2026.06.04 15:41 كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى
وسىزامانداندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ _ تاياۋ زاماننان بەرگى جۇڭگو حالقىنىڭ تالىقپاي جاساعان تالپىنىسى ءارى دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەل حالقىنىڭ ورتاق تالپىنىسى.
”جۇڭگو تابىسقا جەتە الادى، باسقا وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەر دە تابىسقا جەتە الادى“. ”بىزدە جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتۋ بەكىمى دە، جوعارى دەڭگەيدە سىرتقا ەسىك اشۋ ارقىلى دۇنيە جۇزىمەن دامۋ ورايىنان بىرگە يگىلىكتەنۋ پەيىلى دە بار، ءوز دامۋىمىز ارقىلى دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋىنا سەنىم جانە قوزعاۋشى كۇش ۇستەيمىز“. باس شۋجي شي جينپيڭ العا قويعان ماڭىزدى قۋاتتاما، جاساعان ماڭىزدى بايىمداۋلار جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ تابىستى امالياتىنا تامىر تارتىپ، جۇڭگونىڭ ءار ەلمەن وسىزامانداندىرۋ ساپارىندا قول ۇستاسا العا باسىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ وسىزاماندانۋىن بىرگە ىلگەرىلەتىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى جاۋاپكەرشىلىگىن ايگىلەدى.
جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ _ جالپى حالىق بىرگە اۋقاتتاناتىن وسىزامانداندىرۋ. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ باستاۋىندا جۇڭگو باستان - اياق حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىسقا دەگەن تالپىنىسىن جۇزەگە اسىرۋدى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ شىعار ءتۇيىنى جانە تابان تىرەر تياناعى ەتىپ، بىرگە اۋقاتتانۋدى ورنىقتى ىلگەرىلەتتى.
”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسى حالىقتى وزەك ەتكەن دامۋ يدەياسىنا تاباندى بولىپ، بىرگە اۋقاتتانۋدىڭ نىسانا - تالاپتارىن مىقتاپ يگەرىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جاقسارتۋ سەرپىنىن ارتتىرۋدى، جالپى حالىقتىڭ بىرگە اۋقاتتانۋىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋدى ارقاۋ ەتە وتىرىپ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋ جاساپ، الداعى 5 جىلداعى جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىنا جوبا جاسادى، سونداي - اق دۇنيە جۇزىنە ”وراي تىزىمدىگىن“ ازىرلەدى.
بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمنىڭ 2030 - جىلعا دەيىنگى باياندى دامۋ كۇن تارتىبىندەگى كەدەيلىكتى ازايتۋ نىساناسىن كۇنى بۇرىن جۇزەگە اسىرىپ، كىسى باسىندىق ىشكى ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنى ءۇرتىس 3 جىل 13 مىڭ دوللاردان اسىپ، دۇنيە جۇزىندەگى كولەمى ەڭ ۇلكەن وقۋ - اعارتۋ جۇيەسىن، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن، ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن قۇردى ... جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ حالىقتى وزەك ەتۋگە تاباندى بولىپ، بىردە - ءبىر ادامنىڭ قاتاردان قالۋىنا جول بەرمەدى، سونداي - اق بۇكىل دۇنيە جۇزىنە جاندى ۇلگى كورسەتتى.
حالىقپەن تىلەكتەس بولىپ، الەمدى كوكەيدە ساقتادى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”وسىزامانداندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ − دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەلدىڭ تارتىپ الۋعا بولمايتىن ۇقىعى“، ”ءار ەل حالقىنىڭ تاماشا تۇرمىسقا تالپىنىسى − ءبىزدىڭ تالپىنىسىمىز“.
ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە جۇڭگو باستان - اياق جۇڭگو حالقىنىڭ مۇددەسىن ءار ەل حالقىنىڭ مۇددەسىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەلدىڭ وسىزاماندانۋ اياق الىسىنا دەم بەردى.
− جۇڭگو مەن افريكا ءادىل، ۇيلەسىمدى، اشىق، تەڭ يگىلىككە كەنەلەتىن، حالىقتى بارىنەن جوعارى قوياتىن، كوپ نەگىزدى، سيىسىمدى، ەكولوگياسى جاراسىمدى، بەيبىت، حاۋىپسىز وسىزامانداندىرۋدى قول ۇستاسا ىلگەرىلەتتى. بيىل 5 - ايدىڭ 1 - كۇنىنەن باستاپ، ەلىمىز افريكامەن ديپلوماتيالىق قارىم - قاتىناس ورناتقان 53 ەلگە نولدىك كەدەن باجىسى شاراسىن جاپپاي اتقارىپ، ”جاسىل ارنا“ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ سياقتىلار ارقىلى افريكانىڭ جۇڭگوعا ەكسپورت ەتەتىن ونىمدەرىنىڭ بازارعا كىرۋىنە رۇقسات ەتۋدى اناعۇرلىم كەڭەيتتى. ساۋدانى گۇلدەندىرۋ، كاسىپ سالاسى تىزبەگى سەلبەستىگى، ۇلاستىرۋ - تۇتاستىرۋ سياقتى سەرىكتەستىك ارەكەتتەر افريكانىڭ دەربەس دامۋ قابىلەتىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى.
_ جۇڭگو مەن ورتا ازيا ەلدەرى ءوزارا قۇرمەت ەتىپ، ءوزارا سەنىم ارتىپ، ءوزارا پايدا جەتكىزىپ، ءوزارا كومەكتەسىپ، جوعارى ساپالى دامۋ ارقىلى بىرگە وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتتى. جۇڭگو - قىرعىزستان - وزبەكستان تەمىر جولى، جۇڭگو - تاجىكستان تاس جولى، جۇڭگو - وزبەكستان وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكاسىنان ۇلگى كورسەتۋ باقشاسى، لۋبان شەبەرحاناسى سياقتى نىساندار جاعراپيالىق جانە تەحنيكالىق قامالدى بۇزىپ، وڭىرلىك وسىزاماندانۋدىڭ دامۋ كومەسكى كۇشىن اشتى.
_ جۇڭگو لاتىن امەريكاسىنداعى ەلدەرمەن ەل باسقارۋ تاجىريبەلەرىن ىشكەرىلەي اۋىستىرىپ، ءبىر توپ ”شاعىن ءارى كوركەم“ حالىق تۇرمىسى نىساندارىن اتقارىپ، جاڭادان گۇلدەنگەن سالالارداعى سەلبەستىكتى كەڭەيتىپ، ۇكىمەتتىڭ وقۋ سيلىق اقشاسىمەن قامداۋ، كەدەيلەردى ازايتۋ تەحنيكالىق دارىندىلارىن باۋلۋ سياقتى شارالار ارقىلى بىرگە دامۋعا بەرىك نەگىز قالادى.
− اراب ەلدەرىمەن ”5 ۇلكەن سەلبەستىك جۇلگەسىن“ ورناتىپ، تىنىق مۇحيتتاعى ارال ەلدەرىمەن ”6 ءىرى سەلبەستىك تۇعىرىن“ قۇرىپ، جۇڭگومەن ديپلوماتيالىق قارىم - قاتىناس ورناتقان ەڭ دامىماعان ەلدەردىڭ بارىنە %100 تىك سالىق ءتۇرى بويىنشا نولدىك كەدەن باجىسى مامىلەسىن جاسادى ... وسىزاماندانۋ ارمانىن بىرگە جۇزەگە اسىرۋ جولىندا ”جۇڭگو حالقى ءوزىنىڭ جاقسى تۇرمىس كەشىرۋىن عانا ەمەس، ءار ەل حالقىنىڭ دا جاقسى تۇرمىس كەشىرۋىن ءۇمىت ەتەدى“.
باس شۋجي شي جينپيڭ 4 ءىرى دۇنيە جۇزىلىك باستامانى العا قويىپ، بەيبىت دامۋ، ءوزارا ءتيىمدى سەلبەستىك، بىرگە گۇلدەنۋ سىندى دۇنيە ءجۇزىنىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتۋگە ايقىن باعدار كورسەتتى.
دۇنيە جۇزىلىك دامۋ باستاماسى دۇنيە جۇزىلىك دامۋدى جەبەۋ ورتاق تانىمىن ۇيىستىرىپ، دۇنيە جۇزىلىك دامۋدىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىن جەتىلدىردى؛ دۇنيە جۇزىلىك حاۋىپسىزدىك باستاماسى حالىقارالىق تالاس - تارتىستى تىلدەسۋ، كەڭەسۋ ارقىلى شەشۋدى كوزدە ۇستاپ، دامۋعا ورنىقتى ورتا ازىرلەدى؛ دۇنيە جۇزىلىك وركەنيەت باستاماسى وركەنيەتتىڭ سيىسىمدى بولۋىن، ءوزارا ۇلگى الۋىن جەبەۋگە كۇش سالىپ، وسىزاماندانۋ جولىن تاڭدادى؛ دۇنيە جۇزىلىك جونگە سالۋ باستاماسىنىڭ ماقساتى دۇنيە جۇزىلىك جونگە سالۋدى رەفورمالاۋ، كەمەلدەندىرۋ ارقىلى ءار ەل حالقىن اناعۇرلىم كوپ تابىس سەزىمىنە، باقىت سەزىمىنە، حاۋىپسىزدىك سەزىمىنە كەنەلتۋ بولدى.
4 ءىرى دۇنيە جۇزىلىك باستاما تۇرلىشە تۇرعىدان وزگەرىس پەن بىلىقپالىق قاباتتاسقان دۇنيە جۇزىنە تۇراقتىلىق قوسىپ، ادامزاتتىڭ دامۋى مەن العا باسۋىنا اناعۇرلىم كۇشتى قوزعاۋشى كۇش ازىرلەپ، ءاربىر مەملەكەتتىڭ، ءاربىر ۇلتتىڭ، ءاربىر ادامنىڭ تاماشا تۇرمىسقا دەگەن تالپىنىسىنا جاۋاپ قايتاردى.
2024 - جىلى 11 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ پەرۋدىڭ چيانكاي پورتىنىڭ اشىلۋىنا كۋا بولدى. قازىر وسى وسىزاماندانعان پورت وڭتۇستىك امەريكا قۇرلىعىنىڭ تىنىق مۇحيت جاعالاۋىنداعى جاڭا توراپقا اينالدى؛
2025 - جىلى كوكتەمدە باس شۋجي شي جينپيڭ كامبودجا باسشىلارىمەن سەلبەستىك ۇلى جوسپارىن بىرگە اقىلداستى. ”ونەركاسىپتى دامىتۋ ءدالىزى“، ”بالىق پەن كۇرىش ءدالىزى“ جانە فۋناندزو امبەباپ سۋ يگىلىگى نىسانى سياقتى سەلبەستىكتەر ەكى ەلدەگى بارشا بۇقارانى يگىلىككە كەنەلتپەك؛
2025 - جىلى 10 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ تىكەلەي كوڭىل ءبولىپ جانە ىلگەرىلەتكەن نىسان _ ۆەنگريا - سەربيا تەمىر جولىنىڭ سەربيا بولىگىنىڭ تۇتاس جەلىسى ىسكە قوسىلىپ، سەربيانىڭ توڭىرەكتەگى ەلدەرمەن جانە رايوندارمەن بايلانىسىن ونان ارى قويۋلاتتى.
2026 - جىلى 5 - ايدا جۇڭگو 53 مەملەكەتپەن، 9 حالىقارالىق قۇرىلىممەن بىرگە دۇنيە جۇزىلىك كەدەيلەردى ازايتۋ جانە دامىتۋ سەرىكتەستىك وداعىن قۇرىپ، كەدەيلىك جوق، بىرگە داميتىن ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قول ۇستاسا بىرگە قۇرۋعا كۇش سالىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ كەدەيلەردى ازايتۋ اياق الىسىن جەدەلدەتۋگە تىڭ قوزعاۋشى كۇش قوستى.
سانسىز بۇلاقتار تەڭىزگە اينالىپ، جۇلدىزدار قۇس جولىن نۇرلاندىردى. جۇڭگونىڭ باستاماسى دۇنيە ءجۇزىنىڭ جەر - جەرىندە تامىر تارتىپ، جاندى وسىزامانداندىرۋ حيكايالارى دۇنيە ءجۇزىنىڭ وسىزاماندانۋىنىڭ ايبىندى كارتيناسىن بىرگە سالدى.
”ءبىز قاي - قاشان دا حالىقتىڭ قامىن ويلاپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ مۇددەسىن كوزدەپ، حالىقتى باقىتقا كەنەلتۋ ءۇشىن تىنباي قۇلشىنۋىمىز كەرەك“.
جۇڭگو ءار ەلمەن قول ۇستاسا وتىرىپ وسىزامانداندىرۋ جولىمەن ءجۇرىپ، وزىندىك ەرەكشەلىككە يە وسىزامانداندىرۋ ىستەرىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيۋىن، العا باسۋىن ىلگەرىلەتەتىن ءداۋىر تاسقىنىنا اينالدىرادى.