بەتتى ساقتاۋ | باس بەت ەتۋ | حات ساندىعى | حابارلاسىڭىز | ءبىز تۋرالى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى اقپارات تورابى

تۇتاس قوعامنىڭ شارۋاشىلىق قۇرۋ، جاڭالىق اشۋ ورتاسىن اناعۇرلىم ساپالىلاندىرايىق (باس شۋجيدىڭ كوڭىل ءبولۋى · تياناقتاندىرۋدىڭ قايتىمدى اڭىسى)

2026.07.27 15:59     كەلۋ قاينارى : حالىق تورابى

”بۇكىل ەلدىڭ ءبىر تۇتاس ۇلكەن بازارى قۇرىلىسىمەن بەلسەنە توعىسىپ، جەرگىلىكتى قورعامپازدىقتى، بازاردى ايىرۋدى، ’ىشكى قاراتالاسۋ ۇلگىسىندەگى‘ باسەكەنى باتىلدىقپەن جويىپ، تۇتاس قوعامنىڭ شارۋاشىلىق قۇرۋىنا، جاڭالىق اشۋىنا ورنىقتى، ءادىل، جاريالى، مەجەلەۋگە بولاتىن ورتا قالىپتاستىرۋ كەرەك“.

— 2025 - جىلى 3 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ گۇيجوۋدا قىزمەت تەكسەرگەندە وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى

”وسى جاڭا ءوندىرىس جەلىسىنىڭ ارقاسىندا بيىل تيتان اق ۇنتاعىنىڭ ءونىم مولشەرى مەجەمەن 50 مىڭ توننا ارتادى“. 7 - ايدىڭ باس شەنىندە گۇيجوۋ ولكەسى چياننان جوعارى، جاڭا تەحنيكا كاسىپ سالالارىن اشۋ رايونىندا تيتان اق ۇنتاعى نىسانىنىڭ 3 - مەرزىمدىك سىناق رەتىندەگى ءوندىرىسىنىڭ تەحنيكانى ساپالىلاندىرۋ ساتىسىنا وتكەنىن كورگەن گۇيجوۋ شىڭۋەي - فۋچۋان حيميا ونەركاسىبى شەكتى سەرىكتەستىگى تەحنيكا ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى لي حاييان ايرىقشا جەلپىنىپ: ”نىسان قۇرىلىسى، جابدىقتاردى سىناقتان وتكىزۋ، سەحتاردا سىناق جۇرگىزۋ ساتىسىنا دەيىن ۇكىمەت بار كۇشپەن قامتاماسىز ەتتى. كاسىپورىنداردىڭ وزگە جەردە تولىمدىلىعىن تانۋ سياقتى قيىن تۇيىندەرگە قاراتا، جەرگىلىكتى ورىن ءوڭىر اتتاپ سەلبەسۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، 2 ساعات ىشىندە شەشۋشى رەسمياتتاردى ءبىتىرىپ بولۋعا كومەكتەستى“ دەدى.

گۇيياڭ گۇي - انعا ورنالاسقان مەملەكەتتىك ءىرى ساندى مالىمەت (گۇيجوۋ) جالپىلىق سىناق رايونىنىڭ وزەكتى رايونىندا جەر - جەردەن كەلگەن كوپ مولشەردەگى ساندى مالىمەتتەر شوعىرلانىپ، اينالىمعا ءتۇسىپ جاتتى. ”باتىس وڭتۇستىكتەگى تاۋلى ءوڭىردى تياناق ەتىپ، جەر - جەردىڭ جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ سياقتى ەسەپتەۋ قۋاتى قاجەتىن قاناعاتتاندىرىپ، مەملەكەتتىڭ ’شىعىستىڭ سان - سيفرىن باتىستا ەسەپتەۋ‘ ينجەنەرياسىنا اناعۇرلىم ويداعىداي قىزمەت وتەيمىز“ دەدى گۇيياڭ قالالىق ءىرى ساندى مالىمەتتەردى دامىتۋدى باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى جاڭ شۋەرۇڭ.

جەردەن بۇلتتىق جۇيەگە دەيىن، قولدانىس جۇيەسىنەن شارا اڭعارىلىپ، ونىمدىلىك كورىنى تۇردى. مەملەكەت بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرۋدا گۇيجوۋدىڭ اياق الىسى تەز، قادامى ورنىقتى بولدى.

2025 - جىلى 3 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ گۇيجوۋدا قىزمەت تەكسەرگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”بۇكىل ەلدىڭ ءبىر تۇتاس ۇلكەن بازارى قۇرىلىسىمەن بەلسەنە توعىسىپ، جەرگىلىكتى قورعامپازدىقتى، بازاردى ايىرۋدى، ’ىشكى قاراتالاسۋ ۇلگىسىندەگى‘ باسەكەنى باتىلدىقپەن جويىپ، تۇتاس قوعامنىڭ شارۋاشىلىق قۇرۋىنا، جاڭالىق اشۋىنا ورنىقتى، ءادىل، جاريالى، مەجەلەۋگە بولاتىن ورتا قالىپتاستىرۋ كەرەك“.

باس شۋجي شي جينپيڭ ءبىر جەرگە ءۇمىت ارتىپ، جالپى جاعدايدى كوكەيىندە ساقتادى. ءبىر ميلليارد 400 ميلليوننان استام حالىق سانى، 200 ميلليونعا جۋىق تيجارات تۇلعاسى ... ەرەكشە كەڭ كولەمدى ءارى ارتۋ كومەسكى كۇشىنە يە بازار — ەلىمىز دامۋىنىڭ وراسان زور ابزالدىعى جانە وزگەرىس جاعدايىنا توتەپ بەرۋدىڭ بەرىك سۇيەنىشى. ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسىندا ”بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ“ جونىندە ارناۋلى تاراۋ جازىلدى.

بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازاردى قالاي قۇرۋ كەرەك؟ باس شۋجي شي جينپيڭ ”بەستى بىرلىككە كەلتىرۋ، ءبىردى اشىق ۇستاۋ“ نەگىزگى تالابىن ورتاعا قويدى. تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاعان جەر - جەر، تاراۋلار ”ىستەۋدى“ ماڭداي الدى ورىنعا قويدى.

بازار نەگىزدىك ءتۇزىمى، ۇكىمەتتىڭ ارەكەت ولشەمى اناعۇرلىم بىرلىككە كەلىپ، ءادىل باسەكە اناعۇرلىم قامتاماسىز ەتىلدى —

جوعارى دەڭگەيلى جوباعا كوز جىبەرسەك، بىلتىر جاريالانعان «بازارعا كىرۋ رۇقساتىنداعى شەكتەلگەن سالالار تىزىمىندە (2025 - جىلعى نۇسقاسى)» تىزىمدىك ىستەرى 2018 - جىلعى العاشقى باسىلىمداعى 151 تۇردەن 106 تۇرگە قىسقارىپ، شەكتەمە جەڭىلدەتىلىپ، ءتىپتى دە كوپ تيجارات تۇلعالارىنىڭ كىرۋىنە مۇمكىندىك جاسالدى؛ بيىل ”مەملەكەت بويىنشا ءبىر تۇتاس ءىرى بازار قۇرىلىسى ەرەجەسىن جاساۋ“ «ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداماعا» ەنگىزىلىپ، ءادىل باسەكەلى بازار ورتاسى ءتىپتى دە مەجەلى بولدى.

جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ تياناقتاندىرۋىنا كوز جىبەرسەك، شاندۇڭ ولكەسى ”بازار قامالىن اداقتاۋدى“ ايماق، قالالاردىڭ باعالاۋىنا ەنگىزدى، جياڭشي ولكەسى ءادىل باسەكەنى تەكسەرۋدى زاڭمەن جونگە سالىناتىن ۇكىمەت قۇرىلىسىن باعالاۋ كورسەتكىشىنە ەنگىزدى ... دۇرىس ناتيجە كوزقاراسىن ورناتتى جانە امالياتتا ايگىلەدى، كوپ جەر باعالاۋدىڭ ”قولباسشىلىق تاياعى“ ارقىلى بازاردىڭ كەدەرگىلەرىن الاستادى.

بازار نەگىزدىك قۇرىلعىلارى جوعارى ولشەممەن تۇتاستى، فاكتورلار اتتانىسقا كەلدى، جانداندى —

زات اينالىمىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ەكونوميكالىق اينالىمدى اشتى. ” 14 - بەسجىلدىق“ كەزىندە پورتتاعى تيەۋىش قوراپتى تەمىر جول - سۋ جولى بىرلەسپە تاسىمال مولشەرى جىلىنا ورتا ەسەپپەن %15 شاماسىندا ارتتى. چاڭجياڭ اتىراۋى سياقتى ”شارت - جاعدايى بار وڭىرلەر“ ”سىناق اتىزى“ بولىپ، وڭىرلىك بازاردى ءبىر تۇلعالاندىرۋ قۇرىلىسىن تىڭعىلىقتى ورىستەتتى.

”قازىر چاڭجياڭ اتىراۋى حالىقارالىق ساۋدانى باقىلاۋ - باسقارۋ ۇلگىسىندە كەدەننەن ءوتۋ بارىسىن بىرلىككە كەلتىرۋدى، زات اينالىمى ينفورماتسياسىنان بىرگە يگىلىكتەنۋدى، ەلەكتروندىق كۋالىكتەردى ءوزارا مويىنداۋدى جۇزەگە اسىردى، زات اينالىمى ۋاقىتى ءداستۇرلى ۇلگىگە قاراعاندا %30 تەن استام قىسقاردى“ دەدى جىجياڭ نيڭبو شىماۋتۇڭ حالىقارالىق ساۋدا سەرىكتەستىگىنىڭ شەكارا اتتاعان كاسىپتەر باس باقىلاۋشىسى شيە لياڭ.

دارىندىلاردىڭ اۋىسۋىن تەزدەتىپ، بازاردى ساپالىلاندىردى. زەرتتەۋ - اشۋ تاراۋلارى شاڭحايدا قۇرىلىپ، عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرى جەرگىلىكتى ورىندا ۇسىنىس ەتىلدى... چاڭجياڭ اتىراۋى G60 عىلىم - تەحنيكالىق جاڭالىق اشۋ ءدالىزى بويىنداعى كوپتەگەن قالا شاڭحايدىڭ سۇڭجياڭىندا كاسىپ سالاسى بويىنشا سەلبەسىپ جاڭالىق اشۋ ورتالىعىن قۇرىپ، ساپالى ءوندىرىس فاكتورلارىن توپتاپ، جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق ومىرشەڭدىك كۇشىن تاسقىنداتتى.

ءادىل باسەكەنى قورعاپ، ”ىشكى قاراتالاسۋ ۇلگىسىندەگى“ باسەكەنى رەتتەپ، جونگە سالىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى جۇزەگە اسىرۋدا كەدەرگىلەردى الاستادى —

نەگىزگى تۇعىر كاسىپورىندارىنىڭ ”تۇتاس توراپتاعى ەڭ تومەنگى باعا“ قيمىلىن وتكىزۋىنە بايلانىستى شاقىرىپ سويلەستى؛ 7 ەلەكتروندىق ساۋدا تۇعىرىنىڭ ”ەلەستى سىرتقا ساتۋىنا“ 3 ميلليارد 597 ميلليون يۋان ايىپ سالدى؛ شيەچىڭ توبىنىڭ مونوپوليالاۋ ارەكەتىنە زاڭ بويىنشا اكىمشىلىك جازا بەردى ... ادىلدىكتى قورعاپ، ”ىشكى قاراتالاسۋدى“ تالقانداۋدا ۇكىمەت تاراۋلارى ناقتى شارا قولداندى. سونىمەن بىرگە، باعانى ورنىقتى ۇستاۋ، باسەكە بارىسىندا وزىندىك قۇندى اشۋ سالتقا اينالىپ، كوپتەگەن تيجارات تۇلعاسى سانالىلىق تانىتتى.

بەيجيڭ مييۇن رايونى، سولتۇستىك اۆتوموبيل توبىنىڭ جاڭا ەنەرگيالى ەرەكشە ۇلكەن زاۆود سەحى. سىم شوعىرىن قۇراستىرۋ جاعدايى جاساندى زەردەگە تالداۋ جاساۋعا سۇيەنەدى، 0.05 ميلليمەترلىك دالدىكتەگى باعالاۋ قۇلتەمىرگە سۇيەنىپ جۇزەگە اسادى. عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدان باسەكەلىك قۋات الدى، سولتۇستىك اۆتوموبيل توبىنىڭ بيىل الدىڭعى جارتى جىلداعى دەربەس ماركالارىنىڭ ساتىلۋ مولشەرى بىلتىرعى سول تۇستاعىدان %14.2 ارتتى.

بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىپ، ىشكە، سىرتقا ەسىك اشۋدى ۇزدىكسىز كەڭەيتۋ حالىقارالىق باسەكەدە ىرىقتىلىققا قول جەتكىزۋدىڭ قاجەتى دە سانالادى.

بەيجيڭ - تيانجين - حىبەي دۇنيە جۇزىلىك اۋەجاي شوعىرى مەن پورت شوعىرىن جەدەل قۇردى، گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونى شەكارا اتتاعان سەنىمدىلىك مالىمەتى ولشەمىن ءوزارا مويىنداۋدى ىلگەرىلەتتى، 2025 - جىلى بۇكىل ەل بويىنشا جاڭادان قۇرىلعان شەتەل ساۋداگەرلەرى قارجى قوسقان كاسىپورىندار سايكەس مەزگىلدەگىدەن %19.1 ارتتى... ءوزىن تياناق ەتىپ، بۇكىل جەر شارىنا بەت الىپ، تولىق ەسىك اشىپ، ءوزارا پايدا جەتكىزىپ، ەل ءىشى مەن حالىقارا سىندى ەكى بازاردىڭ، ەكى ءتۇرلى بايلىقتىڭ ىقپالداستىق اسەرىندە باسەكەنىڭ ىرىقتىلىعىنا قول جەتكىزدى.

”جۇڭگوعا قارجى قوسۋ — بولاشاققا قارجى قوسقاندىق“، ەكى ساندى مالىمەتتەن مىنانى بايقاۋعا بولادى: حاينان ەركىن ساۋدا پورتىندا كەدەندىك جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋدەن سوڭعى تۇڭعىش كەزەكتى يمپورت كورمەسىندە كورمەگە قاتىناسقان حالىقارالىق كورمە بۇيىمدارىنىڭ سالىستىرماسى الدىڭعى كەزەكتەگىدەن %20 جوعارىلادى؛ كەدەندىك جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋدەن سوڭ بيىل 5 - ايدىڭ سوڭىنا دەيىن حاينان كاسىپورىندارىنىڭ زات ساۋداسى يمپورت - ەكسپورتى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %54.6 ارتتى.

”ءتورت ارقالىق، سەگىز تىرەۋ“ نەگىزىنەن ورناتىلىپ، قوعامدىق ورتاق تانىم كۇشەيىپ، بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسىندا كەزەڭدىك تابىستارعا قول جەتتى. بۇل — قامال الۋ شايقاسى، ۇزاققا سوزىلاتىن شايقاس. ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسىندا كوزدەۋ باعىتى بەلگىلەندى: ”بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ءىرى بازار قۇرىلىسىنا كەدەرگى بولاتىن بوگەتتەردى، كەدەرگىلەردى باتىل جويىپ، جەرگىلىكتى قورعانىمپازدىق پەن بازاردى ءبولۋدى باتىل الاستاپ، تاۋار فاكتورى بايلىعىنىڭ اناعۇرلىم كەڭ كولەمدە ىركىلىسسىز اعىلۋىن جەبەۋ كەرەك“.

العا باسۋ جولى تابان استىنان باستالادى، شارشاپ - شالدىعۋعا قاراماي بيىككە ورلەۋ كەرەك.

(«حالىق گازەتىنىڭ» تىلشىلەرى سۋ بين، دوۋ حانياڭ جازۋعا قاتىناستى)

جاۋاپتى رەداكتورى : مانەپ ەربول ۇلى