرۋ. ەنەرگيا جۇمسالىمى مول، كومىر قىشقىل گازىن كوپ شىعاراتىن نىسانداردى پارمەندى، ءونىمدى باسقارىپ - مەڭگەرىپ، مەشەۋ ءوندىرىس قۋاتىن جەدەلدەتە قاتاردان قالدىرىپ، جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى تەحنولوگيالىق جابدىقتاردا جاڭالىق اشۋ جانە ونى قولدانۋعا قولداۋ كورسەتۋ. بايلىقتىڭ جالپى مولشەرىن باسقارۋ مەن جاپپاي ۇنەمدەۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، تۋىندامالى بايلىقتان اينالمالى پايدالانۋدى كۇشەيتۋ.

كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ەڭ جوعارى مانگە جەتكىزۋدى، كومىر قىشقىل گازىن بەيتاراپتاندىرۋدى بەلسەندى، ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ. كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋدىڭ جالپى مولشەرى مەن كۇشەمەلىلىگىن قوس تىزگىندەۋ ءتۇزىمىن اتقارىپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ستاتستيكالىق ەسەپتەۋ، ىزىنە ءتۇسىپ باسقارۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋ ۇقىعى ساۋدا بازارىنىڭ قامتۋ كولەمىن ونان ارى كەڭەيتۋ. ەنەرگيا جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋ جوباسى باعدارلاماسىن جاساۋ. جاڭاشا ەلەكتر قۋاتى جۇيەسىن كۇش سالا قۇرىپ، زەردەلى ەلەكتر جەلىسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ەنەرگيانى جاڭا ۇلگىدە ساقتاۋ تەحنولوگياسىن دامىتىپ، جاسىل ەلەكتردەن پايدالانۋدى كەڭەيتۋ. تۇنبا ەنەرگيادان تازا، جوعارى ءونىمدى پايدالانۋدى كۇشەيتۋ.

(10) ءتۇيىندى سالالارداعى حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋ مەن حاۋىپسىزدىك قابىلەتى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋدى جانە دامۋدى جەبەۋدى ءبىر تۇتاس ەسكەرىپ، دامۋ سەرپىمدىلىگىن اناعۇرلىم كۇشەيتىپ، حاۋىپسىزدىك تومەنگى شەگىن مىقتاپ ساقتاپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن جەبەۋ.

ءۇي - جاي بازارىن كۇش سالا ورنىقتىرۋ. ارتۋدى تىزگىندەۋ، باسىلىپ قالعاندارىن ءبىر جاقتى ەتۋ، ۇسىنىمدى ساپالىلاندىرۋ شارالارىن قالا جاعدايىنا قاراي قولدانىپ، ىركىندى تاۋار ۇيلەردى ءتۇرلى جولدارمەن جانداندىرۋ جونىندە ىزدەنىس جاساپ، ىركىندى تاۋار ۇيلەردى ساتىپ الىپ قامتاماسىزدىق تۇرعىن ءۇي سياقتىلارعا ءتۇيىندى پايدالانۋعا دەم بەرۋ. تۇرعىن ءۇي الەۋمەتتىك قورى ءتۇزىمى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ. قامتاماسىزدىق تۇرعىن ءۇي ۇسىنىمىن ساپالىلاندىرىپ، قاتەرلى، كونە ۇيلەردى جاڭالاۋدى جەدەلدەتۋ. حاۋىپسىز، جايلى، جاسىل، زەردەلى ”جاقسى ءۇي“ سالۋدى تارتىپپەن ىلگەرىلەتىپ، ءۇي ساپاسىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسى مەن ءۇي - مۇلىك باسقارۋعا قىزمەت وتەۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن اتقارۋ. ”ۇيلەردى ۋادە بويىنشا تاپسىرۋ“ اق تىزىمدىك ءتۇزىمى رولىن اناعۇرلىم ساۋلەلەندىرىپ، قارىز سەبەبىنەن توقتامعا جىعىندى بولۋ حاۋىپ - قاتەرىنەن ساقتانۋ. ءۇي - جاي شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جاڭا ۇلگىسىنىڭ نەگىزدىك ءتۇزىمى مەن سايكەستى ساياساتتارىن شىعارۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ.

جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ قارىز حاۋىپ - قاتەرىن بەلسەندى، ءتارتىپتى تۇردە جويۋ. جەر - جەردىڭ ساياساتتان تولىق، ويداعىداي پايدالانۋىن قولداپ، كومەسكى قارىز حاۋىپ - قاتەرىن جويۋدى تەزدەتىپ، قارىزدى جالعاننان جويۋدان قاتاڭ ساقتانىپ، بەلگىلەمەگە قايشى تىڭنان قوسىلعان كومەسكى قارىزدى تەجەۋدى باتىل تۇردە تەمىردەي ءتارتىپ ەتۋ. فينانستىق، قازىنالىق قولداۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، قارىزدى قايتا رەتتەۋ جانە جابۋ ءادىسىن ساپالىلاندىرىپ، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ قارجى قۇراۋ تۇعىرىنىڭ تيجاراتتىق قارىز حاۋىپ - قاتەرىن كوپ ءتۇرلى شارانى قاتار قولدانۋ ارقىلى جويىپ، رەفورما جۇرگىزۋدى، بۇرىلىس جاساۋدى تۇرگە ءبولىپ تارتىپپەن ىلگەرىلەتۋ. قارىزدى باقىلاۋ - تەكسەرۋ، باعالاۋ كورسەتكىشىن ساپالىلاندىرىپ، ۇكىمەت قارىزىن باسقارۋدىڭ بىرلىككە كەلگەن باياندى مەحانيزمىن ورناتۋ.

فينانس سالاسى حاۋىپ - قاتەرىن بەلسەندى، ورنىقتى تۇردە جويۋ. جەرگىلىكتى ورتاشا، شاعىن فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ حاۋىپ - قاتەردى ءبىر جاقتى ەتۋ بايلىعى مەن ءتاسىلىن تولىقتىرۋ. بازارلاندىرۋ، زاڭمەن باسقارۋ پرينسيبىنە تاباندى بولىپ، حاۋىپ - قاتەرى جوعارى قۇرىلىمداردى ءبىر جاقتى ەتۋدى تارتىپپەن ىلگەرىلەتۋ. كاپيتالدى تولىقتاۋ تەبىنىن كوپ جولدارمەن ارتتىرىپ، فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ كەسىرلى مال - مۇلكىن ورنىقتى ءبىر جاقتى ەتۋ. فينانستى باقىلاۋ - باسقارۋدى، سايكەستىرۋدى كۇشەيتىپ، زاڭسىز فينانس قيمىلدارىنان ساقتانۋ جانە وعان سوققى بەرۋ. فينانس حاۋىپ - قاتەرىن باقىلاۋ - تەكسەرۋ، ساقتاندىرۋ جانە ەرتە باستان وڭاۋدى كۇشەيتىپ، حاۋىپ - قاتەردەن تۋ باستان ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ.

مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى مەن قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋ. جالپى تۇلعالىق مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى كوزقاراسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، ءتۇيىندى سالالارداعى مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى قابىلەتى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. الەۋمەتتىك حاۋىپسىزدىكتى باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ماڭىزدى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردىڭ ماندىك حاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، حاۋىپسىز ءوندىرىستىڭ جانە اپاتتان ساقتانۋدىڭ، اپات زيانىن ازايتۋدىڭ نەگىزگى ساتى نەگىزىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن تۇبىرىنەن وڭاۋدان قامال الۋدىڭ 3 جىلدىق ارەكەتىن جاپپاي ورىنداۋ. اۋا رايىن، سۋ رايىن، گەولوگيالىق اپاتتاردى، ورمان، جايلىم ءورت اپاتتارىن، جەر سىلكىنىسىن قاداعالاپ الدىن الا مالىمەت بەرۋدى، ودان ساقتاندىرۋدى كۇشەيتۋ. سولتۇستىك وڭىرلەردە تاسقىننان ساقتانۋ، تاسقىن سۋدى ىعىستىرۋ، اپاتقا قارسى تۇرۋ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى، شۇعىل ءبىر جاقتى ەتۋ سياقتىلارداعى ولقىلىقتاردى جەدەل تولىقتاۋ. وسىزاماندانعان سۋ تورىن قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. جويقىن اپات قامسىزداندىرۋىن قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. ازىق - تۇلىك، ءدارى - دارمەك، ءتۇيىندى ونەركاسىپ ونىمدەرى، ەرەكشە جابدىق سياقتىلاردىڭ حاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ - باسقارۋدى قاتايتۋ. قوعامدىق باسقارۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، قوعامدىق قىزمەت وتەۋشىلەر قوسىنى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، قوعامدىق ۇيىم، ادامگەرشىلىك كومەك، ەرىكتى قىزمەت وتەۋ، الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتتى قايىرىمدىلىق سياقتىلاردىڭ اقاۋسىز دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ جانە قولداۋ كورسەتىپ، كاسىپتەردىڭ، قوعامداردىڭ، ساۋدا قوعامدارىنىڭ رەفورماسىن، دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. جاڭا داۋىردەگى ”فىڭچياۋ تاجىريبەسىنە“ تاباندى بولىپ جانە ونى دامىتىپ، جالپىلىق باسقارۋ ورتالىعىن جۇيەلىلەندىرۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، الەۋمەتتىك اۋماقتاردى باسقارۋدى كەمەلدەندىرىپ، قايشىلىقتار مەن داۋ - شارلاردىڭ الدىن الۋدى جانە كوپ نەگىزدى شەشۋدى ىلگەرىلەتۋ. قوعامدىق پسيحيكالىق ءجون سىلتەۋدى كۇشەيتۋ. ارىز حاتتار مەن ارىزدانۋشىلار قىزمەتىن زاڭمەن باسقارۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، ارىز حاتتار مەن ارىزدانۋشىلار ماسەلەسىن شوعىرلى شەشۋ. قوعام اماندىعى تۇتاس تۇلعالىق ساقتانۋ - تىزگىندەۋ جۇيەسى مەن قابىلەتى قۇرىلىسىن تەرەڭدەتىپ، قارا قوعام سيپاتتى ۇيىمدار مەن سۇرقيا كۇشتەردى جويۋدى ۇدايىلاندىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، تەلەگراف - ينتەرنەت الدامشىلىعى، ەسىرتكى قىلمىسى سياقتىلاردان ساقتانۋ جانە وعان سوققى بەرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى تىنىش جۇڭگو قۇرۋ.

جاڭا جاعداي مەن مىندەت ۇكىمەت قىزمەتىنە اناعۇرلىم جوعارى تالاپتار قويدى. ءار دارەجەلى ۇكىمەتتەر مەن ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرى ”ەكىنى تۇراقتاندىرۋدىڭ“ شەشۋشى ءمانىن تەرەڭ ۇعىنىپ، ” ءتورت تانىمدى“ كۇشەيتىپ، ”ءتورت سەنىمدى“ بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋدى“ ورىنداپ، يدەيادا، ساياسيدا، ارەكەتتە شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىمەن سانالىلىقپەن وسكەلەڭ ءبىر اۋىزدىلىقتى ساقتاۋ كەرەك. پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋ ساياسي جاۋاپكەرشىلىگىن باتىل ارقالاپ، ورتالىقتىڭ سەگىز ءتۇرلى بەلگىلەمەسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرۋ ۇيرەنۋ تاربيەسىنىڭ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەپ جانە كەڭەيتىپ، ۇقىقتى ورنالاستىرۋدى، جۇرگىزۋدى ارناعا ءتۇسىرۋ مەن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، ۇكىمەتتىڭ پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسىن جانە شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ كۇرەسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى بۇرىس ستيلدەر مەن شىرىكتەسۋ ماسەلەلەرىن ىشكەرىلەي وڭاۋى كەرەك. دۇرىس ناتيجە كوزقاراسىن بەرىك ورناتۋ جانە امالياتتا ايگىلەۋ ۇيرەنۋ تاربيەسىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، حالىق ءۇشىن ناتيجە شىعارۋعا، ناقتى ىستەۋ ارقىلى ناتيجە شىعاۋعا تاباندى بولىپ، سانالىلىقپەن زاڭدىلىق بويىنشا ءىس ءبىتىرۋ كەرەك.

ءبىز زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اكىمشىلىكتى زاڭ بويىنشا جۇرگىزۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، نەگىزگى زاڭ، زاڭدار بويىنشا مىندەتىمىزدى قاتاڭ اتقارىپ، جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى ادا ەتۋىمىز كەرەك. دارەجەلەس حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ جانە ونىڭ تۇراقتى كوميتەتتەرىنىڭ باقىلاۋىن سانالىلىقپەن قابىلداپ، حالىق ساياسي كەڭەسىنىڭ دەموكراتيالىق باقىلاۋىن سانالىلىقپەن قابىلداپ، قوعامنىڭ جانە جۇرتشىلىق پىكىرىنىڭ باقىلاۋىن سانالىلىقپەن قابىلداۋىمىز كەرەك. قازىنالىق باقىلاۋدىڭ ساپاسىن، ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، قازىنا - ەسەپ باقىلاۋى مەن ساناق باقىلاۋىن كۇشەيتۋىمىز كەرەك. عىلمي، دەموكراتيالى، زاڭ بويىنشا شەشىم جاساۋعا تاباندى بولۋىمىز كەرەك. ۇكىمەت ىستەرىن جاريا ۇستاۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، ساياساتتى ۇگىتتەۋدى، ءتۇسىندىرۋدى كۇشەيتۋىمىز كەرەك. اكىمشىلىك قايتا قاراۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ، جۇمىسشىلار ۇيىمى، كوممۋنيستىك جاستار وداعى، ايەلدەر بىرلەستىگى سياقتى بۇقارالىق توپتار مەن ۇيىمداردىڭ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋىنە قولداۋ كورسەتۋىمىز كەرەك. ءىسورىن رەفورماسىن تەرەڭدەتۋىمىز كەرەك. كاسىپورىندارعا ساياتىن اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋدىڭ ۇزاق ءونىمدى مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋىمىز جانە ارناعا ءتۇسىرۋىمىز كەرەك. ”ءبىر ءىستى جوعارى ونىمدىلىكپەن ءبىتىرۋدى“ جەتەكشى ەتىپ، اكىمشىلىك قىزمەت وتەۋدى ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرىپ، سيفرلى ۇكىمەت قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋىمىز كەرەك. اكىمشىلىك ونىمدىلىكتى كۇش سالا جوعارىلاتىپ، تياناقتاندىرۋدى بار ىنتامەن دەن قويا يگەرىپ، ماسەلەنى مۇقياتتىلىقپەن شەشىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن سوڭىنا دەيىن دايەكتىلەندىرەتىن اتقارۋ قابىلەتى مەن وتىمدىلىك قابىلەتتى جوعارىلاتۋىمىز كەرەك. ءار دارەجەلى ۇكىمەتتەر كەلەلى جاعداي كوزقاراسىن بەرىك ورناتىپ، بۇكىل ەلدىڭ دامۋ كەلەلى جاعدايىنداعى ورنىن دۇرىس مەڭگەرىپ، مەملەكەت ستراتەگياسى، بازار قاجەتى جانە ءوڭىر باسىمدىعىن ۇشتاستىرۋعا شەبەر بولىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جاڭا ۇلگىسى جونىندە ىزدەنىس جاساۋى كەرەك. پارىقتى تەكسەرۋ، باعالاۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، فورماشىلدىقتى ۇزدىكسىز رەتتەپ، جونگە سالىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتىپ، بارشا كادرلاردىڭ بار زەيىنمەن تياناقتاندىرۋدى يگەرۋىنە، ناقتى ءىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك جاساۋى كەرەك. تاماشا ساياسي ورتا، دارىندىلار ورتاسى، شارۋاشىلىق - ساۋدا ورتاسى، جۇرتشىلىق پىكىرىندىك ورتانى قالىپتاستىرىپ، بۇكىل قوعامدا جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتەتىن قۇدىرەتتى بىرىككەن كۇش ۇيىستىرۋى كەرەك.

ءبىز جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋدى نەگىزگى جەلى ەتىپ، ۇلتتاردىڭ كەڭ كولەمدە ارالاسۋىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن بەلسەنە جەبەپ، ۇلتتار وڭىرلەرىنىڭ وسىزاماندانۋ قۇرىلىسىنىڭ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك. پارتيانىڭ ءدىن قىزمەتى جونىندەگى نەگىزگى باعىتىنا تاباندى بولىپ، ەلىمىزدە ءدىندى جۇڭگوشالاندىرۋ باعىتىنا تاباندى بولىپ، ءدىن ىستەرىن باسقارۋدى زاڭ ارناسىنا ءتۇسىرۋدى كۇشەيتۋىمىز كەرەك. پارتيانىڭ چياۋمين ىستەرى ساياساتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، شەتەلدەگى چياۋمين باۋىرلاستار مەن وتانعا ورالعان چياۋميندەردىڭ جانە ولاردىڭ تۋىس - تۋعاندارىنىڭ زاڭدى ۇقىق - مۇددەسىن قورعاپ، چياۋميندەردىڭ تىلەگى مەن كۇش - قۋاتىن اناعۇرلىم ويداعىداي ۇيىستىرۋىمىز كەرەك.

وتكەن ءبىر جىلدا مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميانى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىندا تىڭ تابىستار قولعا كەلدى. جاڭا ءبىر جىلدا ءبىز شي جينپيڭ ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ يدەياسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا داۋىردەگى اسكەري ىستەر ستراتەگيالىق باعىتىن دايەكتىلەندىرىپ، پارتيانىڭ حالىق ارمياسىنا شارتسىز باسشىلىعىنا تاباندى بولىپ، اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى جاۋاپتى بولۋ ءتۇزىمىن جاپپاي ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، ارميانى ساياسي تۇرعىدان قۇرۋدى جەتەكشى ەتىپ، ساياسي جاقتان رەتتەۋ - تاربيەلەۋدى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، ارميا قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدان قامال الۋ شايقاسىن ۇزدىكسىز ويداعىداي جۇرگىزۋىمىز كەرەك. اسكەرلەردى جاتتىقتىرۋدى، سوعىسقا دايىندالۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، وزىق جاۋىنگەرلىك قۋات قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعىن، حاۋىپسىزدىگىن، دامۋ مۇددەسىن قورعايتىن ستراتەگيالىق قابىلەتتى جوعارىلاتۋىمىز كەرەك. ارميا قۇرىلىسىنىڭ ”15 - بەسجىلدىق“ جوباسىن جاساۋدى مىقتى يگەرىپ، مەملەكەت قورعانىسىن دامىتۋدىڭ كەلەلى ينجەنەرياسىن، اسكەري ىستەر نازارياسىن وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋىمىز كەرەك. ارمياعا دا، جەرگىلىكتى ورىندارعا دا ساياتىن رەفورمانى سەلبەسىپ ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەت قورعانىسى عىلىم - تەحنولوگياسىنىڭ ونەركاسىپ جۇيەسى مەن ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، مەملەكەتتىڭ ءبىر تۇلعالانعان ستراتەگيالىق جۇيەسى مەن قابىلەتىن بەكەمدەۋىمىز، جوعارىلاتۋىمىز كەرەك. مەملەكەت قورعانىسىنا جۇمىلدىرۋ قابىلەت قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن تەرەڭدەتۋىمىز كەرەك. ءار دارەجەلى ۇكىمەتتەر مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميا قۇرىلىسىن بار كۇشپەن قولداپ، ”ەكىنى قولداۋ“ قىزمەتىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ارميا مەن ۇكىمەتتىڭ، ارميا مەن حالىقتىڭ ىنتىماعىن بەكەمدەۋلەرى كەرەك.

ءبىز ”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“، ”شياڭگاڭدى شياڭگاڭدىقتار باسقارۋ“، ”اۋمىندى اۋمىندىقتار باسقارۋ“، وسكەلەڭ اۆتونوميا باعىتىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، ”شياڭگاڭدى وتانشىلدار باسقارۋ“، ”اۋمىندى وتانشىلدار باسقارۋ“ پرينسيبىن تياناقتاندىرىپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ زاڭمەن باسقارۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىن جەبەۋىمىز كەرەك. شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ مەملەكەت دامۋىنىڭ كەلەلى جاعدايىمەن اناعۇرلىم ويداعىداي توعىسۋىن جانە وعان قىزمەت وتەۋىن قولداپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ وتانعا ارقا سۇيەۋ، دۇنيە جۇزىمەن ۇلاسۋ سىندى وزگەشە باسىمدىعى مەن ماڭىزدى رولىن ساۋلەلەندىرىپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ ۇزاق ۋاقىت گۇلدەنىپ - كوركەيۋىن، ورنىقتىلىعىن جەبەۋىمىز كەرەك.

ءبىز پارتيانىڭ جاڭا داۋىردە تايۋان ماسەلەسىن شەشۋدەگى تۇتاس تۇلعالىق جالپى جوباسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، ءبىر جۇڭگو پرينسيبىنە جانە ”1992 - جىلعى ورتاق تانىمعا“ تاباندى بولىپ، ”تايۋاندى دەربەستەندىرۋدى“ كوزدەيتىن بولشەكتەۋشى كۇشتەرگە باتىل سوققى بەرىپ، سىرتقى كۇشتەردىڭ كيلىگۋىنە قارسى تۇرىپ، ەكى جاعالاۋ قاتىناسىنىڭ بەيبىت دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، وتاننىڭ بىرلىككە كەلۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك. ەكى جاعالاۋدىڭ اۋىس - ءتۇيىسى مەن سەلبەستىگىن جانە توعىسا دامۋىن تەرەڭدەتىپ، جۇڭحۋا مادەنيەتىن بىرگە جالعاستىرىپ جانە اسقاقتاتىپ، تايۋاندىق باۋىرلاستاردى تەڭ مامىلەدەن يگىلىكتەندىرۋ ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، ەكى جاعالاۋداعى باۋىرلاستاردىڭ قۇت - ىرىسىن ارتتىرىپ، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ءىسىن بىرگە جاراتۋىمىز كەرەك.

ءبىز دەربەس، وزىنە - ءوزى قوجايىن بولۋ سىندى بەيبىت ديپلوماتيالىق ساياساتتان بۇلجىماي، بەيبىت دامۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ، الەمدىك سەرىكتەستىك قارىم - قاتىناس تورىن كەڭەيتىپ، زورەكەرلىككە جانە وكتەمدىك ساياسيعا باتىل قارسى تۇرىپ، حالىقارالىق ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىكتى قورعاۋىمىز كەرەك. جۇڭگو حالىقارالىق قوعاممەن بىرگە تەڭ، ءتارتىپتى بولۋ سىندى دۇنيە ءجۇزىنىڭ كوپ ۇيەكتەنۋىن، جالپىعا ءتيىمدى، سيىسىمدى بولۋ سىندى ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋىن دارىپتەپ، الەمدىك دامۋ دارىپتەمەسىن، الەمدىك حاۋىپسىزدىك دارىپتەمەسىن، الەمدىك وركەنيەت دارىپتەمەسىن، الەمدىك باسقارۋ دارىپتەمەسىن تياناقتاندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، الەمدىك باسقارۋ جۇيەسى رەفورماسى مەن قۇرىلىسىنا بەلسەنە ات سالىسىپ، حالىقارالىق ءتارتىپتى اناعۇرلىم ءادىل، ۇيلەسىمدى بەتالىسقا قاراي دامىتۋدى ىلگەرىلەتىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قول ۇستاسا قالىپتاستىرىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىت دامۋىنىڭ كوركەم بولاشاعىن بىرگە جاراتۋدى قالايدى.

ۋاكىلدەر! ۇلى جوبا جاسالىپ بولدى، ەكپىندەي ىلگەرىلەيتىن كەز كەلدى. ءبىز شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزم ۇلى تۋىن بيىك ۇستاپ، شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، جىگەرلەنە العا ىلگەرىلەپ، تۇتاس جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ نىسانا - مىندەتتەرىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرىپ، ”15 - بەسجىلدىق“ جوباسىنىڭ تاماشا باستاماسىنا شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ءىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ جولىندا قاجىماي - تالماي كۇرەس جۇرگىزەيىك!

(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 3 - ايدىڭ 13 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

(باياندامانى 14 - كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى 4 - ءماجىلىسىنىڭ حاتشىلار باسقارماسى اۋدارىپ بەرگەن)